GAZETA
Wielkiego
Xi es twa POZNANSKIEGO
Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowhi.

IW 254. - We W t o rek d n i a 30. P a ź d z i e r n i k a 1838.

Wiadolllościkrajowe.
Z B e r l i n a, dnia 27- Października.
Przybył tu: J. Excellencya Cesarsko- Turecki Minister spraw zewnętrznych, H e s c h i d ii a sza, z Konstantynopola.
OVUfVWI'VVVVVI A
Wiadolllości zagraniczne.

R o s s y a.
Z B e s s a r a b i i, dn. 7. Października.
Względem zamiaru flotty, która niedawno temu z Sebastopola wypłynęła, zasięgano wiadomości z zupełnie wiarogodnego źródła, i na mocy tego zapewnić możei«y, iż li tyiko przeznaczoną została do krążenia nad wybrzeżem czerkieskiem i brania na swój pokład żołnierzy -walczących przeciw Czerkasom, którychby z powodu niezdrowego powietrza w tamecznych stronach choroba dotknąć mogła. W okolicy Staropola zajmie około 18,000 ludzi swoje zimowe leże. Drugi oddział flotty otrzymał zlecenie odwożenia wojska, które rok rocznie w Krymie nad wałami sebastopolskiemi pracuje, a w jesieni, jak zwykle na Podole -wraca.
F 2 a n c y a.
Z P ary ż a, dnia 21. Października.
Kur y e r ł r a n c u z k i odebrał niby to z Erzerum i Bagdadu wiadomość, że w Bushire nowe wojsko angielskie wkrótce wyląduje. Zamówiono tam dla niego już kwatery i nawe zapasy amunicyi miały nadejść z Bombaju. Mieszkańcy Farsistanu Anglikom bardzo sprzyjać mają a nawet rozprószeni w kraju malkontenci udają się tłumami do Bender Abassy w celu połączenia się z Anglikami.
Xiążęta, którzy dotychczas jako gubernatorowie krajem zarządzali, mieli jawny podnieść bunt i wojsko werbować nad granicą Yezidu. Artyllerya rossyjska już weszła do Persyi a obie strony morza Kaspijskiego osadzone Kozakami. W Erywanie stoi 10,000 Rossyan, gotowych na pierwsze skinienie wejść w granice Persyi. (Gaz. Vossa, z której powyższy artykuł wyjęliśmy, sprawiedliwie zapewne uważa, że -wiadomości te niemy lnie zmyślone. ) R e v u e de P. aris oświadcza dzisiaj, że ani mowy o tern nie ma, iżby miejsce Xie'ia Monlebello lir. Morney, poseł teraźniejszy w Szwecyi, zająć miał. Jeżeliby później zmiana jaka nastąpić miała, to Baron Mortitr stósownie do prawa starszeństwa posadę Xięcia Montebello obejmie. Osiedli w Paryżu mieszkańcy osad francuzkich przez barona Dupin obecnie adres Królowi podali. Zawiera ten adres gorzkie zażalenia. »Obywatele francuzcy, mający w 0 trzebę udania się do tronu W. K. M. i odwołania sie do sprawiedliwości królewskiej, kiedy interes wspólubiegających się, nie mających żadnego przywileju osobnej narodowości w porównaniu "z koloniami francuzkierni, uzasadnione zażalenia władz osadniczych, Kady Deputowanych i miast nadmorskich, jako kłamliwe wystawić się odważył. Gubernatorowie Twoich osad, N. Panie, bezpośredni reprezentanci W. K. M. w owych okolicach, w urzędowych raportach swoich w tern się zgadzają, źe bez dzielnej i niezwłoczne) pomocy osady zginąć «msza, Aby obudzony przez skargi nasze udział osłabić, obwiniają nas, ze my krajowi macierzystemu ani wpieniędzach ani w krwi oliary nie przynosim, a lednak W. K. M. 2 składanych corocznie budżetów kolonialnych przekonać się raczysz, jakich ofiar wotum Rady osadniczej od każdej osady wymaga, aby te opędzać ciężary, które w kra i u macierzystym z skarbu publicznego opłacane bywają. Słuchając naszych dotychczas tak od losu sprzyjana eh konkurlentów, mniemaćby wypadało, ze cierpienia nasze tylko urojone. X4ady osadnicze, Izby handlowe portów i miast fabrycznych, tudzież gubernatorowie osad oszukują W. K. M,; - co większa, W. K. NI sam się łudzisz.
