GAZETA
Wielki eiło
Xiestwa
HF POZNANSKIEGO
Nakładem Drukarni Nadwornej W Dehera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowsli.

J 1/275. - W Piątek dnia 23. Listopada 1838.

Wiadomości zagraniczne.
Po Iska.
Z Warszawy', dn. 18. Listopada.
Przez Postanowienia z dnia 28. Października (9. Listopada) I. b. Rada Administracyjna mianowała: JXiedza Michała Jarzębskiego, Kanonika honoralnego katedry Sandomierskiej, Proboszczem w mieście Sieciechowie w Obwodzie Radomskim, - a JXiedza Walentego Rosielewskiego, dotychczasowego Kommendarza przy kościele we wsi Błoniu, - Proboszczem w mieście Inowłodzu, w Obwodzie Rawskim, Gubernii Mazowieckiej. R o s s y a.
W święto Opieki Naj świętszej Maryi Panny, odbyło się uroczyste otwarcie w Odessie Scminaryum duchownego Chersońskiego, w skutek zatwierdzonej przez N. Pana uchwały Koinmissyi szkół duchownych, urządzonego.
F 2 a n c y a.
Z P a ry ż a, dnia 14. Listopada.
Ogłoszone przez Messagera zmiany posad dyplomatyckich M o n i t o r dzisiejszy w następujący potwierdza sposób, że Xiąźę Montebello mianowany Posłem w Neapolu, Baron Mortier Posłem w Szwajcaryi, Baron Bois-le-Comte nadzwyczajnym Posłem i pełnomocnym Ministrem w Hadze, Baron Varennes nadzwyczajnym Posłem i pełnomocnym Ministrem w Lizbonie a Pan Tallenay Rezydentem ministeryalnym przy dworach WVV.Xiążąt Meklenburg-bchwerin, Mecklenburg-Strelitz i Oldenburg, oraz przy miastach hanzeatyckich. Pewna gazeta tutejsza donosi w przypisku o 4. godzinie po południu: »W tej chwili donoszą nam, źe Markiz Dalmacyi niezawodnie jako Poseł do Berlina się uda. Hr. Bresson otrzyma posadę poselską w Wiedniu a P, St. Aulaire ambassadę londyńską. Te rozliczne zmiany dla tego tylko przewłoki doznawają, ponieważ HI. Sebastiani jeszcze się do dymissyi podać nie chce.« Król obojga Sycylii Hrabię Ludolf Posłem swoim przy dworze tutejszym mianował. Gazeta ligitymistyczna 1 'Europe przypomina, iż przed kilku miesiącami powiedziała, że Francya w krotce z Ankony ustąpi a potem natychmiast konfederacya włoska pod protekcyją Austryi się utworzy, »Pierwsza z tych wiadomości ściągnęła wówczas na nas (powiada 1 'Europe) pompatyczną ze strony M o n i t o r a rektifikacyą, ale jak się obecnie hiezawodnie spełnia, tak też z pewnością w ciągu dwuch miesięcy konfederacyja włoska pod zwierzchnictwem Austryi powstanie. W giełdzie wczorajszej i dzisiejszej panowała prawdziwie paniczna trwoga między posiadaczami akcyi na koleje żelazne i ani 0 przesilenia przemysłowego dla tutejszego stanu kupieckiego wyniknąć mogą. Czynią -wszystko, co tylko mogą, aby ciągłemu spadaniu tych akcyi zapobiedz, ale wszelkie w tej mierze użyte środki bylv zupełnie bezskuteczne. Akcye na kolej żelazną między Paryżem a Wersalem na lewym brzegu spadły obecnie na 230, i przy najlepszej chęci dyrektorów nareszcie jednak do tego przyjdzie, że całe to przedsięwzięcie na niczćm spełznie, jeżeli się nie uda zaufanie na nowo ożywić. Tuszą sobie dzisiaj, że rząd oświadczy gotowość wspierania przedsiębierców. I renty francuzkie nie znajdowały pokupu, kiedy sądzono, że mowa od tronu Króla Belgijczyków duchem wojennym oddychać będzie. A n gZi a.
