A
Wielkiegom«,
Xieetwa PO ZNAN SKI EGO.

Nakładem Drukarni Nadwornej W Dekera i Spółki. - Redaktor: A. 11« lllIOIO«JI/.

III38.

We Wtorek dnia 15. Lutego.

1849.

Wiadolllości zagraniczne.
Polska.
D Warszawy, dnia g. Lutego.
JVV. Radzca Tajny Fuhrman, Dyrektor Główny Pr-zydujący w Kom. Rząd. Przych. i Skarbu, powrócił onegdaj z Petersburga.
Anglia.
Z Londynu, dnia 5. Lutego.
Podług podania S t a n d a r d a, który wiadomość tę z wiarogodnego ma mieć źródła, odbędzie się wkrótce w Londynie zgromadzenie I. bku pów, które się zajmie zbadaniem stanu kościoła pod względem wyłuszczonych w nowszych czasach dogmatów w pismach puseitowskich. Sprzyjająca puseismowi Timessąe<<i, fe Biskupi be* wezwania innego duchowieństwa, nie są do tego upoważnieni. Mowa, którą Królowa Parlament zagaiła, ogram ministeryalny, juz z gazet znana. Jest ? j' krotka, ale treściwa. Włożyła ona na Parta ent wielką pracę; a że Ministeryum co do wszystkich pytań większości pewnem być rooze, spodziewać się więc należy, że całe swoje zadanie przeprze. Postanowiło ono także ani jednej nie tracić chwili, maiąc poprzednio pięć miesięcy czasu do gruntownego rozyyażenia wszystkiego.
Już w następną środę np. zamyśla Sir R. Peel swój plan do nowego"prawa zbożowego rozwijać, gdy to zdaje się być pytaniem, wymagające«) jak najrychlejszego załatwienia, gdy równie przyjaciele, jak przeciwnicy rychłego załatwienia tegoż pragną. Ci nawet, co dawniej stanowczo każdej zmianie przeciwnymi byli, domagają się teraz, aby niepewność panującą w tej mierze raz na zawsze usunięto. Tern oni się pocieszają, że to złe z rąk przyjaciół pochodzi, a nie od stronnictwa, obstającego częścią za niskiem stałem cłem, częścią, za wolnym dowozem. Xiąźę Buckingham oświadcza wprawdzie, że się planowi ministeryalnemu opierać będzie; ale to tylko dla ocalenia honoru czyni; większa część posiedzicieli gruntowych przekonała się niezawodnie* że jakikolwiek plan Peela być może, gdy gd odrzucą, później coś gorszego na kark sobi« ściągną. Ze na pokrycie niedoboru nowe podatki mają być wniesione, już się w części z mowy od tronu okazuje; i prawie powszechnie się domyślają, że to będzie podatek podług majątku. Gdyby się rzecz tak miała i gdyby Ministrowie, jak już oświadczyli, cIa wenodowe w ogólności zmniejszyli, zyskaliby wiele na przychylności publicznej i wolniejsze mieliby ręce do działania, niż którekolwiek inne Mi*  tej sposobności tak było liberalne, iź Exministrowie nic więcej powiedzieć" nie mogli, tylko, źe to czynio, co oni czynili, a!e że ich dla tego od steru rządu odsunięto. Dla tego tez opozycya żadnego oporu wniesionemu przez stronę ministeryalną adressowi nie stawiła, i właściwe roboty Parlamentu mogą się juź w przyszły poniedziałek rozpocząć. Ale jednak na to jeszcze uwagę zwrócić należy, źe niety Iko o planie emigracyinym, jaki w czasie feryi rządowi podsuwano, mowy nie ma, ale także o zupełnem przeistoczeniu nowego prawa o ubogich, albo dodatku z kassy publicznej na budowę nowych