GAZETA Wielkiegolicil'W"a POZNAI8KIEGO. Nakładem Drukarni Nadwornej W Dekera i Spółki. - Uedaktor: A, ITiMttoteshł. }/(f &5. W Srodę dnia 10. Lipca. 1839« Wiadomości zagraniczne. F r a n c y a. Z Paryża, dnia 29 Czerwca. Dzisiaj M o n i t o r zawiera co następuje: «Reskrypt Gubernatora Martyniki, dozwalający wywozu cukru za granicę pod każdą bandera, wręczony został rządowi d. 27. b. m. Chwycono się niezwłocznie środków dla unieważnienia skutków tego reskryptu, a - Nie ulega prawie żadnej wątpliwości, źe środkiem, mającym tamować wpływ tego reskryptu, jest reskrypt przeciwny; wnoszą jednak, źe aź do nadejścia łegoź 25 milionów kilogramów już wywiozą. Ministeryura odebrało dziś rano telegraficzną depeszę o sprawach wschodnich; treść tejże ma być dosyć zaspakajająca. D z i e n n i k s p o rów nie przestaje bronić sprawy Mehmeda Alego: »Większa część zażaleń Sułtana, powiada tenże, ściąga się raczej do religijnej karności i zwierzchniej władzy duchownej, nie zaś do w istocie karygodnych czynów. Przytoczone wypadki, jakkolwiek naganne, zważając na stosunek lennika do zwierzchnika tegoż, nie są przecież buntowniczemu Jeżeli Mehmed Ali xv prowincjach państwa swego rządzi, jeżeli prawnieograniczonej władzy pragnie, jestto przyj wilej, jaki sobie najmniejszy przywłaszcza Basza; jestto niezmienne stanowisko przemocy na Wschodzie. Utworzenie państwa w Egipcie jest właściwem tylko Mehmeda Alego dziełem. Można go więc uniewinić, jeżeli Egipt za wakujące Jennictwo poczytuje, i za swoję, nie zaś za własność Porty uważa. Nie trzeba się także dziwić, źe władza jego po upływie lat trzydziestu wszystkie niemal ibrmy władzy królewskiej przybrała. Zadziwia to mocno, gdy mu manifest Sułtana za wielką poczytuje zbrodnię, źe oddziałowi wojska angielskiego, chcącego zSuezu popłynąć do Bombaju, przejścia przez kraj swój wzbronił. Zarzut takowy nie może być na żaden sposób przedmiotem rozpraw. Gdyby zresztą Wicekról był przechodu tego dozwolił, bylhy Egipt, jeżeli nie swoję niepodległość, przynaimniej swoje bezstronne stanowisko utracił. Miasto Aden w Teharuie, w południowej stronie Yemeńu, kupione przez Anglików od jednego z Sułtanów kraju tego, nigdy do Porty nie należało, i jeżeli tam Mehmed Ali przeciw Anglikom intrygował, bronił tylko swego własnego interessu, nie mogąc zataić przed sobą, źe faktorya w Adenie niezadługim czasem cały handel kawę sobie przywłaszczy. Uwagi łe nie powinny zać, lak łatwo można przesadzone spro tować podania. Ale podziwiać trzeba, z jaką zręcznością najmniejsze uchybienia Mehmeda Alego przeciw Anglii jako ciężkie przewinienia przeciw Porcie wystawiano i za zbrodnią przeciw Sułtanowi popełnioną poczytywano. Co się trzech artykułów, dołączonych jako ultimatum do manifestu, dotyczy, nie można wcale na nie zważać, bo się tylko do pytań względem formalności ściągają. Radzilibyśmy Menmedowi Alemu, aby je przyjął, bo d& facto stanowisko jego w niczem się nie zmieni. Pytanie względem dziedziczności tronu trzeba przyszłości zostawić. Tym sposobem by się pokój zabezpieczył.