GAZETA
Wielkiego
Xiestwa
POZNANSKIEGOi II - . - a _ _ h - -
Nakładem Drukarni Nadwornej W JDekera i Spółki. - Redaktor: A. Wartnowshi,
JW 176. - We Wtorek
Wiadolllości krajowe.
z Berlina, dnia 29. Lipca. N. Pan onegdaj powrócił tu z Cieplic.

III * . M/IAVWW wbt
Wiadolllości zagraniczne.
Po Iska.
Z Warszawy, dnia 24. Lipca.
Według podań statystycznych, w Warszawie w ciągu roku zeszłego było par małżeńskich 23,957. Dzieci urodziło się 5,316, to jest: płci męzkiej 2,716, płci żeńskiej 2,600. Ukończyło śmiercią lat 70 osób 100, z tych męjsczyzn 52, niewiast 48; lat 75, mężczyzn 20, niewiast 22; lat 80: mężczyzn 21, niewiast 39; lat 85: mężczyzn 5, niewiast 10; lat 90: mężczyzn 6, niewiast 12; lat 95: mężczyzn 8, niewiast 4; lat 100: mężczyzn 2, niewiast 2; lat 101: kobieta 1; lat 102: kobiet 2; lat 106: mężczyzna 1, lat 108: kobieta 1. Dzieci w pierwszym roku narodzenia się umarło płci męzkiej 1158, płci żeńskiej 963; w drugim roku narodzenia się 498, i tak w miarę dalszych lat śmiertelność była znacznie mniejszą. Przypadków śmierci nadzwyczajnej byfo 1795; nagle zmarłych 61; zmarzł 1; ciał nieżywych znaleziono na lądzie 9, w Wiśle 11, w studni 2, w gliniankach 2 i zagorzała osoba 1; przez zawiadnia 31. Lipca 1838nie 1; przez przywalenie piaskiem 2; przez spadnięcie z dachu 2, z rusztowania 1, z okna 1; przez zgruchotanie kołem w deptaku 1; z oparzenia 1; dzieci nieźywo urodzonych 12, znalezionych 2; dziecko przez oparzenie się świecą 1; przez wpadnięcie w wodę gorącą do kotła szlachtuz owego osoba 1; uduszonych W piwnicy z powodu kwasu węglowego 2; przez rozjechanie 1, przez -wypadnięcie z omnibusa 1; przez wpadnięcie do piwnicy 1; w skutek przyciśnięcia maglem 1,- przez objedzenie się grzybów 2; przez nieostrożne wpadnięcie na ostre żelazo 1; na ospę naturalną 24. Pożarów zdarzyło się 7- Wylew Wisły w r. 1837 spowodował szkody 1,280,000 zł. Zarazy na bydło nie było żadnej. Zaślubiło się par: kawalerów z pannami 911, z -wdowami 201; wdowców z pannami 211, zwdowami 136; razem par zaślubionych było 1463. Rozwiodła się para jedna. Ciężkich połogów zdarzyło się 97, 'w skutku tych 10 niewiast umarło; płód fałszywy urodził się 1. W ciągu tegoż roku przywieziono do Warszawy i Pragi zboża, a mianowicie: żyta korcy 111,114, pszenicy korcy 120,036, grochu korcy 6823, jęczmienia kor. 92,601, gryki kor. 4499, owsa kor. 241,371; z p r o dukt ów: siana fur 118,947, słomy fur 28,719, drzewa fur 133,382, węgli fur 13,252; z legumin: mąki pszennej korcy 22,722, żytniej kor. 51,552, gryczannej korey  2756, jęczmiennej korcy 9136, mięsiwa: -wołów sztuk 30,261, cieląt 5P,400, wieprzów 40,559, baranów 41,479, drobiu 598,972; okrasy: masła fasek b 1,078, słoniny potci 162; napojów: piwa beczek 1681, gorzałki kuf 3830; Jaj kóp 137,749; sera sztuk 658,185; kartofli korcy 70,479. Bydła zaszlachtowano: wołów 27,776, krów 1,17 r, wieprzów 35,958, cieląt 47,387, baranów 52,530. ( Kuryer warsz.) l
F 2 a n c y a.