kościołów, lub też o skróceniu czasu na pracę przeznaczonego w fabrykach. Peel wyznał wprost, że go ludzie, przedstawiający mu się jako Deputowani z Yorkshire, złudzili; mniemał on, źe to byli istotnie robotnicy z fabryk, mianowicie gdy z rzeczą tą dokładnie obeznanymi być się zdawali, nie zaś dziennikarze, czem się istotnie by ć okazali. N ie zdaje się jednak, aby im takie miał uczynić nadzieje, jak to w swem jednoslronnem sprawozdaniu do zrozumienia dali. Co się zaś prawa o ubogich dotyczy, mogłoby Minisferyum przez swoie postanowienie obstawania przy niem, nabawić się kłopotu, gdyby przy tern na pomoc V\ higów i ich dzienników liczyć nie mogło. Bardzo wielka albowiem liczba konserwatystycznych członków Izby niższej przyobiecała przy wyborach opieri.-j się temuż, a dzienniki ministeryalne są prawie bez wyjątku przeciw tymże. Wiele podobnież członków i dzienników tego stronnictwa Jest całkiem za dodatkami z skarbu publicznego na budowę kościołów, o czem Ministeryum słuchać nie chce. Dla tego więc musi ono w innych kierunkach coś ważnego uczynić, aby się przy sterze rządu utrzymać. Uwagi godną jest przy tern także rzeczą, źe z strony ministeryalnej t e r a z panująca pomiędzy rękodzielnikami nędia w całej obszerności przyznaną została. Xźę Capuy z swą małżonką zimuje w Piichmond i bardzo rzadko przybywaj do miasta. Xiąźc pobiera ci.-jgłe 4000 funt. szterl, z Xięstwa swego Mascali w Sycylii. Francya.
Z Paryża, dnia 5. Lutego.
Podług Kuryera francuzkiego Ministeryum przedloźeriu wniosku Pana Gannerona opierać się nie będzie, pochlebiaiąe sobie, iż w biórach otrzyma Kommissyą, która owę reformę przy pomocy utrudzenia środków przytłumić potrafi. Co się wniosku Pana li ucosa dotyczy, takowy Pan Gui/.ot zaraz na Wstępie z całym zapałem zbijać będzie i liczy
2:przy tern na pomoc z strony przyjaciół P and w Dufaure i Passy, chociaż ci dwaj Deputowani osobiście, wierni swym dawniejszym zobowigzaniom, może wspomniane wnioski o reformie popierać zechcą. Stan zdrowia Marszałka Soulla codziennie się polepsza; dziś znowu po raz pierwszy wyjechał na godzinę na przejażdżkę. Donoszą z Algieru z dnia 25. ź. m.: «General liugeaud odpłynął dn. 11, b. m. na parostatku »Cocyte» do Oranu, gdzie się obecnie wypadki nalwiększej wagi dla przyszłości osady, spełnia, ą. N a czas nieobecności jego o b owiązki (ieneralnego Gubernatora Generał Porucznikowi Rumigniemu powierzono. .Niepogoda zdaje się zbliżać do swego końca, do Blidahu było luź można znaczny tabor wyprawić. Z Medeahu otrzymaliśmy nowsze wiadomości. Stan zdrowia załogi tameczne) jest wyborny, ale ta, równie lakiuy, zostrązimą walczyć musi. W owych okolicach bardzo wielkie spadły śniegi, przezco załoga utraciła znaczną ilość bydła na rzeź przeznaczonego, które zimna znieść nie mogło. W lazarecie mało było chorych, a w całe) okolicy zupełna panowała spokojność. Port nasz napełniony jest okrętami wszystkich naro dów; obecnie liczą ich 300. Dowodzi to dostatecznie, że we Francyi i gdzieindziej w przyszłość naszel osady wierzą.« Z Stra sb urga, dn. 2. Lutego.
