GAZETA
Wielkiego
ZNAN
Xiestwa
S K I E G O.

N akładem Drukarni Nadwornej W Dekera i Spółki, - Redaktor: A. Wannowskb
JWl12. - We Wtorek dnia 15 Maj;i 1838.

Wiadomości krajowe.
z B e rlina, dnia 13. Maja. JW król. hanowerski General- Porucznik, , Hrabia Kielmansegge, przybył tu z Hanoweru.
WUIUVVŁUMA%
Wiadomości zagraniczne.
R o 1 s y a, Z Petersburga, d. (n.Kwietnia) 3. Maja.
Przez rozkaz dzienny cesarski r d. 17. b. m., W. Xiąźę Następca Cesarzewicz mianowany został Szefem pułków: Pawłogradskiego huzarów i Kurlandskiego ułanów, w skutek czego te mąją się nazywać pułkami J. C Wysokości. Reskrypta cesarskie, D. 31. Marca. Prezydującemu w rzymskofcatolickiem duchownem kollegium Biskupowi Ignacemu Pawłowskiemu: "Gorliwa, pożyte» czna służba wasza i prace, podejmowane na urzędzie prezydującego w wyższem duchownem rzymsko-kaiolickiem sądownictwie, nie przestają zwracać na was względy Nasze i za« dowolenie. Pragnąc teraz je oznaczyć, Najłaskawiej zaliczamy was w poczet kawalerów N aszego cesarsko królewskiego orderu Orła białego, którego znaki, przesyłając przy ninlejeZem, rozkazujemy wam przywdziać na się i nosić wedle ustawy. Pozostajemy ku wam cesarsko-królewską łaską Naszą przychylni. " Dn. 1« bież. m, Prezydującemu w greckounitskiem duchownem kollegium, Przewielebnemu Biskupowi litewskiemu Józefowi: »Na· der gorliwe prace wasze w zakresie greckounitekiego duchownego kollegium i powierzonej wam dyecezyi, obok skutecznej działalności ku przywróceniu starożytnych, greckounitskiemu kościołowi właściwych obrzędów zbliżonych też do jego Wschodniego pochodzenia, zwracają na was Monarsze względy N asze; w dowód czego Najłaskawiej nadając wam przesyłające się przy niniejszym znaki orderu Sw. Włodzimierza wtórej klassy wielkiego krzyża, rozkazujemy przywdziać je na się i nosić stosownie do ustawy. Pozostajemy cesarską łaską Naszą ku wam pfiycbjlni." N. Cesarz 20. Stycznia b. r, raczył obdarzyć złotą tabakierką z cyfrą J. C .f\l. honorowego kuratora gimnazyurn wileńskiego, Rz. R. St. Hr. Chreptowicza.
Stan Duchownych szkół w Państwie Rossyjskiem wre 1836. (Dokończenie.) - W serninaryjach Mogkiewskiem, Betanijskiem, Riazańekiem, Kałużskiem, Władimirakiem. Tulekiem, Kostromskiem iTambowskiem r powodu wielości uczniów dziesięć w nich klas zostały podzielone na dwa oddziały, i przydani osobni nadetatowi nauczyciele. Z tegoż powodu we 4. szkołach powiatowych: Wołogodekiej, Penzeńskiej, Kostromskiej i Halickiej 4 Łlassy podzielone każda na dwie, z dodaniem osobnych nauczycieli. Dla ułatwienia uczniom nauki tatarskiego języka, wydrukowano słownik tatarski ułożony w Kazaniu przez ojca duchownego Trojanskifgo. JJapisano gramatyki języków Czuwaszskiego 1 Czeremyskiego, pierwsza już wyszła z druku, drukowanie drugiej ma się rozpocząć. Professor TamBowskiego Seminaryum Ornatów ułożył jeszcze gramatykę języka Murdwy; pelecono rozpatrzenie jej osobom język ten gruntownie znającym. Wroku przeszłym uznano za potrzebne odbyć wizytę akademii Moskiewskiej i Seminaryjów Betanijskiego, Penzeńskiego, Tambowskiego, Wiatskiego i Permskiego. Akademiją wizytował Metropolio Moskiewski Filaret, a seminary ja, członkowie konferencyi akademii. - We*wszystkich