GAZ
VVielkiego
/ · · 1 lii
]I'li
Xicslwa p O Z N A N S K I E G O.
Nakładem Drukarni Nadwornej IV. Dekęrai Spółki. - Redaktor: JI. fTatmear**!.

JłC22U.
W Srodę dnia 25. Maja.
lH\n.
Wiadomości zagranIczne.
Polska.
Z Warszawy, dnia 19. Maja.
Dnia 16. b. m. zakończyły tu życie: 6. p.
Ludwika z Orzeszków Hrabina Krasińska i Joanna z (»liszczynskich Krukowska, przeżywszy lat 60.
R O s s y a.
Z P e t e r s b u r g a , dnia 2.' (14.) Maja.
N ajniiłościwiej policzony został do orderu św. Alexandra Newskiego Arcybiskup Warszawski ł ftowogieorgiewski, Antoni.
¥ r a fi c y a. :g Z Paryża, dnia 15. Maja. i U tutejszy Sad policyi karnej za>mnwał się wo z o * aj wytoczonym przeciw dziennikowi ;* en» ;p« processein. Obwiniono go, że wbrew utniejącyn, p r a v l om przezczas niejaki bez podp**u odpowiedzialnego wydawcy wychodził, kiedy HP. Raymond Coste i Couit, "kłowy naPr* emian dziennik ten podpisywali, obaj nie eą prawdziwymi w łaśeir je liana i jednej trzeciej W"'t-tikatiryi, jak Ugo prawo z d. 9. iWraeeiu« 1835. rwymaga. > - Tot- prawo, przeznacza m»,*o»'raw»rK-yę w tej mierze karę *ie,OO&fi'.V BrBa' 1 000 fr dla każdego nurnteru, który tym sposobem nieprawąie wysaedł, pa«reszcie przytłumienie dziennika. Poniewat 83 numerów gazety T e m p s ł podpisem prawnie nieodpowiedzialnego wydawcy wyszło, skazano więc wspomniane pismo na 93,000 fr. kary, a prócz tego wychodzić ustaje.'" Dzisiaj pierwsza listę otworzonej w giełdzie subskrypcyi na korzyść pogorzelców llaroburekich ogłoszono. Na czele stoią bracia Rothschild z 10,000 fI., Fould i Fould Oppenheim i kilka innych domów z 3000 II., C N. Lutleróth z 5000 fr., bank Francyi z 15,000 fr., w ogóle w pierwszym dniu 77,550 II. uzbierarnfo. Otworzona przez członków Izby Oeputowa» nych subskrypeya, na czele której stoi Marszałek Gerard z 500 fr., wynosiła w pierwszym dniu 1125 fn Wczoraj odbyła się znowu pierwsza podrdi na Paryzko- Wersalskiej kolei żelaznej (lewego brzeguj, a z dniem lutrzejszym regularne jazdy . ., na mej SIę rozpocznę. Z dnia 16. Maja.

Zdaje się jednak, ie tego zamiaru zaniechał, gdy P r e s s e , znany organ Hrabiego Mol«?, krok takowy w dzinejszym swoim nuraefafe odradza. Pod względem'punktu tego obe«nie, »daniem tego dziennika, @bielsbyjednakowe podzielają zdanie, a tak ile możno- siew dół Tamizy aż do Nora dla wyprobo. ści wszystkiego unikać trzeba, coby tytko roz wania swych ogromnych dział ważących po strzelenie umysłów wywołać mogło. Traktat j 115 centnarów. Działa te sięgały o 5000 yarz dnia 20. Grudnia nie może iuź teraz wątpli- dów (3 mile angielskie). wości ulegać, a to jest w tej chwili dostate- W skutku śledztwa pod zarzutem będących cznćm. Późnie} naturalnie trzeba się będzie wyborów, wykryte zostały tak haniebne i koniecznie o usunięcie całego traktatu o prze- gorszące intrygi, że rozsądniejsi członkowie trząsaniu okrętów starać, ale to nie może być wszelkich stronnictw, mogą się dłużej wadziełem jednej chwili, dziełem teraźniejszej hać względem stanow  ych środków, w celu legislatury. Wypada zaczekać, dopóki nowa położenia końca tylu zgorszeniom. Izba życzeń całego narodu pod względem tego p O r t li g a l i a .