Owe corocznie W. K. JII. składane budżety kolonialne wcale nie istnieją; wszakże osadnicy wolni od wszystkich podatków, jak fabrykanci cukru w W.K. M. wmawiać się odważają. Tobie, N. Panie, wiadomo, że 100,000 mieszkańców w osadach francuskich roczny budżet 7 mil. frank, opędza; w jakimźe to stosunku z brzemieniem podatkujących w Francyi? Obwiniają nas, źe my krwi naszej dla rrancyi nie przelewamy; to zarzutem kłamliwych współzawodników. Czyż nie są milicye nasze zawsze na stopie wojennej i na rozkazy W. K. M. gotowe? Czyż kiedykolwiek choć noga nieprzyjacielska na ziemi psad postała, czyż kiedykolwiek spokojność i powaga W. K. M. w niebezpieczeństwie była, a milicya nasza w obronie ich powstać nie · miała? Nie tworzyła» ona tylekroć straży przednićj"'Fraocuzów? A moźnaź innym spo sobem krew przynosić w ofierze dla ojczy? d zny. 1 t. .«
Anglia, A Z L o n d y n u, dn lJ. Października.
Gazety bombajskic z d. 13. Czerwca zawierają listy z Uushiru z końca Marca, podług których obciwiano się powitania w tamtych «tronach przeciw Szachowi. Głoszono, źe sami Rossyaniedoradzają Szachowi, aby oblężenia Heratu zaniechał i wojka swego prze
ciw Kabulowi użył. gdzie w razie pomyślnego Wypadku mngfby zamiary swoje przeciw Anglii z tern większą łatwością do skutku doprowadzić. Wystawiano mu przykład jego wielk ego poprzednika Nadira Szacha, który także ową drogą dostał się do państwa Wielkiego Mógula. - W Hombaju cięgle jeszcze mni tmaro źe wojna birmańska jest nieuchronna, i ie w Wizesniu lub Październiku wybuchnie. Z dnia 19. Października.
Na wpół urzędowy Kuryer albo był źle zawiadomiony, albo wątpił jeszcze, gdy donosił, źe wiadomość o zrzeczeniu się Lorda Durhama urzędowania swego nie była uzasadniona. Z milczenia nawet dzienników" Morning Chronicie" i «blobe« było można wnosić, źe JViinisteryum już o postanowieniu lakowern Lorda Durhama wiedziało. Teras ustala wszelka wątpliwość w tej mierze, gdy najnowsze wiadomości zapewniają, źe Lord ten, dręczony uwagami Lorda Broughama i Ministrów, istotnie za urząd Generalnego Gubernatora Kanady podziękował. Ministeryalne dzienniki pochlebiają sobie przecież, że własnoręczny list Królowei do Lorda Durhama, juź podobno wysłany, rzeczy tej jeszcze inny obrót nada, zwłaszcza źe i Lordowie Melbourne i Glenelg krokom wszystkim Lorda Durham sprawiedliwość oddają. Pytanie tylko, czy i Lord Durham zechce zmienić swoje publicznie juź obwieszczone zdanie. Tymczasowo tern się przynajmniej dzienniki ministeryalńe pocieszają, źe tjmczasowy poprzednik Durhama ir John Colborne posadę swoje zatrzyma i do Anglii nie wróci, jak dawniej zamierzoł. Zresztą ogół ludności kanadyjskiej wynurzył źal swój Lordowi Durhamowi w podanym mu adressie z powodu zamiaru jego, a z drugiej strony Lord Brougham, sprawca tego, wielką na siebie ściągnął nienawiść. W Cjuebeku spalono nawet portret jego, przyozdobiony różnemi karykaturami. Lord i jrham zaś oświadczył deputowanym różnych prowincyi, zebranym w CHiebekti d. 22. Września, źe z powodu sprzeciwiania się Ministrów jego zbawiennym zamiarom urząd swój składa, lecz że mimo to nie przestanie nigdy zajmować się losem prowincyi amerykańskich. Końcowo dodał: "Z strony Lorda Broughama mogłem się opozycyi spodziewać, ale to mnie boli, źe i przyjaciele moi, których obowiązkiem było wspierać mnie w mem wielkićm dziele, opuścili mnie.« Te słowa tak go wzruszyły, źe na chwilę ani słowa wyrzec nie mógł, lecz wkrótce wyrzekł, źe juź się do podróży gotuje i zapewne w Październiku do Anglii od bze wyłącznie prawie zajuiuie. Niemcy.