okręgach szkolnych w r. 1336 było zakładów naukowych 382, w nich nauczy cieli 1,489« uczniów 59,551. Zarząd szkół duchownych dostarcza innym także zarządom młodzi dostatecznie przygotowanej do wyższego doskonalenia się w naukach, Takim sposobem na żądanie Ministrów Oświecenia i Spraw Wewnętrznych uwolniono 53 uczniów z seminaryjów5 w tej liczbie 36 do Moskiewskiego Uniwersytetu i do medycznego przy nim instytutu, 16 do akademii medycznej w Petersburgu i I do Głównego pedagogicznego insiyiutu. Szkoły Grecko- unickie, Pod zarządem Grecko-unickim w r. przeszłym były 2 stminaryja (Białoruskie i Litewskie), szkół powiatowych 10, parafialnych tyleż: w ogóle szkolnych zakładów 2r; w nich nauczycieli 67, uczniów 1,339, » tej liczbie 310 w seminaryjach. 510 w szkołach powiatowych, a 511 w parafialnych. - Uwaga. Podług tego, pod wiedzą Komniisyi Szkół Duchownych 0gćlna liczba zakładów szkolnych duchownych razem z Gretko-unickieuni wynosiła 404, ogólna liczba nauczycieli 1,556, uczniów 60,980.
J? 2 a n c y a.
Z P a ryż a , dnia 5. Maja.
Wczorajsze posiedzenie Izby deputowanych stanowczem było pod względem redukcyi rentv; nadeszła bowiem chwila, w której Minieteryum ewoję taktykę wykryć musiało. Wykryło się jawnie, że Ministeryum i poleczone opozycye grały w grę, w której nareszcie o stanowcze pociągnręcie chodziło aby jedna lub druga strona wygrała. Zdziwiło wszystkich przed 3. tygodniami oświadczenie Pana Mojego, że, gdy Izba środek ten za czasowi odpowiadający poczytuje, Ministeryum przyłoży się do uskutecznienia tego!. Powszechnie więc rozumiano, że Ministeryum oporu jBWego w tej mierze zaniecha. W tej myśli odbywały się także obrady; wszędzie przychylano się do życzeń Ministrów, aby tylko plan ułożyć. Mi« nisteiyum starało eię ciągle utrzymać do bre porozumienie między sobą a Izbą. Gdy na« koniec przyezło do wyznaczenia termin u, wy« stąpiło naraz Ministeryum z swt-mi dawniejszeini zarzutami i oświadczyło, że termin eam rząd wyznaczyć powinien. Wtedy ustała także powolność komissyi. Widziano, że za przychyleniem się do tego, Ministeryum odwlekłoby rzecz tę i Izbaby nadaremnie pracowała. N adaremno przytaczali Ministrowie powody, które dawniej w Izbie wpływ wywierały; oświadczyli nawet, że wyznaczenie terminu byłoby ubliżeniem przywilejom Króla. Izba zawyrokowała w duchu komissyi, a tak konwersyoniści wygrali ewój proces w pierwszej instancyi. Lecz są jeszcze inne przeszkody do zwalczenia. W skutek najnowszego zawyrokowania Izby zmianę ministeryalną za nieuchronną uważaćby należało, gdyby Ministrowie nie liczyli jeszcze na Izbę Parów, a w najgorszym razie na odmówienie upoważnienia kiólewskiego. -Obydwa środki jednak połączone są z niebezpieczeństwami, i kto wie, czy z dwojga złego wybierając mniejsze, nie zechcą zmienić Ministeryum. Jeżeli zaś Izba odniosła zwycięztwo, wyznać trzeba, że Misteryum dla właścicieli rent ile możności najkorzystniejsze warunki wywalczyło. Minimum redukcyi ustanowiono na  piC. a tak kraj 0ezczędzi na najwyższą 10 milionów fr. Pan Garniere Pages nadmienił, że dla właścicieli rent złoty most wystawiono, a płacący podatki licząc przynajmniej na żelazny, mocno się w rachubie zawiedli. Z do i a 6. M aj a.
