GAZE Wielkiego Z NA N TA Xię stwa SKIEGO Nakładem Drukarni Nadwornej W, Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowshi. JW28U. - W Piątek dnia 8. Grudnia 1837. Wiadolllości krajowe. Z Berlina, dnia 5. Grudnia. Dotychczasowy Rtferendaryusz przy Sądzie N ajwyższym Ziemiańskim, W i l h e l m J e k e l , mianowany zoetal Kommissarzem sprawiedliwości przy Sądzie Ziemsko-miejskim w Szamotułach, z wyznaczeniem dlań miejsca pobytu w Szamotu ą,pJtw M w H M Wiadolllości zagraniczne. p o I s h a. Z Warszawy, dnia 3. Grudnia. Onegdaj w smutną rocznicę zgonu Błogosławionej pamięci N, Cesarza i Króla Alexandra Igo, odbyło się w kaplicy zamkowej żałobne nabożeństwo, celebrowane przez JW. J X. Amoniego, Biskupa Warszawskiego wobec J O, Feldmarszałka Xiecia Warszawskiego i znakomitych osób. Niektóre szczegóły podróży J O. Xiecia Feldmarszałka, Namiestnika któlewskiego, do górnictwa krajowego, . . . . . J O. Xiążę Namiestnik przybył dnia 25. R. T., o godzienie 5. wieczorem do Radomia, gdzie przez naczelne władze cywilne i wojskowe był przyjmowany. Nazajutrz 26. zrana, JO. Xiąźe, odbył przegląd załogi wojskowej, znajdował się na nabożeństwie w Cerkwi, zwiedzał biura Rządu gubernialnego, Trybunał, szpital wojskowy i cywilny, więzienie, Gimnazym gubernialne i inne zakłady miejscowe; poczem J O. Xiąźę wyjechał do Kielc, gdzie przybył tegoż dnia na obiad. Tu, również jak w Radomiu, witały JO. Xiecia Namiestnika władze cywilne i wojskowe; a nazajutrz dnia 27, J O. Xiążę zwiedzać iaczył wszystkie zakłady i instytuia miejscowe; a następnie raczył się udać do Białogona. Na granicach górnictwa czekało na przybycie Jego X. Mości grono młodzieży elewów górniczych, konno, i mieli zaszczyt towarzyszyć Mu aż do wrót samego zakładu; w tern miejscu korpus górniczych oficerów powitał przybywającego JO. Xiecia Namiestnika, a Pan Salwian Jakubowski, w za» etępstwie administratora górnictwa, miał zaszczyt ofiarować J O. Xieciu chleb i sól, podług dawnego zwyczaju. Hołd ten JO, Xiąźę; z uprzejmością przyjąć raczył; następnie zwiedzał J O. Xiążę w największych szczegółach rozliczne warsztaty mechaniczne białogońskie, tudzież walcownie blachy kotłowej i fabrykę blachy białej angielskiej, przy czerń raczył, z porządku jaki zastał, objawić swoje zadowolenie. Odmieniwszy konie w Kielcach, wstąpił JO. Xiążę Namiestnik do Suchedniowa, gdzie równie jak w Białogonie, czekali na Niego zgromadzeni na granicach górnictwa wyisi Ma aż do Mo.rek, gdzie JO. Xiąię zatrzymać Sie, raczył dla widzenia mielscow>ch zakładów. Z Mostek, uda, się J O. X,ążę do Farszowa, gdzie znajduje się nowo powelały wspaniały »kład, do odlewu amunicyi pod kierunkiem braci Evans. Warsztaty PaTŚzowskie nader ząjm1łiący przedstawią widok po kilkuset rzemieśln.kow w jednej sali rai en pracujących, .każdy swojego depełniąjący obowiązku i i * ' .. ..... . rnrueJszego zarrueszarua; ogrue ZWIe K CI pleców buchąjące żary roztopA nego że1aza,- Inachmy parowe w nnlczemu nadąjące wSzy"kie. mu ruch .niewidzialną siłę, wszystko,o malowniczy tworzyło obraz, i mile zajmowało dosrojnego Gościa. JO. Xiaie, przechodząc kolejno warsztaty i gisernie, wnijŚĆ nakoniec raczył do raęs.sio oświeconei sali, gdzie ms.awiony był świetny o-ad dla JO. Xlecia, oraz dla całego Jego orszaku, przygotowany obok w ciagłym ruchu będącej machiny parowej, Podczas, kiedy JO. X-ążę obiadował, ząjaimały wszystkie gmachy Farszowa ty'siace'mwsiadł d o p o (a Y li , ca.a« "i'. , f p .".'