JV- 215. w Poniedziałek . 1\ Nakładem Drukarni Nadwornej lP. IIecKc2a i Spółki. WIADOMOŚCI KRAJOWE. Najjas ' . Pan raczył udzielić byłemu Majorowi i nadleśniczemu M aro n w Poznaniu order orła czerwonego, czwartej klassy. Królewiec, d. 6. Września. - Tydzień przeszły obfity był w wydarzenia, które świadczą o rzeźwem życiu politycznem, mimo pozornej spokojności. W niedziele zebrało się liczne towarzystwo nad grobem Szadego, który W przeszłym roku poległ w pojedynku przeciw Leitholdowi. W wieczór przedtem ozdobiono mogiłę kwiatami, a przyjaciele poległego zanucili kilka smętnych roelodyi w cztery głosy. Zgromadzenie przez długi czas zajęte było na cmętarzu cichą, rozmową, gdyż każdy znalazł powód do rozmyślania, zwracając uwagę z mogiły Szadego na uroczystości jubileuszu, i oceniając wydarzenia, które rok tak uroczyście zaczęty, dla miasta naszego w łonie swym ukrywał. Tu na cmętarzu, gdzie człowiek najmniej do złudzeń jest skłonny można było wyznać bez przechwałki, iż szliśmy z postępem. Nie mówię jakobyśmy coś materyalnego pozyskali, bo postęp jedynie w duchownym względzie jest niezaprzeczony, a obszerny obręb idei i pojęć, dawniej w posiadaniu bardzo małej liczby, zaczął stawać sie dobrem ogólncm. Materyalnos'c postępowała za duchem i musi za nim ilijżyć. _Mniej treści do poważnych rozinys'laii dostarczyła w poniedziałek pamiątka obchodu jubileuszowego. Akademicy zgromadzili się w »Cafe national« i przenieśli się rzeczywiście do dawnej radości, w której dymiąca waza pończu i dźwięcząca pieśń komerszowa nie pozostawia czasu do rozstrzygania kwestyi czasowych. Zwykły nastąpił koncert w B6ttchersh6fchen, z zwyczajnym dozorem policyi. - We wtorek zaprosił Bello z Gębickim podobnież do Cafe national 250 przyjaciół na zabawę wieczorną. Bawiono się w ten wieczór przyjemnie, a towarzystwo rozeszło się z życzeniem, ażeby w krótkim czasie do obszerniejszego mieszkania podobne lecz liczniejsze towarzystwo sproszonem zostało. - Gorzej poszło na zabawie wieczornej, na którą Dr. Dinter w piątek wielką liczbę przyjaciół swych do: Harmonie- Resource zaprosił. Rozeszła się bowiem pogłoska, iż adres przez protestanckich przyjaciół wygotowany do Króla, w towarzystwie tern do podpisu przedłożonym być miał. Dr. Dinter został tego samego dnia nalARAlA KARfOFIANKA I ŚRODKI ZARADCZE. ( Dokończenie.) Przy użyciu tegorocznych nawet zdrowych kartofli za pokarm zaleca jak największą ostrożność. Dając je ludziom, każe je dobrze zaprawiać solą, cebulą lub czosnkiem, i gotować w parze, nie w wodzieDając je bydłu, nie tylko każe dodawać soli bydlęcej, lub saletry, ale domięszywać zawsze innej suchej paszy. Inaczej bydlę, a mianowicie wieprze, dostają gwałtownego rozwolnienia i zdychają. Cokolwiek bądź, dochodzą wiadomości ze wszystkich stron, od wschodu i od zachodu, że powszechny będzie niedobór kartofli, czy to, ze zaraza na. ni padła, czy też, że z powodu mokrości na niskich grune , tach wygmły. jsie od rzeCzy zatem będzie wskazać na środki, któreby możliwemu niedostatkowi kartofli na przyszłą zimę jakokolwiek zapobiedz mogły. Zakazanie a przynajmnej ograniczenie palenia wódkimstępując przepisane są śroaKi zacuu« aui - w a u u n t o n od zgnielizny i utrzymania ich w zdrowym stanie przez zimę: 1.) Kartofle się płóczą i wszystkie miejsca nabolałe i nagniłe wyrzynają. Suszą się potem w piecu, po wysadzeniu z niego pieczywa. Kartofla tym sposobem zwięduieje, utraci siłę trybowania, a tćm samem siłę fermenlacyi i naguijania. Im większe są ziemniaki, tern więcej do ich osuszenia potrzeba ciepła, i dla tego, gdyby po wysadzeniu