Na posiedzeniu wczorajszem Izby Deputowanych, gdy po obradach nad pojedyńczerni artykułami przystąpiono do głosowania nad całym projektem do prawa dotyczącego się redukcyi rent, wypadek był następujący: za projektem do prawa 251 głosów, przeciw temuż. 145" Większości głosów 106.
Rząd ogłasza dzisiaj następujące telegraficzne depesze: "Bajonne, d. 4, Maja. D. 27. m. z. między Burgos i Briviesca Espartero walną z N egrim stoczył bitwę i poraził go zupełnie. 2000 jeńców, 200 oficerów, bagaże i cała artylerya karolistoweka wpadły w ręce naczelnego wodza." - "N arbonne, dnia 4go Maja. Dwie kompanie karohstowskie, w twierdzy Orista niedaleko od Vichu przez wojsko Barona Meer opasane, d, 30, z, m. się poddały,"  zamyka następujący artykuł: "Donoszą nam właśnie z pewnego źródła, że z stojących w dolinie Mena dwóch batalionów guipuzkojskicb, około 300 ludzi do siedzib swoich wróciło, kiedy nadal zewnątrz granic rodzinnego kraju swego słuiyć nie chcą. Komendant karolistowski chciał wprawdzie w Durango ich przytrzymać, nie mając jednak dość wojska, musiał być nie czynnym widzem odejścia ich. - W skutek powstania Munagorrego w Nawarze i Guipuzkoi przeszło 60 osób, a w liczbie tej kilku oficerów, właścicieli i notary uszów, aresztowano i do Esteili zawieziono, - Cabrera po zdobyciu Calandy do Carineny erę udał. Komendant za zbliżeniem się karolistów miasto to ogłosił za będące w stanie oblężenia i ustanowił Juntę, mającą się starać o wyżywienie mieszkańców i środki obrony. '" Wojska Królowej w południowych stronach Hiszpanii miały otrzymać rozkaz udania się niezwłocznie do dolnej Aragonii, celem wstrzymania Cabrery; podobnie i Espartero 10,000 wojska do Saragossy wyprawi, aby wzmocnić korpus Generała San Miguela, mającego działać wspólnie z Oraą." Niemcy.
Z L u x e m b u r g a, d. 2. Maja, Dziennik tutejszy następujący umieścił artykuł: "Niepodobno prawie bezwstydniej kłamać i "swym czytelnikom większe fałsze narzucać od dziennika: Journal d'Arlon. Jest on obecnie prawdziwym odgłosem wszystkich krążących kłamstw i niedorzeczności. Tysiąc dwieście ludzi wojska liniowego, powiada ten dziennik, wyruszyło dn. 25. K wie» tnia z 4ma działami i dwoma oddziałami jazdy z twierdzy, dla zdobycia w Strassenie trójkolorowej chorągwi; otoczono miasteczko i wezwano burmistrza, aby paladyum swej gminy usunął, od Luxemburga do Strassenu ustawione było wojsko, któreby w razie potrzeb) wyprawę posiłkowało i t. d. Jakaż gmatwanina kłamstw bezczelnych! Cała wyprawa składała się z 200 do 300 ludzi i tylko jej kilku jeźdźców towarzyszyło. O działach, saperach i ustawianiu wojska ani wzmianki nie było; burmistrzowi nie posłano żadnego wezwania, bo ten był nieprzytomny; w jego nieobecności zabrała żona jego głos, i oświadczyła dowódzcy wyprawy, że ci, co chorągiew ustawili także ją wezmą. Dla dopięcia zamierzonego celu za wiele niezawodnie wysłano wojska, ale komendant poczytał to za rzecz przyzwoitą, aby wszelkiemu oporowi zapobiedz. Następnego dnia wystawiono wprawdzie w miejsce zabranej chorągwi inną, ale i tę wkrótce zwinąć musiano. Teraz ani w Eichu, aniw Hollerichu, lub Heeperange, albo w fnnej wsi w obwodzie twierdzy nie widać chorągwi, gdy rzecz takową formalnie zakazano. Zresztą wiedzą także burmistrzowie w obwodzie twierdzy bardzo dobrze co ich czeka, i oni to za każdą nowość są odpowiedzialni. Gdyby Panowie Metz i Hofschmidt rozumieli nieco polityki, byliby sobie mów oszczędzili i nie byliby nabawili Belgii kłopotu, który jej wo« czach 5 mocarstw szkodzić będzie»
ROZlllaite wiadolllości.

