.. CrAZETA
Wielkiego
Xl stwa POZNANSKIEGO
--1
I 111-. **.-;
Nakładem Drukami Nadwornej W, Dekerai Spóllii. - Redaktor: A» Wannotesiii.

J\ bb.
W Sobotę dnia 26. Stycznia.

1831».

Wiadomości zagraniczne.
p o l » K G. Z Warszawy, dn. 19. Stycznia.
Jan Nepomucen <Łastowiecki, Mecenas przy Sądzie Najwyższej Instancyi Królestwa Polskiego, upoważniony został przez JW. JX.
Biskupa Sufiragana i Administratora Arcbidyecezyi -warszawskiej do stawania w Sądach duchownych tutejszej archidyecezyi. R o s s y a.
Z P e t e r s b u r g a A d. 15. (27.) Grudnia.
U chwałę senatu rządzącego, azali Izraelici, będący członkami zgromadzeń magistratualnych i władz sądowniczych, mogą mieć udział przy obradach f rozstrzyganiu spraw kościoła greckiego, Cesarz Jegomość w ten sposób teraz potwierdził, że Izraelici do podobnych obrad i rozstrzygnień należeć nie mogą. Pod względem artykułu 327go dziewiątej księgi U staw, według którego mieszkańcy miast, we wszystkich tak cywilnych, jakotez kryminalnych sprawach pierwszej instancyi, wyłącznie przez sąd z osób ich stanu złożony badani i sądzeni być mają, w ten sposób dalej uchwalono, źe na przypadek, jeźliby w takim sądzie nie dostawało liczby członków chrześcijańskich, prawnie potrzebnych do rozstrzygnienia sprawy, członków żydowskich
we wszystkich wyżwspomnionych przypadkach zastąpić mają osoby z liczby mieszkańców chrześcijańskich. Z nad granicy fossyjskiej, d. 2 Stycznia.
Podług wiarogodnych prywatnych wiadomości z Petersburga, nie było tam najmniejszej wzmianki o uzbrojeniu i ruchu wojska, % czegoby o bliskiej wojnie wnosić można. - Około budowy pałacu zimowe o codziennie 12,000 robotników pracuje. - Slub W. Xiężniczki Maryi z Xreciem Leuchtenberskim ma się odbyć w dzień imienin N. Cesarzowej. - W obrotach wojskowych, które się pod Borodino z powodu poświęcenia tamże na pamiątkę bitwy z d. 7. Września 1812. roku-wystawionego pomnika następnego Lata odbędą, prócz 2., 3» i 6. korpusu piechoty, także jeszcze z każdego pułku gWardyi pieszej jeden, batalion, dywizya gwardyi konnej, skombinowany korpus jazdy, nareszcie wszyscy oficerowie i żołnierze cxy W służbie będący, czyli też uwolnieni udział mieć będą, którzy się w tej pamiętnej znajdowali bitwie. - Do zmyślonych nowin należy także pogłoska, rozsiana przez dzienniki angielskie i francuzkie o powstaniu w Georgii i Lesghistanie. F 2 a n c y a.
Z P a ry ż a, dnia 16. Stycznia-, Nadzieja Ministrów, ie sie, większość ich  przy paragrafie o Szwajcaryi spełzła. Siedmiu deputowanych znowu się na stronę koalicyi przechyliło, a tak liczba pozyskanych dotąd głosów na pięciu się ogranicza. Różnicę W dwóch ostatnich przegłosowaniach w ten sposób tłumaczą, źe pod względem Ankony nietylko wszyscy legitymiści, ale także i Pan Dupin i jego najszczersi przyjaciele za Ministeryum głosowali. Przy interessie szwajcarskim odpadli legitymiści i tylko Pan Dupin, stosownie do oświadczenia swego na łonie Kommissyi Ministrom wierności dotrzymał.
W śród takich okoliczności dziwią się, źe liczba .członków, którzy w ślady Pana Dupina · wstąpili, niebyła większa. Okoliczność, że liczba głosów ministerialnych wczoraj właśnie 221 głosów wynosiła, która to większość adres przeciw Ministeryum Polignaca uchwaliła, spowodowała Dziennik sporów do następującej uwagi: "W ciągu ostatnich 6 tygodni odgrażano nam ciągle adressem 221; ale sam przypadek wdał się w rzecz tę, aby tak niedorzeczne proroctwo o kłamstwie przekonać; 221 głosów mamy za sobą, nie przeciw sobie" M o n i t o r ogłasza depeszę Admirała Baudina, w której tenże donosi, źe następnego dnia okręt «Najadę« ma być wprost do Brestu wysłany z obszernym raportem o zdobyciu twierdzy San Juan de UHoa. Z dołączonej przez niego listy zabitych i ranionych okazuje się, źe Francuzi mieli 4ch ludzi, a między tymi jednego oficera, zabitych i 30 ranionych. Stratę, jaką giełda paryzka upłynionego roku tak w akcyjach przemysłowych jako teź w papierach zagranicznych poniosła podają więcej niźli na 100 milijonów. Xi<;zna Palmella, małżonka byłego portugalskiego Ministra, która nagle z Paryża wyjechała, zajmuje teraz mocno uwagę publiczności. Małżonek jej, mieszkający w Lizbonie, W roku 1836 zaślubi! najstarszego swojego syna, Margrabię Fayal, z młodą Maryją de Sampayo y Noronha, bogatą dziedziczką i nie więcej jak lat dziewięć mającą. Lecz pouług praw portugalskich i kanonicznych ślub .dopiero wtedy jest ważnym, jeżeli niewiasta ma lat przynajmniej dwanaście. Młodą Maryję oddano pod dozór Xieznej Palmelli z tym wyraźnym dodatkiem, aby mieszkała w Paryżu i jdozwolila jej obcować z swoimi bawiącymi tamże krewnymi. Tymczasem ci ostatni zanieśli w Lizbonie skargę o nieważność zbyt wcześnie zawartego małżeństwa, i otrzymawszy wyrok unieważnienia, postarali się zawiadomić o tera Xi<;zn<; za pośrednictwem sądów- paryzkich. Xi<;zna, dlaocalenia-swemu synowi bogatego dziedzictwa, niezwłocznie wyjechała, a rozkazy policy i paryzkićj, mające zabronić jej, aby nl« wsiadła na okręt, za późno doBulonii przybyły; Xięźna tuz była odpłynęła, i jak mówią do Anglii udać się miała. Anglia.