Z PaYyźa, dnia 20. Lipca.
Z okólnika Ministra spraw wewnętrznych, Hrabi Montaliveta, do Prefektów, dotyczącego się rocznicy uroczystości lipcowych, przytaczają następujące miejsce, które zapewne w gazetach rozliczne uwagi wywo ł a, aczkolw i e k b ar dz o jest p r a w d z i we: »W m i arę, p 0wiada Minister, jak każdy staje się uczestnikiem dobrodzieistw nowego porządku rzeczy i posiadania tychże pewnym się być widzi, «dzwyczają się od tej uroczystości. Poznaj W Pan ducha i sposób myślenia ludności swego departamentu, odróżniaj prawdę od fałszu; czyń wszystko w duchu przywiązania do monarchii konstytucyjnej i nie zważaj na roszczę nia demokratycznej drażliwości i demagogicznego nalegania, - innego programmatu obchodzenia uroczystości lipcowych nie może rząd WPanu przestać. Zdasz mi WPan sprawę z poczynionych przez niego rozporządzeń; naprzód zaś już proszę W Pana, abyś wszystkiego unikał, roby sztuczny zapał wzniecić mogło. Takowy bowiem nie tylko byłby niebezpiecznym z powodu wspomnień, jakieby obudził, ale także przy teraźniejszym spokojnym stanie rzeczy nienaturalnym.« Z dnia 22. Lipca.
Dnia 17- Lipca statek parowy »Fulton« z korrespondencyą i 150 passażyerami z Algieru do Tulonu zawinął. Z uranu donoszą pod d. 10. Lipca, że na następnym pakietbocie dwanaście osób do Francyi się puści, aby jako świadkowie w sprawie Generała Brossard wystąpić. Między temi jest tćź Aga l)ouairów, Mustapha, starzec poważny słynący z męstwa i mądrości, który korzystając a tej sposobności Paryż chce zwiedzić. Polepszenie się zdrowia Generała Rapatel niestety! nie trwało długo; postanowił zaambarkować się na pokładzie statka parowego «Acheron«; plarkoromendant Oranu miał tymczasowo w prowincyi objąć komendę. Z głębi kraju otrzymano przez przybywających Arabów wiadomość o Abdel-Kaderze; na czele 2500 regularnej swej piechoty wyruszył był z Tekedemptu, w celu podbicia kilku pokoleń pustyni. Wsz ikże pod Macaudi uderzyli nań dzielnie krajowcy i zniewolili go ze stratą "'00 ludzi do odwrotu.

A n gZi a.
Z Londynu, dn. 18 Lipca.
Pisma publiczne nie przestają śledzić kroków Marszałka Soulta i obszerne umieszczają doniesienia o okazywanych mu przy każdej sposobności względach. Dzienniki torysowskie równie dla niego uprzejmych nie szczędzą słówek jak liberalne. »Wczoraj, powiada dziś Morning-Post, był dzień pełen czułości dla tego walecznego weterana, ale pełen czułości w sposób, w jaki pospolicie ludzie czasu swego używać nie zwykli. Niezadługo po godzinie 12. przybyła Jego Excelencya w towarzystwie Margrabiego Dalmacyi, Margrabiego Mornaja i Pana Manbygo do domu poprawy Coldbathfieldskiego, gdzie ich kilku Sędziów-pokoju z hrabstw, i Gubernator, Kapitan Chesterson, przyjmowali. Skutek kary milczenia, zaprowadzona klassyfikacya więźniów, panujące wszędzie czystość i porządek i zdrowie winowajców, - pomiędzy 1099 dwóch tylko było chorych, - szczególniej uwagę Marszalka na siebie zwracały, Jakość i ilość pokarmu poczytał za bardzo stosowną; to jedynie mu się niestósownćm być zdawało, ie praca tylu osób zatrudnionych w tartaku żadnej im korzyści nie przyniosła. Gubernatorowi powiedział kilka przyj emnych i słusznych słów. Margrabia Mornay, który