pieczywa, piec był zanadto wystudzony, należy w nun uicco podpalić, wszakże nie przesadzić, aby się zaś kartofle nie upiekły. Napełniwszy pice kartoflami, zamyka go się szczelnie, i po 15. Września 1845. Redaktor odpowiedzialny: Dr. J. Rymarkiewici. policyą zawołany, która mu pod karą 50 tal. zaleciła, ażeby przeszkodził na dzisiejszej zabawie, wszelkim rozprawom, mającym styczność z dawnem towarzystwem tutejszych protestanckich przyjaciół. Gdy Dinter na takie zobowiązanie się przystać nie chciał, oznajmiono mu, że polieya każdemu zaproszonemu zabroni przystępu, co przez licznychpolicystów , mimo protestacyi Dintera wykonanem zostało. Goście jednakże podobnie jak przy zniesieniu protestanckich przyjaciół w środę szybko się porozumieli, i nim polieya przeczuć to zdołała, udali się do ujeżdżalni Schmidta, którą tenże z skwapliwością otworzył. Tu przeczytano adres przez komissyą wygotowany i po żywej naradzie przyjęto. Podpisawszy go towarzystwo, rozeszło się późno, ażeby gospodarzowi Harmonii za niestawienie się na przygotowaną wieczerzę choć w części wynagrodzić. - Dr. Jakobi protestował zaraz przy pierwszym terminie, iż mu równocześnie dwie sprawy wytoczono, z przyczyny dwuch w tymże samym czasie wyszłych i tę samą dążność mających pism jego. Podanie to nie wyszło cd ministra iihdena bezpośrednio, lecz od naczelnego prezesa B6ttichera. El b er fe I d, d. 6. Września. - Wzmiankują w gazecie naszej, iż oddalono na granicy francuzkićj pisma Rongego w francuzkim jeżyku i w oryginale, gdyż mogłyby posłużyć do rozszerzania nauk tćj nowćj religii, JI\' e Francyi, która i tak już dużo ma sekt religijnych. N awet pism do protestantów adresowanych, mimo podania do ministra rozdawać nie było wolno. Wypadek ten szczególnie we Francyi, kfcóra się tyle wolnością sumienia chlubi, prawdziwie jest uwagi godnym. Rzecz się skończyła na tern, iż pisma spalono. · ROZMAITE WIADOMOŚCI. R o s s y a. P e t e r s b u r g, dn. 5. Września. ukaz rządzącego senatu, z ogłoszeniem następnego ukazu podpisanego przez N. Cesarza dnia 1. Lipca: »Ogłoszeniem ogólnego układu praw obowiązujących na całej przestrzeni państwa naszego, nadawszy im szykowny porządek i jedność, uznaliśmy za potrzebne, dla dogodności mieszkańców tych guberni i i prowinevi. w któgodzinie dopiero otwiera, wszelako dopiero w kilka godzin wybierają się z niego kartofle; rozsypują się na bojowicy, albo na deskach słomą j tokrytYCh, w miejscach gdzieby był przeciąg powietrza, i dopiero po lIku dniach, gdy dobrze wyschły, chowają się do użytku w koszach lub skrzyniach, a przynajmniej w miejscu od wilgoci wolnem. Do ugotowania tak ususzonych kartofli polrzeba mało ognia, czem się niejako strata opalu przy ich suszeniu wynadgradza. 2.) Ziemniaki na powyższy sposób oczyszczone, zlewają się ukropem, tym sposobem da się z nich skórka łatwo objac. Obrane ze skorki przekrawają się w talerzyki lub w kostki i suszą w piecach przy wolnem cieple. W takim stauie nie tylko się z łatwością przechowują, )e można je dla twardości mleć, i robić z nich zupy, pierogi i t. p. 3.) Oczyściwszy i okrajawszy z łupiny surowe kartofle, siekamy je i trzemy na miazgę- Miazga ta płocze się kilka razy czystą wodą w statku, szpuntem opatrzone", . p o czem s e W kuchy "kładą, wyciska i suszy, a kuchy takie przez kilka nawet lat dadzą się przechować do użytku. ., j. W zamian kartofli, zastąpić mogą dzienny posiłek dla ludu biednego kasze talarczanne, owsianne i jagły. W okolicach Akwisgramu lud wiejski z talarczannej mąki wypiekuje bochenki, i używa je zamiast chleba żytniego, mianowicie