GAZETA Wielkiego ZNANSKIEGO Xi e s twa Nakładem Drukarni Nadwornej W, Dehera i Spółki. - Redaktor: A, Wannowski. JW73.- We Wtorek dnia 27. Marca 1838. Wiadom ości zag raniczne. R o $ s y a, Z P e t e r s b u r g a, dnia 3. (15. Marca.) Przez Ukaz Cesarski do Kapituły orderów, z dnia ig. Lutego, mianowani kawalerami orderu św, Stanisława jej klassy, w nagrodę wzorowej gorliwości i prac, liczący się w jeździe podpułkownicy: Wiłkomirski Horodniczy Konopacki i Kowieński PoJicraejstr Magnuszewski. P. Minister Sfcarbu doniósł N ajj. Cesarzowi Jmci, źe 11. Stycznia b. r., kiedy w miasteczku Tuzbch, podczas silnego trzęsienia ziemi, urzędnicy i posługacze Zarządu solowego, znajdujący się z powodu nadzwyczajnych zatrudnień w Kancelaryi tegoż Zarządu, wybiegli ratując się na ulicę, szeregowy Akkiermańskiej komendy inwalidów Szymon Poliszczuk, stojący na warcie przy kassie, pomimo widoczne niebezpieczeństwo, pozostał na swem stanowisku i po ustaniu trzęsienia ziemi, znaleziony został przez urzędników w nieporuszonej postawie, z karabinem u nogi. N. Pan raczył rozkazać: szejegowego Poliszczuka, za jego nieustraszoność i ścisłe wypełnienie powinności, podnieść na podoficera, wypłacić mu jednorazowie trzysta rubli i ogłosić o czynie jego w wojsku. Podług ogłoszonego przez Komitet Opieki więzień sprawozdania za role 1337, w ciągu tego roku weszło doń z ofiar jednorazowych i procentów od ofiarowanych dawniej kapitałów, w ogóle 13,Sog rub. 51 kop. za jakowe wykupiono i uwolniono 32 więźniów, osadzonych za długi. F 2 a n c y a» Z Paryża, dnia 16. Marca. W Karcie z 1830- r. czytamy: Kilka gazet donosi podług Ko ns t Y t uc yo ni s t y, ie przyczyną słabości, która Ministra spraw wewnętrznych przed kilku dniami mównicę opuścić zmusiła, były żywe rozprawy, odb>te krótko przed zagajeniem Izby na zgromadzeniu rady gabinetowej w Tuiileryach. Dla zbicia tej kłamliwej i złośliwej pogłoski dosyć będzie powiedzieć, że w owym dniu żadnej rady gabinetowej nie było. Minister handlu wydal okólnik do Izb handlowych miast nadmorskie!), w którym zaleca ostrożność kupcom handlującym z Ameryką, gdyż w Stanach Zjednoczonych obawiać się znowu należy podobnego przesilenia jak w ro« ku zeszłym. Donoszą z Tulonu z dn. I t. b. m. ze Jusuf Bej popłynął do Algieru. Mianowano go Podpułkownikiem w pułku Spahów i udaje się tam, gdzie pułk ten stoi. Z dnia iS< Marca. W Messager czytamy: "Zapewniają nas, że wszelkie twierdzenia gazet niemieckich, do Następcy tronu bawarskiego z Xi<;zniczka Kle* mentyną, zupełnie bezzasadne. Odwiedziny Xięźny Maryi Wirtenberskiej w Monachium stały się może powodem do tej pogłoski, rozumiemy jednalc, że na dworach wspomnianych ani mowy o projekcie takowym nie było." W przyszły wtorek Generalny Prokurator Izby oskarżającej raport swój w sprawie Huberta złoży. Najnowsze wiadomości z Algieru opiewają, że Marszałek Valee z wielu pokoleniami Arabów wszedł w układy, chcącemi się nam pod« dać pod temiż samemi warunkami, jak Oey Algieru. Jakikolwiek będzie wypadek tych ugod, tyle niezawodną, że pod samym Coleali około 6000 Arabów się zgromadziło, którzy