W Dreźnie zawiązało się Towarzystwo do najmowania powozów, mające na celu, za pomocą omnibusów, ułatwienie kommunikacyi ze wszyslkiemi częściami miasta, szczególniej zaś z temi, w których są koleje żelazne; tym celu wychodzą takie powozy z trzech miejsc i zawsze lam na 10 minut przed odejściem wozu parowego przybywają. Płaci się tylko po groszu od osoby. Donoszą z Hanoweru pod dn. 20. Października, źe tam przybył Tajny Radca lekarski, Dr. Gdife z Berlina; czas pobytu jego w tern mieście nie jest oznaczony, gdyż, jak mówią, uważać będzie postęp słabości oczu Xiecia Następcy Tronu.
bzwajcarya. Z T h u r g a u, dnia 17- Października.
Podług krążącej tu wieści miał Ludwik Bonaparte przed oświadczeniem swojem z d. 22. VNrzesnia, podanem do wiadomości publicznej, wręczyć inne Prezesowi Wielkiej Rady ihurgawskiej, gdzie przez wyrazy: mon droit de dtoyen pancuis est indestruciibh (mego francuskiego prawa obywatelstwa zniweczyć nie można) chciał dać do zrozumienia, źe się prawa tego bynajmniej nie zrzeka. Królestwo Lombaidzko - Weneckie.
N. Państwo Cesarz i Cesarzowa odprawili dn. 5. Października uroczysty -wjazd do Wenecyi. G a z e t t a di Ve n e z i a z dnia następującego zawiera szczegółowe opisanie tego wjazdu, odbytego zupełnie według porządku ogłoszonego dawniej programmatu. Najpiękniejsza pogoda sprzy,ała uroczystości tego w rocznikach Wenecyi niezapomnianego dnia. - Gdy J. C K. Mości w Fusynie z powozów wysiedli, przyjmowani byli przez J. C. Mość Arcyxiecia Wicekróla; przez hrabię Spaur, gubernatora prowincyj weneckich; przez generała główno-dowodzącego i przez komendantów tak miasta, twierdzy, jakoteź c. k. marynarki; urzędnicy dworu, c. k. tajni radzcy, szambelanowie i kawalerowie orderów, gubernijum, kongregacyja centralna, generalny dyrektor policyi, delegacyj a 51 kongregacyja prowincyjonalną, kongregacyj a municypalna i lorebardzko - wenecka szlachecka gwardyja, udali się także na przyjęcie J. C. K. Mości do Fusyny. - Tam -w pobhzkości Kicettaria di Finanza wzniesiono bogato przyozdobiony i wytworny pawilon z pokrytym gankiem, prowadzącym w miejsce wylądowania. Gdy N. Państwo śród nieustannych odgłosów radości ludu zbliżyli się do gustownie przybranego, kosztem miasta urządzonego okrętu, wystąpiłpodesta, który wraz z gwardyja municypalną stał na placu wylądowania, i w krótkie; przemowie wyraził radość mieszkańców Wenecyi z uszczęśliwiającego przybycia J. C. K. Mości. Wsiadanie na okręt nastąpiło pośród gromów dział i spanialy orszak śród odgłosu muzyki wojskowej i okrzyków radości zgromadzonego na brzegu ludu, ruszył do Piazzetty kanałem di S Chiara i kanałem Grande. Około 3 godziny J. C. K. Mości, śród gromów dział, uroczystego odgłosu wszystkich dzwonów i okrz)ków radosnych ludu, wysiedli na ląd, z kąd niezwłocznie pod baldachinem i w towarzystwie swojego dworu, udali się do kościoła 6. M ark a, dla znajdowania się na Te Deum, zaintonowanerh przez Jego Eminencyję kardynała patryjarchę. Po skoriizonym obrzędzie kościelnym udali się > aj. P