WIADOM OŚCI R RAJQWL
Berlin. - Naj. Pan raczył udzielić dziekanowi Siciuio ntko w sk iem u , proboszczowi w Łagiewnikach w powiecie Gnieźnieńskim order orla czerwonego czwartej klassy, byłego zaś dyrektora sądu zienisko-miejskiego G i l g c n h e i m b w Poznaniu mianował radzcą sądu głównego tamże.
B e r l i n , d. 27. Listopada. - K westya dotycząca połączenia i uorganizowarfta kościołów protestanckich w Niemczech, w ostatnim czasie bardzo postąpiła. W ciągu nadchodzącej zimy zgromadzają się deputowani z krajów niemieckich w naszej stolicy celem załatwienia tej sprawy: życzymy sobie, aby całe Niemcy posłały tamże swych reprezentantów. Ze ważny ten projekt wyszedł wspólnie od Prus, Hanoweru i Wirtembergii, to już wiadomo. Później dopiero przystąpiły do niego: Królestwo saskie, Sachsen W eimar, Sachsen Aitcnburg, Baden, Hassya, Wielkie Księstwo Heskie, Brunświk, Nassau, Anhalt, Schwarzburg, Waldek i Lippe Schaumburg.
Wysłano nadto koniissarzy, aby wezwali do przystąpienia Meklemburgią, miasta hanzeatyckie i Oldenburg. Jeżeli to nastąpi, natenczas nie wątpimy, ze i rząd bawarski i austryacki będą wezwane do udziału, byłoby bowiem niesłusznie, aby chciano protestantów obu tych krajów wykluczać od dobrodziejstwa, jakie sprowadzić może połączenie kościoła niemieckiego protestanckiego. Pan Rupstcin, deputowany hanowerski, przybył już w tym celu do Berlina. - Donoszą nam z Frankfurtu, że pan Radowi tz napisał obszerne dziełko o ufortyfikowaniu miasta Ulm, które przedłożył już kilku rządom w Niemczech. S z c z e c i n, d. 22. Listopada. - Izba reprezentantów miejskich postanowiła na wczorajszćm posiedzeniu, aby i bez przystąpienia magistratu, podać do tronu pośbę o warunkową jawność posiedzeń. W r o c ł a w, d. 22. Listopada. - Jzba reprezentantów miejskich otrzymała przedwczoraj od magistratu urzędowe oświadczenie, ze tenże przystępuje do ważnej uchwały izby: aby podać do króla prośbę z zażaleniem przeciw postępowaniu ministeryum kultu. Wyznaczono już komissyą do ułożenia adresu, który w przyszły tydzień odejdzie zapewne do Berlina.
WIADOMOŚCI ZAGRANICZNE.

F r a n c y a.
P a ryż, d. 27. Listopada. - Spodziewany poseł marokański Si el łladzi Abd ei Kader Ben Aszasze, basza Tętnami, przybył do Marsylii. Leon Roches towarzyszy jemu, a na przyjęcie jego wyznaczono kapitana l'ourcet, jako też Urbain, tłumacza od armii francuzkićj w Algierze. Dziennik sporów zwraca uwagę na ważność tego poselstwa w czasach teraźniejszych, gdyż jest ono wypełnieniem przyrzeczeń w traktacie w Lalla Magrnia zawartych. Basza jest powiernikiem cesarza Abd el Rhamana. N a uwagi Konstytucyonela o położeniu krytycznem giełdy odpowiada dzisiejszy National w następujący sposób: jeżeli Konstytucyonel ze swych czytelników nic drwi, natenczas w wielkim pozostaje błędzie. Złe jest bardzo wielkie, nie tylko pod względem moralnym, ale jeszcze i finansowym. W ostatnich trzech miesiącach nie było pieniędzy nawet na dobre interesa. Wszystkie kapitały obrócono na niepożyteczne i niegodziwe spekulacye, opuszczając prosty i zysk godziwy przynoszący handel. I o której to porze spekulacya ta stanęła na najwyższym szczycie? Właśnie w tćj porze roku, kiedy największy ruch w handlu panuje, gdzie najbardziej powstała aryslokrncya pieniężna. Ci rządzą, co największe kapitały posia dają. Jest