GAZETA Wielkiego Xi stwa POZNANSKIEGO Nakładem Drukami Nadwornej W, Dekera i Spółki. - Redaktor: k> 1 TJITMMO«O*)J;O« JW 1 3? . W Sobotę dnia 15. Czerwca. 1SW Do czytelników gazety. Z kończącym się drugim kwartałem przypominamy, ii prenumerata ćwierćroczna dla tutejszYch czYtelników wynosi: . . . 1 Tal. 16% sgr,; dla zamiejscowych zaś: . .. 2 Tal. Zamiejscowi czYtelnicy odbierać będą za tę cenę CODZIENNIE wychodzącą gazetę na WSzYstkich Król. U rzędach Pocztowych w całej Monarchii. Prenumerata egzemplarza na papierze kancellaryjnym wynosi 15 sgr. ćwierćr ocznie więcej od powyższej ceny - Nie naszą będzie winą, jeżeli dla późniejszego zamówienia w ciągu bieżącego kwartału, poprzedzające numera nie będą mogły być przesłane. Poznań, dnia 13. Czerwca 1839. JLxpedycya Gazet W Dekera l Spółki. Wiadolllości zagraniczne. F r a n c y a. Z P aryż a, dnia 6. Czerwca. Według Monitora wsiadł Xiąźę Nemursld dnia 31. Maja o godzinie 2giej z południa w Cette na okręt »Crocodile". O celu podróży Xi<;cia tego nic dziennik urzędowy nie wspomIna. lia P re s s e powiada: «Ministeryum postanowiło wydawać dziennik w swoim duchu pisany. Wybrano juz głównego redaktora, wiadome nam nazwisko jego, ale mimo to sądzimy, że zamierzony dziennik do skutku nie przyjdzie. Minifteryum z dnia 12. Maja W przy krem znajduje się położeniu. Zobo wiązało się ono na mównicy nie wspierać nadał żadnego dziennika. Słusznie uczyniło; ale teraz coraz bardziej się przekonuje, że się swemi czynami tylko miernie broni, i nie wie teraz co ma począć, aby sobie wyjednać silną pomoc i czynne współdziałanie, których potrze bę coraz bardziej czuje.« Konstytucyonista tak się o polityce Ministeryum odzywa: «Skoro rząd polityczny jaki środek przyjmuje, można z łatwością przewidzieć, jak tenże każde stronnictwo oceni. Kzecz się ma inaczej z teraźniejszem Ministeryum, i jeżeli dwie osoby równe podzielają zdanie o czynach Ministeryum, o wszystko się założyć można, że się we wszystkich innych punktach z sobą nie zgadzają. warunki, pod jakiemipowstało, wprawiły je w przewrotne stanowisko j wszystkie zdania pomieszały. Ministeryum zasiało zamieszanie i bezrząd; karmić je więc także wewnątrz siebie musi. Izba jest rozdzielona, rozdrobniona, więcej niż kiedykolwiek. Już teraz nie można powiedzieć przeciw komu jest, lub z kim się trzyma. Ministeryum tyle ma zmiennych zdań, źe trzeba być za niem albo przeciw niemu, stosownie do stanowiska, z jakiego się na nie zapatrujemy, fctądto pochodzą tak różnorodne o niem sądy. Psie ma ono stałej polityki, a przynajmniej jej jeszcze nie pokazało; dla tego też sąd nie ma ostatecznego punktu oparcia się. Czyny jego równie są różnorodne, jak cały skład jego. Można ten lub ów środek pochwalić, jeżeli go pojedynczo i z pewnego stanowiska uważać będziemy, Ale nic nie rę czy, żeby stanowisko to było zarazem dobre. Jeżeli środek jaki połączymy z ogółem jego czynów, zawsze coś związku pozbawionego znajdziemy, i sprzeczność jakąś, która wszelkie wrażenie zatrze. Powszechnie przywodzą na dowód wielkiej niezgrabności i religijnego d ucha stronniczego tę okoliczność, źe po nadejściu wiadomości o śmierci Kardynała Fescha, tytułowego Biskupa Ługduńskiego, nie tylko tamże nabożeństwa żałobnego za duszę jego, ale nawet i jednej modlitwy nie odprawiono. Jeden tutejszy dziennik donosi, źe wychowaricom szkoły politechnicznej oddział drugiego pułku artylleryi naraz broń palną, której przy ćwiczeniach swoich używali, odebrał, (.