(Gaz. Powsz.) Wielkie wrażenie robi w tej chwili wzniecone podejrzenie przeciw przy tule,szym uniwersytecie ustanowionemu Professorowi F e r r a r e m u, przeciw zasadom którego już dawniej niektóre dzienniki francuzkie powstawały. Gdy juź lu dawno nic uderzającego o nauce naszego uniwersytetu nic było słychać - co bowiei.: Bautain przed niewielu laty pisał i mówił, juz z wiatrem uleciało - przeto umieszczone w łych dniach w tuteiszym dzienniku E l s a s s ostrzeżenie o niebezpiecznym Professorze zwrócił» na siebie w najwyższym stopniu uwagę publiczności. Dziennik ten obwiniał Professora filozofii, źe pochwala zasady s o c y a l i z m u i s y s t e m a t K o m m u n i s t ów, źena swoich prelekcyach pytania o panowaniu zdolności (gouvernement des capacites'" i o wspólności majątku i kobiet rozbiera. W skutek tego umieścił dziennik tutejszy odezwę do rodziców i przełożonych, w której zupełnie jawnie powiada, ażeby młodzieży bywania na prelekcyach Pana Ferrarego wzbraniali. Modny filozof nie ociągał się bardzo z odpowiedzią. Oświadczył on, iź tylko powiadał, co każdemu nauczycielowi filozofii, mówiącemu o r z eczy pospolitej Platona powiedzieć wol Tennemann i Cousin równie o nauczenie , Kommunizmu, jak on podejrzani być mogą; podług tego przypuszczania zaś i uniwersytet ca'.y o sprzyjanie Kommunizmowi obwiniać można, gdy ten kollegiów i obeznania się z filozofią Platona dozv\ ala i zaleca. Jakkolwiek zaś bądź, niektórzy bardzo czcigodni mężowie, znający z bliska Pana Ferrarego, twier-, dzą, źe tenże rozbioru systematu swego bynajmniej nie chciał użyć za pozór do ogłasza-" nia owych zagubnych nauk, które się w najnowszym czasie processem Quenisseta i potępieniem Dupotego skończyły. Ministeryum przecież inaczej sądziło i prelekcje Pana Ferrarego zawiesiło. Hiszpania.
z M a d ryt u, dnia 22. Stycznia. (Z listu.) Prezes Ministrów P. Gonzalez, usiłuje teraz nastraszyć Deputowanych. Wczoraj oświadczył z całą powagą w Kongresie, źe zmiana Ministerstwa pogrążyłaby naród w be»denną przepaść. Wszelako trudno pojąć, z której strony Kongressu mają być wzięci nowi Ministrowie, bo żadna z nich nie jest dosyć silną do pozyskania większości. S tronnictwo Pana Lopez Caballero rozbiłoby się natychmiast o połączony opór republikanów i teraźniejszych ministeryalnych Deputowanych. Jeżeli zaś, co zapewne nastąpi, rozwiąże Rejent Kortezy, tedy łatwo przewidzieć, źe nowe wybory wypadną znowu przeciw istnącemu Ministerstwu. Wśród takich okoliczności kazał Rejent przedłożyć Korlezom projekt do prawa, który tutejsze dzienniki uważają jednozgodnie za «wprowadzenie protestant y z m u. Projekt ten zamieszczony był we wczorajszej G a c e t a; jest to naiwaźniejszy w naszych czasach dokument, zawiera jawne wypowiedzenie wojny całemu koścjołowi katolickiemu. Nie mniej uwagi godnemi są adreea prowincyalnych deputacyi rmunicypalności, W których Francya wyzywana jest do wojny.

