GAZETA Wielkiego Xiestwa PO .. ZNANSKIEGO N akładem Drukarni Nadwornej W Dehera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowshi. ./¥236. - We Wtorek dnia 9. Października 1838. Wiadolllości krajowe. z Berlina, d. 7- Października. JJ. KK. WW. WW. Xiąźę i Xięźna i J. K. W. Xięźriiczka Ludwika MecklenburgS c h w e r i n udali się do Drezna. Wyjechał stąd: Cesarsko - rossyjski W. mistrz obrzędów, HI. Worońzow- Daszk ów, do Petersburga. Wiadolllości zagraniczne. R o s s y a. Z o d e s s y, dnia 10. Września. (Gaz. Vossa.) - Cała południowa Rossya lJrzyjmuje postawę wojenną. Codzień przy.l..JYwają tu z głębi kraju nowe wojsk oddziały, podczas kiedy z wszystkich okolic morza Czarnego okręty wojenne częścią tu, częścią do portu w Scbastopolu zawijają. Przeszło 30 mniejszych i większych statków wojennych etoi w pogotowiu, aby 15,000 wojska na pierwbre skinienie do każdego przewieść miejsca. Stosunki zachodzące obecnie między Porta a Bossyą powodem tych uzbra ań. Z J ass, dnia 15. Września. (Z tejie gazety.) - Wedle wiadomości z południowej Bossyi uzbrajał]la mocarstwa tego W obecnej chwili przewyższają wszystko, cokolwiek dotychczas widziano. Doniesienia z Odessy głoszą, że tameczny Generalny Gubernator, HI. W orońcow, urząd swój slcłada, a to (podług twierdzenia pewnych osób) aby spadłej nań sukcessyi po ś. p. Hrabinie Bramckiej, -wynoszącej przeszło 3 mil. zł., w swobodzie i spokojnie używać. F 2 a n c y a, Z Paryża, dnia 29. Września. Tutejszy sąd przysięgłych zajmuje się od wczoraj sprawą kryminalną, zdolną znowu zająć publiczność nasze, tak skłonną do wzruszenia, a kobiety szczególniej z wielką się uwagą przysłuchują. Karolina Cauchois, licząca 22 lat, uwiedziona została przed 6 laty przez niejakiego» Pana Langlume, który wówczas powtórnie wdowcem został, a teraz się po raz trzeci ożenił. Porodziła syna, o którym Pan Langlume po ocowsku radził i z matką jego, mimo nowych związków małżeńskich w ścisłych ciągłe zostawał stosunkach. Prócz tego puścił się Langlume na rozwiozłe życie; miewał schadzki z rozpustną młodzieżą i wstydu pozbawionemi kobietami, a Panna Cauchois baczniejsze w tej mierze zwracała na niego oko, niż własna jego żona. J ednego dnia po południu spostrzegła ona, że się znowu spotkał z towarzystwem rozpustnych mężczyzn i kobiet; czekała jego powrotu, aby go do porządku i pożycia domo remno aź do 8mej godziny ranne;. Pijany powrócił Langlume do swego mieszkania letniego, leżącego podle mieszkania Karoliny. Rzucił się na kanapę, gdzie zaraz głęboko zasnął, i niedługo potem usłyszeli słudzy przytłumiony huk, który przy zbliżającej się burzy za huk grzmotu poczytali. Karolina wybiegła na ulicę i z okropnym krzykiem wskoczyła w pobliską rzekę. Będący w bliskości rybak ocalił ją, a gdy przytomność odzyskała, pierwsze jej słowa były: «Nie żyje! nie żyje!« Sądzono, że syna swego ma namyśli, ale i po sprowadzeniu tegoż te same ciągle powtarzała słowa. Nareszcie udano się do Pana Langlume i znaleziono go otrętwionego na kan&pie. Lecz wkrótce przekonano się, że kula, która głowę jego z prawej strony aż do mózgu przeszyła, o śmierć go przyprawiła. To zaś jest najszczególniejszą rzeczą, że mimo przyznania się pierwiastkowego Karoliny do zabójstwa i zeznań świadków, teraz się uporczywie tego zapiera. Przyznaj e się ona do swych stosunków z Langlume, do czekania na niego, do chęci odebrania sobie życia, ale wezwana, żeby się do zabójstwa przyznała, łzami się tylko zalewa i zapewnia, że zbrodni tej nie popełniła. Obrady potrwa ą zapewne dni kilka. Adwokat Bertin jest obrońcą obwałowanej. Na giełdzie paryzkie'j powstaje obecnie przesilenie finansowe, które zagraża Francyj najnfebezpiecznicjszemi skutkami, jeźli się nie powiedzie położyć mu tamy lub przynajmniej skutki jego