-.azetle des Tribunaux zbija podanie T e m p s, jakoby Pana Drouota uwięziono. Stanął on tylko jako świadek przed Sędzią instrukcyjnym. W Eclaireur de la Mediterrannee z d. 2. Czerwca czytamy: «Kilkodniowy pobyt Xiecia Joinville w Marsylii i ponowione rozkazy Ministra marynarki, aby wszystkie na rozporządzeniu będę ce okręty czem prędzej uzbrojono, przyczyniły się w porcie naszym do niezmiernego ruchu. Uzbrajają wszysjtkie okręty, które się tylko na morzu utrzymać zdołają. Ale nie tylko z portu naszego wypłyną okręty do wzmocnienia eskadry Admirała Lalande, lecz także i do Brestu wysłano, jęk zapewniają, rozkazy, aby i tam wszystkie a wszystkie uzbrajano okręty." Listy z Tulonu donoszą, źe ani w Algierze, ani też w Tulonie r;ie poczyniono przygotow ań, z którychby o rychłem rozpoczęciu kroków nieprzyjacielskich lub o urzeczywistnieniu planu zajęcia całego wybrzeża afrykańskiego wnosić można. Podróż Xiecaa Nemur '824skiego nie zdaje się przeto zostawać w żadne';' styczności z przy pisywaną od dawnego czasu Marszałkowi Valee wyprawą. A n g li a. Izba niższa. Posiedzenie dnia 3go Czerwca, - Lord John Russell złożył swoje, już dawniej zapowiedziane wnioski względem Kanady. Jest ich dwa, to jest: »1) Izba ta sądzi, źe stosowną byłoby rzeczą utworzyć prawodawczą unią prowineyów wyższej i niższej Kanady, opartą na zasadach wolnego i reprezentacyjnego rządu, którąby tak urządzić należało, aby się do szczęścia i zadowolenia połączonych prowincyi przyłożyła. 2) Stosowną byłoby rzeczą, aby aź do roku 1842 zatrzymano nadaną na ostatniem posiedzeniu aktem parlamentowym władzę Generalnemu Gubernatorowi i nadzwyczajnej radzie niższej Kanady, z zastrzeżeniem jednak zmian, jakieby się potrzebnemi okazały.« Wypada zatem tylko obwieścić zasadę, źe złączenie tych dwóch prowincyi w jedne, czyli źe powrót do stanu rzeczy 1791 roku jest koniecznym; ale samo połączenie, porządek administracyi w połączonych prowineyach, oznaczenie ich stosunków do kraju macierzystego i pozostałych angielskich osad w Ameryce północnej, wszyslkie te ważne pytania do niepewnego, jak się zdaje, odroczono czasu. Za przyczynę tej odwłoki podał Lord John Kussell, źe stosowną byłoby rzeczą-wyrozumieć życzenia samego łudu kanadyjskiego pod względem utworzyć się mającej nowej administracyi, ale dzienniki ministeryalne dość jasno wyznają, źe niepodobieństwo przeparcia w parlamencie jakiegokolwiek środka, w jakiem się obecnie Ministeryum znajduje, jest jedyną przyczyną tej odwłoki. Pan Hume żalił się na takową odwłokę i opierał się przełożonemu planowi, jako dalszemu ciągowi teraźniejszego stanu rzeczy, skoro Lord Kussell skończył mowę uzasadniającą wniosek jego, w .której szczególniej miał wzgląd na znajome wnioski Lorda Durhama, które tylko częściowo pochwalił. Także Sir R o b e r t Peel żalił się na to, źe na tera?niejszem posiedzeniu chcą na samych zaprzestać wnioskach i takowe od wszelkich prawodawczych odłączyć środków. Końcowo dodał, źe nie jest bynajmniej zamiarem jego robić z sprawy kanadyjskiej pytania stronniczego. Pan Charles B uller'wszelką odradzał odwłokę, odwołując się szczególniej do obecnego, obawę wzbudzającego stanu osady; pochwalał on zamiar rządu połączenia tych dwóch prowincyi, ale równocześnie bronił innych planów Lorda Durhama, którego był Sekretarzem w Kanadzie, przeciw zarzutom Ministrów. wnioskami Lorda Johna Russella, na jego własne życzenie aź do dnia 10. b. m. Potem przeczytano po raz drugi bil o policyi stolicy, mocq którego, chcą urządzić policyą Cityi na w z ó r policyi reszty kraju. N a końcu p osiedzenia oznajmił Kanclerz Izby skarbow ej, że wniosek swój wzlędem zaprowadzenia Penny-porto pod tym tylko warunkiem