. o A l Sa oddział mlodzeiy górniczej, podoomeż konno z pochodniami, wyprowadził JO. Xię. cia aż do B.ina- na szosse, gd.ie JO. X,,)]; raz jeszcze w, razy zadowolenia swego ponowił, w dalszą do Warszawy uda się drogę. S.agnacya panująca na zagran.cznych plafach handlowych, niepomyślnie ",pływa na interesa giełdowe tutejsze dł, tego Li n i . godnego uwagi, co do obrotów handlowych na naszym placu, z up.ynionego tygodnia, TTT marny cl-<:> donieś A ". Z Petersburgadnia AObistopad, NQ ., Kazańskiego, ,. Sierpni., Radzca Stanu Lobaczewski; Charkowskiego, 1 7 . tei-oź mies Radzca Stanu Pawłowski; f. ». S erpnia b r* Mianowani zostali przez P. \III istra O wiece nia: wtioiwersvtecl\esw. m « f i £ % l F2ancv · Z Paryża, dma s6. Liitonad. Pismo iednn y Kar.«.i A'«opatia. zz rz %££* Odifawna iuź radz.li ,n,. L. . rlegn, . d I w w V '" II , II 1\ , e g o 'ab y elę U ecz a ra,o".. - K o i «7 ,d, I y w r o, B A Zpzybyciem EsLrterv "p!"« b" «e" n ł' zlnv i i S 1 i pelllny, we 1 LLL-' LLL ......:I .....-.., \ km h . . WSE>,eII k ł C A , .)]; . ]/[ r . n al li . t " X li li " , W A " TTT A odpowied2i :":":" -." -ł-ł---I, I\£',,$r)];£ V i *." A I]I'" A trLhn.mH . i y y o}llI pan E H . Z II 8 a, o "n,a " "'J\ła m« M ki J\ p'«_ 1 Vro "'" T TM A , e 8 , K a II a , lI 2 O C> S A C 1\ S S f O A S W W A M« Zenowicz Dziekanem II. of.dziab JAK t 2K ]I q & 3 ]/[ A A 3 A A ]/[ A tetu na trzy 1aia; dymisyonowany pułkownik b", r' ",' JI I , (' II . ; l 1. . . p o [ r ? , o II Y ". zeHinkling sprawując/m obow. Inspektora e . noły II r, UH - Wn'rdL' "T" t A A demów. - W okręgU naukowym Kiiou 6 kim- nT 7» 1 y f,c,dc> dostarcza Bąjon(dn. 6. Sierpnia) Ohvw. pow.ToSk e A $! ZSS cz <> :Xr-AyA-rcA;;S;i H}lJllH" - _ _ "A -P'i cki,j powiatów, szloły 8 r l a c \ e c KI, . PA T b II & A II $ £ & 3 M £ A wymknie wojna z Francyą. To właśnie tłómaczy, dla czego Hiszpanie zaniedbali go zupełnie, gdy większy arsenał w Ferro! założyli. Od tej chwili przystań zamula się ciągle, lak dalece, źe w tych miejscach, gdzie stawały okręty liniowe, jest zupełnie suchą; a dziś tyl« ko w kanale okręty stawać mogą. Jednakie w teraźniejszem położeniu Passage jest jeszcze najpiękniejszym portem brzegów północnych Hiszpanii; on t\tko w odnodze Gaskońskiej może udzielić schronienia okrętom o 24 stop zagłębiającym się. Wejście do niego jest bar» dzo wązkie, tak dalece, źe spoglądając wszerz, dojrzyć go nie można; zdaje się na pozór, źe rozbiciem grozi o skały kilkaset stóp wysokie; dopiero gdy za zbliżeniem się do ziemi, odkrywa się mały otwór w skałach, i tam każdy rozumiałby, iż napotka mur skał prostopadłych, o które rozbijają s;e_ bałwany. Kanał ma wiele zakrętów, na których urządziwszy baterye, moźnaby uczynić port niedobytym od strony rno. rza. Łatwo jest także zamknąć go łańcuchami źelaznemi; wreszcie ma jeszcze tę nieoszacowaną dogodność, źe nie może być blokowany; poblizkie bowiem brzegi i niebezpieczna zaspa (TArrachon, leżąca pod wiatrem, sprzeciwia się temu. Wszystkie te korzyści nie uszły baczności Anglików; lecz, aby sobie zapewnić posiadanie tale pię>."Jj zdobyczy, nie dość uczy. nić ją niedostępną od morza, potrzeba i od lądu toż samo wykonać; nad czem pracują ile tylko mogą. Passage zajmuje legion angielski nie ozdobiony kokardą hiszpańską, wyłącznie wojska angielskie pod znakami i pawilonem własnym strzegą twierdz i bateryi. Nic nie może usprawiedliwić tego zajęcia, nawet ani współdziałanie; bo Passage nie Anglicy, ale Hiszpanie na karolistach zdobyli. Anglicy mają tam batalion morski, i oczekują drugiego; nadto oddziały anylleryi i następujące okręty, mogą» Ce 300 do 400 ludzi wysadzić na ląd, są lam spodziewane, te są: korweta "Gwiazda północna, statki porowe: Fi nyx, Salamandra, Kometa i bryg Pantaleon; inne okręty 19-ąiĄ około brzegów. Po wzięciu portu Passage, Komandor John Hay przybył zaraz ze swą IIo:0;. Urządził