Z L o n d y n u, dnia 13. Listopada.
Z tonu dzienników' ministeryalnych wnosić można, że załatwienie pytania holendersko-belgijskiego nie tak zaraz jeszcze nastąpi. M o r n i n g - P o s t oświadczyła wprawdzie wczoraj, że podług odebranych wiadomości v z Hagi konferencya przed dwoma tygodniami postanowiła zmusić Belgią do przyjęcia 24ch artykułów, wyjąwszy, że w punktach dotyczących się żeglugi na skaldzie miano niektóre srniany na korzyść Belgii poczynić, dług Belgii z 8,400,000 zł, reM. na 5 milionów zniżyć i zalegle od 1831. roku z strony Belgii p rowizye całkiem umorzyć. Gazeta ta dodaje nawet, iż dobrze zawiadamiane osoby w Londynie i Hadze twierdziły, że sprawa ta dnia 17- Grudnia całkowicie ukończoną zostanie.
Na to powiada Kuryer: "Podania te są w ogóle prawdziwe, ale o prędkiem załatwieniu tej sprawy wnosić z nich nie można; owszem przeciwnie sądzić wypada. Francy a to tą rażą -wznieca trudności. W chwili załatwiania tej sprawy odebrał Generał Sebastiani polecenie nie wdawania się w żadne układy, którychby Król Belgijczyków nie przyjął. Lord Palmerston miał wnosić o zmniejszenie długu belgijskiego o 31 miliona i o -wolną żeglugę na skaldzie, i Król ISiderlaiidski miał się-do tego skłonić. O posiadłościach ani wzmianki już nie było na konferencyi; wszystko ma zostać podług pierwszego rozporządzenia, a tak Luxemburg i Limburg od Belgii odłączone będą. Austrya i Prussy przychyliły się do wniosku Lorda Palmerstona. Poseł rossyjski ociągał się, czekając co d wór hagski powie. Poseł Francuzki gorliwie plan Lorda l'almerstona popierał; ale w chwili ukończenia tej sprawy doniósł o swoich nowych instrukcjach. Król Leopold bowiem miał wystawić Królowi Francuzów, że rządbelgijski byłby W wielkim kłopocie, gdyby tak niepomyślny wyrok przed zagajeniem Izb ogłoszono, i dla tego miał przynajmniej żądać przewłoki, aby umysły ludu na ten wypadek przygotować. Hrabia Mole poparł takowy wniosek Króla Leopolda, ale Generał Sebastian! podobno bardzo tern oburzony. Wie tak prędko więc sprawę tę ukończą. Statek parowy «Jberia« przywiózł wiadomości z Lizbony aż do dn. 4. b. m. Dnia 31. Października o godzinie 121ej zwiastował huk dział mieszkańcom stolicy narodzenie się drugiego Królewicza. Chrzest ma się odbyć dn. 12. b. m. Matka i dziecię były zupełnie zdrowe. Król nabył dla siebie drogą kupna klasztor Pena pod Cintrą z naleźącemi do niego dobrami. Dobra te przedawano publicznie dn. 4. b. m., a gdy się inni ochotnicy dowiedzieli, że Król je kupić pragnie, cofnęli się wszyscy i tak przedano je za 178 funt. szterl. Spory względem tak nazwanego podatku Maneia już załatwiono; angielscy, łrancuzcy i hiszpańscy poddani są od niego wolni, jeżeli hurtowego handlu w Portugalii nie prowadzą. Wybory w Braganzie już także ukończono i' niektóre azorskie nawet już są wiadome. Większość jest na stronie stronnictwa umiarkowanego. Kóine obligi długu portugalskiego, w ilości 408f Contos, spalono dnia 31. z. m. publicznie w Lizbonie, gdy je poprzednio skarb wykupił. Wnoszą, że Kortezowie nasamprzód skarbem się zajmą, bo zasoby krajowe tak są wycieńczone, że się zapewne bez nov\ ej pożyczki nie obejdzie. Wskutku śmierci małżonki Lorda John Russell wznowiły się pogłoski o zmianie ministeryum. Słychać, iż pomieniony Lord usunie się z gabinetu, a w jego miejsce Ministrem Spraw wewnętrznych zostanie Lord Morpeth, zaś P. Spring l\ice otrzyma ważny urząd Sekretarza do spraw irlandzkich. Trudno jednak dać temu wiarę; gd"'ż jakkolwiek mozolne i'znakomite być mogą obowiązki tego urzędu, zB względu.jednak na stopień, jest on daleko niższy od urzędu Kanclerza Izby skarbowej; gd)ź Sekretarz łrlandyi nie jest nawet rzeczywistym Sekretarzem Stanu i członkiem gabinetu. Ma być także powołany Xiążę Kichmond na członka Ministeryum.