aństwo do c. k. pałacu, środkiem szeregów wojska rozstawionego w paradzie na placu S. Marka i gęstych tłumów ludu, zapełniającego powietrze okrzykami uradowania. J. C. K. Mości przybywszy do pałacu, raczyli ze środkowego balkonu pokazać się publiczności. Tu (pisze Gazeta Wenecka) nie dostaje nam wyrazów do skreślania owych długich i powtarzających się okrzyków radości, któremi Naj. Państwa przy Ich pokazaniu się przyjmowano. Zdawało się, że lud nie może się nasycić widokiem ukochanej pary monarszej. - Wieczorem było miasto jak najokazałej oświetlone. J. C. K. Mość w towarzystwie Swej najjaśniejszej Małżonki, raczył na skromnie przybranej krytej gondoli objeżdżać iłumiriaryję aż poza P o n t e di Ri a l t o i wszędzie od uniesionego radością ludu był z zapałem witany. A z y a.
Piszą z Syryi: «Odbyły się tu uroczystości najświetniejsze z okazyi poddania się Druzów a szczególniej ich głównych szeików Harndan i Aarlan Przyprowadzeni do Damaszku w kajdanach przed Ibrahima Baszę, zostali wypuszczeni na wolność i mieszkają w namiotach dowódzców egipskich, hyrya zaczyna oddychać, ale panuje lam jeszcze wiele trwogi szczególniej widząc codziennie przybywające nowe wojska w kierunku ku, północy. Niektóre szczegóły jeszcze o Druzach powziąć można z następnego listu doktora Ciot Bey zamieszczonego w A e m a p h o r e de Marseille. »Posyłam ci niektóre szczegóły o sprawie Druzów, abyś miał tern zupełniejszą wiadomość o tern co się tu siało z tym stawnym buntem, o którego uśmierzeniu juź ci doniosłem. Szeik Chuble, ten sam który zbuntował Rachea i Hasbća i co się teraz poddał z innerni, chciał zrobić ostalnie coup następnym wypadkiem. Pomiędzy buntownikami  nestyą udzieloną 16. Lipca, którzy powrócili do swoich domów z firmanem dowódzcy. Trzech braci Emira Saad-Eddin, którzy należeli do wojska, korzystali z chwili gdy dwaj Emirowie byli bezbronni, dla pomszczenia się śmierci jednego ze swoich braci, który był zabity na początku buntu przez tych dwóch Emirów amnestyonowanych. Ci więc zostali napadnięci i zabici przez braci Emira Saad-Eddin. Ten wypadek wielkie zrobił wrażenie pomiędzy Druzami, niechętni bowiem puścili wieść, że morderstwo to nastąpiło za rozkazem Ibrahima Baszy. Szeik Chuble, jako jeden z najbardziej skompromitowanych, sądząc, że i jego podobny los spotka jak tych dwóch Emirów, skoro tylko broń złoży, nie chciał się poddać. Ibrahim dowiedziawszy się o morderstwie, rozkazał aby winnych ściąć, ale ci już uciekli i odpłynęli do Cypru. Emir Saad - Eddin podejrzany o namowę, został uwięziony. Szeik Chuble przeciągnął za sobą 400 młodzieży i udał się ku Balbekowi, chcąc się dostać na górę JebelHola, gdzie się Druzowie znajdowali. Wiadomość o tein doszła do Damaszku gdy już wojska wróciły do Ledja i naczelny dowódzca od dwóch dni juz wszedł do miasta. Ibrahim więc z pułkiem piechoty, kawaleryą regularną i nie regularną udał się w pogoń za powstańcami, przeciął im przejścia i po 4ch dniach marszów i kontramarszów tak ich ścisnął, iż musieli prosić