ogromne baterye, wykierowane na granicę Francyi, i kilka tylko szańców naprzeciw Saint Sebastian. Koszary mocno i gruntownie zbudowano, dla pomieszczenia garnizonu mającego bronić bateryi, zajmowanych zawsze przez wojsko angielskie, do których zaledwie pozwalają zbliżyć się oficerom hiszpańskim. Aż dotąd wszystko w tym stanie zostawało; lecz gdy niedawno karoliści weszli w prowineye biskajskie, tak się obawiali, aby im nie przecięto linii obserwacyjnej z Passagedo Saint Sebastian, źe teraz codziennie od 300 do 500 majtków pracuje nad wciąganiem ciężkich dział na wzgórza zamienione przez nich w baterye, z których panować można nad drogą prowadzącą do Saint Sebastian. Z dnia 37. Listopada. Powzięto zamiar przywrócenia na tak nazwanym dziedzińcu marmurowym w Wersalu zegara śmierci królewskiej. Składa się on li tylko z cyferblatu, bez mechanizmu i ma tylko jedną skazówkę, którą dokładnie na tę stawiają godzinę i minutę, w której jaki Król Francyi z życiem się rozstaje i podczas całego panowania następcy skazówki tej nie ruszają. Starodawny ten monarchiczny zwyczaj wyprowadzają z czasów Ludwika X I I I.; przy śmierci Ludwika XVI. naturalnie go zaniedbano; Napoleon podobnie nań nie uważał; ale w chwili śmierci Ludwika XVIII, skazówkę zegaru dokładnie stawiono na godzinę zgonu monarchy, gdzie dotychczas stoi, kiedy śmierć Karola X. jako nie panującego Króla w tej mierze nieważna. W piśmie z Perpignanu z d. 20. m. b. wyrażają: " Woj sko karolistowskie dzisiaj przed południem o lotej godzinie rozpoczęło oblężenie Puycerdy i spaliło o m ej folwark tuż przed miastem leżący. Działa ognia swego jeszcze nie rozpoczęły. General Urb._ «,ondo dzisiaj zrana o 4 ej godzinie przed Puycerdą stanął. Wyprawiono natychmiast kompanią woltyźerów do Bourg- Madame a oddział wojska przed mostem nad Llirią ustawiono, w celu bronienia ziemi francuzkiej. Hiszpańskie urzędy celne nad granicą zajęli i osadzili karoliści. Jest między ninni wiele Francuzów, a Adiutantem Generała Tristany synowiec byłego Ministra Peyronnet " Z dnia 28 Listopada. W M e s s a g e r czytamy: "Poseł austryacki po powrocie swoim kilka odbył posiedzeń z E'rezesem Rady, a Król na posłuchaniu prywainćm z wielkiem go przyjął wyszczególnieniem. Zdaje się, źe rząd Francuzki mocno się spuszcza na współdziałanie Austryi, końcem rychłego i przyjaznego załatwienia spraw Wschodu. " B o n S e n s opowiada jako dowód niesłychanego męziwa i podziwienia godnej na niebezpieczeństwa obojętności, źe Kapitan Napoleon Benrand, który przed Sądem wojennym w Tulome z taką namiętnością przeciw Generałowi Rigny wystąpił, podczas eziurmu do Konstautyny przed samym wyłomem/ nagle stanął, parę białych eleganckich rękawiczek z kieszeni wydobył, je wśród okropnego gradu kul z starannością fanfarona wciągnął, a tak następnie W pierweaym. szyku szturmujących dzielnie szonego i melodramatycznego bohaterstwa nie pochwalają, sądząc, że prawdziwa waleczność taką komedyą gardzi. Onegdaj uda! się Kommissarz policyi Vaesal w towarzystwie Sędziego pokoju i kilku sierżantów miejskich do pomieszkania Pana Vidocq, byłego Szefa policyi bezpieczeństwa, i zabrał wszystkie jego papiery. W skutek tej konfiskacyi wydano natychmiast rozkaz aresztowania jednego urzędnika Prefektury policyi, którego obwiniają o korrespondencyą z Panem Vidocq i o wydanie tajemnic policyjnych. Sentinelle des Pyrenees obejmuje pismo z nad granicy pirenejskiej z d. 23. m. b., w kiórem donoszą, źe Don Carlos dn. 18. do Estelii się udał. Wiadomość ta sprzeciwia się listom bajońskim, wedle których D o n Carlos d. 19. jeszcze był w Amurrio. Z dnia 29. Listopada. M o n i t o r wyraża: »Gazety nasze wczorajsze