osłabić. W początku tarażniejszego roku opanował giełdę dziki szał spekulacyi. Tworzyły się towarzystwa akcyjne różnego rodzaju; często w dniu jednym zawiązywało się ich sześć do siedmiu. Rwano się prawie o akcyje, premia niezmiernie szły W górę, a wielu najmniejszego nie miało wyobrażenia, o co chodziło. Tym sposobem niektóre akcyje z 1000 doszły do 10,000 lub z 500 do 3000. Po małym rozmyśle trzeba koniecznie powziąć to przekonanie, iż ten gorączkowy zapał nie będzie trwałym i wkrótce przesilenie nastąpi. Wszystkie akcyje mimo ich niezmiernej liczby z łatwością były zbywane, ponieważ towarzystwa z początku nie całe summy, lecz jedynie piątą a czasem li dziesiątą część wpłacać kazały. Później dopominano się o dalsze wpłaty. Wielu brało akcyje li dla uzyskania premii, lecz nie posiadało bynajmniej potrzebnych kapitałów do · wpłacenia całej summy. Ci usiłowali potem odprzedać akcyje za co bądź i z tąd zaczęło się przesilenie. N owe powody przyczyniły się jeszcze, zwiększyły przestrach i akcyje niezmiernie nizko spadły. Izby dały zezwolenie na cztery w i e l k i e li ni je k o l e i żel a z n y c h. T akowe wymagały następujących kapitałów: 1) ze Strazburga do Bazylei 42 milijony franków w 84, '00 akcyj po 500 fr. ; 2) z Paryża ku morzu (przez Ha wr) 90 milijonów w 90,000 akcyj po 1000 fr.; 3) z Paryża do Orleanu 30 miliionów w 60,000 akcyj po 500 fr.; 4) z Lille do Dunkierki 20 milijonów w 40,000 akcyi po 500 frank. Tym sposobem rzucono na giełdę 274,000 akcyj. JSa śtrazbursko-bazylejską kolej nastąpiły już 2 wpłaty, w ogólnej kwocie 12,600,000 frank. Na trzy drugie koleje upominają się o pierwsze wpłaty w ogółowćj kwocie 17 milijonów . Akcyjonaryjusze zatem będą musieli lub postarać się o pieniądze, lub akcyje za co bądź sprzedać" Nie ma się przeto czemu dziwić, jeźli na giełdzie Ii sprzedających a bynajmniej nabywców nie znajdujemy i jeźli kurs akcyj, nawet najpewniejszych, okropnie spada. Słychać teraz, że rząd zamierza dać pomoc przedsiębiorstwom budowania kolei żelaznych, umyśliwszy zaprojektować w izbach ogólne przejrzenie ciężarów, celem zezwolenia względniejszych -warunków dla przedsiębiorców.Środek ten byłby bardzo korzystnym. Dotąd w istocie miano na baczności li interes konsumentów I( zaniedbywano przytem interes kapitalistów, którzy kapitały swoj e w takie przedsiębierstwa włożyli. Wszelako zawsze jeszcze obawiać się należy, źe akcyje na koleje żelazne nawet się do al pari nie podźwigną i że rząd -w końcu będzie się widział zmuszonym przedsiębierstwa te kosztem własnym pokończyć. Z dnia 30. Września. Stosownie do Courrier de la Mosełle, Xiąźę Orleański podczas przeglądu gwardyi narodowej do PanaBillaudel, dowódzcy szwadronu artyleryi, następujące wyrzekł słowa: «Znam, Mości Kapitanie, gorliwość, którą instrukcji korpusu swego poświęcasz, i nie wątpię bynajmniej o dobrym duchu, którym korpus ten natchnąłeś.« Ńa to odrzekł Pan Billaudel: «Mości Xiąźę! Miłość ojczyzny utworzyła w r. 1830. artyleryą gwardyi narodowej; - od lat 6 niebezpieczeństwa, na które wolność nasza narażona, utrzymują jej gorliwość i poświęcenie.« W Tuiileryach obiega pogłoska, źe chrzest Hrabi Paryża d, 21. Październ. się odprawi. * Journal du Commerce uważa, źe ci trzej urzędnicy, co Ludwika Napoleona najzapakcźywiej prześladują i mu w dziennikach i korrespondencyach hawet tytułu Xiccia nie dawajij, swoje tytdły właśnie dekretom Cesarza zawdzięczają. Ojciec bowiem Pana Montebello; ojciec Pana Montalivet wyniesiony przez niego na dostojeństwo Hrabi, a - o czem publiczność nie wie - nawet sam Pan Mole hrabią z fabryki Napoleona. Zdaje się, że policya rozsiewaczy M o n itora republikański ego wyśledziła. Wczoraj 03ej godz. niejaki Minor-Lecomte, handlarz farbami, który się z wdową po straconym Popinie ożenił, wraz z żoną swoją aresztowany został; obwiniają go o fabrykowanie Monitora republikańskiego, którego kilka egzemplarzy u niego znaleziono, i o rozdawanie jego. Wieczorem Panią Minor-Leeomte już na wolność puszczono. W D z i e n n i k u s p o rów nadzwyczaj zawzięty umieszczono artykuł przeciw rozprawie zawartej w Gazecie Powsz. z dnia 19. Września, pod lytułem: «Król Ludwik Filip i dwór jego, przez Rossyanina, żyjącego w Paryżu.