fx A TA Wieoego Xiestwa ZNAN S K I G O. Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dehera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowshi. -]II" 225. - W Srodę dnia 26. Września 1838. N!!scowego kościoła rzymsko-katolickiego, pewną kwotę pieniężną, w celu rozdania tejże pop o l s k a . między biedniejszych jej współrodaków. Z 'Warszawy, dnia 20. Września. Znany wędrownik, P. Rifault, kawaler leW drukarni Banku polskiego, wyszło dzieło gii honorowej, członek wielu towarzystw upod tytułem: »Opisanie cholery azyatyckiej,« czonych i autor obszernego dzieła o Egipcie, która epidemicznie grasowała w Warszawie, Nubii i przyległych krainach, - dzieła, poW Królestwie Polskiem, w latach 1831, 1836, siadającego juź słusznie europejską wziętość, i 1837, przez Jana Kuleszę, Doktora Medy- przyjechał w tych dniach do Odessy, z zacyny i Członka Towarzystwa Lekarskiego miarem zabawienia tam czas niejaki. Warszawskiego. Zdaniem znawców jest to H i s z p a n i a . najdokładniejsze dzieło, które dotąd o chole- Generał Maroto d. 6. Września następującą rze posiadamy, bądź u nas, bądź za granicą. do wojska swego wydał odezwę: "Nieprzy- Wydanie to_ pod względem typograficznym jacieljuź od dawna groźną, przybrawszy porówna się najstaranniejszym edycyom zagra- stać, jutro, jak się zdaje, działania swoje roznicznym. Papier krajowy, z fabryki w J e- pocznie. Ochotnicy! Król, Pan nasz najłaziornie, dowodzi wysokiego stopnia postępu, skawszy , zawiadomił mię, że w Waszej tyło- » na jakim fabryka ta dzisiaj się znajduje. krotnie juź doświadczone! Waleczności nieoR o s s y a. graniczone pokłada zaufanie i tuszę sobie, że Z O d e s s y, dnia U. Września. nadziei ukochanego monarchy wasr-ego nie Dnia 6. b. m. w południe odpłynął z Odessy zawiedziecie, lecz że heroiczne czyny armii do Krymu statek parowy »Piotr Wielkie aragońskiej, która pod wodzą Generała Don z 48 passaźerami, pomiędzy którymi znajdo- Ramon Cabrera nieprzyjaciela, kuszącego się wał się Poseł francuzki, Baron de Barante o zdobycie Morelli, zwyciężyła, jeszcze-jez całą swoją rodziną. Zamierza on zwiedzić żeli to być może - przewyższycie. Oby okopółwysep Taurycki, a ztamtąd uda się do Pe- lice Estelli, stały się grobem dla wrogów ojtersburga przez Moskwę. Stojący w porcie czyzny! Śmierć albo zwycięztwo niech bęokręt salutował Posła przy jego odpłynieniu dzie hasłem naszem. (podp.) Rafael Ma21 wystrzałami. - Małżonka Posia pozosta- roto.« wiła przed wyjazdem swym, syndykom miej- Listy z Bajonny z d. 13. Września zaprze Wiadolllości zagraniczne. nell naprzeciw V'erze (Vera) miał wyruszyć. Z Madrytu, dnia 10. Września. Układy o pożyczkę z domem Bothschildów zupełnie cofnięto. Generał Fłinler, który, jak wiadomo, podczas zajęcia Almadów przez Gomeza wojsku Królowej w tamtych stronach hetmani ł , z niewiadomych przyczyn sam sobie życie odebrał. Z nad granicy hiszpańskie'. W listach z Bajonny z dnia 13. Września odwrót Espartery z pod Estelli tej przypisują okoliczności, źe w skutek odebranego z Madrytu rozkazu, 8 batalionów i jeden szwadron do Aragonii, a 6 batationów i 2 szwadrony do Kastylii posłać" musiał. Z drugiej strony wszelako twierdza, źe tylko stanowisko wojsk karolistowskich pod Estellą, oraz obawa przed (. abre rą, i Merino go do zaniechania działań wojennych spowodowały. Zresztą w Mendigorrii 4 bataliony od korpusu Espartery formalnie się wzbraniały wyruszyć naprzeciw Estelli. S z w e c y a. Z Sztokholmu, dn. 11. Września. Wczorajszy numer gazety Statsting zawiera następujący artykuł; »bównie -w piątek po południu jak w sobotę zrana badał urząd gubernatorski odpowiedniego wydawcę gazety de t andra S t o c kho lmsb l o de t, kandydata filozofii, Gustawa Thornee, obwinionego przez artylerzystę Askera, źe o N. Królu mówiąc, uwłaczających używał wyrazów i jego do nieposłuszeństwa namawiał. W czasie