w czasach, gdy żyto jest drogie. Gdzie się zatem eryki, prosa i owsy obrodziły, a niedostatek ziemniaków czuć się daje, tam się gospodarze w czas w tego rodzaju surrogaty pożywne zaopatrywać powinni. Pora już spóźniona, aby zapomocą zimowych kartofli, nowy sobie plon już w początku miesiąca marca zabezpieczyć. Rzecz dziwna, że ua tea nowy wynalazek w rolnictwie, aby dwa razy do roku odbyć megoź układu i sporządzić oddzielnie ich zbiory, podług tegoż planu ułoźone. Stosownie do tego wciągnione zostały do ogólnego układu praw cesarstwa, przy nowćm jego wydaniu w 1842 roku, wszystkie dawne postanowienia, które na mocy praw nadanych małorossyjskiemu krajowi przez przodków naszych, zachowują dotąd w guberniach Czerninowskićj i Połtawskićj zupełną moc obowiązującą. Środek ten nic mógł być użyty co do ustaw także szczególnych, obowiązujących w guberniach inflantskićj, estlandskiej i kurlandskiej. Są one tak liczne, iż bez ważnych niedogodności, nie można było pomieścić ich w ogólnym układzie praw cesarstwa. Dla tego, zamierzywszy wydać je w osobnym układzie-, rozkazaliśmy: Drugiemu oddziałowi przybocznej naszej kancellaryi, zebrać i dokładnie wyjaśnić wszelkie postanowienia obowiązujące w nadbałtyckim kraju, na mocy praw nadanych mu .przez przodków naszych i przez nas potwierdzonych, a potem wyłożyć je w porządku zupełnie zgodnym z planem ogólnego układu praw cesarstwa, którego ten zbiór miejscowych ustaw gubernii liflandskićj, estońskiej i kurlandskiej powinien być dopełnieniem. Podług potwierdzonego przez nas'projektu, zbiór takowy dzieli się na pięć głównych części: w pierwszej zawierają się osobne organizacye niektórych władz i urzędów gubernialnego zarządu; w drugiej - prawa stanów; w trzeciej - prawo cywilne; w czwartej - przepisy o sądowym'cywilnym przewodzie; w piątej - przepisy o sądowym kryminalnym przewodzie. Mając na względzie, iż z powodu rozmaitości i zawisłości postanowień służących za zasadę ustaw, obowiązujących w nadbałtyckich guberniach, przy ich rozbiorze i rozpatrzeniu, nie tylko potrzebna była baczność, ale i wiadomości miejscowe i szczególna przenikliwość, uznaliśmy za stosowne projekt układu tych ustaw ułożony w drugim oddziale przybocznej naszej kancellaryi poddać pod ścisłą rewizyą, z razu w ustanowionych na to w nadbałtyckim kraju osobnych komitetach, a potem w ogólnej komissyi z wezwanych tu ze wszystkich tzech gubernii urzędników-i obywateli. Jednomyślne ich zdanie przekonywa nas o dokładności i zupełności umieszczonych w projekcie układu, postanowień dotąd obowiązujących w .guberniach Liflandskićj, estońskiej i kurlandskiej. Potem przygotowane już zupełnie do ogłoszenia, dwie pierwsze części tego projektu, polecaliśmy co do wyższych rządowych widoków, rozpatrzyć: 1) "komitetowi złożonemu z senatorów i oberprokuratorów, 2) komissyi wyznaczonej przez nas z liczby członków rady państwa i ogólnemu jej zgromadzeniu, i teraz zgodnie z podanem do naszego potwierdzenia zdaniem rady państwa, rozkazujemy przystąpić do ogłoszenia tych dwóch części układu miejscowych ustaw gubernii nadbałtyckich: o osobnej organizacyi niektórych władz i urzędów gubernialnego zarządu w tym kraju i o prawacli stanów. Rządzący senat, przywodząc tę wolę nasze do skutku, po wydaniu potrzebnych rozrządzeń, co do rozesłania do wszystkich urzędów, exemplarzy dwóch pierwszych części układu miejscowych ustaw gubernii nadbałtyckich, tymże trybem, jak były rozsyłane exemplarze ogólnego układu praw cesarstwa, ogłosi zarazem: 1) że te pierwsze części układu praw miejscowych gubernii nadbałtyckich mają mieć moc