« Zawziętość i cierpkość słów Dziennika sporów przekracza (zdaniem Gazety Rządowej Pruskiej) granice przyzwoitości. Z dnia 1. Października. Poseł rossyjski Hr. Pahlen, wczoraj z posłem hiszpańskim i z przebywającymi w Paryżu grandami Hiszpanii tajną. odbył konferencyą. G a l i c y a. Ze Lwowa, dn. 27. Września. D o koń c z e n i e wyciągu z wydanych niedawno drukiem: Czynności Sejmu w Królestwach Galicyi i Lodomeryi: - IV. Z Wydziału metryk stanowych: Z uczniów zostających na funduszach dla szlachty galicyjskiej -wystąpili z c. k. akademii inżynierów: Grochowals.ii JIflolf, Mroczkowski Awelin, Truskolawski Marcin, Wisłocki Apolinary , Bujnowski Izydor, Krasuski Michał. W c. K. akademii Maryi Teressy zmarli: Woj ciechowski Szczęsny, Cybulski Winc enty, Nikorowicz Hilary, Lewiński Teodor. - N ato miast przyjęci zostali do c. k. akademii inżynierów: Hoszowski Adam, Mroczkowski Marek, Hrabia Koziebrodzki Justyn, Płocki Karol, Skrzeszewski Adolf, Hrabia Rozwadowski Florestan, Suchodolski Felix, Kniaź Puzyna Włodzimierz Antoni Ezechiel, Zuk Skarszewski Władysław, Załęski Konstanty, Krobicki Hilary, Do ces. k. akademii Maryi Teresy: Morawski Henryk, Wfiktor Antoni, Treter Hilaryon Jan. - Z rozpraw sejmowych wyjmujemy co następuje: Wysłani od S tanów Delegowani w sprawie towarzystwa kredytowego mieli na siebie włożony obowiązek, wysokim władzom nadwornym dać potrzebne objaśnienia, a gdy między temi zachodzą liczne i ważne zadania jurydyczne, od których gruntownego rozwiązania byt i pomyślność towarzystwa zależy, wierne Stany upraszały J. C. K. Mość pokornie, aby pozwolić raczył do liczby Delegowanych od btanów dołączyć jeszcze męża z gruntownej nauki prawa, równie jak z prawości i długiego w sądownictwie doświadczenia znanego, i równie wysokich -władz, jak mieszkancówtej prowincyi zaufanie posiadającego, c. k. radzcę apelacyjnego Kronwalda. Na uczynione sobie zapytanie oświadczyły Stany po rozprawie rzecz wyjaśniającej większością 47głosów przeciw jednemu, iż w razie, gdy instytut kredytowy galicyjski uzyska potrzebne ułatwienia w drodze sądowej i exekucyjnej i posiłki w projekcie z roku 1833 wskazane, a Stanom dozwolono będzie wglądać w jego zarząd i nad zachowaniem statutów czuwać, skłonne są przyiąć na siebie gwarancyję listów zastawnych niewypowiednich, a za pomoc;} stałego iunduszu umarzającego wykupnych. Zawarowały sobie Stany wszelako, że ostateczne przyzwolenie swoje na przyszłym Sejmie i to wtedy dopiero wyrzekną, gdy całe urządzenie towarzyst-wa kredytowego, dokładnie i stanowczo wypracowane, naiwyźsze zatwierdzenie J. C K. Mości otrzyma, a zatem okres gwarancyi, )aką btany na siebie przyjąć mają, dokładnie znanym będzie. Uchwalono prosić Naj. Pana, aby przy nowej organizacyi akademii realnej we Lwowie, katedry zastosowanej chemii i zastosowanej mechaniki najłaskawićj utworzyć raczył. Na przypadek, gdyby uskutecznieniu tej pokornej prośby koszta miały być na zawadzie, oświadczmy Stany jednomyślnie gotowość swoje w przyjęciu tych kosztów na fundusz domestykalny. loleciły Stany Wyborowi Stanowemu, aby w rozpoczętych robotach względem założenia w Galicyi Banku na akcyje, -względem wzajemnego zabezpieczenia bydła i przyłączenia się do którego z istniejących towarzystw zabezpieczających od pożarów, dalej postępował . Na przedłożone sobie uchwały Sejmu