badania w obecności tymczasowego Kanclerza sprawiedliwości, Sekretarza rewizyjnego Martina przyznał się Thornee do wszystkiego, o co go "obwiniono, poezem urząd gubernatorski, na mocy reskryptu Królewskiego z d. 25. \JI rześnia 1777 postanowił, aby protokół ,w tej sprawie na czyste przepisy N. Panu wręczono i zdania jego względem dalszego postępowania zasiągniono; Thoinee zaś zobowiązany udać się zaraz do aresztu i tamże dalszego rozporządzenia oczekiwać, WłotJIy. Z Neapolu, dnia 6. Września. Król w zamiarze pozyskania przychylności Sycylijczyków, tchnących ciągle duchem znie· rhęcenia i nienawiści przeciw rządowi naszemu, miał postanowić nadal przez pół roku regularnie w Palermo rezydować, dokąd mu na ten czas cały dwór, ministrowie, ciało dyplomatyczne, dość wszyscy znakomici obywatele towarzyszyć będą. Na przyszłą zimę już pierwszy początek tego zrobią. Co Palermo na tóm zyska, straci Neapol, a to znowu niepomyślne dla rządu wyda skutki Tym - czasem postanowienie to w Sycylii powszechne zapewne sprawi zadowolenie. T u 2 C y, <. Gazeta Times odebrała następujące doniesienie od swego korrespondenta z Konstantynopola z dn. 22. sierpnia: «W tej chwili dowiaduję się ód jednego podróżnego, przybyłego statkiem parowym, źe Mehmed Ali nadał towarzystwu jednemu angielskiemu na lat 10 przywilej przesełania listów i podróżnych z Alexandryi do Suezu. Podróż między terni dwoma punktami odbywają w ciągu 26 godzin i związki te rozpoczną się na początku Października. Juź podobno przybył Z Anglii do Alexandryi statek parowy, mający krążyć między Alexandrya a punktem, gdzie kanał Mamudich do Nilu wpada. Podróż z Kahiry do Suezu lądem odbywać będą. Obliczono, źe skoro przedsięwzięcie to urządzone zostanie, list z Falmouthu do Bombaju w ciągu 37 dni dojdzie. - N owo mianowany Gubernator Tripolisu, Aska Basza, odpłynął dnia 18. na miejsce swego przeznaczenia. Będzie on niezawodnie szczęśliwszy w przywróceniu porządku w regencyi, niż 12 gubernatorów, których tam po sobie w ciągu czterech lat w tym samym celu wysełano. N ędza tamecznych mieszkańców wszelkie przechodzi pojęcie. Porta niezmiernie śię zawiodła sądząc, źe Tripolis stanie się nowćm źródłem dochodów dla niej i nastręczy jej środków do popierania praw swoich do innych państw barbarzyńskich; owszem regeneya ta wiele jej przysparza wydatków w pieniędzach i ludziach. Branie się Porty w Tripolisie zaszkod iło jej dobrej sławie w Europie, podało jej nIeprzyjaciołom sposobność do nowych pocisków a Francyi wyborny pozór do opierania się dalszemu szerzeniu podobnego systematu barbarzyńskiego w pozostałych państwach Harb ryi. Lecz nie tylko mieszkańcy, ale nawet l właśni żołnierze cierpieli pod chłostą tyranii do tego stopnia, źe częścią do nieprzyjaciół, częścią do Achmeda Beja przechodzili. Liczba ich była tak wielka, źe władze francuzkie w Afryce sądziły, źe ich Sułtan przyseła dla wzmocnienia armii Achmeda Beja. Gdy przeto Admirał Roussin słyszał, źe nowa wyprawa ma się udać do Afryki, mocno się t mu .opierał i prosił ministrów Porty, aby nIe pIerw wojsko do Tripolisu wysłali, dopóki nie odwołają znajdujących się tamże żołnierzy. T i m e s donosi oraz z Konstantynopola z d.22. Sierpnia: «Stosownie do ostatnich wiadomości z tzerkasyi, w drugiej połowie Lipca mnóstwo okrętów rossyjskich znowu gwał · zatonęło. Abazyjczykowie założoną przez Kosman nową twierdzę SotscKah zdobyć mieli; za 10 Rossyanie wylądowawszy pod bchapschuk rozciąglejsze tam założyć mieli baterye. Z S m y r n y, dnia 24. Sierpnia. . (Gaz. Powsz.) - Wedle najświeższych doniesień z Bagdadu, kroki nieprzyjacielskie między Anglikami a Persami pod Abuscher już się rozpocząć miały; stoczono kilka nie małoznacznych utarczek, w których wojsko perskie porażki doznało. Oblężenie Heratu cofnięto, podobno bez zawarcia pewnego sojuszu, a tak Szach równocześnie i z