« Loyd Nantais donosi, że listy z Gwadelupy z dn. 2Y. Mala zawierają wiadomość, iż gubernator tej osady w istocie wstąpił w ślady gubernatora Martyniki i wywozu cukru pod każdą banderą dozwolił. * Z dnia ÓD. CZ e rwca, Na posiedzeniu dzisiejszćm Jzby Parów świadek Vaillant zeznał na korzyść Barbesa, źe gdy tłuszcza do porucznika ognia dać chciała Barbes zakrzyknął: «Nie strzelajcie!" Obw łowany zresztą mało co odpowiadał, oświadczając, że idzie za przykładem lndyan, którzy dostawszy się w ręce nieprzyjaciół swoich, nie czynią żadnych usiłowań bronienia się, lecz spokojnie głowę swoje pod miecz wroga poddają. Następnie słuchano obżałowanego Noguesa. Ten powiedział: «Nim na przełożone mi pytania odpowiem, uczynię dwie ogólne uwagi, ściągające się do dwóch współobżałowanyth moich. Pierwsza tyczy się Martin Bernarda. Dnia 12. Maja byłem na ulicy jjuurg l'Abee między 2 - 300 powstańcami. Szukałem Martin . Bernarda, ale nie mogłem go ni.ądzie znaleźć. U słyszawszy później że go zabito, sądziłem, iż na tern nic nie zależy, jeżelim na dawniejszem badaniu Prezesowi powiedział, żem go w wielu miejscach widział. Ale teraz oświadczenie to cofam. Co się tycze obżałowanego Bonetta, widziałem go spokojnie w kawiarni siedzącego.« - Dalej pytany, powiedział, że bywał wprawdzie na ćwiczeniach towarzystwa, ale w rzeczy samej do towarzystwa nie należał. Dalsze badanie jego nie wyświeciło stanu rzeczy. Przeczytano tylko dwa listy jego do dwóch dziewczyn, Daniel i Reine Morel. Pierwszej prosi o pieniądze, aby się jako człowiek honorowy t. j. przez zapłacenie długów swoich - do ofiary przygotować. W drugim wyraża: "Dotychczas nic złego nas nie spotkało; wczoraj przez cały dzień walczyliśmy a spodziewamy sic, źe tego wieczoraznowu z cznIemy. Jeżeli nie zgInę, będziesz żoną mOją.« Gazette de France donosi: «Wiarogodne do Paryża nadeszłe depesze, obejmują ważne wiadomości o stanowiskach armii tureckiej i egipskiej. Haf1Z Basza z głównym korpusem naprzód postąpił i uderzył dzielnie na straż przednią Ibrahima Baszy; ten stosownie do wyraźnych rozkazów Mehmeda Alego gwałt gwałtem odpierał. W pierwszych chwilach Ibrahim Basza brał górę, ale Hafiz Basza dawniejsze swoje stanowisko zajął. Wszystko dowodzi, źe kroki nieprzyjacielskie groźniej się ponowią i źe przyjazne sprawy załatwienie do prawdy niepodobnćm « Semaphore de Marseille zawiera, co następuje: »Dom handlowy tutejszy odebrał pismo od oficera eskadry Admirała Lalande, stojącej na kotwicy pod Ourlae. Wyrażono w niem, źe Admirał bardzo ważne odebrał depesze i źe rozkaz odpłynięcia wydano. Dc*da ą jeszcze, źe eskadra w kierunku ku Dardaaellom się puści, kiedy stosownie do pogłoski armia egipska i turecka nareszcie z sobą się starły i po zaciętej walce Ibrahim Basza zwycięztwo odniósł. Wszakże pogłoska ta nie znajduje wiary.