raczył N. l-'an w dniu 19. Grudnia tboT wydać najwyższe postanowienie. Co do próśb względem podatków, uwagę Stanów zwrócono na to, iź cała dotychczasowa kwota dodatkowa podatku gruntowego jest darowaną; celem ułatwienia wywozu gorzałki do Węgier i Ziemi Siedmiogrodzkiej należyte kroki przedsięwzięte zostały; nareszcie, że przedstawienia o darowanie dawniejszych zaległości podatkowych z ważnych powodów prócz tego są dozwolone. Co się tycze zawiązać się mającego. Instytutu kredytowego" zezwolono, aby radzca apelacyjny Kronwald na obrady żadnych kosztów z tego powodu. Gdy względem reorganizacyi akademii realnej lwowskiej działania są rozpoczęte, przeto prośba Stanów o zaprowadzenie katedry chemii i mechaniki, ma być do nadwornej komisyi naukowej odesłaną, oraz rzecz względem handlu z Prusami, nie uwłaczając bynajmniej gruntowności dzielą, przyspieszoną. ROZlllaite wiadolllości. z P o z n a n i a. - »Tygodnika literackiego« wyszedł wczoraj No. 28. i zawiera z literatury zagranicznej o dziele Palackiego Literarische Heise im Jahre 1837 - Z krajowej: stracona czata przez K. Z. (poezya.) - Między ziemią a rajem poezya przez E. Gr. .*- Filologia filozofia i matematyka uważane jako zasadnicze umiejętności naukowego wychowania (dalszy ciąg.) - Krytyka "nowych wypisów polskich część II.« - Przegląd Zbieracza literackiego. - Program i popis publiczny Gymn. poznańskiego ad S. M. Magda!. - Doniesienia literackie. - Omyłki drukarskie w Nr. 27. Ze Lwowa. - Tygodnika rolniczoprzemysłowego wyszedł Nr. 46. i obejmuje przedmioty następujące: 1) Doświadczenia tyczące się nasienia. 2) Prawdy rolnictwa. 3) Jak przezimować rzepak. 4) O nakrywaniu brzoskwiń i moreli przeciw mrozom. 5) Drzewa zachować od mrozu. 6) Szparagi w zimie z własnego doświadczenia. 1) Las jednoroczny trzcinowy. 8) Opisanie właściwego sposobu warzenia piwa z niesłodzonego jęczmienia. 9) O nowym przywileju, tyczącym się fabrykacyi cukru w Zurawnikach. 10) Wykaz zabitej zwierzyny w Czechach w r. 1837 ogłoszony Gazetą Praską. Obrazy z dyjamentów. - Pewien jubiler w Medyjolanie dla uświetnienia wieczorów iluminacyjnych, zrobił dwa obrazy, mające niemal trzy stopy wysokości, i złożone z licznych klejnotów, które najmniej półtora miliona franków kosztują. Pierwszy obraz p>rzedstawia orla cesarskiego, tudzież herb Lo m b ar d z k o - wen e c ki e g o k ról e s t w a; na d o rłem wznosi się korona austryjacka, tudzież napisy i cyfry Ich Ces, Mości z samych brylantów. Drugi obraz przedstawia spaniały dyjadem z brylantów w kształcie liścia, opasany wawrzynami z smaragdów. Pomiędzy temi znajduje się naszyjnik znajczyściejszych pereł 150,000 frank, wartujący. OBWIESZCZENIE. Podaje się niniejszym do publicznej wiadomości, iż opieka nad Karoliną Penter, córką po riiegdy wBroyen zmarłym burmistrzu Penter , z przyczyny słabości jej zmysłów, aż do 30go roku wieku takowej zdlużoną została. Międzyrzecz, dnia 20 Września 1838 r. Król. Pruski Sąd Zi emsko - Miej ski. Pierwszy transport świeżych Elbląskich minogów otrzymał G. B i e l e f e l d . Kurs papierów i pieniędzy giełdy Berlińskie 1 . Dnia 6. Października 1838 Obligi długu państwa . PI. ang. obhgacye 1830.. . Obbgi premiow handlu morsk Obligi Kurmarchii z bież. kup Obligi tymcz. N owej Marchii dt Berlinskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblągskie dito Gdańskie dito w T, . Zachodnio - Pr. listy zastawne dito dito Listy zast. W. X. Poznańskiego Ws< hodnio - Pr, listy zastawne dito dito Pomorskie dito dito dito Kur- i Nowomarch. dito , dito dito dito . < Szląskie dito. ObI. zaległ, kap. iprC. Kur- i Nowej - Marchii Złoto a l rnarco N owe d u k a t y . . Frydrychsdorj · ,. 4 Inne monety złote po 5 talarów Ilisconto . . , , Cenytargowew mieście Poznaniu. Sto- Na pI. kurant pa papi - g