GAZETA Wielkiego Xi e s twa PO .. ZNANS KIEGO Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dehera i Spółki. - Redaktor: A Wannom*). JW23H. - W Czwartek dnia 11. Października 1838. Wiadoll1ości zagranICZnep o ts k a. 7, War s z a w y, dnia 4. Października. N ajjaśn Pan udzielić raczył JPani Joannie zOsenkowskichBolestowej, wdowie po Ignacym Boleście, Radcy Stanu Nadzwyczajnym, Prezesie Kommissyi Centralnej Likwidacyjnej, CzłonkuKommissyiEmerytalnej, przez wzgląd na przeszło 33 -letnią, gorliwą i pożyteczną jej męża służbę, w ciągu której zdrowie i wzrok utracił, pensyą w drodze szczególnej łaski, z funduszów Skarbu Publicznego, w ilości zł. 6800 rocznie i do śmierci, lub wejścia w nowe związki małżeńskie. F T a n c y a. Z Paryża, dnia 30. Września, J o u r n a l d u C o m m e r c e donosi stosownie do pisma z Lwowa z d. 9. m. b- o wielkich pochodach wojsk w Rossyi ku granicom Turcyi. Dwie dywizye piechoty, jedna dywizya jazdy i brygada artyleryi, w ogóle 20,000 wojska, ustawiono en echeton między Kamieńcem Podolskim i Dubossarem(P); pięć korpusów w Resarabii, ogółem 36,000 wojska s 118 działami, połączyło się w Kiszeniewie, Ismailu i Kilianowie; 5000 kozaków, pod hetmanem Wasilijewskim, stoi wzdłuż Prutu ed Skulany aź do Ismail, 24 szwadronówułanów od osady -wojskowej pod Bendcny a przed upływem. Września takie i Generał Riidiger z trzecim korpusem, 36,000 wojska i 118 dział liczącym, z Kiowa do Akiermanu przybędzie, tak dalece, że wówczas 120,000 · wojska i 400 dział nad granicą turecką skoncentrowanych będzie, podczas kiedy w Kilii Hotilla okrętów przewozowych a w Ismailu dostateczna liczba pontonów będą w pogotowiu * błychać, że Xiążę Feldmarszałek Paszkiewicz naczelne obejmie dowództwo nad tą "czynną armią południową«. Trzech delegatów od stanu handlowego miasta Nantes, a dwóch z Marsylii, przybyło do Paryża dla popierania prośby o zniżenie cła od cukru kolonialnego: Z dnia 1. Października, J o u r n a l d u C o m m e r c e , obfitujący, jak wiadomo, w dziwne wiadomości bardziej, aniżeli inne gazety nasze, wczoraj hojnie nie mi nas poczęstował. Dzisiai opiewa, że dwa, korpusy rossyjskie, każdy po 15,000 liczący, do Persy i wkroczyły; jeden pod wodzą Generała Pazowskiego ciągnie do Chorossanu, drugi pod wodzą Generała Rajewskiego doTeheranu. - Kuryer francuzki wspomina o innej wyprawie ku brzegom wschodnimmorza Kaspijskiego, pod pozorem, aby Tur kumanów i Kirgizów na -wodzy utrzymać, ale w rzeczy samej, aby nowy sobie trakt do prawić. W tych dniach umarł tu Generał Bazaine, jeden z oficerów, których N apoleon wysłał był do Petersburga w skutek wynurzonego przez Cesarza Alexandra życzenia, aby kilku wychowańców szkoły politechnicznej przyjęło służbę rossyjską. Po wybuchnięciu wojny 1812. roku oświadczyli ci młodzi oficerowie, którzy już całą Rossya, zwiedzili i w wydziale inźenierskim wielkie zasługi położyli, swoim generałom, że przeciw Franeyi walczyć nie mogą i wnieśli o swe uwolnienie. Była to delikatna materya wysćłać do głównej kwatery N apoleona ludzi, którzy najzdolniejsi byli przewodniczyć armii francuzkiej w głąb Bossyi. Dla zasłonienia ich przed oficerami rossyjskimi, szemrzącymi na ich obecność, wysłał ich Cesarz Alexander w głąb swego państwa; a z powodu przesadzonej gorliwości podrzędnych urzędników wyprawiono ich do Syberyi. Tam ich znalazł rossyjski kapitan okrętu Krusenstern w ciągu swej podróży w koł o ziemi, i w skutek doniesienia tegoż