południe-zachodu i z północ-wschodu mocno się widzi zagrożonym. Oraz podnoszą swój oręż i dawniejsi pretendenci korony, synowie stryja Szacha, których roszczenia spoczywać się zdawały, dopóki Anglia i Rossya pod względem losu i postępowania Persy i tegoż samego i zgodnego były zdania. ROZlllaite wiadolllości. Z Poznania. - Mimo niepogody wostatnich tygodniach doniesienia o stanie zdrowia pomiędzy ludźmi są przecież pomyślne; mało osób chorowało i mało umarło. Zarnice, tu i owdzie panujące, nie były niebezpieczne.W ciągu sierpnia utonęło 6 osób przy kąpaniu i przez nieostrożność. Dnia 18. t. mieś. ukazał się wodowstręt u wdowy Pranke w Osiecznie, ukąszonej dnia"16. Czerwca od psa wściekłego, która też mimo wszelkich zabiegów lekarskich w 3 dni życie zakończyła. - W Kawiewie powiatu pleszewskiego położyła kobieta jedna, zbierająca kłosy na polu, swoje 3miesięczne dziecko w bróździe i przykryła je chustką; -wóz z zbożem przejechał je i życia pozbawił. - Dnia 29. tegoż m. umarło dwoje dzieci wyrobnika Witlowiaka w Brześnicy , powiatu szremskiego, w skutek pożycia jadowitych grzybów. Tego samego dnia w Pleszewie śmiga od -wiatraka dziecko żydowskie zabiła. - Dnia 30. oparzył się tu \ v Poznaniu pomocnik jeden w kotle w browarze tak dalece, że w 4 godziny już nie żył. - Choroba kopytkowa, mianowicie między owcami jeszcze nie ustała; a we wsi jednej w powiecie międzyrzeckim ukazała się między trzodą chlewną zgorzelina śledziony, której jednak szerzeniu środki policyjne zapobiegają. - Ogień pochłonął w Sierpniu w tutejszym departamencie 55 budynków, a z t) eh w samej Pogorzeli 33. Prócz tego zgorzało d. 4. b. m. w Gorczynie pod samym Poznaniem 19 domów, 11 stodół i 11 budynków'" pobocznych z całym sprzętem oziminy i siana i zriaczną liczbą bydła; wieśniak jeden utracił wtedy 40 owiec. Przyczyna tych pożarów jeszcze nie odkryta · - Liągle deszcze niezmiernie żniwa opóźniły. Oziminy dużo ucierpiały i siano nienajpogodniej sprzątniono, Sprzęt larzyn pomyślniejszy rokuje wypadek. Zyto w ogóle dobrze sypie. Rzep zimowy całkiem chybił; rzepik zaś latowy znaczny obiecuje plon. Kartofle miejscami bardzo wodniste i koniczyna znacznie przez mokrość ucierpiała. Taniości spodziewać się nie można. - Kupiec Scheibe w Bojanowie darował d. 3. Sierpnia kościołowi ewangelickiemu w Lesznie 500 tal. - Siedm osób życie sobie odebrało i jedne dzieciobójczynią ujęto. Wielkiemu także podejrzeniu ulega żona jedna o uduszenie własnego męża. - Niedawno temu uęto pod Krotoszynem osławionego zbrodmarza Krupę, który broniąc się za adle, sam mocno poraniony został i żandarma Krampego także poranił. Wystawiony nakładem Stanów prowineyalnych dom Ziemstwa tu w Poznaniu, bliski jest ukończenia. Po ukończeniu obrotów jesiennych przeniesie się batalion fizylerów szóstego pułku piechoty z Krotoszyna i Zdunów do Głogowa, na czem niezawodnie miasta te znacznie ucierpią. - W borach kurnickich ukazały się gąsienice, ale szkody przez nie zrządzone nie są dotąd dotkliwe. Nowo odkryty starożytny teatr. Pan T e c i e r w ostatniej swej podróży przez Mala-Azyję odkrył starożytny teatr w mieście Aspendus w Pamfilu, ocena tego teatru zupełnie dobrze zachowana, ozdobiona jest dwoma rzędami kolumn z białego marmuru. Liczne płaskorzeźby, upiękniające starożytny ten pomnik, stanowią nieoceniony skarb dla miłośników starożytności. Turcy zowią go «Pałacem córki miodu,« i mniemają, że przezjeniuszów jest wystawiony. Rzecz dla gospodarstwa domowego. Starożytni zwykli byli czasami kłaść do miodu przaśnego zwłoki umarłych, dla zachowania ich od zepsucia, jak pisze Staciusz o zwłokach Alexandra W. Dawnemi czasy lano także miód przaśny na purpurę tyryjską dl« zachowania jej świeżości,; i nie jedne purpurę, która tym sposobem przez 200 lat była konserwowana, znalazł Alexander W. w Suzie. Dotychczas najlepszą metodą, przesyłania