Podług -wiadomości z Char.lislon z dnia 12.
Października, nie ulega już żadnej wątpliwości, że panująca tam epidemia jest to żółta febra, która od lat 20 nie była tam tak zajadłą, jak tą rażą. Nieme y.
Piszą ze Stutgardu pod dniem 6. Listopada: J ak tylko Xiążę O r a n i i otrzymał urzędownie zezwolenie Kfója naszego na małżeństwo z  dzeniem swojej narzeczonej. Chciał on niespodzianem przybyciem sprawić miłe zadziwienie; lecz dowiedziano się juz o niem i przy bramie czekał na Xiecia wysłaniec, który go zawiódł do królewskiego zamku, kiedy Xiążę miał zamiar wysieść w hotelu pod nazwą K ról Ang i e l s ki. W kilka godzin przybył Xiążę Bernhard Sasko- Wejmarski, blizki krewny Domu Królewsko-Niderlandzkiego, który się odznaczył w wojnie niderlandzko-belgijskiej, i wysiadł w hotelu wyżej pomienionym. Obadwaj ci dostojni goście zaproszeni byli do stołu królewskiego. Xiąźę Oranii jest w wieku młodzieńczym, około lat 21, świeżej i czerstwej cery, oraz siłnej budowy ciała. W i o c h y.
Z nad granicy włoskiej, d. 5. Listopada.
W Aukonie przyszło między wojskiem papiezkićm a francuzkiem z powodu małej sprzeczki do bijatyki. Stojących tam dawniej dragonów zastąpiły inne szwadrony tego samego korpusu, i dawniejsi już do Rzymu powrócili. Wnoszę, że wypadek ten nie skłoni Francuzów do rychłego opuszczenia Ankony.
Z Rzymu, dnia 3. Listopada.
Przybycie Dr. Alertza z Akwisgr3nu nie mało wszystkich tutejszych mieszkańców i cudzoziemców zastanowiło; nikt albowiem nie wiedział, żeby Papież miał znowu na dawniejsze zapaśdź chorobę. Teraz dopiero dowiaduiemy się, że naszego znakomitego ziomka wezwano, aby się całkowitern wyleczeniem Ojca św. zajął, słychać, że słabość Papieża, (która go zresztą bynajmniej od pełnienia obowiązków duchownych nie wstrzymywała) znacznie się zmniejszyła. Powierzchowność jego nie okazuje także bynajmniej, żeby go co dolegać miało. - Cesarsko-auetryacki poseł przy dworze papiezkim, Hrabia Rudolf L u tzów, powrócił tu onegdaj 7. Wenecyi i urzędowanie swoje D>a nowo rozpoczął. Z N e a p o l u, dnia 1. Listopada.
(Gaz. Powbz.) - Owdowiała Królowa angielska przybyła tu wczoraj okrętem liniowym «Mastings". Zjadłszy obiad na pokładzie okrętu w towarzystwie swej siostry, Xięźny Sasko-wejmarskićj i jej rodziny, wysiadła o godzinie 5tćj -wśród huku dział na ląd, gdzie 15 królewskich pojazdów na nic czekało, które ja. wraz z częścią orszaku do hotelu delia Yit.toria naprzeciw Villa Reale, odwiozły, gdzie dla siebie piętro jedno najęła. Królowa nie chciała przyjąć ofiarowanego sobie mieszkania w pałacu królewskim na Capo di Monte. Orszak jej składa się z przeszło 100 osób.
