GAZETA
Wielkiego
ZNANSKIEGO
Xi e s twa
Nakładem Drukarni Nadwornej w. Dekera i Spółki. -- Redaktor: A, Wannowśkż.

JW2 O l. - We Wt orek dnia 29. Sierpnia 1837.

Wiadolllości krajowe.
z Berlina, dn. 35. Sierpnia. Dwór Królewski przywdziewa jutro dn. 26.
żałobę, na dni trzy po JO. Xieznie Wiktoryi Emilii Alexandry nie Hessen-Phi11 p p e t h a 1.
Berlin, dnia 25. Sierpnia 1837.
Arnim, \ V. podczaszy.

Wiadolllości zagraniczne.
Polska.
Z War s z a wy, dnia 2.4 Sierpnia.
Obecni w Warszawie JJ. XX. WW. Xiąlęta Pruscy August i Adalbert, onegdaj zwiedzali pola bitwy pod Wolą i okoliczne, jakoter obóz Powązkowski; w południe w pałacu Belwederskira przyjmowali Członków Rady Administracyjnej Królestwa, Rady Stanu, Generałów i urzędników władz rozmaitych. Zna. komite osoby majdowały się u Nich na obiedzie. Wieczorem Xiazfia byli obecni na całetn widowisku w Wielkim Teatrze, poczerń w pałacu Łazienkowskim u JO. Xiężnej Jejmości Warszawskiej byli na herbacie, w gronie znakomitych osób płci obiej. JW. Generał jazdy, Generał Adjutant, Członek Rady Państwo, Hrabia Krasiński, wyje
chał do Wozneseńska. JW. Generał Storożenko, Wojenny Policmajster, wrócił od wód zagranicznych. R o s s y a.
Z Petersburga, dn. 5. (17).Sierpnia.
W sobotę, 31. Lipca, NN. Państwo oboje opuścili Carskie Sioło. Cesara Jmć wyjechał tegoż wieczora do południowych gubernii Państwa, a rano N. Cesarzowa udała się w podroż do Moskwy, z kąd również N. Pani po« jedzie do gubemii południowych. F 2 a n c y a.
Z Paryża, dnia 19. Sierpnia, W Journal de Paris czytamy: Zapewniono nas wczoraj, iż ostatnie wiadomości z Hiszpanii zdanie ministiów zmieniły, i że ci od zamiaru rozwiązania izb z pewnością odstąpili. Jeśli wiadomość tajest uzasadnioną, przekonać się, można, jak słuszną mieliśmy przyczynę powstawać na niepojętą lekomyśU ność rządu, który trzy miesiące naprzód objawia zamiary, które mogły być tak zmiennymi. Przekonani jesteśmy, że zmiana ta przedsięwzięć nie ostatnią będzie, i że rozwiązanie izb jeszcze często poetanowionćm i odłożonera będzie, a to w miarę jak Don Carlos stolicy Hiszpanii zbliżać lub oddalać się będzie. Wreszcie każdemu, co mu się należy, oddać trzt ba. - Attykul Dziennika sporów o izb rozwiązaniu nie z Eu, jak nas za«  Pana Montalivet umieszczonym. Wyszedł on z pod pióra jednego z zwyczajnych redaktorów dziennika i to po bezpośredniej rozmowie z Panem Mole, który w tern doskonały myślał znaleźć środek włożyć obowiązki na nieprzytomnych swych kollegów. Dodają i to, ie ci me bardzo zadowolnieni pokazali się z tego. Czytjmy w Gazecie francuzki ej: »Armia Don Carlosa, zbliżywszy eię na dwie godziny od Madrytu, mogła wieże i palące tego miasta zobaczyć. - Zamieszanie, opuszczenie się i anarchia panują w Madrycie, podczas gdy zwycięzkie hufce nowego Henryka IV. ze wszystkich się stron posuwają dla zadania rewolucyi ciosu śmiertelnego. Jedność i porządek, które w monarchicznym panują systemie, zwyciężą materyalną silą, jedyną podporę uzurpacyi. - Niechże teraz kto chce rachuje na siłę wojsk licznych, na alianse i wszystko co ludzie środkami zowią! Widzimy, że w towarzyskim porządku znajduje się coś mocniejszego, coś co nie może tak łatwo być pokonane«., i źe monarchiczna podstawa, legitymistyczność i prawność silniejsze mają zasiłki jak skarby, jak liczne arrrie, - Ileż to próżnych widzi mi się zniszczono! I cóż się teraz etanie w rzeczywistości z owemi klarnsiwy, z lemi życzeniami ludu i wolą