z ziemi Abdel- Kadera do nas przeszli. - Listy z Bony w ten sposób o wyprawie Generała N egrier do Story wspominają, jak gdyby teraz właśnie do niej się gotował. Liczne związki wodą między Boną i Storą do tego się przyczyniły, że ludność, około tej zatoki mieszkająca, nam zupełnie sprzyja i stronników Acbmeda Beja wszędzie ściga i wypędza. Piszą z Bajonny z d. 14. Marca: »Politycy karolistowscy rozprawiają od niejakiego czasu dużo o zmianie, której zdaniem ich system Don Carlosa dozna, kiedy Infant idąc za rnde], Errosa i Arcybiskupa Jeońskiego łagodniejezycli odtijd i umiarkowańszych środków użyć postanowił. Inni właśnie przeciwnie twierdzą, opisując wpływ Kamaryjli na Don Carlosa jako przeważny, a ta z samych się składać ma za« gorzalców. " Z Estelli piszą z d. 7. m, b., że chociażby Don Carlosowi projekt, wysłania powtórnie expedycyi w głąb kraju, udać się miał, Baskowie jednak żadnego w niej nie będą mieli udziału; zniechęceni bowiem łudzącemi ciągle obietnicami, głośno żądają, żeby Zariategujego i innych Szefów na wolność puszczono, - Don Carlos obłożnie chory. Listy z Madrytu z dn. 10. urągają się z nadania oznak honorowych wojakowym krystynistowskiin za małoznaczne i przesadzone czyny wojenne, ganiąc głupowatość dowddzców i rządu, nie wahających się najprzesadniej sze oglasiać wiadomości. » Niedawno (wyrażają w tych listach) doniesiono nam, że Brygadyer Flinter z małą garstką żołnierzy 1600 karolistów wziął w niewolą, a teraz zno* wu Brygadyer Pardinas na czele 268 jeźdźców i 130 piechoty (!) 1000 nieprzyjaciół wziął w niewolą i zabrał im 2 działa i mnóstwo koni! Istotnie Generałowie Królowej olbrzymy, a karołiścJ LiHiputarai!'.! Z dnia 19, Marca« N adeszły tu bardzo zaspakajające wiadomo* ści z Saragossy z d. 11. m, b. Zajmowano się tam ciągłe potrzebnemi przygotowaniami przeciw powtórnemu kuszeniu Karolistów. Espartero wydał rozkaz dzienny, w którym Ayuntamie nt o i deputacyi prowincyonalnej odniesionego dn. 5. m. b. zwycięztwa winszuje. -» S e n t i n e II e d e s P y r e n e e s z d, 15. twierdz, że tylko trzy osoby, a między niemi Generał Esieller, z powodu spadającego na nie podejrzenia potajemnych związków z Don Carlosem, śmiercią ukarane zostały. - Don Carlos d. 11. jeszcze był wEstelli. - Stosownie do pisma z Bajonny z dnia 15, Xiężna Beira szczęśliwie do Tolozy przybyła; wszakże nawet sam C o d z i e n ni K, wiadomość tę podający, powątpiewa o jej prawdziwości.- Twierdzą, że Villareal znowu w wielkich laskach u Don Carlosa i naczelnym wodzem w prowincyach biskajskich mianowany został. Wiochy, Z T ry e s t u, dn. 15. Marca. ' Okręt przewozowy "Ludovico" przywiózł tu tę ważną nowinę, że Ibrahim Basza w Aleppo życie zakończył. Stany zjednoczone północnej Ameryki. Gazety Amerykańskie udzielają jeszcze niektórych korrespondencyj, tyczących się wzajemnych stosunków między Anglią i Stanami Zjednoczonemi w walce kanadyjskiej. Generał Arcularius, Generalny Kommissar?, państwa New-York, upraszał Pułkownika M'Nab, w liście z dn. 2. Stycznia, ażeby odłożył napad swój na Navy Island, dopóki nie odbierze powstańcom