ich kilkadziesiąt tysięcy, a lud wielomilionowy od wszelkich swobód politycznych wydalony. Król naczelnikiem będąc uposażonych, gra w ich piosnkę, a naród cały zwodzi. Osobista wielkość Ludwika Filipa na leni polega, źc nic nim ministrowie, ale on nimi rządzi; źe potrafił wyzyskiwać zdolności mężów, w kierunkach politycznych lak sprzeczne, jak były Lafilla i Molcgo; jak są Thiersa i Guizola. Tym sysleineni postępując i rządy dyuaslyi swojej upewnił, i wiele dobrego din kraju zrobił. Lecz słabość Francyi na lem właśnie polega, że tego dokazal, niejako król, niejako Luduik Filip, który się postawił na czele średniego sianu, Opartego na wyzyskiwaniu dla siebie maleryalnego bylu, Pokój Frnncyi i pokój Europy do jego więc osoby przywiązany, (lala la sztuczna machina polityki, jest jego dzieleni, a kto wie, czy po jego śmierci kio inny prowadzić ją będzie tunial. Gdzie bezpieczeństwo kraju nie do instytucyi i praw, ale do osoby monarchy jcsl przywiązane, lani jest ciągle niebezpieczeństwo. Ludwik Filip zna lo dobrze, ale ma ręce związane. Frnncya nic wprzódy się ustali, aż się walka, roku 1789. poczęła, nie skończy. Panowanie albo musi wrócić do króla, albo zostać się przy narodzie. Dzisiejszy slan rzeczy jest tylko komedyą, jest panowaniem za pomocą intrygi i obłudy; jest sztuką owładaiiin stronnictw. Ludwik Filip radby może lę maskę zrzucił, ale wie, że mu roli Napoleona odegrać nie wolno. Jeden lylko mu się udał środek, który na przyszłość din swej dynaslyi, jako punkt oparcia zostawił. Są to 'warownie Paryża. Paryż jest' Frnncya; kto jest panem Paryża, jesi_ panem Francji. Przyszłość okaże, 'czy się wlyu. obrachunku król Francuzów nie pomylił. "Zagadnienie lo wkrólcc się rozwiąże, Lo dziś len wielki rachmistrz polityczny liczy 72 Int. X tak niekorzystnego wewnętrznego położenia Fiancyi, tlomaczy
trzebują kredytu. Gdyby Konstytucyonel miał towary do sprzedania, wiedziałby daleko więcej o rozciągłości złego, które mu się przez jego okulary polityczno-ekonomiczne zbyt małćni wydaje. Wszystko złe bierze początek od przybicia towarzystwu kolei północnej. Ponieważ ją za połowę prawdziwej wartości sprzedawano i bezpośrednio 5 O O frankowe akcyc po O O O na giełdzie sprzedawano, spodziewano się przeto, że i z inne mi tak się powiedzie kelejanii żelaznemi. Każdy spieszył podwoić swe kapitały za pomocą akcyi i tym sposobem ujęto handlowi i przemysłowi pieniądze. Ministerstwo jest za ten wypadek odpowiedzialne, broni ono politycznych koalicyi, a sprzyja koalieyom rozbójniczo bankierskim, równie jak znaczna część niegodnej prassy, która nie zganiła tego handlu ohydnego, a nawet w części pochwaliła. N ational sądzi, że ministerstwo teraz umyślnie głosi niepomyślne wiadomości z Algieryi, aby przygotować efekt teatralny na otwarcie sessyi. Marszałek Bugeaud zachowa się spokojnie aż do chwili, gdzie nadejść mogą szumne buletyny, zwiastujące zgromadzonym izbom świetne zwycięztwa. Konicdya taka już po razy kilka odgrywana i to dwa razy do roku, podczas dyskussyi nad adressem i w chwili głosowania nad kredytem jakim niebezpiecznym dla rządu, natenczas ogłaszano świetne jakie zwycięztwo w Algierze odniesione, które izbę uniosło, bo w Afryce tak strzelają, iż dym z prochu aż ćmi oczy ludu we Fraucyi. Wspomnieliśmy już, iż owocem poselstwa francuzkiego do Chin