narodu, któremi uzurpowany tron ten obtoczyć się starano? Nadejdzie jednakowoż więc ten dzień światła i sprawiedliwości, dzień gdzie wszystkie omamienia znikną, a prawność przywróconą zostanie. Dzień (en dla Hiszpanii zdaje się że nadszedł. Karol V. jest bliskim celu swych starań, a środki którymi tak podziwiającym sposobem zwyciężył, są nam rękojmią użytku, jaki z swego zrobi tryumfu. Cześć Karolowi V., cześć bohaterskiej Hiszpanii, cześć wszystkim tym, którzy w obliczu groźnej rewolucyi, poczwórnym wspieranej aliansem, o ocaleniu ojczyzny nie zwątpili!" J eden z dzienników tutejszych pisze: Co o wyprawie do Konstantyny myśleć, nie wiemy. ,- Wiele osób nie wierzy wcale o doprowadzeniu do skutku wojskowych tycli planów i utrzymują, źe rząd wszelkich dokładać będzie starań aby zawrzeć traktat z Achmedem Bejem. Zdaje się jednak, że usiłowania te są nadaremne, bo Btj ten nie przestaje na obóz nasz pod Guelma napadać. - Życzymy rządowi bardzo, aby się miał na ostrożności, i aby przy staraniach o pokój nie został od chytrych oszukanym Arabów, i aby czasu zdatnego do wyprawy na Konstantynę na próżno nie zmarnotrawiłleryów wyjeżdżał, aby się udać do St. Cloud, człowiek dobrze ubrany upuścił pistolet na ziemię, który miał uktyty pod surdutem. Agenci policyjni natychmiast go przyaresztowali i zaprowadzili na prefekturę policyi. Ma być miernego wzrostu i mieć około 28 lat. Czytamy w B o n S e n s: "Twierdzą po salonach, ie odroczenie izby i nowe wybory do późniejszego czasu odłożono i że wtenczas dopiero do tych dwóch środków przystąpią, kiedy Xięźna Orleańska, która niezawodnie jest przy nadziei, dziedzica tronu porodzi. Nie wątpią bowiem o tern, żeby pierwsze dziecko jej nie miało być płci rnęzkiej.(?) - Stanu Xięż"ny publicznie nie ogłoszono, ale familia królewska o zaszłej zmianie ku największej radości swojej zawiadomiona. Cholera rozpostarła się z Marsylii do Tulonu i Aix. W Marsylii umiera na nic co dzień po i2 -16 osób; podają jednak za do» wód mniejszej tą rażą zaciętości pomoru tę okoliczność, ie nie tak, jak podczas pierw ezf go zjawienia sę swego wszystkie inne choroby przytłumia, bo obecnie obok cholery febry i ospy panują. . Rząd odebrał dziś następującą telegraficzną depeszę: "Bordeaux, dnia 18. Sierpnia o 6£ wieczorem. Stosownie do ogłoszonych wSaragossie raportów Generała Buerens i Gubernatora Daroki, Don Carlos z czterema bata« lionami d. 11, przez Allambra a d. 12, przez Cellę przechodził, udając się w kierunku ku Sierra Albarasin. 8 stronnictw (huitsfactions miało zapewne być huits bataillons) postępowało za nim. Oraa był d. ta. w Xerice i udawał się do Teruel." Legitymisiyczny dziennik l' E u r o p e uważa: "Z powyżej przytoczonej depeszy tyle tylko dowiadujemy się, że cała armia karolietoweka niezawodnie do Kastylii się zwraca, aby w pobliiu stolicy się usadowić. Nasi dzisiejsi korrespondenci podają nam już szczegóły tego się dotyczące a mianowicie uwaAi godny adres muuicypslności miasta Soria di» Regpntki, - jest on treści następującej: «Junta kastylijsla, usadowiwszy się z 500 Nawarczykarni i Goo nowozaciężnymi w klasztorze San Leonardo, »zjwa municypalność, aby na d. 17. m. b. 30000 racyi miała w pogotowiu i paląc biskupi przyzwoicie wymebiowała, kiedy tenże na tymczasową rezydencyą Karola V. przeznaczony, kto. rego co cbwila czekają. Poufne udzielenia, które municypalności doszły, spodziewać się każą, źe przybycie Don Carlosa istotnie