uwolniono ich niezwłocznie i cierpienia niezasłużone sowicie im wynagrodzono. !IW czasie processu Karoliny Cauchofs wydarzyła się jeszcze i ta szczególna okoliczność, iż sam obrońca oświadczył, że zdaniem nawe t jego, obźałowana zabójstwo popełniła, i że tylko jej broni z przyczyny braku dowodów. JNie mniej jednak sąd przysięgłych niewinną ją być uznał. Dzisiejszy pierwszy dzień miesiąca smutnie się dla giełdy rozpoczął. Przesilenie w akcyach na koleje żelazne coraz groźniejszą przybiera postać. Wszelkie usiłowania rozmaitych towarzystw w celu utrzymania swych akcyi były nadaremne i takowe coraz bardziej spadają. W chwili zbliżających się wyborów deputowanych w pierwszym okręgu Paryża, umieszczamy list kandydata opozycyi, Pana Bureaux de Pusy, mogący dać wyobrażenie O sposobie myślenia Paryżan. Jest on następujący: »Mości Panowie! Honor reprezentowania okręgu, mieszczącego w sobie tylu światłych mętów, tak jest -wielki i trudny, żebym się sam nigdy do niego zgłosić nie ośmielił. Nie z własnej woli staram się dziś o niego, tylko powodowany wolą znacznej liczby obiorców. Sądzili oni bowiem, że we mnie znajdują przymioty dobrego kandydata, i sposób myślenia, jaki ich samych ożywia. Z wdzięcznością zatem przyjąłem ofiarowaną mi kandydaturę. Prosząc was teraz, M. P., o danie mi dowodu swego szacunku, Wykryję zarazem, czem jestem. Roszczenia 1428'moje są małe; ale i te wyjawić muszę, nie chcąc nikomu zawodu zrobić. Jako uczeń szkoły politechnicznej poświęcałem się inży-' nierstwu wojskowemu; wszystkie stopnie przeszedłem. Po rewolucyi lipcowej mianowano mnie prefektem i urząd ten przez trzy lata godnie piastowałem, nie udając się bynajmniej do gwałtownych środków. Zmuszony powrócić do życia prywatnego mogłem sobie pochlebiać, że postępowanie moje w pośród tak trudnych okoliczności pochwalono. Może mi dziękowano, żem był urzędnikiem, nie zaś człowiekiem stronniczym. N ajznakomitsi obywatele Avignonu wnosili do ministra, aby mi urząd prefekta i nadal powierzył. Obiorcy miasta Trabes zaszczycili mnie swemi głosami, ale Izba z 1834. roku unieważniła mój wybór. Niedługo potem wyprawił mię drugi okrąg Allier do Izby. !IW sprawach administracyjnych służyłem wierniei poczciwie memu krajowi i rządowi. Ale wierny zasadom moim powstałem przeciw Ministrom, których zdania nie zgadzały się ani z prawdziwą wolnością, ani też z interesem kraju. Prawa wrześniowe poczytywałem za jawne zgwałcenie naszych instytucyi i dla tego je zbijałem. Ciężary, nakładane na własność, handel i przemysł, za nadto są uciążliwe, zmniejszyć je więc słusznie należało. Z tego powodu przyłożyłem się do redukcyi renty. Lecz wszelkie oszczędzenia na nic się nie przydadzą bez surowej kontroli, aby wszelkiemu marnotrawstwu i nadużyciom, ukrytym pod pozorem wielkości, czynnie zapobiedz. Poznałem ja nadużycia, i je z stałością i mocą światu okazywałem. Być może, że pytanie o obiorczą reformę wznowione będzie. Jeżeli się to stanie, popierać będą przejście drugiej części listy przysięgłych. Zdaje mi się, że mężowie posiadający zaufanie współobywateli swoich także prawo głosowania posiadać powinni. Nie wiem, m. P., jak branie moje ocenicie, ale jeżeli mnie osądzicie być godnym zastępowania praw waszych, podejmę się z wdzięcznością włożonej na mnie pracy. Jako syn Bureaux de Pusy, obranego po trzykroć Prezesem przez zgromadzenie prawodawcze, i przybrany wnuk Lafajetta, przekonałem się, że otwarte postępowanie najkrótszą jest drogą do dopięcia zamiarów, a sumienie pawiada mi, że w polityce podobnież sobie postępować należy.