był edykt wydany przez cesarza tolerancyi tamże chrześciaństwa. Donieśliśmy, powiada Dziennik sporów, o wymianie ratyfikacyi traktatu pomiędzy cesarzem chińskim a królem Francuzów. Nie jeden rok upłynie bez wątpienia, zanim Francya korzystać będzie z warunków tego traktatu. Przyznać należy, że nas żadne spekulacyc handlowe nic zawiodły nad brzegi niebieskiego państwa. - W tych odległych okolicach nieposiadamy żadnych kolonii, a francuzkie okręty rzadko tam się okazują. W jednym tedy celu udaliśmy się w owe okolie i aby wyjednać fladze naszej pewne stanowisko. Najpotężniejsze narody już w tamtych stronach pewne zajęły stanowisko.
Anglia przez bliskość posiadłości swoich indyjskich i wszeebobecność swoich okrętów. Hiszpania przez swe Filipiny. Hollandya przez Jawę i Sumatrę. Portugalia przez Makao i przez swe dzieje dawniej słynne, teraz zatarte.
Amerykańska unia pospieszyła z rozpuszczoncini żaglami i z tą rzutnością, która odznacza młode deinostracye. Francya była winna sobie, swojemu imieniu i swojemu stanowisku, które zajmuje między narodami, pokazać sie na tych morzach i zasiać ziarno, które kiedyś zakiełkuje i plon przyniesie. Jeżeli poselstwo do Chin uzyskało też same prawa, co Anglia i unia amerykańska, już przezto cel jego dopiętym został. Ale szczęście jeszcze z drugiej strony posłużyło. Kiedy inne narody chcą zapomocą handlu i własnych korzyści cywilizować owe odległe stolice, Francya przedewszystkiem stara się tam zaprowadzić tolerancyą religijną. Nic miała tyle wyraźnych interessów , co inne kupczące narody, z tego też powodu łatwiej dzieło dopełniła moralne. Chiński pełnomocnik Ki-Jing, odznaczający się zdrowćm pojęciem rzeczy, którego stary świat wysłał, by przemówił do nowego, rzekł do posła francuzkiego: «wy jedni nic nieżądacie od drugich narodów, to dowodzi wielkości waszego państwa. Nie przesiąkliście interessami handlowemi, jak Anglia i Ameryka.« Jeżeli przytaczamy te słowa kouiissarza cesarskiego Ki -Jinga, to dzieje się szczególniej dla tego, iż nam państwo niebieskie pokazują w swojćm świetle, o którein nas wieści i baśnie dochodziły podobne do tysiąca nocy i jedna. Wiedziano wprawdzie, że państwo niebieskie posiada taką ludność, która nie może być policzoną, jak
sic jej zewnętrzne do innych niocnrslw slanowisko. Przymierze z Anglią bardzo niepewne. Frnncya okupuje je uległością 'dla interesów W. Brylauii, i w ostatnich leciech tyle już było przypadków, że co lylko się din drobnych nnwet kollizyi nie rozbiło. Pod lem przymierzeni tlą zadawnione nienawiści narodowe, czyha podejrzliwa polityka Anglii, nie dopuszczająca, aby się polega jej rywalki na morzu szerzyin. Anglia będąca w posiadaniu Gibrnllaru, Malty i wysp Ioóskicb, ni a klucz do morza Śródziemnego, i mało ją niepokoi kuszenie się Francyi, o hegemonią na lem morzu, co lylko jest ponowionćin niewczesnem zagadnieniem z czasów wyprawy na Egipt. Nareszcie w państwie Marokańskiem i w nieprzyjaznych pokoleniach Arabskich, ma zawsze gotowych sprzymierzeńców, do podniecenia ich przeciw Algierowi francuskiemu, gdyby tego by In potrzeba. Zwykle utrzymują, źc przymierze między Frnncya i Anglią na liberalnym, wspólnym kierunku ich instytucyi polega; "źc obadwa ludy są reprezentantami wolności Europejskiej i dla tego ścisłym związkiem przyjaźni powiązane być po