« Z Perpignan donuszą, źe sąd wojenny Generała r.rossard jednozgodnie niewinnym uznał i uwolnił. Austrya. Xiąźę Bordeaux, wracając z Siedmiogrodu A przybył z swoim orszakiem (Xicciem Levis, Hr. Latour Maubourg i Hr. Montbel) do Pesztu, gdzie za yśla k ka d i zabawić i wi dzić inne okolIce węgIerskIe, a szczegolnIej Preszburg. Dla młodego Xiecia przygotowano uroczystości. Z Preszburga, dnia 22. Czerwca. (Gaz. towsz.) - Nieporozumienia w Izbi Stanów (Standetafel) między deputowanymI komitatów i miast coraz groźniejszemi się stają. Przyczyną tego skompromitowanie komitatu Pesztskiego z powodu unieważnionego przez rząd wyboru Hrabiego Gedeona Baday, zostającego juź od 18 miesięcy w stanie oskarżenia, co Sejm za zgwałcenie praw i wolności wyborów poczytuje. Oświadczył wiqc, źe przed załatwieniem tej sprawy na żadną z propozycyi królewskich nie zezwoli; przeciwnie Izba Magnatów polegając na 13(ym artykule prawa z r. 179)., stosownie do którego propoZycye królewskie w każdym razie nasamprzód powinny być rozbierane, i tą rażą załatwienie tychże zaleca, A pory stąd powstałe z tak zaciętym toczą się uporem, źe czynności sejmu przez to wielkiej doznają zapewne wymiana częstych not między obiema Izbami i dokładniejszy rozbiór pytania tyczącego się wolności mówienia, przy której to sposobności fiskus królewski i sąd najwyższy zapewne gorzkie będą musiały słuchać wyrzuty z przyczyny ostatnich aresztowań.Nasza kochana młodzież ćwiczy siq zresztą gorliwie w szlachetnej sztuce gwizdania, sykania, tupania nogami i t. d. a przestrogi i pogróżki Prezesa, wzywającego do porządku, są istotnie głosem na puszczy, którego nikt nie słucha. Włochy. Wielki Xiążę Toskański ma w tym roku dać nadzwyczajne widowisko miastu Florencyi. Sławny pałac Pitti z ogrodem Boboli ma byó Wspaniale oświecony, 10 tysięcy gości ma być zaproszonych, dla ludu przed pałacem będą urządzone dwa place do tańca, a pałac ma być dla każdego w wieczór balu otwartym. Wielki Xiąię przeznaczył na tę uroczystość 200,000 lirów. Turcya. Journal de Smyrne wypłynięcie flot ty egipskiej z Konstantynopola także za pierwszy, pewny znak rozpoczynającej się wojny poczytuje. Nim ilotta ta z 36 statków złożona pod żagle wyszła, Sułtan z obudwoma synami swemi na pokład okrętu liniowego »Mahmudje" przybył i tam przeszło 3 godziny zabawił. Udzieliwszy Kapudanowi Baszy ostatnich instrukcji, życzył mu wedle zwyczaju szczęśliwej podróży i wszelkich pomyślności. Potem udał się Sultan na swój paradny siatek, który go wśród gromu dział · wszystkich okrętów wojennych do pałacu Beylerbey sprowadził. »Flotta Ottomariska (powiada wspomniany dziennik) istotnie pic · kny przedstawia wi o IV. U I C i II c - ZnOŚny im status quo i bój o życie lub śmierć j"uż się między nimi rozpoczął. Nie łatwo zapatrywano SIę na tak ważny i z pewnością dla Europy tak obfity w skutki wypadek z tak wielką obojętnością - % obojętnością, która się w ten tylko da wytlómaczyć sposób, źe aż do tej chwili jeszcze wiedzieć nie można, w jakim sposobie i za kim albo przeciw korni» różne się mocarstwa europejskie oświadczą; a niektóre mocarstwa zapewne jeszcze same o tem nie wiedzą, choć zmuszone będą być w pogotowiu na każdy możliwy wypadek. Pomiędzy zawikłanemi usiłowaniami różnych mocarstw trzy tylko rzeczy są jasne, a nawet, rzeeby można, zgodne z rachubą matematyczną, ttossya musi wpływu swego w Konstantynopolu bronić, ażeby żadne mocarstwo europejskie flotty na morze Czarne wysełać nie mogło; konieczność ta jest dla Rossyi do