Z L o n d y n u, dnia 12. Stycznia.
Wspomniano luź przed niejakim czasem, że W nauce i zasadach religijnych uniwersytetu Oxfordskiego szysma (rozdwo enie) powstało.
Pewna liczba duchownych tamecznych, na czele których stanął Dr. Pusey, sądzi albo twierdzi przynajmniej, źe z relormacyi największe dla ludzkości wynikło nieszczęście, ponieważ ona to właśnie uświęciła zasadę, źe każdemu pojedynczemu człowiekowi W rzeczach religijnych własne zdanie mieć wolno. Sekta ta więc wszystko, cokolwiek dziełem reformacyi, starannie z kościoła anglikańskiego wykluczać się stara i występuje w nierównie nieprzyiaźniejszej postaci przeciw nie» należącym do kościoła tego protestantom, w Anglii Dissenters albo Nonkorfimistami nazywanym, aniżeli przeciw rzymsko- katolickiemu kościołowi, któremu wprawdzie nadużycia i błędy zarzuca, ale jednak tę mu oddaje sprawiedliwość, źe się nigdy od jedności kościoła nie odstrychnął. Ponieważ tedy zdaniem tej sekty kościół anglikański w tej jedności pozostał i tylko w narodowym względzie od Rzymu się odłączył, anglikański więc kościół za prawdziwie katolicki poczytują, a tak rzymsko- katolicki, chcąc tylko kilku. zdań i zasad odstąpić, w duchownym względzie zupełnie byłby tymże samym kościołem co anglikański, choćby i w światowym względzie oba oddzielnie istniały. N auka tych szysmatyków coraz bardziej w kraju się rozszerza. W artykule giełdowym gazety MorningC h r o n i c l e pod względem stosunków skarbowych Belgii tak się tłumaczą: «Wiadomości z Belgii równie w politycznym jak w handlowym względzie brzmią coraz niepomyślniej i wszystko dowodzić się zdaje, źe krajowi temu wielkie przesilenie zagraża. Niezawodną, że stronnictwo Oranii bezpośrednią było przyczyną bankructwa banku belgijskiego i źe zabiegi przeciw temu zakładowi są początkiem usiłowań, aby stan kupiecki i rząd belgijski kłopotu nabawić. Jakoż nie można się było na co mędrszego zdobyć, bo pytanie holendersko-belgijskie dla obydwóch stron bardzo nieprzyjemne a rząd belgijski w największym ambarasie pieniężnym. Słychać, źe chce się o nową układać pożyczkę, a wtenczas się pokaże, o ile chełpliwe oświadczenie  pełnie niezawisła od kapitałów angielskich i ze sama w przeciągu tygodnia Jednego 800 mil. frank, dostawić może, jest uzasadnionem. Me wątpimy o tern, żeby Belgia nie miała być bogatym krajem, ale rozumiemy tez, iz «.«.pokaże, źe wielka massa bogatych do stronnictwa należy, które Królowi Leopoldowi nie sprzyja i wolałoby rządy jego obalić, niż choć gro»z jeden dla podźwignienia go zaliczyć Kzeczą więc widoczną, ze Belgia zewnątrz pomocy szukać będzie, a tej nie łatwo znajdzie, kiedy wsparcie przez Anglików ofiarowane z taką dumą odrzuciła. Główne punkta planu, który Lord Durham chce pod względem przyszłej formy rządu wKanadzie parlamentowi przedłożyć, maią byc następuje: 1) Nazwa Kanady ma być zniesiona ponieważ takowa złą administra) ję , ducha stronniczego i walkę stronnictw za nadto przypomina; obie prowincyje, Dolna i Górna-Kanada mają na przyszłość być podzielone na prowincyje: Quebec, Montreal, Kingston i Toronto, i z prowincyjami: NowymBrunszwikiem, N ową-szkocyją, Wyspa, cięcia Edwarda i Neufundlandyją, składać państwo federacyjne pod nazwą "angielskie, Ameryki północne/.« Tytuł Królowe, byłby wtedy następuiący: »Królowa połączonych Królestw Wielkiej Brytanii, Irlandyi i angielskie, Ameryki północnej « Angielska Ameryka północna ma mieć własnego ministra i własny wydział w Downing- Street i jak Irlandyja byc rządzoną przez wicekróla, z tą wszakże różnicą, iż dostanie własne od kraju macierzystego prawie niezawisłe ustawodawstwo federacyjne. 2) Każda prowincyja otrzymać ma osobne ustawodawstwo dla spraw miejscowych i cały krai ma być podzielony na mumcypalności, to jest na Townshipy ny Manach Zjednoczonych, w których sam md urzędników wybiera. Lud także mianuje w każdej municypalności komisarzów dla publicznego wychowania i kuratorów szkolnych, którym inspektorowie z rangą podsędków przewodniczyć będą, a ci znowu zostawać mają pod elównym nadzorcą, mającym godność nadsędzi, którego tylko dla złego postępowania usunąć można, tak, iż wychowanie publiczne pozostanie niezawisłem od ducha stronniczego. Duchowieństwo zatrzyma dobra Jezuitów; zaś wszystkie inne fundusze edukacyjne mają być w jeden połączone i rozdz"'lone między obwody szkolne w stosunku do ludności. - Każdy z tych obwodów jest prawnie zobowiązanym zebrać przynajmniej taką na cel ten s u m m ę , ażeby każde dziecko w angielskiej Ameryce-pólnocnej bezpłatnie naukę pobieraćmogło. 