winny. Twierdzenie takie, acz dosyć powszechne, zupełnie jest mylne. Anglia jest przcdewszyslkicm krajem aryslokracyi, Francya krajem demokracji; lamia na przeszłości się wzniosła i dla lego od snmowłndzlwn Ironu nie odstąpiła; la zaś zatracił.» rewolucyą, cnią przeszłość swoje i obwolnln najwyższą władzę ludu, jako nową zasadę. Zgoln prócz wolności, jaka z samej oświaty wypływa, i din (ego wszystkim ucywilizowanym narodom jest wspólna, nic ma innej wspólności, ani pojęć, ani zasad socyalnych, i owszem jak największy w nich panuje odstęp. Krom Anglii, żadne inne mocarstwo nie łączy się przymierzem z Francya. Stosunki przyjnzue, jakie trwają, przywiązane są «lo osoby monarchy, a nie do nnrodn. Wiadomo zresztą, jakicmi ofiarami i tu Ludwik Filip alians okupywać sobie pragnął. Gdy król zaręcza ulrzy ten z biblią i krzyżem i dotarli tylko do niższych warstw towarzystwa. Posłowie europejscy zbliżając się po kolanach aż do tronu, »syna nieba,« wracali z osobliwszemi wiadomościami. Lecz w tych czasach zetknięcia się starego z nowym światem, poznaliśmy dopiero, że pod nieporuszonym tronem i pod warstwą śpiącą trzechset milionów mieszkańców, żyje ruchawa, oświecona, filozoficznie ukształcona arystokracya bez zasady i bez przesądu, lecz nic wolna od owego zepsucia, które jest właściwem starym społecznościom. O ile rozsądzić możemy, znalazło poselstwo francuzkie w wysłanym pośle osobę, którą nazywamy w Europie silnym duchem. Widzimy w nim wolno myślącego człowieka, pogardzającego handlem, sztukami, pożytkiem, polityką, który religią uważa tylko z rządowego widoku. Tak poznaliśmy Ki-Jinga, pełnomocnika Chin, który okrył się sławą, być może nieszczęście dla niego przynoszącą, iż pierwszy imieniem starego wschodu podpisał traktat z nowym światem. Francuzi i Anglicy nic mogli dosyć wychwalić miłych jego przymiotów. Po nim idzie Iluau, pierwszy jego radzca, wojskowy gubernator dwóch prowincyi, równie wolnomyślny, jak Ki-Jing. Po nich następuje Tsao, akademik, który ani trzeźwością, ani godnością się nieodznacza. Wypada z tej okoliczności nadto, iż znajduje się w Chinach arystokracya uczona, która podobnie jak wojskowo-szlachecka gardzi zyskiem i handlem, bo akademik ten wyźćj stopniem był położony, aniżeli pan sc Tschen, kupiec tak bogaty, iżby był wstanie kupić całą akademią mandarynów. Pan sc Tschen posiada majątek tak wielki prawie, jak cała ludność chińska, ale zdaje się, że go uważają za dorobkiewicza świeżego, czego mu zapomnieć arystokracya rodu i rozumu nic może. Bara pewnego podarował] swemu miastu rodzinnemu 21 miliona, za co otrzymał pozwolenie rodzinne swe imię przenieść na szlacheckie. Pan se Tschen jest bardzo ukształcony człowiek, a między swoimi ziomkami najwięcej obeznany z europejskiemi obyczajami, bo on należy do kupców, którzy z barbarzyńcami prowadzili handel. U niego i za jego wpływem wszystkie prowadzono układy. Owoż to byli mężowie, z którymi francuzcy posłowie układali się o emancypacyą chrześciaństwa w Chinach. Gdyby tylko mieli z wątpliwościami ich religijnemi do walczenia, byłoby to rzeczą podrzędną: w ich oczacli wprowadzenie nabożeństwa chrzesciańskiege zarówno było poczytywanćin, co wprowadzenie obcego i nieprzyjaznego żywiołu, rzeczą administracyi, nie nauki, ludzkich, nie boskich praw. Skoro się nareszcie przekonali, że Francya