wielkiego pytania u podnóżka tronu nie złoży. Z L i z b o n y, dnia 2. Maja. . W wi lk em ko.ściele ś. hułpicyusza odbył.o Poseł francuzki, P. V arennes, miał przed SIę nabozenstw załobne za duszę Kontradml- kilku dniami rozmowę z Xicciem Terceira i rała Dumont d Urville. W przestworze tej . ł calc '. el mo ab od . es ' c ' X . ec . a ,.. . " uzy j »w wy wy , Y WI I I sWlątynl zebrało SIę do 30,000 osob. Chor, od zezwolenia na zawarcie z Anglią traktatu okręt i cała facyata czarnym kirem wybite by- handlo e g o doda. ą c ' e b łob to d . nem ł P ..,. d h ' t ł t k t ' w, J, z Y Y ZIW , y.. . rzy wnljSClU . o c oru  a y . rzy a a gdyby Portugalia, uwolniwszy się już poniealkl: jeden la AdmIrała,. drugI. dla, jego ma : kąd od więzów Anglii, samowolnie znowu je zonkI,  rzecI dl y.na. W elu o,flcerow od armIl sobie narzucała. Jedyną odpowiedzią Xiccia lądowej I morsklej,jako tez mnostwo uczonych Terceira było: »Będziesz Pan palił cygaro?« znajdowało się na tern nabożeństwie, po ktorem udał się orszak na cmentarz Mont Par* W ł O C h Y . nasse, .gdzie miasto miejsce na umieszczenie Z ,Kzyuiu, dnia 1. Maja. zwłok tej nieszczęśliwei rodziny przeznaczyło. Dla Ojca Swiętego nadeszły z lndyj WschoOtwofzfona na korzyść pogorzelców t\ąm- dnich od jednej znakomite) damy bardzo koburskich subskryprya przyniosła do dnia dzi- sztowne podarunki, z prośbą, aby Papież za siejizego '250,000 Ir. - Także dla rodzin osób, nic niszą św. odprawił. Przed 5cią laty jedna które na kolei źelaznei życie utraciły, zbierają zmarła w Indyach Wschodnich Xiężna zapi«kładki, a' we wszystkich teatrach, jak głoszą, sała Papieżowi 60,000 skudów *), które Papież r a korzyść tychże będą dane widowiska. przeznaczył na dobroczynne cele. 1\: A n e I i a. Bogaty Indianin z Kalkuty, który tu przybył Z L o n d y n u, dnia 14. Ma,a. z synowcem i czarną służbą w towarzystwie I}jPo(JrWZjgIcd«-m rozsianej temi dniami w Pa- tłumaczów angielskich, zwraca tu swym nadryżu poglqski podług której Pan Guizot miał zwyczaj bogatym ubio.rem uwagę Rzymian. podpisać-trąktat Q przetrząsaniu okrętów, do- S Z W aj c a r y a. nosi paryski Korrespondent S t a n d a r d a Papież wydał następujące brewe do Biskuz wiarogodnegó« jak twierdzi, źródła, '" ie P ów szwajcarskich o klasztorach: podpisanie to ani nie nastąpiło, ani nigdy Czcigodni Bracia! Pozdrowienie i apostolni» nastąpi, ponieważ massa krzykaczy we skie błogjo-sławieństwo. Do wielu rzeczy, ifrancyi przeciw niemu się oświadcza, i że które nas pod ciężarem pasterskiego apostolten sposób myślenia naczelnicy stronnictw skiego urzędu już pddawna niepokoją i kłopo. W Izbie, nic chcący się z swymi zwolennika tu nabawiają, należą tnkźe głównie uchwały mi poróżnić, z pozoru podzielają. Rzecz ta niektórych tamecznych rządów względem zniejuż. tak ukaitowana, że w czasie obrad nad sienia klasztorów., z.których niektóre już całiuum etem ,dla wydziału spraw zagranicznych kiem zniesiono, dobra ich na skarb publiczny mają się. Pana Guizota zapytać, czy się pośre- zabrano, a następnie je sprzedano lub na całdni o lub bezpośrednio traktat ten podpisać kiem odrębne cela .obrócono. Ciężyło to tćm zobowiązał; a wtedy Minister odrzeknie na bardziej serce nasze, źe w tych wypadkach, to z powagą: »Nie.