G Wielkiego Xiestwa POZNAŃSKIEGO Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dekera i Spółki, - Redaktor: A. WannowsU. .4f 118.- We Wtorek dnia 22. Maja 1838. Wiadolllości zagraniczne. Po Iska. Z Warszawy, dnia 13. Maja. Gł'oe JW, Józefa Lubowidzkiego, Radcy Stanu, Prezesa Banku Polskiego, miany na posiedzeniu publicznem tegoż Banku dnia 7. Maja I838r.: Panowie! Działania instytucyi, której przeznaczeniem jest, obok posługi umorzenia długu krajowego, wspierać przemysł, nieść pomoc handlowi, ustalać i rozszerzać kredyt, zawisłe są koniecznie od położenia kraju w ogólności. Rok upłyniony zszedł w zupełnym pokoju. Ginie ślad nieszczęsnych wypadków, co krajem naszym zaburzyły; łaskawość Monarchy, troskliwa Jego o dobro kraju opieka, światły równie jak sprawiedliwy Rząd dostojnego Jego Namiestnika, dozwalają zapomnieć o przeszłości, a w przyszłość z ufnością spoglądać, W tym stanie rzeczy mógł Bank Polski czynności swoje swobodnie rozwijać. Świetny «tan Skarbu Publicznego, skutek niezmordowanych starań i światłego zarządu Głównego Koramissyi Rządowej Przychodów i Skarbu Dyrektora, czynił posługę] umorzenia długu krajowego łatwą do wykonania. Fundusze przeznaczone na opłatę procentów i części kapitału zaciągniętych w różnych epokach pożyczek, w właściwym czasie do Kassy Banku Polskiego przelane zostały; Banku zaś było Staraniem urządzić wypłaty Z wszelką dla inlereresentow dogodnością, ni e tytko w kraju, ale i z- granicą. W bliższych miastach zagranicznych urządzone było skupowanie po oznaczonych kursach, w innych znaczniejszych miastach znaleźli interesenci domy handlowe w stosunkach z Bankiem Polskim będące, które im odbiór naleźylości ułatwić były w stanie. Tak papier polski doznawał wszędzie należytego poszanowania i kredyt publiczny ustałaf. W działaniach ku wsparciu handlu i przemysłu prywatnego, zwracało jeszcze uwagę przesilenie handlowe, które niedawno za granicą kredyt wielu znakomitych domów zachwiało, i któtego skutki w roku upłynionym mocno u nas czuć się dawały. <<1rodkiem Banku ku wsparciu handlu i przemysłu, jest skupowanie wexli i udzielanie pożyczek. Im niepomyśłniejBze są dla kredytu okoliczności, tern środki te stają się ełabszemi; a jednak śpieszyć trzeba z pomocą, bo upadek jednego domu handlowego szereg innych ciągnie za sobą i ogólny kredyt osłabia. Względnością przy wywięzywaniu się z zaciągniętych względem Banku obo wiązań i udzielaniem pomocy, gdzie ta mogła być skuteczną i na widoczne nie narażała niebezpieczeństwo, starał się Bank Polski w krytycznych chwilach zaradzić potrzebom klassy handlującej i przemysłowej, i trudnym swoim W tym względzie obowiązkom zadoeyć uczy trudniony odbyt wełny i nieobuty urodzą) zboża, zatamowały źródła dochodu rolnika. Ostra zima zagrażała przyszłym zbiorom i większego niedostatku obawiać się kazała. Przezorność Rządu postanowiła temu zaradzić przez zakupienie za granicą znacznej ilości żyta, w cj.em Bank pośrednicząc, zlecenia Rządu z pospiechem i eorliwością starał 6ię wykonać. Obok tego udzielane były w magazynie bankowym w Włocławku zaliczenia na zboże. Dla ułatwienia odbytu wełny, zniżono na jarmarku Warszawskim stopę procentu od pożyczek na ten produkt, i wysłano fundusze do Kielc i Lublina, dla