bliskie,- Xiąźę ten albowiem przeprawia się obecnie na czele 2000 wojska przez góry Albarasin zmierzając w nasze strony. Ponieważ Z dnia aO. Sierpnia. miasto nie jest w stanie stawienia mocnego Gdy Król onegdaj o 5tej z południa z Tuił jat municypalność sobie postąpić ma. Jeżeli miasto roszczeniom Junty ma się sprzeciwić, rząd przynajmniej 2000 wojska nadesłać tu powinien; inaczej nieprzyjaciołom wolnośei naezej oporu stawiać nie możemy," K o n s t Y t u c Y o n i s t a obejmuje następującą nowinę z Madrytu, z dn. 13. Sierpnia o 5tej godzinie zrana: "Donoszą, źe wojska nasze, (. j. brygady Generałów Vigo, Pu g-Seroper i li' Donnel przed Segowia, stoją. Dodają, że karoliści ustąpiwszy z miasta tego z największym pośpiechem, z bogatym łupem swoim do Soryi się udali. Junta karolistoweka pod zasłoną 500 żołnierzy usadowiła się w sławnym klasztorze San Leonardo. Zdaje się, że karoliści tu się konctnttować będą." Gazette de France pisze: "Wiadomości z Barcelony z d. 11. donoszą, że An g l i c y mocą oręża port miasta tego zajęli, aby tam stronnictwu krystynistow nieść pomoc. Adniiiał Robert Stopford, mający dowództwo nad tą małą eskadrą, otrzyma też komendę nad innemi siłami morskiemi, które Anglia na morzu Srodziemnem zgromadza.
Już zaszła utarczka między szefem karolistowskim Tristany a 300 Anglikan» 5 . Anglia więc nie odstępuje systematu swego zbrojnej interwencyi w Hiszpanii, jeżeli jakiepo może użyć pozoru, aby punkt nadbrzeżny do przemycania korzystny opanować." A ng li a.
Z L o n d y n u, dnia 18. Sierpnia.
Z Portugalii nie mamy nowszych wiadomości. - T n i e S u n zawiera o tamtejszych stosunkach następujący artykuł: "Mamy wielką przyczynę dnmtii« mywać się że lubo poseł angielski w Lizbonie Lotd Howard de Waiden nie w prost dla wywołania wojskowych demonstracyi przeciw konstytucyi w Portugalii intrygował, to jednak jego branie się po tej rewulucyi na lę nas wyf.l wprowadzić muei, że rząd jego ta wprowadzenie Kany Don Pedra daleko prtyjaźniejszern jak uieprz\laznem patrzałby okiem. Najmędtzej więc zrobiłby rząd angielski aby swego ;posła odwołał; ten bowiem z przyczyny swej śmiesznej przychyl ności do partyi dworskiej, i z przyczyny swej Ile ukrytej przeciwności ku konstytucji nigdy nie potrafi zjednać sobie zaufania u ministeryum, które jest tak jak to popularnem. - Roku przeszłego wysłał Lord Palmerston na szą tlottę, aby ta Królowej i jej niemieckiemu małżonkowi pomogła wprowadzić konstytucyą Don Pedra, - Po upadku przez przemoc kontrrewolucyjnego planu, udano się do in. tryg. - PowBianie obecne ma swój początek w wojsku, a przecież wojsko to, na końcuroku zeszłego sprzyjało sprawie ludu. Armia była obcemi pieniędzmi przekupiona, a o mury Lizbony, powtórnie odbił się głos rozjuszonego ludu: śmierć Anglikom!" Dziennik Atłas powiada: "Powszechnie uważają, że teraźniejsza Królowa jest podobną z twarzy do zmarłel Xiężniczki Karoliny, Króla Leopolda pierwszej żony uwielbianej przez Anglików, a którą Byron nazwał "jasnowłosą córą wysp," jednakże jej rysy są delikatniejsze, a postać powabniejtza." Oba postanowienia hiszpańskiego Rządu, umiesiczone we wczorajszej Gazecie Dworskiej, wydane zostały w kształcie pisma udzielonego przez Ministra Calatrava angielskiemu Poselstwu w odpowiedzi na uczynione przełożenie. Pierwsze z tych pism wydane dnia 15. Lipca opiewa: "Na skutek'przedstawienia posła angielskiego z d. 1. Stycznia i 20. Kwietnia b. r. względem zniesienia