obowiązującą od 1. Stycznia 1 846 ro ku; 2) że od tego terminu artykuły ich mają być przytaczane i stó* sowane w sprawach we wszystkich rządowych i sądowych władzach tak, jak się powołują artykuły ogólnego układu praw Cesarstwa: 3) że, co do innych części ustaw miejscowych, póki nie będą ogłoszone dalsze części tego układu, władze rządowe i sądowe tudzież osoby prywatne, nie przestając trzymać się istniejących postanowień, mają jak dotąd w przewodzie żniwo kartofli, tak mało dotąd rTea)l(arro. Pierwsze w tej mierze doświadczenie zrobił kupiec S c h o t t w Frankfurcie nad Menem 1842go roku, a L o e b e je polecił wszystkim rolnikom w uwieńczone') rozprawie swoje) »0 chorobach karłoflaunych.« Opisujemy tu doświadczenie, które podał do pism p. Plot ho dziedzic na LuUgeiigut w Magdeburgskiem. Skopał głęboko zagon i dnia 8 sierpnia 1843. r zasadził na nim, na 9 cali głęboko, 3 mace kartofli zeszłorocznych starannie w miejscu suchem i otwarłem przesuszonych, tak, ie oczka nie popuszczały. Przez cały sierpień były susze i upały, mimo to w 20 dniach zeszły kartofle, i kazał je ogrzebać. W końcu września dostały kwiecie. N a począlku listopada nastały mrozy, krze wszystkie zerżnięto na pół stopy od ziemi, zagon okryto na stopę wysokości liściem, a w styczniu nałożono jeszcze na kilka cali mierzwy. Czwarlego marca puściły mrozy, i zebrano z tego zagonu 17 mec kartofli, pomimo wielkiej szkody, jaką myszy w przeciągu zimy zrobiły. Kartofle były jędrne i zdrowe, wielkości pięści, niczem się nic róii) \ \Y od kartofli latowych, a przenosiły je większą siłą trybowania. Z tych karlo m zimowych wysadził p. Plolłio dnia 12. kwietnia, 6 me c na 7 prętach kwadratowych, na gruncie piaszczytym i sapowatym. W krótkim czasie wysadziły krze kartoflanne na 3-4 stóp wysokości, i okryły całą rolę, chociaż sadzone były w odstępie 22 cali. Z łych sześciu mec zebrano w październiku 1844. r. 9 szetli 4 męce, klóre się odznaczały wielkością, twardością, jędrnością i obfitością mączki. Doświadczenc fo dałoby się zapewne na większą skalę z wielką korzyścią dla gospodarstwa przeprowadzić, bo nie nlega wątpliwości, ie kartofle zeszłoroczne, do sadzenia latem użyte, tracą przez Irybowauie łę ciu, znaczną ilość cukrowych części i w ogóle nie mają już tej siły rospraw, powoływać oddzielne przepisy, ukazy i inne ustawy; 4) tegoż prawidła mają się trzymać i w prawach tyczących się włościan w tychże guberniach; 5) że co do tego układu ustaw miejscowych gubernii nadbałtyckich, którym podobnie jak i ogólnym układem praw cesarstwa, zgoła nie zmienia się moc obowiązujących postanowień, lecz tylko wprowadza się W nie jednakowość i systemat, kolej objaśnienia i uzupełnienia prawa, wskazana na przypadek niejasności przepisu co do jego istotnego znaczenia, niezupełności lub niedokładności w jego wyrażeniu, pozostaje taż sama, jak dotąd była.« F r a n c y a. Paryż d. 7. Września. - Journal des Dehats donosi, że królowa angielska w podróży swej przez kanał odwiedzi króla Ludwika Filipa na zamku Eu-, w tym razie przybyłaby królowa Wiktorya jeszcze dziś w wieczór do Treport. a jutro udałaby się w dalszą podróż do wyspy Wigh1. R o y e r C o 11 ar d umarł dn. 4. o 10. godzinie zrana w swych dobrach Chateauvieux pod S1. Aignan. Przeżył lat 82. Royer Collard wyjechał bardzo słaby z Paryża d. 19. Sierpnia na wieś. Dnia 13. Sierpnia uczuł gwałtowną Febrę. Dnia 3. przyjął sw. sakramenta i umarł dnia następnego z zupełną spokojnością. Zachował aż do ostatniej chwili przytomność umysłu. Royer Collard był dawniej kilka razy prezydentem izby deputowanych, należał