S P o s t r z e ż e n i a o k s i ę ż y c u . - W cie-j kawern niezmiernie zdaniu sprawy, przesłanern nie dawno przez astronoma Struve do ministra publicznego oświecenia w Petersburgu, dotyczącem się dzieła o księżycu, które pp. Baer i Madler wydali w Berlinie, zasługuje następujące miejsce na powszechną uwagę: " P o wyjściu dzieła tego, astronomiczne pisma nasze nie będą już zawierać podobnych baśni, jakiem! je wyobrażność c/asami napełniła. - Prawda, iż selenografija nigdy nie wniknie w szczegóły przez nią podane, lecz powszechne tylko data przedstawi, które przezto nie mniej wiary godnemi, i do obeznania się z tym pła-t netą bardzo ważnemi będą. Wiadomo z doświadczenia, iż człowieka golem okiem na odległość siedmiu wiorst zobaczyć można. A gdy księżyc jest od ziemi 350,000 wiorst oddalony; potrzeba więc teleskopu, któryby średnicę swych przedmiotów powiększał 50,000 razy, by na księżycu dostrzedz można przedmiotów tej wielkości, w jakiej je na ziemi w odległości siedmiu wiorst dostrzegamy. Teleskopy, któremi dotychczas uważaliśmy księżyc, powiększały tylko 30okrotnie. N ajwiększe refraktory powiększały tylko 1000, a nigdy 2ooofcrotnie. Dla tego wszelkie oczekiwania odkrycia poje' dyńczych przedmiotów na księżycu, nigdy się nie uiszczą, aczkolwiek nam jeszcze nie mało do obeznania się z księżycem pozostaje. Przypuściwszy więc, iźbyśmy księżyc zaczęli uważać refraktorem, który go i50okrotnie powiek« sza, czego dokażemy refraktorem, znajdującym się w obserwatoryjum w Pułtawach, natenczas powierzchnia księżyca okaże się a3Kroc razy większą niż w refraktorze pana Baera; jedynie za pomocą takich środków poznać będzie można szczegóły na księżycu, np. Krater Kopernika. Z czasem, za witlokrotnem uważaniem, pod rozmaitemi względami, może powiedzie się astronomii, uczynić odkrycia n. księżycu, które dotychczas są niewiadome. Przyprowadzenia tego do skutku tern bardziej spodziewać się należy, ile że nadmienieni u która, jak widać z doniesień, nadesłanych nam o księżycu, jest udowodnioną i zupełnie U gruntowaną, " Znany artysta francuzki, Pan Cousin, kupił W Kwietniu I. z., na publicznej iicytaeyi po zostałości po Xiqciu Maille ,ohraz, przedstawiający Sgo Jana na puszczy, za 59 franków. Po oczyszczeniu go poznał zaraz, in to było najpiękniejsze dzieło Rafaela, a po zupełnem wyrestaurowaniu wystąpiły litery: M. R. (Musee Royal)) i wyrazy: Donne par le Roi. Pan Cousin nie sądząc inaczej, jak tylko, źe Xiąźę Maille prawym sposobem był właścicielem tego obrazu, nie robił liadnej tajemnicy 5l swego szacownego odkrycia, i juź miał za niego otrzymać 100,000 fI., kiedy lista cywilna, przez wytoczenie processu, zakończyła piękne marzenia jego, Po ścisłem bowiem śledztwie przekonano się, ie Muzeum królewskie w I. 1821 pożyczyło tylko obrazu tego Xieciu Maille. Lista cywilna zatem domagała się zwrotu jego. Sąd zawyrokował, ie obraz ten ma być do muzeum zwrócony, a rodzinę Xiecia Maille skazał na zapłacenie kosztów processu, oraz zwrócenie P. Cousin summy 59 fr" i oprócz tego kosztów r estautacyi obrazu. SPRZEDAŻ KONIECZNA.