« albo, wyraźniej mówiąc, w tyoh niecnych czynach i katolioy udział mieli, z calkowitćm zapomnieniem .0 władzy kościelnej i prawach tej świętej stolicy, i z zuchwalstwem przeciw .karom i cenzurom, wyrzeczonym przez apostolskie konstytucye i powszechne sobory, .a mianowicie przez sobór trydenski (pos. 22. c. 4t) iuż ipsufacto przeciw tym, którzyby <<ic
.8-pAze"'z Przylądka Dobrej Nadziei donor z e pewien Ąngh.kzajmujący siełpwiełiieni · pjelorybów odkrył" 8 dotąd nieznanych wysp na, oceanie Spoko nym; były one dosyć wielkie, zamieszkane i żyzne. Powierzchowność reieszkanrów tych wys p rożni <<ie zupełnie od jmnych U;I okolicy. W tych dniach parostatek »Gayser« puścił
*) Skód wioski zawiera 9 alp.
 ba zaś dalszego wywodu, jak ciężko zamachy takowe przeciw religii i nawet doczesnemu azczęściu luAów wykraczają. Wiadomo, bowiem wszystkim, jak mocno eiy zakłady fcla«ztome lak w jednym jak w drugim względzie, mianowicie zaś w Szwajcaryi zasłużyły, a to prze* odprawianie nabożeństwa i zajmowanie się zbawieniem dusznćm,' przez kształcenie młodzieży i utwierdzanie ]ej w pobożności, jako też przez niesienie pomocy wszelkiego rodzaju biednym. Za powzięciem tej bolesnej Wiadomości, polecaliśmy zaraz naszemu i tej »tolicy apostolskie) Nuncyuszowi, aby się utrzymania klasztorów, praw i dóbr tychże zastrzeżonych nadto przez związek szwajcarski, domagał. W boleści naszej nie mało nas pocieszyło doniesienie,ie niektóre rządy kantonowei ożywione najlepszym duchem dla religii, kościoła i klasztorów, nietylko ciągle wszelkim nieprzyjaznym zamachom obcemi pozostały, ale się nadto otwarcie sprzedaży dóbr klasztornych opierały. Nie omieszkujemy zatem od dać im zasłużonej za to pochwały, ale razem napomnieć je, aby, wierne swemu dotychczasowemu przywiązaniu i uległości dla Stolicy apostolskie), niezachwianie w swojem świętem przedsięwzięciu wytrwały i zwiększą leszcze gorliwością pomoc swoje tćj święte) niosły sprawie. Lecz nie taki miały skutek uczynione w naszćm imieniu wezwania do innych rządów kantonowych, które stosownie do nadchodzących ztarntąd doniesień, do tego tylko dążą, aby wydaue raz przez siebie uchwały przeciw klasztorom, ich prawom i ma jatkom całkowicie uskutecznić mogły. Tato jest przyczyna, dla której się czcigodni Bra ia, w tym liście do was zwracamy. Aczkolwiek nie wątpimy, a nawet z pewnością wiemy, żeście powinności waszej w tej sprawie nie zaniedbali, jednakże w przekonaniu o włożonym przez Boga na. nas obowiązku, poczytujemy za rzecz przyzwoitą, naszych braci yv *etn: co się Boga i Kościoła dotyczy, stosownie Powadzić i zachęcać, i dla tego wam w tej WaifuSj r z e c Z Y zdanie nasze jeszc e wyra niej Objawił!. Potępiamy zatem raz Jeszcze-I za« nosimy stanowczo zażalenie przeciw wspomnian y m J . {dzy świeckiej wyszłym uO( w a , , «hwaloin O zniesieniu niektorych klasztorow i przypominamy wszystkim i każdemu zosob"na, że wszelkie bez naszego i świętei Stolicy 