3) Każda prowincyja posyłać ma do parlamentu, w Londynie dwuch lub trzech członków. Żegluga statkami parowemi między Wielką Brytaniją a angielską Ameryką-północną ma być na wielką stopę urządzoną. Sądzą, źe plan ten tern lepszy zapewne wyda skutek, ileże tylko prowincyja Quebec wystawić może francuzko- kanadyjską większość, a właśnie ta prowincyja żadnego w ostatnich rozruchach nie miała udziału. Niedawno właściciele kompanii wschodnio - indyjskiej odbyli ćwierćroczne zgromadzenie, na którem Pan Montgomery M artin zrobił wniosek przeciw zaprowadzonemu w lndyjach- Wschodnich zbyt uciążliwemu podatkowi gruntowemu, z którego; o powodu, mówi tenże, częstokroć głód powstaje, jak np . wiatach 1837 i 1838, w których prawie 500,000 ludzi zginęło. Obliczył on, iż garstka Anglików w przeciągu lat 60 nie mniej jak 1000 milijonów ft. szt. z IndyjWschodnieh wycisnęła. Prawdar iż porządek i bezpieczeństwo w Indyjach są ustalone, ale za to cały naród żebrakiem został. Pewien, krajowiec słuszną zrobił uwagę, iż Anglija jest pijawką Indyj - Wschodnich; Anglicy są aniołami co do teoryi, ale diabłami co do praktyki. WTzrost nędzy widocznie z tąd się okazuje, iż wypłata podatku gruntowego co raz z większą trudnością przychodzi. Podatek nałożony na bawełnę, cukier, indygo jest tak wielki, iź te gałęzie przemysłu znaczny przezt@ uszczerbek cierpią. Jak może kraj się p o dźwignąć, któremu wszelkie płody ziemskie odbierają? Jest on tego przekonania, iż wybuchnienie cholery, tegoto płodu moczar indyjskich, jest w Anglii chłostą od Boga zesłaną za ich zły zarząd w Indyiach- Wschodnich. Na grunta w niektórych miejscach nałożono po sto od' sta podatku; ca do nazwy wynosi podatek połow ę, a w rzeczywistości podobnież dwie trzecie części dochodu. Do tego policzyć jeszcze należy zniszczenie indyjskiego przemysłu z jednej strony, przez wspieranie dostawy angielskich towarów do Indyj, 2 drugiej strony przez upodatkowanie produktów indyjskich. W Anglii upodatkowane są indyjskie towary bawełniane i jedwabne po 30, cukier po 100, rum po 200, pieprz po 500, tytoń po 1000 od eta. skutkiem tego jest największa nędza. - Pan M a r t i n zrobił nakoniec wniosek o przedłożenie niektórych dokumentów, jakie dochodów kompanii w Indyjach się dotyczą. Wniosek ten większością, głosów odrzucono, ponieważ mu zarzucano, iź głód w nadmienionych latach z innych przyczyn nie z podatku gruntowego pochodził, a za pieniądze, które od krajowców są pobierane, doznawają oni bło nia swoich osobistych majątków. Na najnowszem zgromadzeniu dublińskiego związku zaopatrzenia zaprojektował O'ConnelI przy ecie 148 patryj otycznych niewiast z Limeryku. Takowe w adresie swoim mianują się »damami nadwerężonego sprzymierza« i wyraźaią życzenie pracowania wrazzO'ConnelIero nad odrodzeniem Irlandyi, dla wspierania tronu dziewiczej Królowej i bronienia go przed potęgą Samodzierzcy Wszech Hossyj! Adres ich drukowany jest na atłasie z zieloną haftowaną obwódką. Sąd assysów Westminsteru wydał wyrok na 121etniego Edwina Jones, oskarżonego o skradzenie w pałacu buckioghamskim szpady, będącej własnością wielce znacnego C Augustyna Murray, 3 pary spodni i innych rzeczy, w wartości 42 szylingów, należących do E. Bluma, służącego JYluraja. 6karzycielem był nadworny sąd marszałkowski (Buard o/GreenClo.th). - 'L całego procesu wykryło się, że chłopak ów z pustoty i ciekawości kominem spuścił się do pałacu i nie jedne rzecz, która W takiem miejscu znaleziona miała wartość W jego oczach, naruszył lub zarzucił. Sędzio wie przysięgli uznali go niewinnym i dawszy napomnienie na wolność puścić kazali. Z - dnia 14. S t Y c z n i a .