Wczoraj odebrano telegraficzne wiadomość o szczęśliwem przybyciu naszego N. Królestwa do Palermo, gdzie ich z hucznemi okrzykami radości przyjmowano. W przyszły tydzień przybędą tu N. Państwo, odwiedzą dostojnego gościa i znowu do Sycylii powrócą. Podróż okrętem parowym trwa 22 godzin.

ROZlllaite wiadolllOŚci.

Combę i Tamisier. Taksie zowie dwaj podróżni, młodzi ludzie, którzy bez wszelkiej zachęty i pomocy odbywszy własnym kosztem nader niebezpieczną podróż do Abissynii, obecnie ją pod tytułem: Voyage en Abyssinie, clans Zet, pays de Galla, de Choa et d'Ifat, w 4ch tomach wydali. Dziennik podróży ich pisany jest po prostu, i zawiera nowe odkrycia, dotyczące się dziejów narodów koczujących w Afryce. Combę i Tamisier błąkali się po kraju Galla i Abissynii; w jednem miejscu przyjęci z najźyczliwszą gościnnością, w drugiem znowu narażeni byli na tysiączne udręczenia i groźby, tak dalece, iż omal nie padli ofiarą chytrości i niedowierzania nacielników hord barbarzyńskich. Jakkolwiek przebiegli miejsca, które już przed nimijSalt i Bruce zwiedzili, jednakże o stanie tych okolic dokładniejsze podają nam objaśnienie. W niektórych okolicach ziemia jest bardzo żyzna, obfitująca we wszelkie płody, a niezbędne potrzeby do życia są bardzo tanie. Mieszkańcy są pojętni, ale zdolności ich zdają się być uśpione, i podobno nic nie jest w stanie wyrwać ich z letargu, który się wszelkiemu rozwinięciu sił umysłowych, wszelkiemu postępowi sprzeciwia. Podróżni nasi są tego zdania, iż Europejczykowie tern łatwiej mogliby w tych krajach znaczne zaprowadzić odmiany, ileźe pomiędzy tamtejszym ludem upowszechnione jest to podanie, iż przyjdzie czas, w którym biały król w tym Kram; założy swą siedzibę. Jakoż w wielu włościach byli nasi podróżni z tym przyjęci okrzykiem: «Patrzcie, oto nam idą królowie!« A lud tłumem cisnął się dla zobaczenia ich oblicza. - Prawie wszędzie chciano zatrzymać ich u siebie, a niektórzy naczelnicy plemion obiecywali im nawet świetne nagrody, aby u nich osiedli. Pamiętnik ich podróży jest pełen przygód i podziwnych zdarzeń: obejmuje krótki zbiór dziejów Abissynii i chronologiczny spis jej w ł adc ów; nakoniec rzuca światło na handel, przemysłowy stan i cenę żywności, nadto prostuje błędy, które się poniekąd w dziełach Salta i Brucego znajdują.