się -już w Izbie'" deputowanych swojemi filantropicznemi uwagami odznaczył, zasięgał z uwagą wszelkich statystycznych wiadomości. Stąd udało się towarzystwo do mennicy, gdzie się całej pracy od surowego -wyrobu począwszy, aż do zupełnego wybicia pieniędzy, przypatrywało. Pan Morrison, "Wice-Dyrektor mennicy, i Pan Jasper Atkinson, Szef departamentu mechanicznego, objaśniali "wszystkie szczegóły gościom z jak największą grzecznością i ofiarowali Marszalkowi srebrny medal z napisem: »Marszalek Soult, Xiąźę Dalmaeyi, d. 17- Lipca 1838,« wybity w jego obecności. Potem dano śniadanie, po którem się znakomici goście, wynurzywszy podziękowanie swoje za doznaną uprzejmość, oddalili. Po obiedzie urządzono w Vaux' allu uroczystość na uczczenie walecznego Marszałka, na którą się około 10,000 ludzi zebrało- Wielki balon Nassau miał być w górę puszczony. O godzinie 6. wszystko było gotowe, Pan Green wsiadł do gondoli z kilku innymi panami i balon puścił się w kierunku południowo-wschodnim w powietrze. Xiąźę Dalmaeyi, mający na sobie prosty sur kiem, przypatrywał się przez czas nie aki balonowi i potem odszedł wśród wesołych 0. krzyków zgromadzonego ludu. Na wstępie do ogrodu Vauxhall jaśniało-,nazwisko »Soult« w gwiaździe z różnokolorowych lamp; nad niem wznosił się herb Marszałka wśród trójkolorowych chorągwi i różnych stosownych napisów. «
Niemcy.
Z liano w er u, dnia 19. Lipca.
(Korrespondent Harnb urski.) D ziś p o p o - łudniu o godzinie ociej było przedstawienie u J. C. 'W..W'..'Xi$pia w Herrenhausenie, a o godzinie 5tej wielki obiad w parku Jerzego, na którym się jednak W. Xiąźę z powodu słabości zdrowia nie [znajdował. Artyści tutejsi otrzymali od W. Xiecia polecenie, aby kilka jego portretów wygotowali, które tenże zapewne-w darze rozda. Zdaje się, źe dostojny ten gość dość długo u nas zabawi i zaczeka, dopóki zupełnego zdrowia nie odzyska. Karmią się tu także jeszcze ciągle nadzieją oglądania N. Cesarza rossyjśkiego. Jutro wieczorem dadzą aktorowie brunświccy pierwsze przedstawienie opery 'w teatrze herrenhauzeriskim. ro ukończeniu tejże oświecony będzie cały piękny park tameczny z swemi sztucznemi wodociągami i wodospadami, a cała muzyka wojskowa przygrywać bjędzie. Na uczczenie W. Xiecia nauczpno sję ruskiego hymnu narodowego.
T u 2 C Y a.
Z Konstantynopola, dnia 27. Czerwca.
(Moi rn'jig- Chronule.') - Ostatnie wiadomości z Czerkasyi brzmią niepomyślnie dla mieszkańców tego kraju.' Rossyanie wylądowawszy na brzegach Abazyi dwie twierdze tam założyli. Wszakże te przez Rossyan dopięte korzyści ograniczają się tylko na wybrzeżu i żadnego podobno na umyśle mieszkańców nie uczyniły wrażenia. N a -wydaną przez Generała rossyjśkiego .proklamacyą'" w której warunki zawieszenia broni proponuje, odpowiedzieli Czerkięsy, źe o warunkac i ugody ani mowy być nie może, dopóki Generał sam nie wie, czy oni w ogólności chcą wchodzić w układy. Udało mu się wprawdzie kilka portów za'ąć, ale mają takich jeszcze 25, a kiedy te wszystkie zdobyte będą wówczas, a nie rychlej, byłaby pora wezwania ich do złożenia broni. Ponieważ jednak owe porta tak łatwo zająć się nie dadzą, proklamacya więc obecna byłaby, zdaniem ich, bardzo zawczesną.