do członków akademii francuzkićj i był professorem filozofIi przy uniwersytecie paryskim. Ministeryalne dzienniki utrzymują ciągle, że ministerstwo nie ma zamiaru rozwiązania izb. Opozycya nie wierzy tym zaręczaniom, sądzi, że chcą ja uśpić-, a potajemnie pracują i gotują się do walki wyborów. N owe trzy kompanie utworzyły się w celu budowania kolei żelaznych, Parysko-Lugduńskiej i Lugduńsko-Awmiońskiej. Książe i księżna N emours przybyli 3. Września do Tolozy i udali się dnia 4. w dalszą podróż do Panipeluny. Generał Delerue został wyniesiony na stopień wielkiego oficera legii honorowej -, a tłumacz armii algierskiej oficerem tejże legii. Guizot odjechał do Eu. - Książe Hieronim Bonaparte opuścił Paryż na dniu 3 O. z. m. VV Marsylii obudziła się u wielu ciekawość, co -powie poseł nowy Abd el Rhamana o bitwie pod Isly, w której dowodził sam korpusem kawalcryi. Zapytany o wpływ, jaki bitwa na nim uczyniła, odpowiedział, że sądził Wraz z swoimi ziomkami, że z tak małą armią wkrótce sprawę ukończą; ale widząc śmiało naprzód postępującą przed linie szerokie wojska marokańskiego i wykonywajacą ruchy, które z szybkością błyskawicy zdawały w dziesięcioro powiększać się nakształt poruszeń węża, natenczas pomieszali się i szukali w ucieczce ratunku po za szeroką pustynią. Książe marokański dodał jeszcze, że jego panu byłoby rzeczą przyjemną, schwytać Abd ci Kadera, ale ten jest zbyt mądry, aby tam się udał, gdzie by go wola cesarza marokańskiego dosięgnęła. Rozbija on swe namioty zawsze między pokoleniami sobie przychylneini, które tylko panowanie cesarza z imienia tylko uznają, a gdyby żołnierze cesarza udali się przeciw niemu, zostaliby powstrzymani przez pokolenia nawet przychylniejsze panowaniu cesarza marokańskiego, albowiem wywiera na ich umysły nieszczęśliwy, ale w ich wyobrażeniach święty Marabut wielki wpływ. Poseł był tego przekonania, że łatwiejsza była pora do schwytania tego Emira, kiedy bawił jeszcze śród pokoleń podległych Francuzom. Nim ten książę marokański uda się do Paryża, zwiedzi port Tuloński, gdzie mu towarzyszą jego sekretarz, kucharz i dwaj czarni niewolnicy. W Marsclii oddał wizytę teiąie tamecznym władzom, które go ze czcią, ale bez ceremonii przyjmowałydzajnćj, jaką ma kartofla w marcu z ziemi wydobyta, 1 JUZ znowu w kwietniu na jesienny plon sadzona. Choćby tylko tyle zimowych kartofli sprzątnąć można, ile ich do siewu na wiosnę potrzeba, jużby to było wielką korzyścią dla gospodarzy. N a g r o d a p o b l i c z li o Ś c i a w d z i ę c z n ość a k t o r s k a . Każ d y dzień nastręcza nam niestety nowych dowodów zbyt niestałej i płochej pamięci publiczności; jak dalece zaś wdzięczność aktora lub aktorki za doznane niegdyś j*i WZglcdy posunąć się może, przekonywa nas następujący anons, który z jednego z ostanich numerów Kuryjera Warszawskiego dosłownie przytaczamy: »Dawniejsza chórysika teatru warsz. zawsze jeszcze pamięta, iż temu lat 25, miała kilka taktów solo w chórze opery "Czerwonj' kapelusik« do odśpiewania, i ie za wykonanie tego króciutkiego śpiewu oklask publiczności otrzymała * To szczęście i ta nagroda, które jej tylko raz przytrafiły się, tyle jej dotąd są drogie, że właśnie w 251ą rocznicę tego zdarzenia złożyła w Rcdakcyi Kuryjera, w miarę swej mażoości, złł. 2 - dla ochrony ubogich dziatek« Zbliżenie Europy do Ameryki. Niernasz żadnej, jakkolwiek nieprawdopodobne ) myśli, klóraby w naszych czasach prawdą stać się nie mogła. Cóż powiemy o planie przesyłania wiadomości z N owego Jorku do Anglii i odwrotnie w 1 godzinie, czyli w 60 minutach!! Myśl ta jest