powtarzały wiadomość innych dzienników, jakoby Xiestwo Alexandrowie Wirtenberscy w Berlinie oczekiwani. Zasięgnąwszy dokładniejszych w tej mierze doniesień, oświadczarny, źe o podróży Xiestwa do Pruss ani mowy nie ma. II Prezes Bady otrzymał petycyą z Algieru, podpisaną przez mnóstwo najznakomitszych mieszkańców, oraz przez Muhego, Kadego i Rabinów, w której życzenie wynurzają, aby N. Pan Xięcb N eroourskiego Wicekrólem Algieru mianować raczył. W M o n i t o r z e czytamy: »Śmiertelne zwło ki ś. p. Generał- Porucznika, Hr. Damremont, wczoraj wieczortm o ótej przed rogatki Fontainebleau przybyły. Orszakowi towarzyszył Szef szwadronu Pellion, oficer ordonansowy Ministra wojny, oraz Adjutant poległego Generała i kilka innych osób. Dwaj znakami ozdobieni underoficerowie byłej gwardyi cesarskiej siedzieli na wozie przed trumną. Oddział 50 ułanów Igo pułku czeka.' przybycia orszaku przed rogatkami i przeprowadził go do domu inwalidów, gdzie sztab główny i duchowieństwo z oznakami honoru wojskowego ciało przyjęli. Po uroczystości wojskowej i duchownej postawiono trumnę na katafalku, gdzie aż do później odbyć się mającej uroczystości żałobnej pozostanie.« Co u rr i e r f ran c ais podaje pismo prywatne z Bony z dnia cgo, w którern wyrażono; "Ostatnia wiadomości z Konstatityny są bar. dzo pomyślne. Pułkownik Bernelle znalazł .ogromne skarby w pałacu Beja równie, J3k w domach prywatnych. Wiedzieliśmy, iż było zamiarem jego, przedsięwziąć niebawemodkopywania. Spodziewamy się, źe wszelkie odkryte już, albo jeszcze odkryć się mogące bogactwa, do skarbu publicznego wpłyną; pokryłyby przynajmniej część kosztów przez zdobycie Konstantyny sprawionych.« Hiszpania. Z Madrytu, dnia ig. Listopada. Generał Palarea przytłumił w samym zarodzie zamierzony w Maladze bunt przez anarchistów. Karoliści zaś z drugiej strony coraz śmielej przeciw stolicy występują. Onegdaj ukazało się około 40 koni przed Aranjuez i zatrzymywali podróżnych na gościńcu publicznym. Wysłani przeciw nim ułani znaczną klęskę ponieśli, utracili swego dowódzcę i 3ch ich tylko do Madrytu wróciło. Oraa wyprawił z Murviedo Pułkownika Buila w 3000 ludzi i Pułkownika Borso di Carminati z równą liczbą żołnierzy do Cas Cabr Has przeciw Talladzie iEsperanzy. N arvaez urządza tymczasem armią odwodową w J aenie, ale mu na pieniędzach zbywa, Niemcy. Z Hanoweru, dn. 22. Listopada, Pierwsze z postanowień królewskich, wysztych ostatnimi czasy, jest następuj ące: »Ernest August z Bożej łaski Król Hannoweru ttc. Zniósłszy patentem z dnia 31. Października b, r. dawne ministerstwo gabinetowe, dla zapewnienia porządku w załatwianiu spraw państwa, uznaliśmy za rzecz potrzebną wydać następujące rozporządzenia: .m. 1. N asz minister etanu i gabinetu jest naszym jedynym doradcą w gabinecie. Przedstawia N am wszystkie przedmioty do Naszego gabinetu należące ($. g,), z wyłączeniem spraw wojennych i sprawiedliwości, które przez właściwych ministrów sianu mają być do mej wiadomości odnoszone. Za szczególnem pozwoleniem mogą Nam czynić ustnie rapporta Nasi ministrowie stanu, spraw wewnętrznych i skarbu, lecz zawsze w przytomności ministra stanu i gabinetu. Rozpoznając przedmioty mające byc mnie przedstawionemu, Nasz minister stanu i gabinetu mocen jest, o ile tego zajdzie potrzeba, wstrzymywać w wykonaniu, oczekując naszej decyzyi, rozporządzenia przez ministrów stanu wydane. Wszelkie pisma do N aszego gabinetu należące, winny być 0iwierane przez ministra stanu i gabinetu. $. 