tego stopnia nieodbicie potrzebną, źe w razie gdyby wpływ jej miał być zagrożonym, z orężem w ręku przy swojem obstawać będzie zmuszona. Auślryi interes wymaga, aby Hossya dla utrzymania wpływu tego Konstantynopola swem wojskiem nie obsadziła, Położenie rzeczy w Indyach, gdzie co chwila walka przeciw Anglii'wybuchnąć może, zmusza tę potęgę torować nawet orężem drogę sobie przez Egipt, który Mehmed Ali zamknąć odgraża i może, bo niepodobno zezwolić jej na to, aby posiłki do Indyi około przylądka Dobrej nadziei wysełać miała, albo odnogą perską nową sobie w tym celu tworzyła drogę. Francya nie ma wprost żadnego naglącego interesu w sprawie Wschodu i przyszłość dopiero wykaże, czy prawdziwe istotnie było twierdzenie, że Francya na zupełne pognębienie Mehmeda Alego nie zezwoli. W obecnćm położeniu zaś rzeczy jedna tylko Anglia stanowczo działa za sprawą Sułtana przeciw Mehmedowi Alemu, albo raczej nagli do wojny, aby mieć jak najprędzej pewność -względem niebezpiecznego przechodu wojska angielskiego przez Egipt. Jednakże się i Anglia czynnie osobiście nie wmiesza, dopóki sprawa w Syryi rozstrzygniętą nie będzie. Wszystko więc zależy od wypadku walnej bitwy w Syryi. Jeżeli się Ibrahimowi Baszy noga pośliznie, skończy się panowanie Mehmeda Alego, a może nawet Anglicy zajęciem Alexandryi upadek jego przyspieszą. Jeżeli zaś Ibrahim basza przeważne odniesie zwycięstwo, jak pod Koniahem, może sobie wtedy i drogę do starożytnego tronu w btambule utoruje, i naraz zmieniłyby się jego stosunki z Anglią , i Rossyą. Mehmed Ali musiałby się wtedy wszystkiego od Rossyi obawiać, a z strony Anglii żadneby mu niebezpieczeństwo nie zagrażało. Jeżeli się więc los jednej lub drugiej strony stanowczo rozstrzygnie; jeżeli Sułtan się jeszcze pokój między mocarstwami europejskiemi ostać, a zatargi między Anglią i Rossyą będą tylko zatargami azyatyckiemi; Francya nie patrzyłaby wprawdzie obojętnem okiem na upadek Mehmeda Alego; Bossya zapobiegałaby naturalnie ustaleniu się nowej dynastyi w Konstantynopolu z łatwych do odgadnienia przyczyn; ale ani jedno, ani drugie państwo nia zechciałoby zapewne rozpoczynać wojny. Rozstrzygnienie na Wschodzie stało się koniecznem, i jeżeli przez dwa naprzeciw sobie stojące wojska nie nastąpi Anglia i Rossya sprowadzą je pod jakimkol wiek bądź pozorem. Oczywista zaś, że się już prawie mocarstwa nie spodziewają, aby Ibrahim i Hanz Basza sami rzecz tę rozstrzygnąć mieli.« ROZlllaite wiadolllOŚci. Akademia bruxelska ogłosiła na rok 1840 nagrodę za podanie środka, któryby zapobiegł częstym explozyoni w kopalniach węgli kamiennych. Do nagrody przez Akademią ustanowionej Rząd przydaje 200 fr. Burza dnia 18. Czerwca zrządziła w Gandawie niesłychane szkody; szczególniej ucierpiały ogrody kwiatowe, które od niepamiętnych czasów stanowią główne źrodlo bogactwa tego miasta. Ze stu ogrodników, bardzo wielu w przeciągu jednego kwadransa zupełnie zniszczonych zostało, a nawet zamożniejsi właściciele, którzy majętność swoje od całkowitego zniszczenia ochronić potrafili, ponieśli wielkie szkody. - J eden z głównych reprezentantów Gandawskiego Ogrodnictwa