Austrya.
Z n a d g r a n i c y w ę g i e r s k i ej, dnia 26go S tycznia.
podług doszłych nas dzienników węgier*k'<'h obrady odbywane w naj nowszych kon8re acyach po rozmaitych komitatach takiej o Vo dzą wolnomyślności, że ogłoszenie ich czasy Cesarza Józefa nam na pamięć przywo,  . entl ciaż tu i ówdzie, n. p. w komitacie StulilweissPnburgsl<jm) w którym w moc wyroku z dnia 18. btycznia ostatnie papieskie w placttum reghnn opatrzone breve, dotyczące małżeństw wieszanych, za gravanun poczytano i W komitacie Csanadskim, gdzie
ZZ!
uchwalę względem skasowania dóbr duchowieństwa, przyjęto, istotnie radykalne dążności się objawiały. Mimo to w ogólności wielki, uwagi godny okazuje się postęp w rozmaitych odnogach administracyi i przemysłowości. Przyszły Sejm będzie zapewne obfity w- projekta do praw. W Aiedmiogrodzkiem organa ludu Saskiego zaprojektowanemu na Sejmie zmagyaryaowaniu szkół dzielnie się opierają i jest to dla rządu wielkim zaszczytem, źe opinii publicznej wolnom)ślnie oświadczać się pozwala. - Podczas Biharskiej kongregacyi dziwny przedmiot pod obrady wzięto. Xiądz wSzekelAhid, Józef Domboy, dawał ślub małżeństwom mieszanym zewnątrz kościoła z opuszczeniem błogosławieństwa pasterskiego i bez wszelkiej uroczystości. Stosownie do wyroku komitatu na d. 10. Grudnia przed sąd za» pozwany został i proces mu wytoczono. Na żądanie Biskupa akta tej sprawy do Króla przesłać postanowiono.
T U r C y a.
Z K o n s t a n t y n o p o l a, dnia 16. Stycznia*.
Gazeta turecka oprócz wiadomości o wysłaniu Seraskiera do Syryi, zawiera także następujące nominacye: Aaii Efendi, Radzca w Ministerstwie spraw zagr., mianowany Posłem w Londynie, w miejsce SzekibEfendego, a dotychczasowy Dyrektor poboru podatków, Akif Efendi, Posłem w Wiedniu; dotychczasowy Minister spraw zagr., Rifaat Basza, otrzymał wysłużoną pensyą, a w miejsce jego mianowany takimżo Ministrem były Minister handlu, Sarim Efendi. ' N owo mianowany Poseł francuzki w Kon« stantynopolu, Karon Bourqueney, miał dnia 14 f osłuchanie u Sułtana, na któr<5m złożył swoje isty wierzytelne. Z powodu istnącej pomiędzy obudworua terni dworami dawnej i starej przyjaźni, okazał Sułtan temu Posłowi wiele uprzejmości. Także dotychczasowy Sprawujący interessa francuzkie, Konsul Giny w Alexandryi, HI. Grammont i dwaj Kapitanowie okrętowi, którzy także przypuszczeni byli na tern posłuchaniu, znaleźli u J ego Wysokości bardzo łaskawe przyjęcie. Szefem policyi w stolicy mianowany zostat Osman Efendi, dotychczasowy członek naj» wyższego-kollegium sprawiedliwości, a w miejsce jego przeznaczony dotychczasowy Poseł W Londynie, Szekib Eiendi.