Z Nowego- Yorku nadeszły wiadomości do d. 24. Grudnia, w którymto czasie nie miano tamże dabzych doniesień z Mexyku od chwili kapitulacyi Vera-Gruzu. W Kanadzie spokojności już nie zakłócono; listy prywatne jednak z Nowego-Yorku wzmiankują o pogłosce, że Sir AIlan Macnal zastrzelony został przez jednego z ukrywających się w lasach buntowników. Pytanie względem zniesienia niewoli w Stanach Zjednoczonych jeszcze gwałtownych na kongressie obrad stało się przyczyną. Mówiono w Nowym-Yorku o dymissyi Generała Cassa, ale poczytywano to za rzecz mniej do prawdy podobną. Kobiety pą.ńetwa Massachusetts podały do Izby Reprezentantów petycyą, w której proszą o uznanie rzeczypospolitej hajtyjskiej i o zawarcie Z tąźe związków. Petycyą tą większością 172 głosów przeciw 12 przyięto.
Morning - ChronicIe cofa wprawdzie teraz dawniejszą swoje uwagę, źe cytadellę San Juan de Ułloa może złoto zdobyło, gdy się z drugiej strony przekonano, że raz cytadelIa ta w bardzo złym znajdowała się stanie, ponieważ od roku 1825., gdzie ją Hiszpanie Mexykanom wydali, ani dolara na jej naprawę nie wyłożono, a drugi raz, że arfylerya Francuzka wybornie, mexykanska zaś jak najgorzej strzelała; jednakże wspomniany dziennik nie omieszkał oświadczyć, źe się Francuzi nie mogą dziwić, jeieli się sympatya Anglii ku Francyi zmniejsza, a zazdrość natomiast wzrasta, gdy Francya od niejakiego czasu, mimo swoich zapewnień przyjaznych i trakta tów, bardzo sprężysto do dzielą przystępuje wszędzie, gdzie zazdrość Anglii obudzić może, a wszędzie przeciwnie powolność jak największą okazuje, gdzie jej tylko zgodnie z interesem Anglii działać wypada.
D a n i a .
Król Duński uznał za dobre, nadać Islandyi pewien rodzaj reprezentacyi, która się co dwa lata nia zgromadzać w Stolicy Reikewig. bkładać się ona będzie z 3ch wyższych urzędników: Biskupa, Proboszcza i Landwójta z każdego okręgu; naradzać się ma nad ogólnemi sprawami Islandyi.
Niemcy.
Gazeta hanowerska zawiera następujące urzędowe sprostowanie: "W liście z Hanoweru z dnia 12. Grudnia, który z Merkurego frankońskiego z dnia 17go Grudnia do wielu innych pism niemieckich przeszedł, wspomniano, źe w wydanym tj. dawno tomie M a r t e n a Recueil des traites et actes publies umieszczono ogłoszoną przez Króla Wilhelma IV. ustawę domu królewskiego, datowaną w Hryghtonie pod dniem 19. Listopada 1836, z tym dodatkiem: »W tej ustawie domu królewskiego, do której także teraźniejszy Krół " Hanowerski, jako Xiążę Kumberlandyi i agnat przystąpił, również jak w rozprawach, które taż ustawa spowodowała, odwołano się na istnącą od roku 1833 konstytucyję Królestwa Hanowerskiego, i takowe uważano za ustawę zasadniczą, powszechnie wszystkich członków domu królewskiego obowiązującą. Z aktów królewskiego gabinetowego ministerstwa niniejszem urzędownie zapewniają, źe teraźniejszy Król Hanowerski Ernest August tej ustawy domu królewskiego ani przed ani po swojem na tron wstąpieniu nie uznawał, lecz uczynić to wyraźnie wzbraniał się, a mianowicie z tego także powodu, ponieważ pomieniona ustawa domu królewskiego ma związek 2 ustawą zasadniczą państwa z roku 1833.« Szwajcarya.
Se'm związkowy w Zurych zajmuje się urządzeniem stopy menniczej; idzie tu o załatwienie rozdwojenia w tym względzie, bo kantony wschodnie dla stosunków z Niemcami muszą się do niemieckiej stopy menniczej stosować, tak, jak zachodnie do francuzkiej,  Z Alex an dry i, dnia 26. Grudnia.