dopiero w poczęciu, lecz świat wie już przynajmniej, jak to jaje Kolumba ustawić można. Rzecz się ma tym sposobem: W jednym z nowojorskich dzieuuików »T ri b un e« uczyniono z wszelką dosarinoscią czone za pomocą elektryczno-telegraficznej linii między sobą, i wszystkie spłyną do Ttiileriów i do ministerstwa wojny. W ministerstwie wojny pracują nad planem odnowienia dzieł fortecznych w lliiningen. Równie ma być uzbrojony port w Diinkirchen jak głoszą w ministerstwie marynarki. %a pilarzami poszli kowale i stelmachy i jeżeli nie przyszło między niemi do zupełnej koalicyi, to już żądają podwyższenia płacy. Wielu z nich aresztowano i pociągniono do odpowiedzialności sądowej. Głoszą, że Paryż ma być opatrzony na sześć miesięcy w zboże i mąkę. Do Ilavrc przybył 3. Września minister przychodów Lacave-Laplagne ze swoją rodziną. Odillon Barrot udaje się do Korsyki a następnie do Włoch. Courricr francais donosi, że zniesienie domów podrzutków we Francyi smutne sprowadza następstwa, gdyż liczba dzieciobójstw tak bardzo się wzmogła, jak śmiertelność dzieci. Lamartine w departamencie Loary i Saony podał pamiętnik w tćj mierze, w którym mówi za przywróceniem domów podrzutków. Inżynier D u m o n t robił doświadczenia w Lugdunie, w skutek których zupełnie oczyszcza mętną wodę Rodanu. Przepuszcza ją przez warstwę piasku żwirowego wysoką na 45 metrów i przesącza ją zupełnie czystą w wodozbiór wielki, z którego zapomocą machiny parowej o sile 45 koni pędzi czystą wodę w górę i opatruje miasto tym sposobem. Na dzień może być dostarczonych 16 milionów litrów, wypada przeto na jedną głowę 79 litrów wody. Otwarcie 13. sessyi kongressu umiejętności we Francyi nastąpiło dnia 1. Września w Remach, w wielkiej historycznej galeryi pałacu arcybiskupiego pod przewodnictwem Arcybiskupa. Towarzystwo złożone jest i przeszło 600 członków z rozmaitych departamentów królestwa i obcych z Niemiec, Anglii i Belgii. J ournal des Debats powiada, że Anglicy mają zamiar opuścić posiadłość swoją na Hong-Kong z powodu niezdrowego klimatu i niepłodności wyspy i zwrócili swoją uwagę na Tszusan, która wiele korzyści obiecuje. Mając zaś Tszusan w zakładzie do ostatniego Grudnia tego roku, starać się będą o dobrowolne ustąpienie im tćj wyspy lub też szukać będą pozoru do jej zatrzymania. Pozór ten nastręcza się, iż dotąd nie żądali Anglicy zadosyć uczynienia olf Chińczyków za złe obejście się ich w Makao i Kantonie z ich rodakami i poddanymi angielskiemi. Tymczasem przedsiębiorą wielkie budowle na Tszusanie, które wnosić każą, że Anglicy nie mają zamiaru tak prędkiego opuszczenia tej wyspy. Anglia. L o n d y n, d. 4. Września. - Prymas Irlandyi i książę Leinster, wedłu» doniesienia z Dublina dali każdy z nich po 500 funtów szterlingów na wybudowanie gmachu, w którym udzielać będą teologii, w wydziałach akademickich. Budowa nowego gmachu parlamentn nie tak skoro idzie jak się spodziewano. Izbę niższą ukończą zaledwie w roku 1847., a izba niższa w r. 1848. Koszta wynikłe o wiele przenoszą początkowy kosztorys. Times donosi z Birmingham, źe ustało agitowanie pomiędzy węglarzami i robotnikami puddlingów, zwycięstwo jednak fabrykantów okupiono podwyższoną opłatą dzienną. Robotnicy chcą teraz jeszcze podwyższenia opłaty dziennej o 6 perrce. Lecz właściciele kopalni węgla nie są w stanie przystać na ich żądania, kiedy cena węgli tak się podniosła, iż węgle sprowadzają teraz z Wali s iDerbyshire, gdzie taniej dostać można robotnika i dlaamerykańskiej wymowy wniosek do połączenia Północnej Ameryki z Wielką Brylamją, na odległość telegraficznej