broni, która do Stanów Zjednoczonych należy, a którą oni potajemnie zabrali, - Pułkownik odpowiedział tegoż dnia, że z zadowoleniem gotów jest wypełnić życzenia Generała, i odłożyć uderzenie na Navy-Islancj, dopóki skradziona przez powstańców broń nie będzie urzędnikom Stanów Zjednoczonych zwróconą. Spodziewa się jednak, źe skoro tylko to nastąpi, niezwłocznie o tern eawiadomiony zostanie, i ma zaufanie, źe Rząd Stanów Zjednoczonych, dawszy tak widoczny dowód dobrych zamiarów swoich, postara się także o to, ażeby powstańcy żadnego już nadal ze Stanów Zjednoczonych nie otrzymywali wsparCIa, Z rapportu Kapitana Drew, który z rozkazu Pułkownika M'Nab zabrał i spalił okręt arrerykański Caroline, okazuje się, źe przedsięwzięcie to wykonane zostało przez 45 ochotniko w w 5 siatkach, źe pierwszy wystrzał padł z okrętu parowego, źe wszystkie osoby, na pokładzie jego znalezione i żadnego oporu nie dając«, zostały ujęte i na ląd zaprowadzone, gielekiego, i że ze strony Amerykanów poległo przy tern. 5 czy 6 osób, Anglików zaś kilku było ranionych, pomiędzy innymi Porucznik od maeyuarki M'Cormark, który w bitwie tej 5 ran otrzymał. ROZlllaite wiadolllOŚci. Z Berlina, dnia 19. Marca. - Takieina Wiśle wzbiera woda: Na żuławach gdańskich wzniosła się woda w ciągu tygodnia na 7 stóp i groble stoją pod wodą. Z Czczewa donoszą pod d. 12.: Miara na Wiśle wskazuje dziś i 51 stóp; wszystkie bryki ciągle bezpiecznie po lodzie przejeżdżają, lecz z zanadto napakowanych wozów muszą ciężaru ujmować. Pod Malborgiem przeprawa w równy odbywa się sposób. Dziś nadeszło tu sztafetą z Torunia urzędowe doniesienie z dn, 11. Marca o godzinie 61 wieczorem, ie tam ruszył się lód na Wiśle od Przyska do leiehnickiej kępy (i I mili), ale się znowu zatrzymał. W skutek tego wznosiła się woda od godziny 3ciej z południa, co godzina na 8 cali, i obawiano się zalania grobli. Przy robotach zaradczych okazywała się wszędzie przezorna czynność. N a każdy przypadefc spodziewać się należy, źe wśród obecnych okoliczności rzeka w tutejszej okolicy znacznie wzbierze. - Gdański siatek parowy donosi w piśmie z Toronia z dnia 11. O godzinie 3ciej z południa: Wczoraj zrana o godzinie ir. poruszył się mocny i gruby nader lód na Wiśle, tuż przed mostem, prawie na całej szerokości rzeki w zupełnym związku na kilka stóp. Oderwana kra zerwała cztery arkady wraz z zaporami przeciw lodowi i za* nurzyła je pod lodem; 15 innych arkad podobnego doznało losu; a wszysiko to było dziełcm jednej chwili. Tylko się już trzy arkady z całego mostu z tej strony bazarskiej kępy pozostały. Z tamtej strony zaś lód jeszcze mocny i most wcale nie ucierpiał, i'vastepnie zatrzymał się lód i dziś d. ix. Marca, zostaje zupełnie w dawnym stanie. Skoro się znowu kra usadowiła otworzono związki między obiema brzegami w ten sposób, że od brzega aż do lodu czółnami przewożono, a następnie po lodzie się przeprawiano. Wysokość wody wy. nosiła 12 stóp 2 cale; przy tern było ciągle po S stopni Reaumura zimna. Dj.iś wzniosła się woda na 14 stóp a cale; lód (u i owdzie pęka, ale dla zbytecznej grubości wtedy dopiero się