nie żąda żadnego kraju od nich dla siebie, czego nader się obawiali, z chęcią tanim sposobem część Konfucyusza poświęcili. Lecz Chrześcianic chińscy ośmieleni edyktem cesarskim, który tylko 30 Urzędnikom najwyższym został udzielony i nie przeszedł do wiadomości niższych urzędników, zaczęli się kupić w zgromadzenia większe, aniżeli są prawem w Chinach dozwolone, przez co wystawili się na prześladowania ze strony rządu. Mnóstwo ich pochwytano i powieziono. Gdy tymczasem poselstwo francuzkie powtórnie przybyłe z wysp filipińskich, znalazło KiJinga oziębłym i oburzonym z powodu śmiałości Chrześcian, których podburzali missyonarze, obiecując pomoc Francyi. Nakoniec po wielu usiłowaniach wymogło francuzkie poselstwo, że odtąd w Chinach zgromadzać się będą mogli Chrześcianic na nabożeństwo publiczne, bez ograniczenia liczby zgromadzonych i bez rozłączenia mężczyzn od kobiet, co zwyczajami zresztą jest uświęcone w Chinach z powodu wielkiej zazdrości panującej między Chinczykami.
Hiszpania.
Madryt, d. 19. Listopada. - Ministeryum oddaliło proźbę generałamanie pokoju, bo sądzi, że nn czele stronnictwa przemysłowego, klórc wojny nic chce i chcieć nie może, potrafi go uUzymać, - równocześnie lud wciąż marzy o sławie wojen Napoleońskich, o wyprawach za Ren; - a nikt nie zaręczy czyli pnrtya ludu juz jutro nie przemoźc, i systemu pokoju nic zmieni. Rządy mianowicie wschodnio i północno Europejskie z odrazą poględają na Francya. jako nn gniazdo wszystkiej rewolucyjnej propagandy, niepokojącej ich kraje. Wyprawa Sabaudzka, wypadki w Rarccllonie a świeżo w Rimini, jej wpływom przypisują. Aczkolwiek rząd francuski raz po raz, na naleganie ambassndy, uczyni krok przeciw gościnności zoręczonej wychodźcom, wydali jednych, rozproszy drugich: lacz sam ostrzega o zamachach klubislów - to jednak zawsze rządy patrzą się z tkliwością na króla i ministerstwo francuskie, co nie ii a siły otwartym bojem wystąpić, n może ma nawcl politykę, mieć ku potrzebie len mnlcryal palny. - Dodajmy do tego, że wojny i rządy Napoleońskie dały się wszystkim narodom Europejskim w znaki, a łatwo przekonamy się, dla czego rządy od pizymierzą z Francuzami stronią. Gdyby Francya odejść chciała od zaborczej polityki, która umysły ludu francuskiego zagrzewa, ważuąby odegrać mogła rolę w dziejach świala przez ucywilizowanie Mryki. Wpływ Francyi na Mrykę tak jest naturalny, jak wpływ Rossyi na Azyą. Ale, ani jedna, ani druga tego posłannictwa swego pojąć snąć nic chce. Trzeba było policzka, którym bey Algierski konsula francuskiego znieważył, aby Francyi odwiązać oczy, i pokazać jej Mrykę, jako obszerne pole działań zewnętrznych. JJotąd wszakże Francya żadnego systemu kolonialnego nie rozwinęła, Wiryby lćj i bogactwa urodzajnych ziem Mrykańskich otworzył, i by! zarazem kanałem odpływowym wzmagającej się coraz bardziej ludności francuskiej. Okrucieństwa zaś, jakich się zarząd francuski na pokole
Roncali o dymissyą. Zdaje się, że generał Narvaez wszelkich użyje środków, aby spowodować przyjaznego sobie generała, do przyjęcia ważnego miejsca generała kapitana Walencyi. - W Saragossie przyjdzie zapewnie do wielkich kłótni w czasie wyborów. - Generał kapitan Walencyi zniósł swe rozporządzenie, ogłaszające Walencyą w stanie oblężenia, aby wolność w wyborach nic była ograniczoną. N i e fi c y.