3. N astępujące przedmioty powierzamy odtąd szczególniej N aszemu ministrowi stanu i gabinetu: I) Sprawy Naszego królewskiego domu, 2) Znoszenie się z ogólnem zgrornadzenim Stanów i z władzami prowincyonalnerni. Archiwum krajowe ma być pod bezpośredniem jego zarządem. Również mają należeć do Naszego Ministra stanu i gabinetu: 1) Sprawy dotyczące stosunków z związkiem niemieckim. attrybucyj ministrów stanu, w przyszłości nastąpią takie zmiany: 1) Sprawy ogólnego zgromadzenia stanów i zarządów prowincjonalnych, nadal już nie do ministra skarbu, lecz do ministra stanu i gabinetu będą należeć ( . 2.) 2) Nadzór nad królewską biblioteką w Hanowerze i nad komitetem zbioru praw, ma należeć do rninisira spraw duchownych i oświecenia. . 4. W razie choroby lub nieprzytomności któiego z ministrów stanu, inny przez Nas wyznaczony będzie pełnić jego obowiązki. Do ministrów stanu będzie należeć : przygotowywanie projektów do praw, a już potwierdzonych wykonywanie w przedmiotach, ich kierunkowi powierzonych, 9. 5. Każdy minister stanu obowiązany jest corocznie, przy końcu Lutego, składać sprawozdanie z swych czynności, i wykazać, jakie w swym wydziale ulepszenia zaprowadził. Minister skarbu co miesiąc ma podawać rapporta o stanie kass. . 6. J ak do tych czas tajni radcy gabinetowi, tak teraz nowo ustanowiony Sekretarz Generalny, załatwiać będzie interesa w sekretaryacie jeneralnym właściwego ministerstwa. Sekretarze jeneralni będą mieli dozór nad archivami i kancellaryą. Każdy wydział ma swych oddzielnych referentów, równie jak i oddzielną kancellaryą. Właściwi ministrowie stanu winni czuwać, aby wydane przepisy były ściśle wykonywane. $.7. W każdym wydziale minister stanu winien otwierać nadsyłane papiery i rozdzieląc je pomiędzy referentów. . 8. Przedmioty należące do naszego gabinetu są następujące: i) Wszelkie prawa, rozporządzenia i środki rządowe, zmierzające do jakichkolwiek bądź uchyleń lub zmian; 2.) Budżety rozmaitych wydziałów ministerstwa przed upływem fcaźego roku. Wszelka zmiana nieprzewidziana w budżecie, jedynie nastąpić może za naezem przyzwoleniem, * 3) Ważne i nadzwyczajne finansowe operacye; 4) Rewizya corocznego zdania sprawy zdziaiań ministerstwa, oraz miesięcznych extraktow ministerstwa skarbu; 5) N ominacye dyplomatów i wszelkich wyższych urzędników; 6) N ominacye lub potwierdzanie tak ewangielickich, jakoteź katolickich duchownych; 7) N ominacye przełożonych w zakonach tak nięzkich, jak również żeńskich; 8) N owe uposażenia 1 wszelkie dodatki do pensyi; 9) U dzielanie tytułów aż do stopnia Radcy, lub wyższej jesxcze godności; 1 O) Udzielanie pensyi emerytalnych; 11) Wszelkie ułaskawienia i nadzwyczajne wsparcia, o ile budżet posiadać będzie na to fundusze; 12) Dymiesye, suspensy i wszelkie kary; JI3) Potwierdzanie wyroków kryminalnych, skazujących na śmierć, lub dożywotne więzienie.; 14) Ułaskawienie kary śmierci, lub doży wo« tnych prac publicznych; 15) Zniesienie dochodzenia kryminalnego; 16) Odesłanie sprawy z jednego do drugiego sądu; 17) Ustanowienie sądu polubownego i udzielanie patentów swobody; 18) Wynoszenie do godności w udzielaniu prawa głosowania w pierwszej Izbie zgromadzenia Sianów; 19) Udzielanie przyzwoleń na rozwody, przyjmowania obcych orderów i innych insygniów; 20) Sprzedaż, lub zastaw dóbr rządowych; 21) Organizacye i potwierdzanie ważnych rządowych rozporządzeń; 22) Potwierdzanie wszelkich ważnych, przedmiotów, dotyczących związku niemieckiego lub zawieranie traktatów z ościennemi mocarstwami; 23) Rozstrzyganie kwesiyj zachodzących pomiędzy wydziałami ministerstwa; 24) Zażalenia względem zwłoki w interesach dopuszczanej przez wydziały rninisteryalne.Postanowienie to ogłoszone być ma w zbiorze praw. Hannower , d. 14. Listop, 1837. Ernest August. Za zgodność G, Schele. - Drugie postanowienie królewskie co do roty