Spis poległych generałów francuz stkich francuzkich generałów, którzy od roku 1792 do 1837 zeszli z tego świata. Ogółowa ich liczba wynosi 281, z tych jest 11 marszałków, 14 generałów naczelnych, 81 generałów dywizyi, 166 generałów brygady i 9 generałów wandejskich. Z powyższej liczby 170 poległo na polu bitwy, a 55 umarło z ran odniesionych, 29 stracono z powodu popełnionych zbrodni, a 13 zamordowano, struto i t. d.; zostaje przeto jeszcze tylko 14, którzy naturalną śmiercią zginęli; jednakże spis ten nie zdaje się być dokładnym. Z 281 generałów zginęło 135 za czasów rzeczypospohtćj i konzulalu od roku 1792 do 1804; 129 za czasów cesarstwa od r. 1805 do 1815; 11 za czasów restauracyi, a sześć od czasu rewolucyi lipcowej. W przeciągu całego czasu od r. 1792 do 1837 najwięcej generałów zginęło w sześciu bitwach następujących: pod Eylau poległo 8, pod Esslingen 5, pod Wagram 6, pod Moskwą 11, pod Lipskiem 11, a pod Waterloo 8. - Oblężenie pod Acre było jedno z najzgubniejszych, w niem bowiem zginęło 5 generałów, z których 3 poległo na placu, a 2 umarło z ran odniesionych. W Londynie zaczęło wychodzić od miesiąca Października b. r. czasopismo pod tytułem: »Polish Monathly Magazine«, zawierające wiadomości o literaturze polskiej, W numerze 43 wychodzącego tamże: "Foreign Quarerly Review«, jest rozprawa o poetach polskich (Polish PoetryJ. Adwokat belgijski. - Pewien adwokat W Belgii, który imieniem cztero-letniego dziecięcia prowadził proces, chcąc sędziów wzruszyć i na stronę sieroty ująć, wziął takowe z sobą do sądowej sali. Podczas gdy adwokat na rzecz sieroty miał mowę, trzymał dziecię na ręku, i pokazując je sędziom wyłuszczał w najtkliwszych wyrazach jego sprawę. Razem śród zapału mówcy dziecię na głos zapłakało, a plącz jego, połączony z mową obrońcy, pobudził wszystkich obecnych do litości. Rzecznik przeciwnej strony, dla którego rozrzewnienie dziecięcia bardzo niedogodnem było, zapytał dziecięcia dla czegoby płakało? "A jakże nie mam płakać,« rzekło dziecię, »kiedy mię ten pan boleśnie uszczypnął!« Sędziowie parsknęli w głos od śmiechu, zgromadzona publiczność oburzyła się tym podstępem, a adwokat przegrał proces dziecięcia.
SPRZEDAŻ KONIECZNA.
Sąd Ziemsko - miejski w Szremie.
Nieruchomość w holendrach Brodnickich pod Nr. 1. położona, oszacowana na 1391 tal. 15 sgr. wedle taxy mogącej być przejrzanejwraz ZL wykazem hypotecznym i warunkami W Registraturze, ma być dnia 4. Marca 1839. przed południem o godzinie 11 tej w mIeJSCU zwykłem posiedzeń sądowych sprzedane. Niewiadomy z pobytu wierzyciel Maci Budzyń zapozywa się niniejszćm publicznie, Szrem, dnia 27- Lipca 1838.
Król. Pruski Sad Z i e m sko- mie isk i.

Swieźe o strzygi dzisiejsza poczta otrzymal handel Karola Gmnprechta. Milsi UJUJ mUJUJUJUJZ« Bardzo dogodne m a c h i n y do Q ID krajania sieczki najnowsi] szego wynalazku, żarna i , Ę z a r n O - m ł y n k i (do robienia szromty i mąki), machiny do krajania tój - y kar t o 111 , niemniej pełne zalety m; Ęmłynki końskie i inne przed- NQ jD mioty gospodarskie są w zapasie i prze - ISj =R dają się w umiarkowanych cenach u NQ M. J. Ephraim, m Poznań przy starym rynku Nr. 79., uc naprzeciw głównego odwachu. rJ g]
Kurs papierów i pieniędzy giełdy Berlińskiei.

Dnia 20. Listopada 1838.

Sto
Napr. kurantprC.
papie- gotorami wizną 103 1024 " I03! 1021 68} 68J 1031.- 103 103 1024 1021 102J
Obligi długu państwa .
Pr. ang, obligacje 1830.
Obligi premiow handlu morsk Obligi Kurmarchii z bież. kup Obligi tymcz. N owej Marchii dt Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito E1b1ągskie duo Gdańskie dito w T. .
Zachodnio - Pr. listy zastawne Listy zast. W. X. Poznańskiego W schodnio - Pr. listy zastawne Pomorskie dito Kur- i Nowomarch. dito Szląskie dito ObI. zaległ, kap. iprC. Kur- i No wej - Marchii .... Złoto al marco . . . , , N owe d u k a t y . . . . . .
Frydrychsdory · . . . .
Inne monety złote po 5 talarów Disconto.
4 4 4 4 14 H 101 4 10.1 101 IJ 3  101£ 101 i 4 1041 10 >1 1001 10 1JI lOn; 215* 18* 134 13* 3 
214* 121 4