Kar l s r u h e. (D o koń c z e n i e: głos deputowanego P I a t z ): Izba uczciła co tylko pamiątkę męża, któremu i nasza strona nie odmawiała nigdy znakomitych zdolności i wielostronnego geniuszu, ani za życia, ani po śmierci. Przyznawał on się prawda do innych jak my zasad w walce świat teraźniejszy poruszającej; ale pomimo to czciliśmy i czcimy zawsze dzielność potężnego przeciwnika, A toć przecież prawda tylko z wzajemnego ścierania się. wychodzi na jaw, a chociażbyśmy i najbardziej różnili się w zdaniach, wszystkie przeciwieństwa mają wspólny punkt, w którym się łączą. Jest to sfera niezależna całkiem od zapatrywania się na nią ludzi z różnych stanowisk, w której i my pomimo wiedzy nawet się łączymy, gdzie każde dążenie się uszlachetnia, a która w przeciwniku nawet każe nam czcić i szanować człowieka. Do tego oprócz wielkości ducha potrzeba moralności, charakteru, czystej woli, a przedewszystkiem trzeba się wyrzec zasady, że cele uświęcają środki. Czcić każdego przeciwnika posiadającego te przymioty, uważamy za obowiązek; izba uzna naturalnie znakomite zdolności deputowanego San der a; ale śmierć nic jego samego tylko odwołała, niestety i innego jeszcze zasłużonego członka depo P o s s e l t a, który nie podzielał przekonania politycznego innych, nie posiadał tak wielkich zdatności, wielostron - nego wykształcenia, wielkiej wymowy i bystrości w dowodzeniu za i przeciw, ale którego przecież jako człowieka i obywatela zdobiły wielkie przymioty. Wszyscy bezstronni szanowali go za życia, i po śmierci szanować go będą.
Ponieważ był niezależny od zewnętrznych stosunków, nie pada nań podejrzenie, aby kierunek jego polityczny nie był wypłynął czysto zjego przekonania; był on godnym obywatelem, samodzielny wewnętrznie i na zewnątrz, dzielny w swoim zawodzie, posiadał jasny rozum i prawe zamiary, nie posiadał wprawdzie potęgi wymowy, która zdobiła Sandcra, ale zdatność, że to co pomyślał jasno, mógł płynnie, z spokojnością, i dobitnie wyrazić. Był on przedewszystkiem niezmordowanym pracownikiem w komisyi wyznaczonej do petycyi, a jako taki musiał posiadać zaufanie współobywateli. Chociaż zdolności jego mniejsze były jak innych, to przecież zdziałał on wiele dobrego, a przez szlachetne swe dążenie może słusznie rościć prawo do czci i szacunku. Izba uczciła na dniu dzisiejszym pamiątkę jego kollegi, uczci ona siebie sama, jeżeli i o nim nic zapomni. Niecli za życia huczą szturmy walki, po za grobem jednakże niech wieczny panuje pokój, niecli słychać będzie tylko głos bezstronnego oceniania i zapatrywania się na wszelkie szlachetne dążenie, czy ono wyszło z tej lub owej strony izby.« Deputowani podobnie jak po mowie H c ker a, powstali na te słowa z swych krzeseł. Poczcm utworzono prowizoryjne oddziały, które przedłożone sobie akta wyborcze przejrzawszy, przedłożyli do potwierdzenia izbie, która je przyjęła.