'zatwierdzenia nastąpione albo nastąpić mające »przedaze wszystkich klasztorom służących praw 1 dóbr, na mocy ustaw kanonicznych są nieważne, i rozkazujmy, aby je śa takowe uważano- Wam'wiec przystoi, być dalekimi od wazelkiego Współdziałania i razem z wlaściwą wam mądrością, napominać surowo i ostrzegać wszystkich, którzy przez wspomnianą sprzedaż dobra owe albo już posiedli, albo posicść mogą, że z spokojnem sumnieniem' dóbr tych arii dzierżyć, ani nabywać nie mogą. Zresztą tą się jeszcze karmimy nadzieją, że szczególniej katolicy, wpływający do ułożenia albo spełnienia wymienionych uchwał, rzec» tę gruntowniej przed Bogiem rozważą!, i że od kroku tego nierozmyślnego wkrótce odstąpią. Wam zaś, czcigodni Bracia, zalecamy wyraźnie w Panu, abyście się z wszelką gorliwością, pasterską "!iłością i cierpliwością o tego przykładali. Zyczymy wam wszystkim W tym zamiarze obfitego źródła niebieskiej pomocy do pożądanego skutku, i na mak naszej ojcowskiej przychylności dajemy każdemu z was do udzielenia go powierzonej! wam trzodzie błogosławieńst","o apostolskie. Dan W Kzymie przy kościele S. Piotra, d. 1. Kwietnia 1842., 12. roku naszego panowania. Grzegorz XVI. -
Rozmaite wiadomości.
Z Poznania. - O sprawach kościelnych i szkolnych w obwodzie Begencyi Bydgoskiej za r. 1841. następujące nas. doszły doniesienia: - A. Kościoły katolickie. W ciągu, iv 184t- w) kończono przy kościołach i plebaniach Królewskiego patronatu 8 budowli nowych, a 2 reparatury domów mieszkalnych i gospodarskich, 5 napraw kościołów, z kosztem 8777 Tal. 18 sgr. 2) Przy kościołach i plebaniąch patronatu prywatnego budowę kościoła w Zydowie, naprawiono kościół w Czarnkowie i plebanią wŁopiennie. - B. Kościołyew» nielickie. Dotychczas uporządkowano i uposażono 38 parochii. - S z kół założono no* wy eh w r. 1841. i otworzono U; t. j. 4 ewanielickie i 7 katolickich, a 3 szkoły rozprzestrzeniono, Teraz jest w ogólności szkół 640; t. j. 375 cw aniel ii kich, 243 katolickich, 3 mie« szanych i 19 publicznych żyd!łwskich; z tych 532 jest szkół wiejskich, a 1U8 miejskich. .12 z tej liczby mąją klassy wyższe realne.-; Istotnych szkół realnych albo wyższych miejskich w obwodzie Begencyi Bydgoskiej dotychczas nie ma. Nieznajomy dobrodziej darowarw r. przeszłym 500 Tal. na założenie takowej szkoły w Bydgoszczy, ale dotacya ta naturalnie nie wystarcza. - Oprócz tych (p4O szkół publicznych 'są jeszcze w hydgoszczy iTrzemesznie gimnązya, seminaryum szkolne ewanielickie W Bydgoszczy, i dwa srmirurya pomocnicze, i katolickie w Trzemesznie, a 1 ewanielickie w Fordonie. e*k. 17 domów «kólnych nowo Wystawiono, a 3 naprawiono. - 7 funduszu  otrzyma! obwód Regencyi Bydgoskiej 2000 I al. na wsparcie gmin przystawianiu domów szkolnych, 3100 Tal. na podwyższenie peńsyi nauczycieli, a £6u Tal. na wsparcie seminaryów pomocniczych. W Szubinie i Wągrowcu są teraz Rektorowie posiadający wyższe naukow e wykształcenie. A A _ A