Ze wszech stron napływają tu cudzoziemcy; przybywają bądź z Czerwonego morza, bądź z Europy. - Z pięciu stacyi, zakładanych przez Anglików z Suez do Kairu, dwie już są gotowe. Wkrótce będzie można jeździć po puszczy ze wszystkie mi europejskiemi wygodami. Skoro gościniec raz ukończonym i urządzonym będzie, ogromna podróż z Bombay do 1 ryjestu stanie się przejazdką dla rozrywki, W tym roku 800 Europejczyków przebyło puszczę, a zapewne liczba ich wiatach następnych przynajmniej w trójnasób wzrośnie. Wkrótce angielski wóz pocztowy ma tamtędy regularną jazdę odbywać. Poczekajmy lat kilka jeszcze, a obaczymy omnibusy i powozy parowe ożywiające puszczę! C h i n y.
Gazety z Kantonu piszą w początkach Sierpnia. Przeciw kurzeniu o p i u m wyszło następujące nowe rozporządzenie: «Po upływie roku -wszyscy kurzący opium, pierwszy raz przydybani na uczynku, piętnowani będą na twarzy napisem Per-fti, to jest ł o t r kurząc y, a potem puszczeni na wolność; za drugą rażą stoma kijami i wygnaniem z kraju na lat trzy; za trzecią rażą ucięciem głowy ukarani będą. «
ROZlllaite wiadolllOŚci.

Z Poznania. - Mrozy w Grudniu, nie przechodzące nigdy 12° f 1., mimo braku śniegu, nigdzie w oziminie szkody nie zrządziły; owszem gospodarze z tego byli kontenci, gdy przez wypędzanie owiec na oziminę mogli nieco paszy oszczędzić. Dnia 24. Grudnia rano około godziny 2giej był grzmot z mocną błyskawicą, któremu troszkę śniegu towarzyszyło. - Chociaż śmiertelność między ludźmi swoich naturalnych granic nie przestąpiła, jednakże częste zmiany powietrza pociągnęły za sobą mnóstwo katarowych i gastrycznych chorób, do których się łatwo i nerwowa przywiązywała febra, jako też wiele zapaleń kiszek i piersi. W niektórych miejscach ukazały się między dziećmi źarnice i ospa wietrzna. - W Picie, ptu obornickiego, i Polskiej wsi, ptu średzkiego, znowu dwoje dzieci po 11 i 3j roku 4 , same w izbach zostawione, przez zatlenie sukien przy kominkach, się spaliło. W Xiążu wpadł w nocy z d. 21. na 22. Grud. parobek Sommer w tamecznym browarze dominialnym w napełniony wodą wrzącą kocieł i w skutek gwałtownego poparzenia się W kilka godzin później życie utracił. W Szamotułach zaś spadła nagle żydówka z dość znacznej wysokości w rozgrzaną łaźnią, strzaskała sobie czaszkę, złamała kilka żeber i w łaźni nieżywą ją znaleziono. Parobek Jan Primuth z zwolnowskich olędrów, chcący d.
9- Grud-nia postrzelonego i w jamie się kryjącego lisa wykopać, został ziemią przyduszony i życie utracił. W powiecie wrzesińskim dwóch ludzi zmarzniętych na drodze znaleziono. - W upłynionym miesiącu było w departamencie poznańskim 10 pożarów pomniejszych. Cztery z nich przypisują złośliwemu podłożeniu ognia.,ale sprawców dotąd nie wyposrodkowano. Żałować przychodzi, że przy ogniu wCzestelu, ptu pleszewskiego, stróż nocny Wawrzyniec Rednarrh, zabawiwszy się za długo w palącym się domu w chęci wydobycia skrzyni ze zbożem, przez zapadnięcie się tego życia pozbawiony został. Pozostawił on żonę i troje dzieci. - Pomiędzy rolnikami wzmaga się w ogólności dobry byt, do czego się także wysokie ceny zboża znacznie przykładają. Szczególniej zaś daje się tenże spostrzegać pomiędzy nowo urządzonymi gospodarzami, którzy się zarazem i o lepsze starają mieszkania. Po małych miasteczkach po większej części wielka panuje nędza; główną zaś przyczyną tejże jest zamknięcie granicy z strony Rossyi, którego w przyszłości jeszcze surowiej przestrzegać mają; tym bowiem sposobem wszelki niemal handel z Królestwem Polskiem zatamowany. Miasto Skwierzyna, gdzie się przemysł znacznie wzmaga, pocieszający w tym względzie stanowi wyjątek. - Dziennik urzędowy Król. Regencyi w Poznaniu z d. 22. Stycznia zawiera między innemi ogłoszenie J W. Naczelnego Prezesa prowincyi względem udzielania imprimatur; - następujące donie sianie o jarmarku: Jarmarki w mieście Buku na dzień 18. Lutego, 22. Kwietnia i 26. Sierpnia r. b. naznaczone odbędą się dnia 29. Kwietnia, 1. Lipca i 16. Września r. b. ; - rzecz o przechowaniu kartofli; - o urzędach lustracyjnych; - następujące pochwały: Przy gaszeniu pożaru powstałego d. 11. Grudnia r. z. we wsi Dębowa łęka średnia ptu W schowskiego, zalecili się chwalebnie: 1) posiedziciel dóbr Schmidt w Olbrachcicach, 2) sołtys Otto i 3) ogrodnik Grunert - roztropnością, nieustraszonością i silnem działaniem - Przy gaszeniu ognia wybuchłego dnia 2. b. m. w mieście Gostyniu ptu Krobskiego, tudzież przy ratowaniu rzeczy w budynkach płomieniem ogarniętych, odznaczyli się chwalebnie roztropnością, nieustraszonością i gorliwością: 1) mularz Tomasz Martin, 2) płóciennik Wojciech Magów szenie tyczące się protokułów W3 względzie dzieci przed ślubem spłodzonych; - następnie donresienie o darze: Na pamiątkę nadanego żydom- prowincyi Poznańskiej urządzenia obywatelskiego, reprezentanci kahału Wschowskiego złożyli oblig premialny handlu