okapitulacyą, co też zostało im udzielone. Szeik Chuble stawił się przed Ibrahimem, a ten wspaniale nie tylko darował mu życie, ale i wolność. Wszedł on przed kilku dniami do Damaszku z wielu inne mi szeikami, konno i przy broni. Stanął u Bahary Beja, gdzie i ja mieszkam i tamto miałem sposobność poznać tego śmiałego guerylasa, którego można w pewnym względzie porównać z Miną. Jest to mężczyzna 30-1etni, małego wzrostu, brodę ma czarną, oczy małe wyraziste, nos kończaty , w ogóle fizyognomią wyrażającą przebiegłość i chytrość. Kozmawiałem z nim kilka razy, i przekonałem się, iż mu nie zbywa na dowcipie i rozsądku. Wyznał mi, iż rzucił się do buntu bez żadnego interesu, tylko żeby wojować. Zdaje się być przejęty wdzięcznością dla Xiecia za jego wspaniałość. Suknie szeika Chuble były poprzestrzelane, a on sam dwa razy ranny; opatrywałem mu sam ranę w nodze, a on za wdzięczność dał mi swoją lancę, u której żelezee ze stali damasceńskiej osadzone są na bambusie 16 stóp długim, ozdobioną u góry dwoma piórami strusiemi, ozdoba, którą tylko pierwsi wojownicy mogą nosić. Współ
wyznawcy Szeika Chuble widzą w nim walecznego, śmiałego i przedsiębierczego Szeika. Wyznać należy, iż Ibrahim w tych ostatnich wypadkach okazał wiele umiarkowania.«
****jWMjVW* NQVł
ROZlllaite wiadolllOŚci.

Z P o z n a n i a. - »Tygodnika literackiego« wyszedł No. 31. i zawiera: Napoleon i Lucyan wMantui z pamientników X. Abrantes.Melancholia, poezya przez J. B. - Kirdżali powieść Czaykowskiego. (Dalszy ciąg). - Filologia, filozofia i matematyka, zasadnicze umiejętności naukowego wychowania. (Ciąg dalszy.) - Przegląd dziewiątego zeszytu Pamiętnika naukowego. Doniesienia literackie.
Obwieszczenie. - Dla bezprawnych postępowań małżeńskich i innych męża mego Wincentego Steinbrik kassyera w Śremie, stoję z tymże wseparacyi małżeńskiej i majątku, poczerni rozw ó d z nim nastąpi. A źe tenże nie posiadając nic swego tylko cały mój majątek tak nieruchomy jako w kapitałach i sprzętach, przeto ostrzegam niniejszem publiczność, aby się z nim nikt nierezykował wdawać w interessa pożyczki lub tern podobne, gdy na mojej własności regressu nie znajdzie. Poznań, d. 27. Października 1838. Anna z Modzie Iewskich Steinbrik.

Kurs papIerów I pieniędzy giełdy · 1 Berlińskiej.
S to A a P r, k li r a , , t Dnia 27. Października 1838. pa t C papl - go 0pr . ramI wlzną
Obligi długu państwa .
PI. ang, obligacje 1830. .
Obligi premiow handlu morsk, Obligi Kurmarchii z biei. kup Obligi tymcz. N owej Marchii dt Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblągskie dito Gdańskie dito w T.
Zachodnio - Pr. listy zastawne Listy zast. W. X. Poznańskiego Wschodnio - PI. listy zastawne Pomorskie dito Kur- i Nowomarch. dito Szląskie dito ObI. zaległ, kap. iprC. Kur- i No wej - Marchii Złoto al maico · » , N owe d u k a t y . . . . . .
Frydrychsdory.
Inne monety złote po 5 talarów Discouto 1031 hIJ KĘ 1021 102J 4 4 4 4 j I 
102£ 1021 67* 102J 102J 4 104j 100j 
101} 1014 lal i »J Ę loii 4 93 215Ł m m Ul, 3 
* i 
214}