szczepów owocowych, winnej macicy i t. p. w dalekie kraje, jest umieszczenie ich w skrzynce albo trąbce, które miodem są napełnione. Miód wstrzymuje szczelnie przystęp powietrza, a części roślin tym sposobem słaniu nie tracą siły wegetacyjnej. Edukacyja w Egipcie. Pod względem wychawania młodzieży w Egipcie pisze pan Waghorn w swoim liście: "'Londyńskiemu towarszystwu misyjonarzy wiedzie się tu bardzo pomyślnie. MissHolliday, która przybyła tu (do Kairu) niemal przed rokiem, ukończyła naukę języka arabskiego, i założyła szkołę z ośmdziesiąt dziewcząt. Chciejmy wziąć na nwagę, ii to jest pierwsza szkoła kobiet w Egipcie; wszelako jesteśmy przekonani, źe nim sześć miesięcy upłynie, Basza przedsięwezmie utworzyć coś podobnego; jakoż byłoby bardzo roztropnie z jego strony, gdyby równe miał staranie i o wychowaniu płci żeńskiej. Szkoły w Kairze liczą obecnie 9000 chłopców, ale prócz tego jest ich jeszcze w Alexandryi i w niektórych większych miastach Egiptu do 7000; a zatem w ogóle szesnaście sysięcy uczniów. Bajaderki. - Paryzkie dzienniki donoszą, iź do stolicy przybyły bajaderki. W jednej z kończyn Paryża, w alei des Veuves, zajęły te kapłanki wielkiej pagody z Tendiwapuzam swe pomieszkanie. Nizki domeczek ich, przy którym jest ogród, opasany szczodrzeńcem, przypomina Bengałów nad brzegiem Hugli (ujście Gangezu). W samym końcu ogrodu znajduje się altana, którą bogobojna Tille, mająca pewny rodzaj religijnej władzy nad swemi towarzyszkami, zamieniła w pagodę. Pomiędzy gęstemi gałęziami widać tam niekształtnie wyciosane posągi bożków. W te"m miejscu modlą się bajaderki do swego Bramy w chwili, gdy słońce po za łukiem Jenajskiego mostu się kryje. Inwalid, ogorzały egipskiem słońcem, stoi przy drzwiach domku na straży i zabrania dzieciom przystępu do ogrodu. Balet bajaderek składa się z Sciu tancerek i 3ch muzyków. Cymbały, Het z trzciny i podłużny bęben, w który palcami się uderza, stanowią całą, nieco jednotonną muzykę. Przewodniczką baletu jest Tille, naj starsza, z bajaderek, przy tern najbardziej z nich ukształcona. Nie ma lat jak trzydzieści, lecz wydaje się jak gdyby pięćdziesiąt miała. Dziewiętnaście lat liczy ta, gdy utraciła małżonka, bramina; - chciała za nim wstąpić do grobu, i już byi stos przygotowany, ale urzędnicy angielscy przeszkodzili żywopaleniu. Od tego czasu stała się posępną- i straciła s'wieiość cery; zdaje się nawet, iź to było powodem do oddalenia się z kraju, w którym wszystko przypominało jej zmarłego małżonka. Arnary, druga co do wieku, jest zamężną. Jest ona większego wzrostu ze wszystkich pięciu i mogłaby z rysów, gdyby kolor jej twarzy temu nie zaprzeczał, ujść za Angielkę. Thendina i Rhoghum są powabne, mają po lat czternaście. Najmłodsza jest sześcioletnia dziewczynka, która często sama tańczy. Vedon, tak się nazywa ta maleńka dziewczyna, jest w dwójnasób zabawna, jużto dla swojego wieku, juź dla nadzwyczajnego ubioru. Nic nie masz podziwniejszego jak indyjski ubiór na tern dziewczęciu. Do niezbędnej ozdoby w indyjskim stroju należy mnóstwo klejnotów, pierścieni i innych świecideł; prócz kulców w uszach, noszą bajaderki także pierścienie u nosa. Co do pantomimy wyrównywają naszym najbieglejszym tancerkom. SPUZEDAZ UBZEW A.W skutek polecenia Prześwietnej Dyrekcyi Prowincyałnćj Ziemstwa, ma być publicznie sprzedane najwięcej dającemu przeszło tysiąc sążni ustawionego sosnowego drzewa z boru Krzesin, milę jedne od Poznania, w terminie dnia 2. Października r. b. o drugiej z południa w domu dworskim. Przyderzenie nastąpi razem lub częściowo za gotową zapłatę, podług warunków w terminie umówionych. Złotniki, dnia 14. Września 1838. RadzCa Delegowany. Przywiezione cotylko z teraźniejszego Z f) walnego jarmarku Lipskiego nader modne fI # i jak najgustowniejsze kapelusze, kapotki, )I( czepki, stroiki, pelerynki, szaliki i t. p.,