Pewien głęboki i doświadczony s t a t y s t y k, obliczył śmiertelność w literatu rze: Z tysiąca wydrukowanych książek, 600 nie przynosi tyle zysku, aby opędzić koszta druku, przy dwieście zyskuje nakładnik tylko tyle, źe opędzi wydatki, a tylko na o atatnich 200 ma jaki taki zarobek. Z tychże tysiąca xiążcK idzie po upływie roku 650. a po trzech latach 150 w zapomnienie; tylko 50 żyje do siedmiu lat, a po upływie lat dwudziestu, ledwie o IOciu jeszcze lest wzmianka. Z 50,000 pisra, które w siedmnastyra Wieku wyszły z druku, liczą zaledwie 50, które wielką »obie zjednały sławę, i po-dziś dzień jeszcze nakładane bywaią. Z 80,000 xiążek wieku nśmnastego, pomimo tej znacznie większej liczby, nie zachowała potomność wic cej, jak z wieku poprzedniego. Juz od trzech tysięcy lat piszą autorowie xiążki, a na całej kuli ziemskiej nie masz jak 500 autorów, których strumień czasu nie zabrał z sobą w zapomnienie! Śmierć Pana Levasseur. Dnia 21 go Marca zeszedł z tego świata w 75tym wieku swego życia Pan Jacques Levasseur, baron z czasów cesarstwa, kawaler orderu lcvii honorowej, i najznakomitszy mąż w za wo« dzie przemysłowym we Francy i. W dzień jego śmierci trzydzieści należących do niego okrętów znajdowało się na wysokości morza; a wiele innych statków ustawiwszy się w krzyż i poepuszczawezy bandery, opłakiwało W następnym dniu zgon swego właściciela.
Był on także założycielem wielu fabryk i przed eiębierstw przemysłowych, a majątek jego wynosić ma 12 milionów franków.'
U E. S. Mittlere w Poznaniu wyszły: KWIA TY, czyli wykład znaczeń blisko tysiąca roślin krajowych i zagranicznych, w języku polskim, łacińskim i niemieckim spisanych Brosz. \2\ sgr.
W księgarni J. K. Żupańskie o wyszedł: TrseecI poszył Starożytności M* oiskich, zawierający VuebowleuMtHu- VriNNau.

73a
Tamże nabyć można Ulgo tomu Tłumaczeń Antoniego Edwarda Odyńca, cotylko wyszłego.
Tom ten zawiera: »Korsarza«, powieść Lorda B y r o n a, ł »Niebo i ziemię*, drama liryczne Lorda Byrona, i przedaje się po 9 złote pol. J)la abonentów pierwszych dwóch tomów ceną ustanowiona za tom 3ci złtp 8, i wzywa się ich uprzejmie, by spiesznie raczyli go odebrać, /j
Dla zmiany stosunków dzierżawnych, inwentarz żyią<y, składający się z owiec różnego wieku, koni, wołów, krów i bydła młodocianego, również niektóre wozy, pługi etc, d n i a 27. i 28. C z e r w c ar. b. w miej scu K ac / .ogórka pod Koźminem, publicznie najwięcej datącemu za gotową zapłatę sprzedany zostanie, do czego zaprasza się niniejsze<<» chęć kupna mijanych.
V ortepiana koncertowe i * fortegtiann tr> Huztultsle najnowszego angielskiego i francuzkiego wynalazku, nader pięknego i mocnego tonu, połączone z nadzwyczajną warownością i trwałością, ofiaruie w naiumiarkowańszych lecz stałych cenath fabrycznych C. Jahn w Poznaniu, w rynku Nr. 52.
Dogodne mIejSCe do wrłny na 1000 cetnarów jest pod Nr. 14. przy ulicy Wrocławskiej częściowo do wynajęcia. B a tko wski.
Ceny targowe w mieście P O D N A N I u.

Dnia 23. M>j& 134-2. r.
od Tal. ier fendo
Pszenicy szelel Zyta dt.
Jęczmienia dt Owsa . dt Tatarki dt Crocbu «)]( , i.. ?iemiaków.dt, .) Siana cetnar, .... SJ omykopa . .".
Masła garniec . .
Spirytusu becska..
5SP  22 20 22 6_4? J -1% · :nv.
I - 1,12 - 2 3 - ' 2 2 
. I t