Rozmaite wiadomości.

Z P o z n a n i a. - «Tygodnika literackiego« wyszedł dnia 30. Lipca lbty numer; zawiera: Wachler na katedrze przez S. - Potęga myśli przez F. M. (poezya). - Przejście młodości przez K. K. (poezya). - Anusia powieść fantastyczna z dziejów narodowych. - O filologii, filozofii i matematyce przez K. Libelta (dalszy ciąg). Krytykę «Życia Dodosińskiego«.
Doniesienia literackie, między któremi i list J. Kraszewskiego do redaktora pisany.

S t o s o w ni e d o G a z e t y P o w s z e c h n e j nie ulega wątpliwości, ie cholera tu owdzie w Berlinie znowu się pokazuje. Znajomy, niedawno zmarły Professor Clenze, stał się j ej ofiarą. Gazety francuzkie donoszą, że Xiąźę Stourdza przez gabinet rossyjski do złożenia swej godności wezwany został; ma on jako wynagrodzenie otrzymać skonfiskowane dobra Xiecia Adama Czartoryjskiego. S t a n d z i s i e j s z y G r e c y i. (Dalszy ciąg.'') - Pisarze dawniejsi i tern samem mniej napojeni nierozsądnym liberalizmem, jeszcze są sprawiedliwsi, w swoich uwagach. Nawet sam Lord Byron,w swych dziennikach i pismach wystawia Greków wcale nie takimi, jakimi maluje ich w wierszach. Przybywając do Grecyi, widzi się z zadziwieniem, źe Grecy żyją w próżniactwie, a Turcy pracują. - W Fanorze i bogatych osadach na Bosforze to bywa przeciwnie. »Niektórzy filhellenowie z uniesieniem mówią o szkołach, zaprowadzonych po rewolucyi i szerzeniu się oświaty między Grekami, jak gdyby przedtem w zupełnej zostawali ciemnocie. Ci Panowie zapominają o tak licznych szkołach i liceach, ustanowionych w czasach ostatnich w całej Turcyi przez samychźe Greków. Czyliźby zniewieściałość i ciemnota mogły zrobić z Greków tak biegłych marynarzy i kupców, obrócić wszystkich patryotów w ludzi porządnych, dać Hajwałi stan tak kwitnący i uczynić Chios siedliskiem muz i rozkoszy? Bijmy więc czołem takiej zniewieściałości, która pokryła morze pięknemi greckiemi okrętami, ustanowiła kantory we wszystkich głównych portach morza Śródziemnego i zrobiła Turcyą hołdowniczką przedsiębiorczego ducha Greków. Cokolwiek powiedzą, to jednak nie podlega - wątpliwości, źe przyczyną kwitnącego bytu Greków do roku 1821 była powolność, z jaką Turcy pozwalali im oświecać się i prowadzić handel po całem państwie. Dzięki tej powolności, Grecy, za czasów N apoleona zagarnęli W swe ręce cały kontrabandowy handel mię stępnie cały handel z Azyą. Przywyknienie Greków do oszczędności, ich znajomość miejsca, dały im możność korzystania z tego monopolium; lecz wszczęła się rewolucya liberalna i odtąd miejsce ich zajęli sąsiedzi. Genua i Tryest dzisiejsze swoje powodzenie winne są upadkowi działalności Grecyi. ISikt się nie spodziewa, i nawet samym uniesionym entuzyastom nie przychodzi do głowy, żeby dzisiejsi Hellenowie mogli kiedykolwiek odzyskać dawną swoje sławę. Moralna wyższość dała ich przodkom potęgę, naturalny owoc nabytych wiadomości; to samo było z rzeczami pospolitemu włoskiemi w wiekach średnich, gdy sztuki i nauki stały się dostatkiem główniejszych narodów j europejskich, które dla wielkiej ludności mogły z nich ciągnąć więcej korzyści; potęga tych rzeczy pospolitych zaczęła