poboru cła od towarów sprowadzanych z Gibraltaru na hiszpańskich okrętach, zważywszy z jednej strony publiczną korzyść, a z drugiej strony ważne i wspaniałe usługi, które angielski rząd sprawie naszej w c statniej wojnie wyświadczył, i jeszcze wy jwiar 1 « cza; Królowa Rejentkazgodnie z wnioskiem Rady Ministrów postanowiła" i I. d. Drugie pismo Pana Calatrava z dnia 22. zeszłego miesiąca komrnunikuje następujący reskrypt Ministra skarbu:" Uczyniłem Królowej Rejentce stosowne przedstawienie na skutek kilkokrotnych przełożeń angielskiego posła żądającego odwołania dekretu królewskiego z d. 9, Kwietnia b. r. we względzie wprowadzania węgli z zagranicy; Królowa pragnąc, aby statki parowe tak cudzoziemskie, jako i krajowe nie doznawały w podróży żadnego utrudnienia, tudzież chcąc dać sprzymierzeńcom nowy dowód wdzięczności za doznawane przysługi, postanowiła, źe chociaż art. 3 dekretu z dnia 9, Kwietnia uwolnił od cła cudzoziemskie węgle, które nie będąc w porcie wyładowane, są na pokładach parowych okrętów trzymane i zuźywanr-; na teraz mają być utworzone składy w Barcelonie, Allicante, Kadyxie i Coruna za opłatą 2 od 100. Raporta z Kanady z początku z. m. wystawiają działania rewolucyjnego stronnictwa pod Papineau jako prawdziwie niebezpieczeństwem zagrażające. W St.Eustachę i w innych miejscach dopuszczono się gwałtów. Loyaliści w Montreal licznie zgromadzeni, jak najmocniej nalegali na Rząd, aby siłą położył koniec zaburzeniom. Dziennik U n i t e d Ser« v i c e donosi, że skutkiem rewolucyjnych wypadków w Kanadzie dwa okręty "Vesial" i "Champlain" wypłynęły z Nowej Szkocyi do Qutbek z 83 pułkiem, a z Indyj wschodnich  giebttira Niższej Kanady została zwołana, na dzień 13, Sierpnia. Hiszpania, Z Mądry tu, dnia 13. Sierpnia.
Wczoraj wieczorem zbbźyla eię ku Pardo kolumna dowodzona przez Mondej. Vigo. Przednie straże nieprzyjacielskie dotykały się prawie samego Pardo, a armia sama stoi we wsi Lae Rosas. - Dywizyą generała Vigo wzmocniono oddziałem strzelców konnych gwardyil narodowej i wraz posłano Eeparterze 30,000 piastrów, wielką ilość koszul, spodni i trzewików. - O 2. g o d z i n i e p o o b i e - dzie. Minieteryurn, które wciąż w Hotelu Ministra wojny zebranem było, odebrało depesze podług których kolumny Samper i Vigo wieś Rosas obsadziły. Karoliści cofnęli się na wzgórki i rozumieją tu źe wkrótce się zupełnie oddalą. - O 3. popołudniu. Nowa depesza donosi źe nieprzyjaciel dowiedziawszy się o szybkim pochodjie Eepartery, umai za rzecz lepszą przybycia jego nie oczekiwać tylko się, cofnąć do Buitrago - czyli do Katalonii zmierzał, nie wiemy. O 6. w i e c z o r e m . W ten moment co przybył naczelny dowódzca w towarzystwie wielu sztaboficerów i udał się do Hotelu Ministra wojny, gdzie wszyscy zgromadzeni byli Ministrowie. - Nie otrzymał on wprawdzie pozwolenia udania się do stolicy, obawiano się bowiem, czyhby me miał zamiaru strącenia Ministeryum; jednakowoż każdy kto go zna bliżej, przekonany je s' , że tak śmiuły projekt charakterowi jego wcale nie jest właściwym. O 7. wieczorem. Cała jazda Hrabiego Luchana przez Puerta de Sol do Stolicy weszła. Osoby zazwyczaj dobrze zawiadomione, zaręczają że Karoliści udali się drogą do Guadarramy. - Ministeryum postanowiło szkołę artylleryi z Alcada de Heneres przenieść do stolicy; pokazały się bowiem w korpusie tym znaki nieporządku i kilku artyllerzystów uciekło z końmi oficerskierni do karolistowskiej armii.