strzaska, skoro woda jeszcze bardziej urośnie. O zrządzonych przez Odrę szkodach odebraliśmy teraz następujące doniesienia: Już przed 10. dpiami usadowił się doić gruby lód tul za wsią, Cichorzeką podCylichową 1 utworzył poprzecznią groblą. W skutek tego wezbrała woda w nocy z d. 11. na 12, tak dalece, źe na prawym brzegu wszystko aż do granicy W. Xieztwa Poznańskiego zalała, podobnie jak na lewym brzegu aż do gór sawadskich i grobla w czterech miejscach przerwała. Dnia 12. po południu doszła woda do najwyższej wysokości, poc»em na K łka cali opadła, a dn. 14. lod pod Cichorzeką pękł i woda na na dwie stopy opadła. Dnia 12. i 13. stała woda w pobliskich wsiach porówno z dachami domów, których mieszkańcy z tej przyczyny opuszczać nie mogli, a szczególniej we wsi Gluchau musieli się wszyscy mieszkańcy wraz z bydłem w 6 wyżej nieco leżących zagrodach mieścić. Szczęściem nikt życia nie utracił. .Żywność wszelką musiano tym biedakom na czółnach dowozić. Szkoda będzie nie obliczona; ozimina stracona; naprawa grobel z wielkim kosztem połączona i wiele domów się wali. - Z wyższych okolic Odry nie mniej smutne nadchodzą wiadomości. W głogowskim powiecie już dnia 9. przerwała woda między wsiami Kottwitz i Wettschitz groblą, a d. io. w drugiem miejscu, przezco 3 wsie zalane zostały. Dom jeden całkiem się w pierwszej wsi zapadł, a inne mocno uszkodzone. Mieszkańcy tylko Bie do dworu schronili. Pod Golgowitz także grobla przerwana na lewym a pod Wilkau na prawym brzegu. W tej wsi zniszczył wylew wiatrak i 33 budynki, a 16 ludzi życie utraciło. Mieszkańcy schronili się na dachy, zkąd ich po większej części do Głogowa sprowadzono. Wylewy w powiecie głogowskim tak są znaczne, ie 23 wsi z polami pod wodą stoją; w innych 10 wsiach pola tylko zalane. W Głogowie zawiązało się zaraz towarzystwo do niesienia pomocy tym nieszczęśliwym, których liczba ogólna około 8000 dusz wynosi, W powiecie freistadzkim grobla tylko w jednem miejscu przerwana. W N eusalz dnia ir. wszystkie ulice były pozalewane. W zielonogórskim powiecie przerwane zostały groble pod Saabor i Looe na lewym, a pod Kleinitz i Scbwarmitz na prawym brzegu. Donoszą z Szczecina pod dniem 21. Marca: Dnia 17. bież. m. ruszył się lód na Odrze i dn. 19. o tyle była rzeka woina, ie zwiąiki wodą z głębią kraju za zupełnie przywrócone uważać można. J uzu. * takie zbierają statki do zab erania ładunku, Woda od owego czasu ciągle rośnie i wszystkie pobliskie łąki zalała, podczas gdy pod miastem wczoraj tylko na stopę pod szczytem bulwarku stała. Miara wskazywała wczoraj 5' a dziś $'$' zatem o i Stopy niżej jak w roku J830. Przy wiejącym od wczoraj wietrze południowym poruszają; i parnicki narażone są na niebezpieczeństwo z powodu zatkania się znacznej ilości lodu. Przy moście celnym zaczęto dziś petardami lód rozsadzać. Kilkaset ludzi pracuje w celu odwrócenia niebezpieczeństwa, i chociaż przez jeden z mniejszych mostów na grobli aż do miasta z ciężko wypakowanemi wozami przejeżdżać nie można (@) i kilka pali u mostu celnego jest uszkodzonych, można sie. jednak przy wielkiej czynności władz i