zamorskiego Series 2253. N ro. 255,298. na 50 Tal., Kommissyi szkolnej w W schowie darem dla tamecznych szkół początkowych wszelkich wyznań wraz z statutem, co im jako wyraz prawdziwego ducha obywatelskiego największą chwałę przynosi; - i następujące kroniki osobiste: Mieszczanin Karol Rudelius w Wschowie został agentem Lipskiego towarzystwa zapewnień na życie dla Wschowy i okolicy potwierdzony. - Doktor medycyny i chirurgii Edward Boguchwał Lorenz, przez Król. Ministerstwo spraw duchownych, naukowych i lekarskich pod dn. 12. drudnia r. z. jako lekarz, chirurg i akuszer potwierdzony, osiadł w Koźminie. - Kandydat chirurgii Fryderyk Wilhelm Koerner w Ostrzeszowie został od Król. Ministerstwa spraw duchownych, naukowych i lekarskich pod d. 21. Grudnia 1838 chirurgiem 2go stopnia aprobowany. - N. Pan raczył katolickiemu nauczycielowi Bock w Kursdorf, ptu Wschowskiego, z powodu jego jubileuszu służbowego, nadać powszechny znak honorowy.
o c h a rak t e r z e . (Wyjątek ze starego rękopismu p. ty1. Teorya ambicyi.) - I. Jakikolwiek sobie plan mądrości utworzysz, w jakimkolwiek miejscu szukać będziesz dla siebie schronienia, zawsze cię głupstwo usidli, opinia poniży, gwałt uciśnie, podstęp uwikła, zazdrość spotwarzy, kobiety pici ob oj ej wyśmieją. "Strzeżmy się więc przytłumiać w nas pragnienie nieśmiertelności. Wszak na jedno wychodzi, czy cierpieć z chwałą na wielkiej widowni świata t CzY w ciemnym ziemi zakącie od tysiąca igieł bolesne ukłucia odbierać» II. Przenosić się uwagą w przeszłość, zapuszczać się w przyszłość czuć i myślić na wszy · stkich miejscach, to troiste i rozległe życie jest zapewne więcej warto jak zacieśnione uczucie, które łakomcę lub rozpustnika przywięzuje do znikomego ich nadziei przedmiotu, i niejako przykuwa do jednego punktu czasu -i miejsca. III. Znaj dobrze twą moc i słabość: czyń sam- to wszystko, cokolwiek możesz dobrze uczynić, a czyń przez drugiego" eobyś sam źle uczynił, a coby on mógł lepiej od l ciebie zrobić; przekonaj się atoli naiprzód, czyli on z serca lub też z interessu jest twoim przyjacielem. IV. Wielomowność j stałość
są dwie rzeczy sobie przeciwne. Długo rozbieraj i przetrawiaj twoje zamysły w milczeniu, aby dopiero w samym czynie na widok wyszły; bo leżeli tylko wyskoczą w słowach, wiatr wolą twoje wraz z niemi uniesie. - Wszelki układ, z którym się pięknie wygadujesz, nigdy do skutku nie przyjdzie. V. Ludzie, którzy szukają zalety z dowcipu, nie mają tyle męztwa, aby mogli ukryć swoje zamysły, aż do czasu przeznaczonego na ich wykonanie. Niespokojni, pałają żądzą okazania swojej obfitości. Podobni do kobiet, dają najprzód poznać, iż tajemnica jakaś im cięży, i chlubią się z tego ciężaru. Sprzeciwiają się im drudzy, żartują z nich, i juźci po wszystkiem. - Amen, amen dico vobis, receperunt meicedem Ulum. VI. Chceszli utrzymać swój charakter zawsze jednakowym, zabezpieczyć twoje układy przeciw odmianom, jakie w tobie gorącość i kolejne poruszenia krwi sprawują; zgłębiaj dobrze twe przedsięwzięcia na teraz i na przyszłość, napisz je w stylu prostym i jasnym, a potem działaj zaraz w czasie oznaczonym. VII. Trzeba zawsze mieć cel przed sobą. Tym sposobem człowiek ustali swój umysł i nie będzie się ustawicznie obracał, jak jego chorągiewkę poruszać będą odmienne coraz pragnienia. Lecz takowe ustalenie niebezpieczne jest w trzydziestym roku życia, bo dopiero człowiek po kilkokrotnem uchybieniu, prawdziwy swój cel upatruje. VIII. Zimna odwaga jest skutkiem wyrachowania. Aby znaleźć męztwo w potrzebie, trzeba wtedy układać zamiary wymagające stałości, gdy przy całej twej krwi zimnej, czujesz wyższość nad twoim nieprzyjacielem. Jeśli twój heroizm opierasz na jakiej namiętności, czemże się okażesz, gdy ona przejdzie? IX Jeśli chcesz być i wydawać się olbrzymem co do serca i rozumu, postaw się w wielkim obwodzie czasu, miejsca, ludzi i rzeczy. Ludzie mimo gryzącej ich nienawiści, lubią znaidować w drugich tę wielkość, której w sobie nie czują. X A więc unikaj drobności, a ubiegaj się za wielkością. XL U p q r i samotność są dwa źródła oryginalności XII*. W społeczności leczy się człowiek z pychy, a w życiu osobnem pozbywa się próżności. XIII. Jeżeli jaka niespokojność opanuje twe serce, rozwolnij twoje sprężystość aż do opieszałości; potem obracając oczy na twój cel, podnieś się do góry skokiem gwałtownym. XlV. Widok przyjacielskiej siły czyni mocnym, nieprzyjacielskiej, słabym; widok słabości przyjacielskiej czyni dobrym; nieprzyjacielskiej , dumnym. xv. Człowiek tyle jest wielkim, ile sam siebie ciągle szacuje. Przeto unikaj, ról niższych i społeczności ludzi pogar żeś nic nie wart
Przez J. J. Heinego w Poznaniu jest do nabycia : Musee Fran ais. Choix de literature tire des meilleurs auteurs tant anciens que modernes, par O. L. B. Woljf, Pro/, et Dr. et C.Schiltz, Dr. Czwarty rocznik 1839. OBWIESZCZENIE.