Stopniowo się osłabiać. Z tej samej przyczyny i Grecya nigdy nie stanie wyżej nad mierność. Wspomnienia prawie wygasłe nie pomagają budować miast i zasiewać pola. Z resztą, sami Grecy znają sprawiedliwość wszystkiego, co tu powiedziano. Skoro tylko chwilowe odrętwienie, sprawione gwałtowną śmiercią. Prezydenta Kapo d'Istria minęło, spory i niezgody wszczęły się bardziej jak przed tem i dzisiaj największy bezład panuje na palach Hellady. Ledwo się kończą zbiory winograd u, zaraz rozbójnicy przywłaszczający sobie szanowne nazwisko kleftów, -wychodzą ze swoich legowisk i wybierają kontrybucyą z miast i wiosek. W jesieni 1836 r. banda jedna zbliżyła się pod same działa Nawarynu i zrabowała przedmieścia. Któżby pomyślił , źe francuzcy i angielscy krzykacze zechcą i te wypadki przypisywać wpływowi północnego mocarstwa. Wszystko to mówiliśmy o Grecyi w ogólności: teraz obaczrny co się dzieje na wyspach, które niegdyś były tak bogate i możne, które budowały całe floty pod turecką władzą, składały prawdziwie oddzielne państwa, jak za czasów Ale yb i a desa . Weźmy naprzykład wyspę Milo: czyliż się ulepszył byt mieszkańców przez to, źe są zarządzani po europejsku? Spojrzyjcie na Milo; można było podziwiać tę dzielność mężczyzn, skromność niewiast, zdrowie niemowląt; na wyspie Milo każda familia sama zbierała zboże dla własnego -wyżywienia, -wyciskała oliwę, piekła chleb, robiła wino, i wszystkie swoje zaspokajała potrzeby; nie było tam różnicy stanów, któraby wzbudzała zawiść i uciążliwe współzawodnictwo. (Dok. nast. ')
DONIESIENIE TEATRALNE.
'We wtorek, dnia 31. Lipca. Dziewiętna
ste przedstawienie polskie towarzystwa dyrektora teatru JPana Raszewskiego, po raz pierwszy: "Kto kocha, ten się kłóci", kornedya w 2ch aktach przez Moliera. Poprzedzi: "Wiedeńczykowie w Berlinie", komedyoopera w iednym akcie przez Karola Holteya.
OtrzYlllana W tej chwili znaczna partya. przedniego tureckiego tytuniu ofiaruje niniejszelll funt po talarze. Wrocław, d. 21. Lipca 1838.
Fabrykant tabak Gustaw Krug, ulica Schllliedebriicke Nr. 59. Prawdziwe piwo bawarskie w beczkach oryginalnych po 30 kwart, jako tez w większych beczkach po ile można umiarkowanej cenie, znajduje się zawsze w zapasie w handlu win Meyera Wo 1 ff Falk, przy J ezuickiei ulicy Nr. 11.
Kurs papierów i ieniędzy giełdy Berlins le l .

. Ma pI. kurant
Dnia 28. Lipca 1838.

prC, papie- gotorami Wlzną 4 102/\ 4 1031 102* 66? Ę 4 103? 4 103i 4 1031 1031 4
Obligi długu państwa. , Pr. ang. obligacje 1830.. .
Obligi premiów handlu morsk Obligi Kurmarchii z bież. kup Obligi iymcz. N owej Marchii dt Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblągskie dito Gdańskie dito w T.
Zachodnio- PI. listy zastawne dito dito Listy zast. W. X. Poznańskiego Wschodnio - Pr, listy zastawne dito dito Pomorskie dito 1 dito dito Kur- i Nowomarch. dito dito dito dito -« Szląskie dito.
ObI. zaległ, kap. iprC. Kur- i No wój - Marchii .... Złoto al marco · . , . , Nowe d u k a t y . . . . . .
Frydrychsdory l , .
IJlne monety złote po 5 talarów Uisconto ........ IJ 100J 4 4 IJ 4 4 1MD 3-1 102 991 1041 102 9IllOik 1011 1041 
9IJ 216 18} 13f 131 3 215 
13i 13 4