udzielania zaliczeń na wełnę do składów ban kowych przeznaczoną. Pożyczki na machiny rolnicze ciągle były udzielane, a przy ściąganiu udzielonych już zaliczeń, z powodu niepomyślnego roku przyzwoitą zacho wano w 'ędność. Lecz ważniejszą nad wszy.etko go vał Rząd pomoc dla właścicieli ziem S K i c h , u tern samem dla rolnictwa, przez przygotowaną z rozkazów N. Pana nową ustawę o Towarzystwie K edytowem Ziemski« m, dozwa łającą zaciągnąć Listy Zastawne w miejsce umorzonej już części długu. W rozbiorze środków dla spełnienia dobroczynnego tego zamiaru, pomoc Banku Polskiego zdawała się potrzebną, aby właściciele ziemscy, obok zaciągnięcia nowej pożyczki, bez powiększenia corocznych opłat, z zobowiązań swoich względem posiadaczy dawnych Listów Zastawnych w zupełności wywiązać się mogli. Nie wąchał eię Bank Polski przyjąć w tej mierze na siebie rozciągłego obowiązku, i tym sposobem do spełnienia dobroczynnego dzieła przyłożył eię. Z przedsięwzięć przemysłowych, bezpośrednio przez Bank Polski kierowanych, zwróci uwagę Waszą, Panowie, ukończona budowa dróg bitych. Ważne to dla pomyślności kralowej dzieło, poruczone zostało Bankowi w r. 1830, lecz zaledwie rozpoczęte, przerwały zaburzenia krajowe. Dopiero w roku 1832 znowu do robot przystąpić m OA n a było. Rozpoczęto je podług nowo wydanych rozkazów, w nierównie większej rozciągłości i popierano zwszeł ką sprężystością, tak, ii prawie w przeciągu lat czterech, 138 m i ł drogi bitej ukończono i do publicznego użytku oddano. Rzadko który kraj obcy poszczycić się może taką ilością dróg bitych, gruntownie zbudowanych, jakie teraz kraj nasz w różnych kierunkach przerzynają i ułatwiając wewnętrzną i zewnętrzną kommu nikacyą dla wszystkich klase mieszkańców, eta ją się rzettlnem dobrodziejstwem, Roztrząśnieme szczegółów rachunkowych tego przedsi(fwzi(fcia poruczone zostało przez Ja. Xiecia Namiestnika Królestwa oddzielnemu komitetowi pod przewod n ictwem JVV. J e n e rała -Ad. jutanta Rautenstrauch, który, z niezmordowaną pracą, w przeciągu roku jednego wszelkie obrachunki załatwił, należność Banku ustanowił, znakomite oszczędności wykazał, i zarazem podał środki, nietylko zaspokojenia zaliczeń Banku Polskiego, ale nadto, przez zniesienie opłat myta drogowego w spoeob>e, jakim jest dotąd pobierane, ułatwienia więcej jeszcze kommunikacyi krajowej Spodziewana przychylna decyzya N. Pana, przedmiot ten w krotce ostatecznie załatwi, Drugiem z ważniejszych przedsięwzięć Banku Polskiego była administracya Górnictwa, Od czasu jej objęcia nie prztstawjł Bank zwracać uwagi swojel i Ciągłych usiłowań o powiększenie prudukcyi żelaza, jako płodu w górnictwie nasze m najobfitszego, a zarazem najznakomitsze przedstawiającego korzyści. Produkcya ta corocznie wzrasta, a n owe zakłady, na obszerną skałę rozpoczęte i znacznie posunięte w wykonaniu, czyn iły już n iewątpl iwą powz ętą n adzi ej ę, że produkcya najmniej do 300,000 cent. żelaza kutego rocznie posuniętą zostanie, - Wypadło więc przystąp ć do spełnien ia zamiaru Rząd u, przy oddaniu Górnictwa w administracją Banku objawionego, aby przez wydzierżawienie hutnictwa żelaza zapewnić stały dochód Skarbowi, a zarazem dać sposobność przemysłowi prywatnemu, wprowadzania ciągłych do