przysięgi, kcórą urzędnicy na wierność składać winni, jest następujące: Ernest August z Bożej łaski Król Hanoweru i t. d. Ze zmianą w rządach wykazuje się potrzeba przepisania nowej roty przysięgi na wierność. Rotę takową rozkazaliśmy ułożyć i polecamy wszystkim urzędnikom Królestwa, ażeby w zdarzonych przypadkach takowej roty używali. Kiedyśmy przez patent z dnia l. Listopada r. b. oświadczyli, ii ustawa zasadnicza z dnia 26. Września 1833 zniesioną zostaje, ztąd rozumie się samo z siebie, ii wszyscy urzędnicy według dawnej przysięgi do zachowania zniesionej ustawy zasadniczej nie są obowiązani. Niniejsze postanowienie zamieszczone być ma w zbiorze praw państwa. Hannower , dn. 14. Listopada 1837 r. Ernest August. Za zgodność v. Schele. Rota przysięgi wykonywanej przed objęciem urzędowania w następującym sposobie, ma być ułożona: Najjaśniejszemu i Potężnemu Monarsze i P an u, Ernestowi Augustowi, Królowi Hannoweru, Xieciu rodziny panującej nad krajami Wielkiej Brytanii i Irlandyi, Xieciu Kumberland, Xieciu Brunswiku i Liineburg i t. d., waszemu najłaskawszemu Panu macie przyrzec i zaprzysiądz na Boga i na jego święte słowo, iż Najjaśniejszemu Panu będziecie wiernemi i wdzięcznerni poddanemi, o jego dobro starać się i pomnażać, a zaś zle, jakiekolwiek w was jeef, poprawiać, tłumić i od takiego bronić; i nie będziecie należeć ani radą ani czynem do żadnych usiłowań, jakieby ktokolwiek knuł przeciw Najjaśniejszemu P an u lub przeciw jego krajowi i ludowi, już to mową, już uczynkiem, lub chciał i zamierzał knuć. Boska niech na długi czas chroni, za wolą Bożą miał zejść z tego świata, wówczas micie wierność zachować Następcy tronu i jego potomkom pici męzkiej, według praw pierworodztwa w prostej I i n i i, a jeśliby takowego po tornsiwa nie było, wówczas tym Xiaietom, krwi na których następstwo spada z prawa rod u, według pierworodztwa w I i ni i pobocznei; a gdyby i te linie z woli Bożej wygasły, wówczas dziś panującemu Xieciu Wolfenbutelekiej I i n i i i jego następcom płci inęzkiej według praw pierworodztwa. (O protesiacyi, którą przeciw tym postanowieniom kilku profesEorów w Getyndze podało, Redakcya gazety tej w poniedziałkowym numerze obszerniej doniesie) T 111 r c y a. Z nad granicy bośniackiej, d. a. Listop. (Gaz. Sz/ąsha.) - Wielkorządzca Bośnii, Wedszyh i Basza, ciągle się urządzeniem tej prowincyi zajmuje. W miejsce Kapitanów ustanowił Musselimów. 'Zaprowadzi! takie gatunek podatku konsumcyjnego i tabakę pod przepisy monopolium podciągnął. Postępowanie jego zwraca na siebie uwagę całej Europy i wyznać należy, źe Wedszyhi Basza jest prawdziwie na reformatora stworzony. Nie zbywa mu na odwadze, tęgości charakter u, wspaniałomyślności; a gdzie trzeba nie brzydzi się zdradą i okrucieństwem. Nie ma niebezpieczeństwa, któregoby nie pokonał i nic go mimo największych zawad od raz zamierzonego celu odwieść nie potrafi, Zycie tysiąca osób niczern jest w oczach jego, gdy tylko ofiara ta zamiarom jego sprzyja. Był 0« już w położeniu, któreby może każdego innego było zastraszyło; przypomnijmy sobie ostatni wielki spisek Alego Widaitsza Baszy i Himsy Efendego, podczas gdy Ali Basza Herzegowiny - chytrzejszy i ostroźniejezy - bieg rzeczy uważał. A I i Widaitsz uległ przemocy, a Hirnsa Efendi podstępowi. Warto tu przytoczyć niektóre szczegóły tego morder etwa, które, jak zwykle, późnie) dopiero do wiadomości publicznej przychodzą. W chwili najgroźniejszego niebezpieczeństwa przesłał Wedszyhi Basza Himisie Efendemu, firman sułtańsfei, mianujący go Kapidszym Baszą, wraz z płaszczem honorowym, i do Trawnika do siebie zaprosił. W tę łapkę wpadł nieostrożny H msa, który, rozpuściwszy swe I iczne