Rozmaite wiadomości.

Z Berlina, dn. 11. Lutego. - Stosownie do gazet Nadreńskich, N. Pan w skutek prze w Woolwichu nabawił, tą rażą prowincyj N adreńskich nie zwiedzi, lecz prostą drogą do Berlina powróci.
Z War s z a w y. - Drugi poszyt "Biblioteki W arsz a wski ej" za miesiąc Lu ty juź wysz e dł z druku i zawiera: Literatura niemiecka, nrzez K.Libelta. Ideał wieczności, Legenda, przez K. Poezye Uhlanda, przekład J. Hr. Dunin Borkowskiego. Wyciąg z raportu Komitetu o wystawie r. 1841, Czy od wyroków pod firmą tymczasowego uwolnienia, a mianowicie od wyroku, którym obwiniony ab instantia lub dla braku dowo dów uwolnionym, albo z którym inkwizycya dla niedostatku prawnych dowodów przerwaną została, rekurs W drodze kassacyi ma miejsce lub nie? przez A. O ochronach wiejskich, przez Augusta Cieszkowskiego. Mowa Szellinga miana przy otwarciu kursu filozofii w Berlinie, przekład F. Z. - W Kronice: Mieszaninyobyczajowe Jarosza Bejły, przez F. Z. Pienia liryczne Szyllera, przez S. Dr. Reveille - Parise, sztuka życia dla umysłowo zajętych ludzi, przez X. Eine Wortforschung der Polnischen Sprache, przez A. T. O nowćra wydaniu herbarza Niesieckiego, przez F. B. Hrdina: Geschichte der Wieliczkaner Saline, przez X. O. Nowe książki. Nowe dzieła odnoszące się do architektury gotyckiej.- W Bibliografii: Andrzeja Dembowskiego Izmónda r. 1584. Pawła Zapartowicza Abagarus r. 1623.
Andrzeja Loechinsa Muza gór Wielickich.
Zakrzewskiego, pruskich wo I en etc. r. 1627.
Bezimiennego Sejm panieński. - W Rozmai t o ś c i a c h: Piśmienność w Szkocyi, przez T. Boska epopeja, przez T. Pieśni Podhalanów , przez Wł. Polów korali. Kursa astronomiczne, przez Wikt. Z. Pisma peryodyczne w Warszawie. O prawie zbożowem W Anglii, list do Redaktorów Courriera, S u n i T i m e s, przez Konst. H'olickiego. List i Upiór literacki, przez Au. W i. Listy: L. z Berlina, ze Lwowa M. Pszonki, Józefa Kołaczkowskiego. Wyprawa p. Dumont d'Urville.
W Księgarni Nowej na ulicy Wrocławskiej JW 34. sprzedaje się: WspolDnienia WielkopolS ki * t. j . : województw Poznańskiego, Kaliskiego i Gnieźnieńskiego, przez IIIJIIOII1IlIa Hr. RUCZyńsKieyO, byłego Posła z powiatu Poznańskiego na Sejmach X. Warszawskiego, dziś Deputowanego z powiatu
Szremskiego na Sejmie W. X. Poznańskiego.
Tom I. Poznań, w drukarni Orędownika, 1842., in 4to stronnic 424 z ncinami.

OBWIESZCZENIE.
Na wniosek uprzywilejowanego zastawobiórcy Salomona Meschelssohn, tutaj przy Wronieckiej ulicy pod liczbą 298. mieszkającego, mają być fanty u niego aź do miesiąca Grudnia 1839. r. włącznie na zastaw złożone i dotąd nie wykupione, składające się z sukien, bielizny, pościeli, stołowej i innej bielizny, płótna, sprzętów domowych, srebra, zegarów i innych drogich rzeczy, w terminie dnia 16. Marca 1842. r. o godzinie 9tój przed południem wyznaczonym, przez Kommissarza naszego Ur. Gross, Inspektora exekucyi, publicznie najwięcej dającemu w pomieszkaniu wspomnionego zastawobiórcy Meschelssohn sprzedane. Wzywają się przeto wszyscy, którzy aż do miesiąca (»rudnia 1839. r. włącznie łanty u Salomona Meschelssohn w zastaw dali i takowych dotąd nie wykupili, aby dane w zastaw rzeczy jeszcze przed terminem licytacyjnym wykupili, lub tez, gdyby przeciwko zaciągnionej pożyczce uzasadnione zarzuty do nadmienienia mieli, aby o takowych podpisanemu Sądowi, końcem wydania dalszego rozrządzenia w tej mierze, doniesienia uczynili, w razie bowiem przeciwnym dane w zastaw fanty sprzedane zostaną, z pieniędzy za nie zebranych zostanie zastawbiórca co do swojej naleźytości, do księgi zastawów zaciągnionej, zaspokojonym, reszta zaś, jakaby jeszcze pozostać mogła, do Kassy ubogich oddaną, a na» stępnie nikt już więcej z zarzutami, jakieby względem zaciągnionego długu mieć mógł, słuchanym nie będzie. Poznań, dnia 1. Grudnia 1841.
Król. Pruski Sąd Ziemsko-miejski.

Ceuy t»rs»«e w mieście POZNANIU.
Pszenicy szelel Zyta dt Jęczmienia dt Owsa. dt Tatarki dt Grochu · dt Ziemiaków dt Siana cetnar Słomy kopa Masła garniec Spirytusu beczka.

Dnia 14. Lutego 1842. r.
od do TI.L sef. fen Tal. sef. fen, 2115 lit O - 2 7 - 1 9 - ' 2 5 2 10 - 2 6 8i 5 125 12! 5