UOZMillTEJVIiDUMOSCI.

C h e ł m n o, d. 25. Listopada. - Już blisko od dwóch lat rozeszła się w tutejszej okolicy ta radosna pogłoska, iż obywatele Prus zachodnich, idąc za pięknym przykładem, danym przez szanownych obywateli W. Xicstwaniach Arabskich dopuszcza, *) najmniej ku temu są przydatne, aby ono dzikie hordy siłą cywilizacyi Europejskiej shołdownć. Dziś tam Francya ma tylko polityczne cele i o dzicjowem powołaniu swojem nic myśli. Wojną w Mryce chce zatrudnić wojenne umysły mieszkańców swoich, a posiadłościami tamże chce sobie panowanie na morzu Srodzieinnćin zabezpieczyć. Jedno i drugie jest złudzeniem. Każda wojna korzyści narodowi przynieść musi, a łych naród po tylu milionach i tylu stratach wojska na darmo wygląda; przyjdzie więc czas oburzenia powszechnego. Idea zaś panowania na morzu jest godna średnich wieków, w których po oceanie linie demarkacyjne ciągniono. Dziś narody przychodzą do pojęcia, że morza są darem niebios, wspólnym dla wszystkich narodów, i że chcieć panować na morzu, jest to samo, co chcieć panować na powietrzu. Jeżeli rozważymy, ile utrzymanie flotlv kosztuje, dla utrzymania onćj marnej idei panowania na morzu, na ile to milionów ludy'Francyi, Hiszpanii i Anglii składać się musiały tyle wieków, wzdrygniemy ramionami nad marnotą i głupstwem rządców tego świata. Missya Francyi w Mryce dopiero sic rozpocznie, gdy się we Francyi samej spełni: gdy naród wyjdzie z fałszywego stanowiska swojego. Dziś lam i władza monarsza jest złudzeniem, i władza ludu urojona, a stan laki kłamstwa politycznego w narodzie oświeconym długo ostać się nic może. (*) Zob. Souvenirs du marichul Biifrraud, dr l'AIgerie ci du Maroc jar Christian, ancien secrettiire partirulirr du marechul. Paris 1845.
 wspieraniu młodzieży polskiej w tejże prowincyi urodzonej a w gimnazyum Chełmińskićm sic kształcącej. - Uczucia radości ogarnęły serca wszystkich polskich młodzieńców, którym fortuna mniej sprzyja, iż po usunięciu matcryalnych potrzeb, z jakiemi walczyć są przymuszeni, tein łatwiej, tein swobodniej nad umysłowćm kształceniem się, dziś każdemu Polakowi tak nieodzownie potrzebnćm, pracować będą mogli. Lecz, jak się zdaje, było to tylko pogłoską, czczeni mamidłem i niczem więcej. - Gdyż po upłynieniu dosyć długiego czasu, w którymby towarz. do skutku doprowadzonćm być mogło, dzisiaj o tćm zupełna panuje cisza. - A że istotnie projekt do rzeczonego stowarzyszenia się, przez zacnego obywatela, którego sprawa Polski mocno zajmuje, p. S.".,., ,wygotowany, do powszechnej wiadomości już dawno został podanym; dziwić nam się stąd i ubolewać należy, iż szanowni obywatele tutejsi przy tak pięknem i zarazem waźnćm dziele, jakićmby było utworzenie podobnego towarzystwa, tak mało współuczucia, energii, i poświęcania okazują. - Czemu? wylłómaczyć trudno. , . . x. Lwów. - Meteorologiczne Nowiny z tego miesiąca są dość ciekawe: Po mrozie 7 -stopniowym, który dnia 4. b, m. wyrwał się prawdziwie jak Filip z konopi, powietrze zaczęło znowu wolnieć, prąd łagodnego wietrzyku był ciągle południowo-wschodni, i