produkcyi ulepszeń, zmniejszenia jej kosztów, a przez to ułatwienia odbytu żelaza i wyrobów żelaznych nietylko w kraju ale i za granicą. Zamiar ten Rządu w roku upłynionym szczęśliwie do skutku przywiedziony zoeuł Po ogłoszonei i publicznie odbytej konkurency, hutnictwo żelaza oddane zost. ło w administracyą poręczającą P. Koniar, znam rnu z zamożności i rzetelnego rożnych kontraktów z Rją« dem zawartych wypełniania. Opłata ustanowiona została na rzecz Skarbu po zlot. pol. 3, gr. Ij 1- od centnara surowego żelaza, z warunkiem, iż skoro nowe zakłady podług przyję.tgo planu ukończone zostaną, ojiłata roczna najmniej od 480,000 rent. uiszczana być powinna. Wypełnienie obowiązków administratora zabezpieczone jest dostateczną rękojmią, t ak, i ż d o c h ó d S kar b u p u b I i c z n e g o ż a d n ej wątpi iwości ulegać nie może. A b y zaś dochody roczne nie nadwerężały samego źródła bogac t w a, k o p a I n i e ta k r u d y jak o t e ż w ę g I a k a m i e n - nego, zostają pod admimetracyą BbnKVI i cały korpus górtiiczy pod jego kierunkiem. Tym sposobem starał się Bank PoUki interes kraju i Skarbu publicznego pogodzić z ińterestiii prywatnego przedsiębiercy i wzajemnie je ubezpieczyć. Te są ważniejsze działania Banku w upłynionym roku; szczegóły innych przedsta operacye Banku pizyniosły Skarbowi publicznemu czystego dochodu summę złp. 4il06,499, gr. 2 1. Z ufność ą oddajemy czynności nasze pod bezsironny Wasz Sąd, Szanowni Kommis syi U morzenia Diugu Krajowego Członkowie. Zdanie Wasze byio nam dotąd przychylne i zjednało nam najsłodszą, jaka być może dla urzędnika publicznego, nagrodę, zadowolenie N. Pana. Staraniem naszem będzie, nie zbaczać od przyjętych zasad, nie szczędzić ani pracy, ani gorliwości w pełnieniu naszych obowiązków, abyśmy chlubnei tel nagrody stali się go dnymi, i nadal potrafili sobie zasłużyć na zaufanie Rządu i przychylny dla Insiytucyi sąd opinii publicznej. JI o s s y a, Z Petersburga, d. (25. Kwietnia) 7. Maja. Nowiny Dworu. W czwartek, 21. b. ro. w rocznicę imienin N. Cesarzowej J mci i W. Xiezniczki Alexandry odb>ła się w Ermitażu msza uroczysta w obecności NN. Państwa Obojga iJ J. CC. WW. Następcy Cesarzewicza, W. X. Michał a, W. Xię£ny Heleny i WW. Xiezniczelc Maryi, Olgi, Alexandry Mikołaiówien, Maryi Michałówny i Xiaiecia Jmci Piotra Oldenburskiego, Członkowie Rady Państwa, Mm;strowieT Senatorowie, Generałowie i oficerowie gwardyi i wojsk linijowych, lodowych i morskich, urzędnicy dworu i znakomitsze osoby płci obojel, u dworu prezentowane, znajdowały się na tej uroczystości, po której Członkowie Najśw. Synod składali powinszowania tvN. Cesnrstwu JJ. Po mszy NN. Państwo przyjmowali Członków ciała dyplomatycznego w galeryi zwanej Maltnaison. Następne, w sali cwanej Włoską, damy były przypuszczone »to ucałowaoia ręki N. Cesarzowej. Podczas przyjmowsnia członków ciała dyplomatycznego Baron de Schleinitz, pierwszy sekretarz poselstwa pruskiego i P. d'Anrep, kapitan służby Króla Jmci Szwecyi i N orwegii, mieli zaszczyt być przedstawionemi NN Państwu. Wieczorem był bal strojny, (pare) w Ermitażu, Miasto było oświecone. Oto jest Reskrypt Cesarski, przy którym JW JXilz Biskup Kłągiewicz miał SZczęSCle otrzymać order Sw. Włodzimierza 