komuuikacyi - a lo za pomocą przyrządzenia elektrycznego p. Morse. W tym celu należałoby dobrze obwarowany drut niiedz>any, grubości pióra gęsiego, przecisnąć z ISowei Szkocyi do Irlandyi. Dałoby się to uskutecznić, gdyby jaki dobry statek parowy cale pasmo miedziane, zwinięte, z sobą zabrał, i rozwijając je w drodze ku irlandskim wybrzeżom, w poprzek całego atlantyckiego oceanu je rozciągnął. Ten niezmierny drut zatopiłby się swoim wlasuyin ciężarem lak głęboko w morze, iż żaden tram okrętowy uszkodziłby go nie zdołał. Sprowadzając go wreszcie przy każdej wy spie zdała od miejsca lądowania okrętów, na wybrzeże, moźnaby go takie od wpływu i niebezpieczeństwa kotwic ochronić. Tak pozostałyby jeszcze tylko dwa wypadki, przez kłóreby działalność drutu nadwerężoną być moeła, to jest gdyby drut sam dla zbytniego ciężaru się rozłamal, lub gdyby otaczająca go ochronna powłoka oderwaną została. Co się tycze przewozu, ic-Uy sądzi nowojorski wnioskodawca, iż statek parowy »breal-uriiaiu« byłby w stanie przewieść z łatwością drut, sięgający z północne] Ameryki do Europy, a koszta nie przechodziłyby niezawodnie Igo imlionii dollaruw _ S.mooou franków! Za pomoc« takiego telegrafu mogłoby miasto Nowy Jork otrzymywać w I godzinie wiadomości z Londynu i całego lądu Łuropy, ,akoteź nawzajem w tym samym pizeciągu czasu swoje wiadomości lainze przesyłać. »J o u r n a l d e s D e b a t s«, który podług dziennika nowojorskiego o tym olbrzymim projekcie zawiadamia, nie znajduje go wcale tak śmiesznym, jak na pierwszy rzut oka się wydaje. Zadnej wątpliwości juz nie podlega, iż wkrótce telegrafy elektryczne cały europejski i północnoamerykański kontynent ogromną siecią obloką; czy zaś te obie sieci w tenże sam sposób, jaki nasz północno amerykański wnioskodawca podaje, lub inaczej tego po niższych cenach sprzedają węgle. Gdyby nie znakomite dopytywania się o żelazo, już dawno właściciele kopalni węgla zmuszeni by byli zaniechać prac w swoich kopalniach. Szwecya i Norwegia. Christiania w Sierpniu. - Komitet konstytucyjny norwegskiego storthings po naradzie przystąpił do wszczętego na storthingu r. 1842. wniosku, tyczącego się zmiany prawa »ażeby pozwolić każdej sekcie chrześciańskićj w całym kraju religią swą wyznawać, i znieść zakaz, wzbraniający żydom wstępu do kraju. Pomiędzy powodami, jakie go do wystąpienia z tym wnioskiem nakłoniły, podaje komitet, że podług tłómaczcnia, jakie nie tylko przez rząd lecz i storthing uznane zostało, żydzi portugalscy mąją wolny przystęp, a żaden z nich pozwolenia nie potrzebuje, i można być zupełnie wolnym od obawy, »jakoby w przypadku takiego pozwolenia, wielka żydów ilość w N olWegii osieść miała.« N i. e fi c y. Lipsk, d. 1. Września. - Śledztwo komissyjne wypadków z 12. Sierpnia, tyle już wykryło, iż obawa, jakoby wypadki te poprzedziła umowa, i jakoby były krokiem w usiłowaniach mających na celu »panowanie wszystkich« w żaden sposób uzasadnić się nie da. Podejrzenie przeciw całemu miastu zdaje się stąd powstało, że gwardya komunalna przy końcu rewii, gdy wykrzyknięto, niech żyje książę i komendant, do krzyku tego wcale sienie mieszała. Mała liczba wykrzykujączych szczególnie dla tego w obecnej rewii uderzała, że oba chóry muzyki przy wiwacie 12. Sierp, milczały, zmuszone do milczenia przez natłok widzów. Niepodobieństwem zaś jest, iżby oficerowie gwardyi komunalnej zakazać mieli muzyce wtórować przy okrzykach, niech żyje! W miasteczku Kots eh en broda, w pobliżu drezdeńsko-lipskiej kolei żelaznej lcżącćm, na dniu 27. Sierpnia odbył się drugi stuletni obchód zawarcia rozejmu w d. 27. Sierpnia 1645 - r. między Kurfirsztcm Janem Grzegorzem Saskim a Szwecyą. Rozejm ten zakończył wówczas pasmo klęsk trzydziestoletniej wojny w Saxonii, i dla tego błogie zostawił po sobie wspomnienie. Do 15 , O O O ludzi obecnych było tćj uroczystości i cała okolica w wieńce i chorągwie przystrojona. A tak z.