Dobra N adziej ewo w bredzkim powiecie położone, a do tutejszego Seminary urn duchownego należące, mają być od 1. Lipca 1839. w terminie dnia 8. Kwietnia tegoż roku o lOtej godzinie rano w izbie instrukcyjnej w budynku naszym tu przy Tomie więcej dającemu przez publiczną licytacyą w dzierżawę na 18 lat wypuszczone, i chęć dzierżawienia mających na tenże termin wzywamy. Dobra te składają się: a) z wsi Nadziejewa, mającej 921 morgów 126 [J pr. Z tych przypadają 1) na rolą 694 mórg. 80 Gpf -» z których należą : 11 mórg, 97Qpr. do IHa.klassy, 138« 176 II U.
313« 3 7 IV a.
85 m 169 IVb.
44 m 69 IVc.
25« 48 IVd.
77 m 177 V.
.3 H 27 Va.
2) n a łąk i . . . . . 6 1 m o rg . 9 6 Q pr. , 3) na pastwiska . 115 « 1 O « 4) na grunta nierodzajne. .43 « 115 « 5) na zabudowania 7« 5 « 1 b) wsi Mądre mającej 827 morgo 68 DpręL, z których przypadają 1) na rolą 388 morgo 76 Dpręt., a z tych znowu należą: 86 morgo 115 Qpr. do IHa.klassy, 209« 53« «HI*. « 4 9« 2«" IVa. « 1 « 131 « «IV 6. « 41 « 135« «IVc. « 2) na łąki... .147 morgo 97 Dpr.» 3) na pastwisko . 264 « 37 « 4) na grunta nierodzajne. .25 · 5 9 « i 5) na zabudowania. 1 « 159 « Wyłączają się zaś z dzierżawy czynsze w Mądrem i wieś Pętkowo.
Każdy chcący być do licytacyi przypuszczonym], złożyć poprzednio winien kaucyą 1000 tał. Warunki dzierżawne mogą być każdegoczasu w naszej Registraturze jako i w drem u JX. Proboszcza przejrzane. Poznań, dnia 11. Stycznia 1839.
Konsystorz Generalny Arcybiskupi.
OBWIESZCZENIE.
Młynarz Fryderyk Neudek w Ńowym-Młynie pod Czarnkowem ma zamiar swó) w przeszłym roku pogorzały młyn wodny na nowo z dw*ma gankami wystawić, które przez jedno koło wodne poruszane, lecz nie razem używane być mają, ale owszem kiedy jeden idzie, to drugi odpoczywać musi, - dopraszając się na ten przedmiot udzielenia mu konsensu. Stosownie więc do przepisów a mianowicie frawa Powszechnego Krajowego Cz. II. Ty t. 15. $. 229. et seq., jako też publikacyi w Dzienniku Urzędowym za rok 1837. na stronnicy 274., wzywa się przeto niniejszem wszystkich tych którzyby mniemali mieć prawo opozycyą przeciw temu założeniu uczynić, aby swoje w tej mierze mniemające powody do niedozwolenia w przeciągu 8 tygodni pod prekluzyą podpisanemu Urzędowi RadzcoZiemianskremu podali. Ile po upłynieniu pomienionego czasu na żaden przeciwny wniosek uwaźanem nie będzie i raczej domagany konsens udzielonym zostanie. W Czarnkowie, dnia 20. Stycznia 1839.
K ról. Urzad Radzco-Zieiniański.
OBWIESZCZENIE.