2. klassy, "Siedząc ze szczególną uwagą i zadowoleniem stale gorliwe prace wasze tak w zawiadywaniu dyecezyą Wileńską, jako i w urządzeniu Akademii duchownej Rzymsko - Katolickiej , Najmiłościwiej zaliczamy was w poczet kawalerów orderu Świętego, Apostołom równego, Xiążęcia Włodzimierza, wtoiej klassy, którego znaki przy niniejszera przyłączone, roskazujemy wam wdziać na się i nosić wedle 7Hustawy. Pozostajemy Cesarską łaską Naszą ku wam przychylni." Przez Ukaz Cesarski do Rady Państwa, z d. 9. b, m. Prezes Departamentu Praw w Radzie Państwa, Generał Adjutant, Generał jazdy, Hrabia Wasilczykow, mianowany Prezydentem Rady Państwa. # 2 a n c y a. Z P a ryż a, dnia 12. Maja. Donoszą z Logrono d. 5. Maja: "Wyprawa złożona r i6 batalionów piechoty 1 %00 koni zbliżyła się do Meridavi, podczas gdy Cabrera zatrudnia korpus Leona el Coude. Wyprawie tej hetmanić będzie, jak słychać, najstarszy syn Don Carłosa, bawiący obecnie w Estelh, Powiadają, że wpływ wielki mająca strona wszelkich używa sposobów, aby skłonić Don Carłosa do zakończenia wojny domowej przez zamęście syna swego z Donną Izabellą, -. Gdy Biskup koński prosił niedawno temu Don Carłosa o uwolnienie już od tak dawnego czasu więzionych Generałów, odrzekł tenże: ""Łagodność rodzi durne; kto chce panować, musi także karać umieć!" " A n g l i a. Z L o n d y n u, dnia ix. Maja. N a wczorajszy wielki bal u Królowej wydano około 600 biletów zapraszających. O godzinie wpół do jedenastej oświecono przepyszne pokoje. Przedsionek i geleryą posągów oświecał pająk ormolu. Zielony Drawingroom, wybity zielonym, złotem obszytym adamaszkiem, zawiera portrety królewskiego domu. W sali tronowej urządzono pokój i\o orzeźwiania się, Obica były z czerwono karmazynowego leduabiu, a bogato wyzłacane pilastry przedzielały pola. Wielkie zwierciadła stokrotnie światła rozmaite odbijały. Szczegółu ej zaś zajmowała galerya obrazów, tworząca salą Igo stóp długą a 40 szeroką i oświecona pięciu ormolu · pająkami. Przy głównern wnijściu stały dwa wyborne posągi dłóta Kanowy, Wenus i Hebe. Pomiędzy obrazami były sztuki Rernbrandta, Teniera, Vandyka, Wouwermana i innych. Posadzka wielkiej sali czyli głównego Drawingroomu wyłożona była satvnem i drzewem amboina w guście mozaiki. Żółty Drawingroom był przeznaczony do tańca; tu była orkiestra Weipperta i Straussa; w niżach poustawiano pachnące zagraniczne kwiaty, kamelie, piwonie i t. d. (j:!:: na iota, przybyła Królowa ilo pierwszej sali balowej i muzyka Weipperta zagrała natychmiast pieśń narodową G o d s a vet h e Q u e e n , Xtą£ę Sus sex przyjmował Królową z Xiężną G loucester i innymi członkami rodziny królewskiej; w 20 minut później przeszła w towarzystwie Lorda Szambelana i innych urzę cznie zgromadzonego towarzystwa hołd uszanowania odbierała. Bal rozpoczęła N. Pani z J. K. M. Xigciem Cambridge kadrylem z "Czarnego domino", a taniec jej był dziwnie przyjemny i lekki, W północnym Drawingroomie tańczyła N. Pani kadryla z Wicehrabią J ocelynem, najstarszym synem Hrabi Rodena, Większa część zaproszonych męz. czyzn wystąpiła w świetnych ubiorach morskich lub mundurach wojskowych, a damy w wielkim ubiorze dworu. Królowa rniala na sobie przepyszną białą jedwabną suknią, a na niej tunikę z srebrnej