pomocy pionierów i artyllerzystów spodziewać,że związki z tylną Pomeranią przerwane nie będą. Dalsze uwolnienie od lodu przestrzeni do Haffu i Swinemiinde li tylko od wiatru i powietrza zależeć będzie. Z okolicy nie nadeszły jeszcze wiadomości o zrządzonych przez wodę znacznych szkodach. Ze L w o w a. - P. Lipiński dawał w Kijowie na własną korzyść dwa, a na fundusz inwalidów jeden koncert. Zoproezono go, ażeby Petersburg odwidził. Tygodnika rolniczo przemysłowego wyszedł N. 18> i obejmuje przedmioty następujące: Główne zasady użyźnienia roli. (Ciąg dalszy.) Porównanie stajennego żywieniaowiec, z żywieniem na pastwiskach. Opisanie maceracyi P. Baujeu w cukrowni H. Earysza. Pomnożenie słodyczy w burakach cukrowych. Czyszczenie oleju P. W orschner, Odpowiedź na artykuł "Przewodnika rolniczo-przemysłowego" w Lesznie przeciw aparatowi syrop zgęezczającemu, wynalazku wydawcy Tygodnika, O płaskim dachu P. Dorna. Zdarzenie prawdziwe. Z Warszawy. W tych dniach wyjdzie nader ważne dzieło w języku talmudycznohebrajskim pod tytułem: T o l d o t h h a s z u maim, z wielu rycinami i tablicami, przezH. Słonimskiego, obejmujące najgłówniejsze zasady optyki i astronomii. Dzieło to jest dla lego ważne, gdyż autor jest pierwszym, który trzymał się systematu Kopernika, wszyscy zaś inni autorowie tego języka, w tej ma eryi piszący (których liczba nie mała), trzymali się jeszcze dotąd systematu Ptolorneusza. Donoszą z Petersburga, że dla pocieszenia mieszkańców tej stolicy, po wyjeździe Panny Taglioni, która obecnie znajduje się juZ w Warszawie, z liczby znakomitych artystów przybyli tam i dają tei»z koncerta: skrzypek Ole - B uli i fortepianistka dworu hanowerskie, go, Robena Laidlawi prócz tego codziennie są tam spodziewani sławny Berrioł i Wieuxtemps. - Panna Taglioni (według ostatnich wiadomości) spodziewaną była dn. 17. Marca (*) Podług późniejszych wiadomości most tea lód «emał. w Londynie, jako w dzień otwarcia tamecznej overv włoskiei. OD REDAKCYJ. Z przyczyny wezbrania rzek bieg poczt od niejakiego czasu tak niepomyślnie się zmienił, że późniejszy numer gazet regularnie z Ber* lina w przeznaczonym czasie redakcyi dochodzi, ale poprzedzający numer zawsze dopiero w 10 albo 15 godzin później przez Głogów tu nadesłany bywa. Niedogodności w układaniu gazety ztąd powstającej trudno zaradzić. OBWIESZCŹENTET"aRem Do publicznego wydzierżawienia dóbr Z arczyna, Nadborowa i Nadborowka, w powiecie Wągrowieckim położonych, na trzy lata od ś w, Jana r, b. począwszy, wyznaczyliśmy termin na d z e ń 3 g o M aj ar. b. o godzinie 10 z rana w izbie naszej instrukcyinej przed Wnym Ulrich Radzcą Głównego Sądu Ziemiańskiego, na który chęć dzierżawienia mających niniejszem zapozywamy. Bydgoszcz, dnia 20. Lutego i838Król. Pruski Sąd Główny Ziemiański. U Heinego w Poznaniu dostać można dziełka pod tytułem: P o drę c z n i k p rak t Y - C Z n y zawierający środki poznawania i leczenia chorób psów tudzież zapobiegania tymże, przpz J. Czyżowskiego , kosztuje 3 złr. pol, * . »» Kurs . , paplerOWgiełdy 1 pieniędzy Sto INa pr. kurant Dnia 24. Marca 1838. prLpapI - g