Główny Sąd Ziemiański w Poznaniu.
Wydział I.
Dobra szlacheckie G o s t yń Igo oddziału w powiecie Krobskim, sądownie oszacowane na 11,339 Tal. 2 sgI. 11 fen. wedle taxy mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznym i warunkami w Registraturze, mają być w terminie do dalszej Iicytaeyi na dniu 28. Sierpnia i 838przed południem o godzinie lotej w miejscu posiedzeń zwykłych sądowych sprzedane, Poz nań. dnia ag. Kwietnia 1838.
" SPRZEDAŻ KONIECZNA.
Główny Sąd Ziemiański w Poznaniu.
Dobra szlacheckie Kargowa w powiecie Babirooskim, włącznie z czynszem procederowym w ilości 477 tal. 9 sgr. 9 fen. przyznanym przez Dyrekcyą Ziemstwi, oszacowane na 119439 Ta1 «a& 8sr_ 10 fen. wedle taxy, mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznym i warunkami w Registraturze, mają być dnia 44. S tycznia 18 39- P«ed południem o godzinie iotej w miejscu zwykłem posiedzeń sądowych sprzedane. Niewiadomi z pobytu wierzyciele, jako to: 1) Starosta Tadeusz Młocki, 2) sukcessorowie Hrabiny Wilhelminy Fili« piny Beaty U nruh, 3) sukcessor, wdowy Anny Dorot; Bunzel,
4) były Podpułkownik Viereck, 5) Buchhalter Adolf Alexander Krystyan Peschel dawniej w Berlinie na teraz sukcessorowie tegoż, 6) sukcessorowie Paulitz, 7) sukcessorowie wójta Karola Roehl, 8) owdowiała Konsyliarzowa U nruh teraz sukcessorowie tejże zapozywają się na takowy niniejszem publicznle. Poznań, dnia 21. Kwietnia 1838.
Nad pozostałością zmarłego dnia 2, Lipca 1829. r. w Zodyniu gościnnego K rys ty ana S z u l c a otworzono dziś na wniosek kuratora pozostałości proces spadkowo - likwidacyjny. Termin do podania wszystkich pretensyi wyznaczony, przypada na dzień 29. Czerwca r. b. o godzinie loiej przed południem w Izbie stron tutejszego Sądu przed Wnym Radzcą Ziemsko-miejskim Rohr.
Kto się w terminie tym nie zgłosi, zostanie za utrącającego prawo pierwszeństwa jakieby miał uznany, i z pretensyą swoją li do tego odesłany, coby się po zaspokojeniu zgłoszonych wierzycieli pozostało. Na mandataryusza dla niewiadomych wierzycieli przedstawia się tutejszy Radzca sprawiedliwości Wittwer. Wolsztyn, dnia 28- Kwietnia 1838.
Rró). P ruski Sąd Ziemeko-miejski.
Kurs papierów i pieniędzy giełdy Berlińskie. .

Sto
Napr. kurant
Dnia 12. Maja 1838.

papie- gotoprC
Obligi długu państwa. . .
PI. ang. obligacye 1830.. .
Obligi premiow handlu mors Obligi Kurmarchii z bież. ku Obligi tymez. N owej Marchii d Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblągskie dito Gdańskie dito w T. .
Zachodnio - Pr. listy zastawne Listy zast. W. X. Poznańskiego Wschodnio - Pr, listy zastawne Pomorskie dito dito dito Kur- i Nowomarch. dito « dito dito dito Szlaskie dito ObI. zaległ, kap. iprC. Kur- i No wel - Marchii .... 
4 102* 4 1034 65 4 103 i 4 102! 4 1031 4 4 431 4 1011 4 104* 4 1011 4 101 W 400A A 100 i IJ 100$ 4 
102J 1021 644 W2£ 102i 1031 
90i 2151 214* 18ł I S ń 13A, Ir 13* m 3 1