lamy, obszytą blondynami; na lewym ręku miała ozdoby orderu Podwiązki, a na głowie ubiór z brylantów. Xiąźę Esterhazy odznaczał się bogatym mundurem huzarskim i mnóstwem orderów na piereiacb. Muzyka obydwóch orkiestr wszystko dokładnie wykonywała. Pierwszy ten bal młodej Królowej trwał do późnego rana. MMccW)W..W..W ROZlllaite wiadolllości. Gazety niemieckie (między temi Gazeta Powszechna Lipska) donoszą, że Biskup Kłągiewicz (nazywają go te gaztty Klongiewicz) za rozkazem rządu nagle aresztowany został. O ile ta wiadomość prawdziwa, wynika z urzędowego doniesienia. (Patrz art. Petersburg.) W gazecie "English Courier" czytamy: "List z Paryża donosi o zgonie ostatniego Wielkiego Mistrza Templaryuszów Bernarda Raymond, nastąpionym w południowej Francyi. Przez lat 53 piastował on godność wielkiego Mistrza, i przez testament wyznaczył swoim zastępcą Sira Sidney-Smiih, Nie wszystkim może wiadomo, źe zakon Templaryuszów nigdy, nawet po śmierci Jakuba Molay, nie przestawał istnąć we Francyi i miał zawsze swoich wielkich Mistrzów, w liczbie których, byli Xiąźęta krwi, i między innemi jeden Xiąźę d'Orleans, źe zakon ten zachował w całości swoje organizacyą i statuta, i źe zawsze liczył między swemi członkami ludzi znakomitych. Hrabia de Montalivet, Xiąźę Momebello, Pan Barth e. sa Templaryuszami. " Skład towarów z nowotnego srebra Hennigera i Spółki w Berlinie, Moskwie, Paryżu, Warszawie i t. d. a u Pana A. Seidlitz w Poznal H U przy Szerokiej ulicy Nr. 14, Donosimy niniejszym najuniżeniej, iż Pan A. Seidliu podjął się przedawania naszych fa 712'brykatów z stemplem H E N N I G E R lub orła po cenach fabrycznych, i odkupowania na nasz rachunek putrzebowanych przedmiotów z pomieniunemi stemplami fabrycznemi według wartości nowotnego srebra po -I najnowszych cen przedaźy, a przedmiotów zdatnych do stopienia funt po if tal. Berlin, dnia 13. Maja 1838Henniger i Spółka. Odwołując eię na powyższe doniesienie, !X)lecam się Prześwietnej Publiczności nąjuniżeniej i upraszam o łaskawe zaszczycanie mnie pokupem. A. S e i d 1 i t 2. Handelgalanteryjny Beera J M e n d l a w rynku Nr. 88. przez nowy zapas towarów podług najświeższej mody z jarmarku lipskiego sprowadzonych jak najgustowniej pomnożonym został, których Szanownej Publiczności r rychłą usługą po cenach jaknajmierniejszycb ofiaruje. Mam 60 baranów hiszpańskich w Krzyżanowie w powiecie Szremskim na sprzedaż, których dobroć każdego dnia zobaczyć można na miejscu. Xawery Wilczyński. Kurs papIerów l pieniędzy giełdy Ber1ińsk iej. N apr. kurant, Sto Dnia 19. Maja 1838. papie- gotoprC ramI . wizną Obligi długu państwa . PI. ang, obligacje 1830.. · Obligi premiów handlu raorsk Obligi Kurmarchii z bież. kup Obligi tymcz. Nowej Marchii dt Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblągskie dito Gdańskie dito w T. - Zachodnio - Pr. listy zastawne Listy zast. W, X. Poznańskiego Wschodnio - PI. listy zastawne Pomorskie dito. dito dito Kur- i Nowomarch. dito dito dito dito « Szlaskie dito ObI. zaległ, kap. iprC. Kur- i No wej - Marchii 103$ 65 103a 1021 103 102$ l a 31 64* W21 4 4 4 4 4 x 43! 4 l a l! 4 1045 4 104 4 lal 3-i 100JI 4 WOJ M 4 -. lr& 2151 18ł 13ft 13i 3 13-/5 131 4 Inne monety złote po 5 talarów Disconto« , 1 - AO