Na majętności Kempnie, do massy spadkowo-likwidacyjnej Wojciecha Żeromskiego ualeźącej, w Rubr. III. pod Nr. 35. I. h. litt, aa. bb. cc. dla Teressy Bronikowskiej, Adolfa Franciszka Moryca Bronikowskiego i Henryetty Fryderyki Amalii Bronikowskiej, a w prawdzie dla każdego tych trzech osób talarów 1974 dgr. 3 fen. 6 zaintabulowanemi są, W względzie których osobom pomienionym w wyroku klassyfikacyjnyra na dniu 22. Czerwca r. 1836. zapadłym, prawa zastrzeżone zostały. Teressa Bronikowska odumarła i testamentem swym na dniu 26. Kwietnia roku 1815. w Wrocławiu ogłoszonym rodzeństwo swe 4ro, jako to: 1) Generałową z Bronikowskich Koschenbahr w Wrocławiu, 2) Adolfa Moryca Bronikowskiego starszego powiatowego w Kaiserswaldau, 3) Augustyna Bronikowskiego Intendenta w Warszawie, 4) Henryettę Amalią Bronikowską pannę, później podobno zamężną Bogusławską, w, Warsza'Y ie, sukcessorami »wemi ustanowiła.  $wych do powyższych dla Teressy Bronikowskiej i Adolfa Franciszka Bronikowskiego na majętności Kempnie zaintabulowanych summ został termin na dzień 4. Kwietnia 1 839. r. zrana o godzinie IOtej przed Deputowanym Ur. Colomb Referendaryuszem wyznaczony, na który się Tercssa IJronikowska, na teraz sukcessorowie jej, a mianowicie: B' 1) Generałowa z Bronikowskich Koschenbahr, w Wrocławiu, 2) Adolf Moryc Bronikowski, starszy powiatowy, *w Kaiserswaldau, 3) Augustyn Bronikowski, Intendant, w Warszawie, 4) Henryetta Amalia Bronikowska panna, później podobno zamężna Bogusławska, w Warszawie, i Adolf Franciszek Moryc Bronikowski, albo sukcessorowie tegoż, jako też cessyonaryusze, dzierzyciele, lub inni jakowi następcy prawa pod tern zagrożeniem zapozywa ą, iż niestawający za utrącającego prawa jakieby miał uznany i z pretensyą swoją li do tego co by się po zaspokojeniu zgłoszonych wierzycieli pozostało odesłanym zostanie. Poznań, dnia 17. Listopada 1838, Królewski Główny Sąd Ziemiański.
Wydziału I.
,
SPRZEDAŻ KONIECZNA.
Sąd Ziemsko miejski wMiędzyrzeez u, dnia 11. Września 183S r. Folwark do pozostałości po Fanie Oottfrydzie Linke należący W Zbączyniu pod liczną 116/120 położony, z przyległościami oszacowany na 5525 Tal. 1 sgr, 4 fen. wedle taxy, mogocej być przejrzanej -wraz z wykazemhypotecznym i warunkami w registraturze, ma w terminie do dnia Igo Maja 1839 przed południem o godzinie 11 w miejscu pos iedzeń zwykłych sadowych s przedany. Przedni baranów w Pantin pod Lignicą.
Przedawać się tu będę po większej części barany najlepszego gatunku elektoralnego (waga wełny w średnicy 10 do 12 kamieni ze stu», prócz tego, i wprawdzie w osobnej gromadzie, także mniejsza ilość baranów lniani ado długo - i nabito - wełnistych (waga wełny w średnicę 18 do 22 kamieni ze stu na/czyście') wypranych) . Zacznie się przedaż w miesiącu Lutym r. b.
Panten, dnia 20. Stycznia 1839.
____ Radzca amtowy T h a e r.
Dominium N i c l a s d o r f pod Strehlen, pięć mil od Wrocławia, ofiaruje na przedaż 150 tryków. Przedaż odbywać się będzie odtąd każdego tygodnia w poniedziałki i czwartki. Trzoda jest jedną z najdelikatniejszych w Szląsku i wolną od wszelkich wad dziedzicznych, za co się zaręcza. Właściciel dóbr Niclasdorf mieszka w W r o c ł a w i u ulicaJunkemstrasse Nr. 21.

We wsi Zakrzewie pod Rawiczem jest na sprzedaż blisko 600 sztuk owiec po większej części skopów w różnych latach, do chowu zdatnych, wełnę cienką i obfitą mających. - O cenie ich udzielona bydź może wiadomość w miejscu.
N asiona koniczyny kupuje 1 płaci najwyższe w stosunku ceny Handel nasion braci Auerbach w Poznaniu.
Wniedzielę, d, 27. Stycznia 1831», r, będą mieli kazanie
N azwy kościołów
W ciągu tygodnia od d. 18. aż do 24. Stycznia 1839.
urodziło się * chło- dziepców. wcząt. 4 1 2 l 3 2 2 l lprzed południem. l po południu. 1ślub wzięto par.
W kościele katedralnym W koś. farno S.Maryi Magd.
S. Wojciecha W kościele Sw. Marcina Gmina niemiecko-katolicka w kościele pofranciszkansk. Tamie dnia 2. Lutego Dominikanów - Kapłan Scholz W klaszt, sióstr miłosierdzia - Prob. Dyniewicz W ewangelickim S.Krzyża Superint, Fischer Pastor Friedrich W ewangelickim S. Piotra Rad. Kons. Diitschke W kościele garnizonowym] Past. dyw. Ahner Jx. Wik, Borowicz - Mans. Grandke - Pr, Urbanowicz - Prob Kamieńskiumarło płci płci mesk. zeńsk.   - l 3 
X. Prof. Bogedain - Regens Pohl 3 l I 48 I II 4 13 I 4 
Ogółem