zastępy, r Mustaim Bejem do Trawniku przybył w nadziei, źe mu żadne niebezpieczeństwo nie zagraża. Przyjęto go tu z wstelkicmi zaszczytami, Wezyr podejmował go jak pierwszego urzędnika państwa, i w kilka dni dopiero prosił go, aby się udał do skarbu pu blicznego dla odebrania summ dla niego prieznaczonych. Równocześnie zalecił Baszy Kawaszow, aby go pod utratą głowy życia pozbawił. T e n pospieszył zaraz na czele trabantów Wezyra do kassy i zostawiwszy orszak za drzwiami wszedł sam do pokoju pod pozorem, źe Defterdarowi rna coś ważnego oznajmić. Tym sposobem stanął za Hunsą Efendi; pochwycił go zaraz, a za danym znakiem wpadli Kawaszowie i Himsę wraz z Mustaim Bejem zamordowali. Zabójców hojnie wynagrodzon o, ile Źe po upadku tego naczelnika rokoszan nie trudno było los innych przewidzieć, czego też nie zailługo klęska i niewola Widaitsza Baszy dowiodły. Okropny los spotkał także gminy sprzyjające temu buntownikowi a Mi* sta Jajasz, Maidau, Bieiina i t. d., złupiono niemiłosiernie i długo się nad mieszkańcami, tychże pastwiono, podczas gdy Wedszyhi Basza spokojnern na te udręczenia spoglądał okiem. Giornale d e I Lloyd a ust na co donosi na mocy listu z Syty z d. i i. Listopada: Z n ikła zupełnie obewa z powodu rozsianej wieści o zjawieniu się dżumy; gdy osoba, która na początku b. m. stała się do tego powodem, na inną zupełnie chorobę umarła i nic się podobnego nie wydarzyło. Listy najnowsze z Alexandryi opiewają także, źe dżuma tamże całkiem ustała, a na cholerę dziennie najwięcej pięć osób umiera. MmwMMMWw ROZlllaite wiadolllości. Z Berlina, dnia 5. Grudnia. - JW. Naczelny Prezes prowincyi nadreńskićj wydał pod d. 29. Listopada następujące ogłoszenie: "W skutek obwieszczenia mego z dn. Si, Listopada podaję niniejszero do wiadomości publicznej, źe Dziekan kapitułarny X. Dr. Jan Husgen dn. 27, jednozgodnie przez Przewielebni) Kapitułę metropolitalną Administratorem kanitularnym Archidyecezyi kolońskiej obrany został, i źe wybór ten dzisiaj sankcyą królewską otizymał. Koblencya, dnia 29. Listop, 1837. Naczelny Prezes prowincyi nadreńskićj (podp.) Bodelschwing, " Szczegółowy Kom itet Towarzystwa kredytowego ziemstwa w W. Xiestwie Poznańskiem odbywał w tym roku posiedzenie swoje od d. 30. Października do 4. Listopada, a to w celu zadosyć uczynienia obowiązkowi swemu, zastrzeżonemu porządkiem kredytowym i zrewidowania wszystkich rachunków tak Dyrekcyi generalnej jak i szczegółowej i zamknięcia tychże. Poznańskie Towarzystwo kredytowe ziemstwa tein się jak wiadomo różni od innych podobnego rodzaju zakładów monarchii, dane listy zastawne, które w oznaczonym teriniiiie zupełnie i całkowicie umorzone zostaną. W tym celu także dłużnicy prócz zwyczajnych 41h procentów opłacają jeszcze piąty procent amortyzacyjny. Zakład ten powstał w 1823. roku; utrzymuje się już zatem przez 15 lat, w którymto okresie aż do Sw. Jana 1837. roku włócznie, podług przełożonych ezczegołowemu komitetowi rachunków, wydano listów zastawnych za 12.935,850 talarów. W tymże samym okresie wznios! się fundusz umorzenia do summy 1,658,200 ularów . Właściwy zaś fundusz Towarzystwa ziemstwa, zapewniony tnu porządkiem kredytowym z dochodów, wy. nOsi 335,533 «alt I sgr. 4 fen., chociaż z niego wzięto już pieniądze potrzebne na wystawienie nowego domu Ziernstwa. Dom ten podług uchwały ostatniego ogólnego zgromadzenia z przepychem wystawiony będzie; stoi on na rogu ulic Wiihelmowskiej i FVyderykowelciej naprzeciw poczty. Mury aż pod dach już ukończone, a cały ten gmach będzie prawdziwą ozdobą miasta. Z innych uchwał wspomnianego ogólnego Zgtomadzenia zatwierdziło Królewskie Ministeryum następujące: l) względem pensyi