świętem kościelnćm połączyła się uroczystość narodowa. Kiel, 3. Września. - Akademicy tutejsi wyprawili na cześć DaWmana pochód uroczysty z pochodniami, na który odpowiadając professor wyraził się, iż jak się zdaje, dawna pułnocno - niemiecka obojętność ustąpiła miejsce czynnemu ruchowi i dzielności, a miejsce niegdyś ścisłego rozdziału w jakim pojedyncze stany i klassy ludu nieprzyjaźnie naprzeciw siebie występowały, zgodność i harmonia w życiu i dążnościach zajęły. Mowę swą zakończył okrzykiem na cześć jedności i siły SchleswigHolstein u. Wczoraj w wieczór powtórny złożono hołd temu powszechnie wiclbianemu mężowi. Druga część akademików w połączeniu z członkami naszego towarzystwa śpiewu i innemi obywatelami miasta udali się ztąd do Diistenbrock przed mieszkanie radzcy Hegewisch, aby tam naszemu ulubionemu gościowi wyprawić kantatę. Jeden z akademików, w długiej mowie rozwodził się nad zasługami DaWmana w dziedzinie umiejętności i czynów, i w imieniu młodzieży złożył mu dzięki za to, co dla naszego kraju uczynił. »Sprawiedliwy sąd wasz, panowie moi!« odpowiedział uczczony, »przyznając mi uczucia takie, które i teraz i w oddaleniu miłość dla waszego kraju, dla waszego plemienia w pamięci mej żywią. Zdaje się, że po raz ostatni przemawiam w tćj chwili do zgromadzonych tu ScWeswigHolsteinów, - ale niechcę myśli smutnych mieszać do mowy mojej. Mojem zdaniem, panowie moi, czas już niedaleki, kiedy p o l i e ya p r z e s t a n i epołączone zostaną, to nam czas sam okaże. Lecz ten czas ziścił już tyle »urojeń«, iż się najbajeczniejszych dziwów po nim spodziewać można. Wzrost handlu angielskiego. Handel Anglia z Europą podwoił się prawie w ostatnich dwunastu latach; podobnież i z innemi krajami wzmógł się nadzwyczajnie. Wywóz wszelkich towarów angielskich w roku 1831y.n wynosił 37 milionów 164 372 fąnl.-M«ri.1 w roku zaś 1848UB. 52 miliony-279,709 funt. szterl. W roku 1831ym przypadało na kraje zaeuropejskie, 23 miliony 523,932 funl-. « I oka 1843™, 28 milionów 195,750 funt. TaK podnidef się więc w roku 1843im wywóz do Europy z 13 milinonów 6.0,410 , fu n l o £ ™ J" Vii" 7 - · ogromnej sumy 23 milionów 983,959 funt. szterl. - Nowa " "4gu bie»qcego roku przez Sir Roberta Peel przedłożona zmiana ceł spiowadzi oczywiście jeszcze większe podniesienie się wywozu. Ż9DY W ccMł Szląskie. . . . dito od rządu garautonane Prydrychsdory. . . . . . . . Inne monety złote po 5 tal, . Disconto. . . . . . . . . . . . AKeJe Drogi iel. lterl. - Poczdamskiej Obligi upierw. Berl.- Poczdams. Drogi iel. Magd. - Lipskiej . . Obligiupierw. Magd.-Lipskie . Drogi iel. Bcrl.-A.iihaltskićj . Obligi upierw. Berl.-Anhaltskie Drogi iel. Dyssel. Elberfcld. Obligi upierw. Dyssel. - Elberf. Drogi iel. Reńskiej . . . . . Obligi upierw. Kenskit .... Drogi od rządu garnitłon anc. Drogi iel. Górno- Szląskićj . . Obligi npierw. Górno Sisląsk. dito Lit. B.. w . Berl.-Szcz. Lit. A. i B, « » Magdeb. - Halberst Dr. iel. Wrocl.-Szwidn.-Freib. Obligi npierw. Wroc. Szw.-Fr. Dr. zel. Bonn-Kolońekie.j. . . Drogi iel. Dolno - Szląskiej. . Obligi upierw. Dolno- Jszląskiej 34 'hno; 86 99$ 98f 98J 10IJ 9 99£ 1004 100A 3 A , 4 31 34 lb 99} -3A IIA 4* «3Ą I2(4 4 4 4 5 4 4 4 4 1021 101 100J 101$ 961 IOOi 974 1Ktł 1001 llO ll4 113 4 4 5 4 4lOn; 100ł