Kilku ze znaczniejszych kupców oddali rządowi do dyspozycyi 900,000 realów i to bez procentu. - W skutek od rządu wydanej odezwy zgłosili się już prawie wszyscy oficerowie którzy byli na retrecie lub za nieograniczonym urlopem; równie stanęło także do 3000 ochotnika. - Mówią źe rząd zamyśla uformować tak nazwany batalion święty, T u 2 C Y a.
Z Konstantynopola, dnia 26. Lipca.
B ej lifcschi Wysokiej Porty, Ibrahim Sarim Eftrufi, któremu tymczasowo ministerstwo spraw zagranicznych było powierzone, otrzyii ał rozkaz udania się w charakterze posła tureckiego do Londynu, dla złożenia Królowy Wiktoryi życzeń, z powodu jćj wstąpienia na tron. W czasie jego nieobecności zastąpi go Kessedar Nafi Efendi.
Flota złożona z 13 okrętów pod rozkazami Wielkiego Admirała Ahmed Tewzi Baszy i Vice Admirała Patronabeg Ahmed Beya, od. płynęła dnia 23. z. m. ku morzu Marrnora i ku Archipelagowi.
Przy końcu zeszłego miesiąca przybył do Stambułu Mirza Dschafer Chan, Poseł perski przy Dworze tureckim. Wedle doniesień otrzymanych z Smyrny dnia 21. z. m. Mehmed Ali t dwoma liniowymi okrętami i dwoma brygami ukazał się przed wyspą Rodus. Został witany wystrzałami z ar» mat tamtejszej cytadeli, a dowódca Haiis Basza zapraszał go do portu, lecz egipski rządca z obawy panującej zarazy nie przyjął wezwania i opuścił wyspę udając się do Canea, Powietrze morowe nie zwiększyło się w ogólności, ale w ostatnim tygodniu między frankami na przedmieściach Pera i Galata kilku mieszkańców umarło. Syn angielskiego Admirała Malcolm powróciwszy z Trebizondy i będąc zarazą dotknięty, skończył życie. Przybyły tu perski poseł, Mirza Dschafer Basza, jest człowiekiem wielce uitształconym.
Pob>erał on nauki w Londynie.
Rozboje morskie w Archipelagu c>ągle tnva« ją. Sprawcy ich znajdują się w okolicy Samos, gdzie w ostatnich czasach wiele okrętów zrabowano. Mówią źe tu ma być wydawana przez prywatną osobę, za pozwoleniem Rządu, francuzka gazeta. Giełda jest w ciągiem poruszeniu. Przesilenie w handlu trwa bez przestanku, bankructwa wydarzają się codziennie, a w ostatnim tygodniu osin dość znacznych handlowych domów upadło. * W Salonice zaraza okropnie grasuje; a codziennie blisko po 100 osób pada jej ofiara. Wyci Ay z tierlinskiego Kursu papierów i pieniędzy. Papieca- [Gotowinu zną
Dnia 26, Sierpnia i 837.

Oblipi długu państwa ,. 103 102i Gbligi bankowe ai do wląi cnie in. H Zachodmo-Pruskie listy zastawn e . .. 105 Listy zastawne W. Xiestvva Poznańskiego«. 1041 Wschodiuo-i>uski* . . . 104 "zlaski * · 106.1