« Z Oranu donoszą pod dniem 20. Września: »Potwierdza się wiadomość, że wojsko AbdelKadera pod Ain-Maideh klęskę poniosło; armia arabska dużo materjałów i ludzi utraciła. Stronnicy Emira powiadają wprawdzie, że Tedjini (naczelnicy Ain-Maidehu) za pośre prośbę podali, aby ich do rzędu poddanych nowego Sułtana policzono; ze następnie prośbę tę przyjęto i sojusz zawarto; ale to tylko kłamstwem, przeciwnie niezawodną, źe Abdei - Kader zniewolony został do cofnięcia oblężenia i wyrzeknienia się zajęcia Ain-iVJaidehu, gdzieby wielkie znalazł był skarby. Mieszkańcy pustyni, co dawniej, jak się zdawało, z nim połączyć się chcieli, pośpieszyli w pomoc obleganemu miastu i do klęski Arabów najwięcej się przyczynili. Czekamy jeszcze dokładniejszych wiadomości o tym wypadku, któryby był dla nas nader ważnym. Cios bowiem tak dotkliwy przełamałby prawie całkiem potęgę Emira. Obecnie, nie mogąc stronników swoich w karności utrzymać, pociesza ich nadzie ;t, źe w boju z Niewiernymi wszelkie straty powetuj e. !lWiadomość , źe niektóre pokolenia konie pod jazdę nam przedawały, niezmiernie go oburzyła i wydał on przeciw temu obostrzone rozkazy. !I W piśmie z Tripolisu z d. 7- Września donoszą: »Dnia 26. z. rn. zawinęła tu z (Jarogrodu korweta turecka, na pokładzie której Askar-Ali, w miejsce Hassana Baszą Tripolisu mianowany, się znajdował. Nowy Basza nazajutrz na ląd wysiadł i w towarzystwie wszystkich urzędników i wojska załogi wprost do meczetu się udał. Dnia 1. Września konsulowie europejscy Askar-Alemu uszanowanie, swoje złożyli, a dn. 2. ogłoszono firman mianowania jego. Hassan Basza d. 5. na telźe samej korwecie do Konstantynopola odpłynął ale przed wyjazdem przymuszono go zwrócić 50000 mathudis, które mu Porla dla zapłacenia żołdu dla wojska przysłała a on sobie nieprawnie przywłaszczył. Mieszkańcy Tripolisu po każdej zmianie polepszenia bytu swego się spodziewają; ale kraj ten stracony, i jakkolwiek dobrze tylko tym Arabom w głębi kraju się powodzi, co jawny bunt podnieśli.« 'L H a v re, dnia 16. Września. (Gaz. powsz.) Stan nasz kupiecki coraz mniej się przychylnym rządowi okazuje. Ale też branie się rządu względem pierwszego miasta handlowego we Francyi jest istotnie tego rodzaju, źe umysły od siebie odstręczać musi. J estli to winą braku zdolności lub złą wolą? Zanim rząd naradzi się i uchwali najmniejszą naprawę w porcie naszym, upłynie zwykle kilka miesięcy, a potem kilku jeszcze lat potrzeba, za nim budowniczy rządowy naprawę tę uskuteczni. WTiadomo całemu światu, źe nasz port jest teraz za szczupły, a właśnie na tem wielce handel całej Francyi cierpi. Nasze okręty parowe ledwo mają miejsce do zbliżenia się do lądu i wyła ,1429dowania towarów; o wielkich zaś okrętach parowych do odbywania podróży do Ameryki ani myśleć nie można, chociaż z tego powo d u Anglia wielkie korzyści odnosi. Od wielu łat zatem domaga się nasz handel zwiększenia portu, ale aż do tej chwili wszelkie plany w tej mierze poczynione na niczem spełzły. Wszystko to oburza w najwyższym stopniu, a oburzenie to objawiło się publicznie przy jednem szczególnem zdarzeniu. Machiny opłacają, jak wiadomo, bardzo wysokie cło wcho dowe. Rozszerzenie się żeglugi parowej wykazało szkody z takiego cia .wynikające, i tak zdaje się, źe rząd sam pomyśli! o zniżeniu tegoż, a przynajmniej przedsiębiorcy okrętu parowego