przełoży, jeżeli się Izba zobowiąże do zakrycia wyniknąć ztąd mogącego niedoboru w wydziale pocztowym. Wierzą prawie, źe Ministrowie zmuszeni będą zaniechać znowu swego planu naukowego, obliczonego na korzyść wszystkich wyznań religijnych bez różnicy, na który tymczasowo od parlamentu 30,000 funt. szterł. zażądać chcieli, gdy niedawno temu li tylko na jednem posiedzeniu parlamentu 30 różnych petycyi przeciw temu planowi podano, podczas gdy ani jedna za nim nie przemawiała. Główna opozycya pochodzi z strony tak nazwanego narodowego towarzystwa do rozkrzewiania oświaty publiczne), które pod przewodnictwem Prymasa panującego kościoła, Arcybiskupa Kantuareńskiego, wyraźnie oświadczyło, że żaden systemat naukowy, nie oparty wyłącznie na nauce religii kościoła protestancko - biskupiego, nie zgadza się z pomyślnością, i dobrym byłem kraju. Z obrad jednak, na których uchwałę tę ustanowiono, jawnie się okazuje, że tu mniej chodzi o prawdziwy interes religijny, jak raczej o polityczne pytanie stronnictw. Ani jedna z mianych tamże mów nie oddycha prawdziwym duchem religijnym; wszystko się ogranicza na czczych i ciągle powtarzanych słówkach o konieczności nierozdzielnego związku między państwem a kościołem i wyłączenia innych wyznań od szkół utrzymywanych nakładem państwa, gdy tylko w nauce kościoła biskupiego znajduje się szczęście kraju, utrzymanie interesów tegoż i wielkości. Tak tedy z jednej strony używają tu tylko religii jako prostego środka do celów państwa i stronnictwa, a z drugiej strony kartyści na zgromadzeniach swoich formalne sobie z religii wyprawiają drwinki. ' Sławna sprawa Pana Alexandra Humphreys, udającego się za potomka domu Hrabiów btir ling i na mocy tego za dziedzica wielkiej części posiadłości angielskich w północnej Ameryce, została odsądzona w najwyższym sądzie (justiciary) Edymburskim. Wiadomo, że Pan Humphreys opierał s w ej r a w a na starożytnych jakichś aktach, danych mu przez sławną paryską wróżkę, Parmę Lenormand. N a jednym z tych aktów były nadpisy sławnych: Fłechier, Biskupa Nimes i Fenelona, Arcybiskupa Kameraceńskiego. Te nadpisy miały świadczyć o rzetelności listu niejakiego Mallet, pisanego z Lugdunu w 1706. r., który twierdzi, źe będąc w Kanadzie, widział kartę N o v o d a m u s, daną przez Karola I. Hrabi Stirling. Prokurator Sądu oskarżył Pana Humphreys o sfałszowanie tak listu jak i nadpisów dwóch sławnych mężów, w Paryżu w roku 1837-, w domu na ulicy Tournon, zajmowanym przez Maryą-Annę Lenormand, księ"'arkę i wróżkę. Sąd przysięgłych po pięciu godzinach narady oświadczył jednomyślnie, źe wyciąg z karty N o v o d a m u s jest fałszywy, a prostą tylko -większością, że niema dowo d u, iżby oskarżony wiedział o fałszu, lub iżby używał sfałszowanej karty jak ważnej, po przekonaniu się o jej nieważności. Kanclerz przeto wyrzekł uwolnienie od winy Pana Humphreys, który z radości omdlał. Pierwszy okręt żaglowy żelazny, zbudowany w Anglii, zwany «Ironside»" , wrócił do Mersey z podróży do Ameryki, która trwała pięć miesięcy. To doświadczenie dowiodto, źe okręty żelazne mogą przepływać Ocean bezpiecznie, gdyż igła magnesowa bynajmniej ze zwykłego kierunku, jak się tego lękano, nie zbacza. Z Londynu, dnia 4. Czerwca. Listy z Lizbony z dnia 27. Maja zwiastują niepodobną do prawdy pogłoskę o zamierzonem przez Kortezów ogłoszeniu bankructwa państwa. Statek parowy «Liwerpooł« przywiózł wiadomości z Nowego-Yorku aź do d. 18. Maja. Między passaźyerami jest też znajomy członek kongressu amerykańskiego, P. Daniel Webster. Wychodzący w Washingtonie na wpółurzędowy G lob e ogłasza