kwiatowego ceni swoją stratę na 18 - 20,(00 franków. Komitet Związku ogrodniczego na "posiedzeniu swojem postanowił, ażeby na wsparcie mniej zamożnych ogrodników dać koncert i prócz tego ogłosić składkę. Sam Komitet ofiarował w tym celu 1000 fr. Akademija Ś. Cecylii. W Paryżu zawiązało się muzyczne towarzystwo, pod nazwą: Akademija Stój Cecylii, na którego czele znajduje się 150 najsławniejszych kompozytorów i artystów. Margrabia Louvois jest prezydentem, Meyerbeer i Auber są wiceprezydentami; profesor Charles Durand jest sekretarzem i mówcą. - Dnia 18. Maja Wyprawiono pierwszy wieczór, na który się bardzo licznie świetna publiczność zgromadziła, i na którym Beriot, Rombert i Klara Wiek słyszeć się dali. Waleczna grzeczność. Okrętowy kapitan Du eh i Ple a u, w czasie gdy pod dowództwem BailIi de Suffren na podzwro tnikowych morzach z Anglikami wojną oprowadził, dał dowód nadzwyczajnej odwagi i waleczności. I lak pewnego razu, zarzuciwszy na wybrzeżu wyspy Gwadelupy kotwicę, zaprosił kilkanaście dam na obiad do swojego okrętu. Lecz na godzinę przed obiadem ukazała się angielska fregata, którą Duchilleau mniemał być kupieckim okrętem, a przeto natychmiast na nię uderzyć postanowił. Z tego powodu kazał przeprosić damy, i donieść im, źe ponieważ z nieprzyjacielem dziś ma utarczkę, przeto na dzień jutrzejszy do siebie je zaprasza. Poczem nie czekając ataku, uderza sam na fregatę, pokonywa ją i bierze jej kapitana w niewolę. Wróciwszy na wybrzeże . . ' I ujrzawszy na drugi dzień w południe u siebie zgromadzone damy, rzekł: «Mocno żałuję, łaskawe panie, żem wam wczoraj nie dotrzymał mojego słowa. W nagrodę zato mam zaszczyt przedstawić wam przyjemnego towarzysza do stołu.« To rzekłszy wskazał na angielskiego kapitana,: Ten skłoniwszy się odrzekł z uśmiechem: Załuję tylko, że ja wćpanu tego zaszczytu nawzajem oddać nie mogę. Taglioni w Wiedniu. - Gdy Taglioni była ostatnią rażą w Wiedniu, przyjmowano ją z takim zapałem, źe po przedstawieniu, danem na jej korzyść, które 36000 zł. p. zysku przyniosło, nie tylko ją 41 razy przywołano, ale nadto, gdy powracała do domu, wyprzęźono konie i w t mfie ciągniono ją aż do jej pomieszkania. Zegnając się tancerka z lak wdzięczną publicznością, z okna rzucała kwiaty, całusy, i zdarzył się zabawny przypadek, źe w tłoku pod jej oknami stojący Zydek polski białą chustkę w ręku trzymał. Otaczający go sądzili, że chustkę tę Taglioni na 'pamiątkę oknem zrzuciła, wydarło mu ją więc, rozszarpano na drobne kawałki i nie jeden zapaleniec nosi teraz w pularesie, jak jaką świętość, kawałek chustki - polskiego Zydka. * TEATR A£IEJSKI. W czwartek dnia 11. Lipca 12te przedstawienie polskie towarzystwa artystów dramatycznych pod dyrekcyą Pana Zygmunta Anczyca: Ciotunia, komedya oryginalnie przez Hr. Alex. Fredra napisana w 3ch aktach. Zakończy: N o w y rok, komedyo-opera yv lym akcie przez J . Jasińskiego. Domy moje z sadem i ogrodem warzywnym pod Nr. 5. przy ulicy Przegonnej (w pobliżu nieruchomości PP. Kramarkiewicza i Pade) chcę z wolnej ręki za umiarkowaną cenę sprzedać. Bliższą wiadomość u mnie poWziąść można. Jan Handschuh, szewc