emerytalnych dla urzędników Ziernstwa; 2) względem wypłat wdowom i sukcessoiom zmarłych urzędników pensyi kwartalnej pośmiertelnej; 3) względem urządzenia osobnego zabezpieczenia ruchomości od ognia i gradobicia; 4) względem ułożenia nowej taxv szacunkowej. Ze Lwowa. - Zaczęło tu wychodzić zeszytami dzieło pod tytułem: Wi,eczory familijne, czyli: Powieści nauczające i d r a m y m o r a l n e , zebrane z rozmaitych autorów zagranicznych, we czterech językach, mianowicie w języku polskim, jako krajowym, potrzebnym do rozmowy potocznej,- w języku niemieckim, w którym publiczne i przemysłowe sprawy się odbywaią; w języku francuz, kim, jako nowoczesnym języku cyw.hzacyi i języku włoskim, jako języku muzykalnym, wy. dawane przez J. J. Szczepańskiego, nauczyciela języka polskiego przy Lwowskiej c. k. akademii realnej i handlowej, dla pożytku młodzieży obojej płci. Wydawca założył sobie len piękny cel w tęm dziele, nie tylko dla swoich ziomków ułatwić naukę języków zagranicznych, a cudzoziemców obeznać nawzajem z językiem naszym, ale mianowicie młodzieży podać przez to skazówkę stylu, czyli praktyczny sposób szykowania wyrazów, to jest: spo. sob czystego i poprawnego tłumaczenia z obcego języka na swój własny. Pierwszy zeszyt obejmujący; i) Prospekt dzieła; 2) Pic de la M y r a n d o l a, pOWlesc z 15. wieku; 3) Mały za ro bn i K, dramat w jednym akcie, już wyszedł z druku. N o w y w i a t r . N apoleon siedział przy śniadaniu, gdyzBulomi przyniesiono depesze morskie. "Przeczytaj wćpan, II rzekł Cesarz do Duroka. W' elki marszałek rozpieczętowal depesze i czyta: Eskadra dla odpłynienia czeka jeszcze tylko na »iatr de San Excelhnce. "Cóźto ma z.iaczyc?" zapytał cesarz. Durok czyta powtórnie to samo z wielką powagą. Napoleon zachmurza czoło i wyrywa doniesienie z rąk Duroka; ale rzuciwszy na nie okiem, zaczyna się śmiać na głos i oddając mu depesze mówi: " N o, czytaj wćpan d a l ej ! II Wielki marszałek: wypełnia jego iozkaz i powtarza )tszcze po kilka razy: wiatr de San JExcellence, a cesarz; za każdą rażą parska od śmiechu. Durok nie może tego pojąć, bo w doniesieniu nie było nic śmiesznego, aż nareszcie Cesarz objaśnia mu w ten sposób: że litery S. E. w raporcie morskim nie znaczą to samo, co oznaczają stojąc przed tytułami wielkich marszałków, i że le vent de S, E, nie znaczy wiatr Jego Excelency i, lecz wiatr Sud- Est (południowo-wschodni.) Nie dawajcie odkosza! W Niemczech niejedna panna wiele rozdaje koszyków kawalerom. Tak upływa wiosna po wiośnie, rok po roku zabiera po listku z kwiatu młodości, a męża jak nie ma, tak nie ma. Panna Natalija S. była najpierwszą partyją w pewnern mieście w Niemczech, lecz doszła już lar 27, a wszystkie j ej koleżanki szkolne już były przy mężach, którym ona dawniej rozdawała koszyki. Natalija została starą panną Rodzice zaczęli się niepokoić, i ona zaczęła wzdychać nad swoim stanem. Ale Natalija zatrzymała jeszcze swoje piękność i bogactwo. W lem przybywa jej stryj z odwidzinami, jestto człowiek bogaty, wesoły, żywy, przyzwyczajony śmiało z zimną krwią przezwyciężać wszelkie trudności. "Zważaj, powiedział do niego pan S., N atalij a nie idzie za mąż; widzisz, że jest piękną, jaki ma posag, że zły świat nawet w naszem ł chetn miasteczku nie może o niej rozsiać jakiej plotki, a jednak zostanie starą panną. II "W samej rzeczy, II odpowiada stryjaszek. "we wszystkiem na świecie trzeba baczyć na sposobny czas, co właśnie przez was zostało zaniedbanem ; wprawdzie jestto nieszczęście, ale poruczcie mi pannę, a nim kwartał u płynie, ujrzysz ją przy boku równie młodego, jak bo'gatego męża."- Tak się i stał o; panna pojechała ze swoim stryjem, który na