wyiątek z dyplomatycznej korrespondencyi między Lordem Palmerstonem i Posłem Manów Zjednoczonych w Londynie, Panem Stevenson, z której wynika, źe ostatni w zleceniu Prezesa Stanów Zjednoczonych u rządu angielskiego się zapytał, azali poczytuje rzeczą stosowną, aby przez kongres «chwalone nadzwyczajne posłannictwo do Londynu wyprawiono i takim sposobem układy względem sporów granicznych z Washinglonu tamże przeniesiono. Lord Patmerston dowodzi w odpowiedzi swojej, źe środek takowy w śród obecnych okoliczności nie wyda pożądanego skutku, oświadczając oraz, źe do Posła angielskiego W Washingtonie nowe wydał instrukeye, stosownie do których Prezesowi ma byC zaproponowanem, aby obustronnie Kommissarzy mianowano, którzyby plan spornej bierni,. zdjęli i albo sami rzecz całą załatwili, albo rządom swoim ją do rozstrzygnięcia podali. *esa. W dolnej Kanadzie sąd wojenny po «miesięcznych czynnościach sessye swoje zamknął. Z pomiędzy 110 powstańców 12 powieszono a 9 na wolność puszczono; reszta na śmierć skazanych siedzi w więzieniu. Potwierdza sie, ze Generał Santa Cruz w Peru przez ( hilijczykow na głowę porażony został. Strącł 3400 ludz, którzy się w niewolą dostał., i cłą swoje kassę wojenną, w której .90 000 doi arów było. Sam uszedł z 20 ludźmi; Generałowie Moran i Urd.nea polegii. Generał chilijski Lafuente spodziewał się * * & ? « . «« W L li n * stanąć. C I I . o . 1500 woiska, załogi jeszcze się trzymało sprawy Santa Cruza Z dnia 5. Czerwca. Listy handlowe z Vera-Cruzu z d. 9. Kwietnia donoszą ze tameczny gmach komory celnej z wszelkiem, tam złozonemi towarami stał się pastwą płomieni. Ogier, w nocy z d. 7. na 8. wybuchnął . szerzył się z okropną szybkością. Strata ma byc ogromna, przeszło milion pesosowo Jest podejrzenie, źe ogień ten podłożono a to z nienawiści ku Francuzom, kiedy dmem przedtem ładunki dwóch francuzkich okrętów tamże złożono, Kupcy anielscy udali się do Konsula W. Brygą.aMzeffiW nOOión'ef z\MdY naGłoszą znowu, źe Lord Hill, NaczelnyWódz armii, urząd swój złoży, i źe Margrabia Anglesea ma być jego następcą. W S ta n d ard czytamy: »Juźeśrny napomknęli o buskiem rozwiązaniu parlamentu, któr coraz więct;j wiary skuje. Zdaie sję .«UI«. JI.«.a«. «-..,..., ...».] »» UJ Ł , «a:JC'4 to być tak dalece nie naturalną rzeczą, zęby Ministrowie teraźniejsi odwołaniem się swojem do ludu własne nieszczęście sobie zgotować mieli, iź początkowo i my podobnie, iak zapewne wielu z naszych czytelników, pogłoścetej nie wierzyhm. Musimy jednak wyznać, żeśmy się po zasięgnięciu dokładnych Wium; i l}!>i łqil11i, liż UJ!Mffl Im8I-ł:J-tlt1fł1e rozwiązanie parlamentu gotuje. Przywodzą różne przyczyny tego tak nadzwyczaj neE;O postanowie nia. Bez -ubliżenia S7aC 1 1 n - kowi nie możemy jednei z tych przyczyn przyl . e9 e a fl3 1J tr !1IffiW , którzy od Ministel)'Um zalezą. Jestzas następująca: Pewna znako mita osoba, naprowadzona Przez d:lmy dw oru !la .fr Śl . f ł$zywą:; j;f ofN c PJł J1 anPęffte U ę z!Epi ąz !16 lJar1».mentu nie powiększy liczby tych człon!.:ów Izby niższej, którzy by Ministrów bronić gotowymi byli. I)rugie przypuszczenie przypisuje Lordowi Melbouraemu lepszy i uczciwszy sposób myślenia an.V"i; - , j · naszim"'zeczywlcL przypTat nar 2Y P 'T wszy Minister miał bowiem powiedzieć £ w ostatnich sześciu miesiącach dla te-o tllkn ster rządu zatrzymał ahv I LJ K ° } i radykalistów "'od rządu oddalić T postanowił parlament rozwiać dfa"''''zczf ma ostatniej nadziei radykalistów Ul bardzo dobrze, źe '" Brd ITlbolili "I zraędność użalał, jakiei T < w. Niese 5 3 2 l Ogółem I . 8 ] 10 9 ] 2 K.