obdarzył nas przez kilkanaście dni przyjcmnćm wiosenaćm ciepłem, przy najpiękniejszej i dość suchej pogodzie, ledwie parę razy deszczem przerywanej. Mieliśmy dnie, w których ciepło dochodziło w godzinach południowych 10, 11 a nawet 12 stopni w cieniu; wały spacerowe stolicy naszej bywały jak gdyby w lecie pełne osób świeżego powietrza używających. N awet rankami i wieczorami trzymało się ciepło częstokroć na 5 do 6 stopni; i w nocy rzadko kiedy spadał termometr niżej zera. - Przy tak ciężkim, co do zbiorów roku, prawdziwe to błogosławieństwo niebios, bo użyczyło nam dość czasu do ukończenia wszelkich robót w polu, będących niejako zakładem naszej przyszłości. Od 23. b. m. nastało dżdżyste i przykre powietrze jesienne, a wiatr wykręciwszy się na pólnocnozachodni, sprowadza nam deszcze z śniegiem. - Dowiadujemy się z tutejszej Gazety niemieckiej, że od 16. b. ni. otworzony został nowy most na S anie pod P r z e m y ś l e m, i tym sposobem nagłownym trakcie pocztowym i handlowym ułatwioną została kouiuuikacyja, klóra od czterech miesięcy w tein miejscu na praniach odbywać się musiała. N owy ten most lubo tymczasowy tylko, jest przecie tak mocno zbudowany, iż będzie mógł długo służyć. Stary most, tegoroczną powodzią lipcową zerwany, miał 8 O sążni długości i trwał lat 56. Zasłużony nasz K 0r z e n i o w s k i napisał nową frajedyję w 5 aktach, wierszem nierymowym, pod nazwą: Aniel a. Sztuka ta jak donosi Kur y jer xv ar 6Z a w s K i, ma być wkrótce przedstawiona w wielkim teatrze w War s z a w i e . W r o c ł a w, 2 l. Listopada. Interesa zbożowe w ogólności są bardzo nialo znaczne, spekulacje w żadnej prawie gałęzi nic istnieją, a obroty ograniczają się jedynie na koniecznej potrzebie. Przyczyn tego szukać na
ODEZWA do opiekunów względem składania raportów wychowanią swycli p u p i 11 ów. Zbliża się czas, w którym opiekunowie w przedmiocie poruczonycb im pupillów raport a wychowania składać mają. Opiekunów zostających pod zwierzchnim dozorem Sądu naszego wzywamy przeto, aby złożyć się mające, w'ym względzie raporla w pierwszej polowie miesiąca Stycznia roku przyszłego pod uniknienicm przypomnienia na koszt ich, nam podali. Podobnież opiekunowie, nad którcmi dozór Sądom Zieinsko-micjskim departamentu naszego poruczony jest, wzywają się ninicjszćtn, aby rnporta wychowania pupillów swych lakże w połowic Stycznia przyszłego roku tymże Sądom złożyli. Opiekunowie nie będący w stanic sami piśmiennych złożyć raportów, udać się mogą do Sądów właściwych, które codziennie w godzinach służbowych w miesiącu Sfycz .niu takowe do prolokulu od, nich przyjmą.
Tym zaś, którzy od miast gdzie Sądy się znajdują, odd,deni mieszkają, zechcą tak duchowni, jakoli też Konmiissarzc obwodowi i Magistraty, - których Sądy Ziemsko miejskie o to i.prasza'Y -- być pomocnemi w składaniu raportów wychow miia do Sądów. Ażeby jednakże rap orla o wychowaniu wię· cćj jak po czyści dotąd odpowiadały cclovu zamierzonemu, wzywamy wszystkich' opiekunów Dopallamentu lutcjszcgo, aby się w rappoilach swych nic tylko o moralnem postępowaniu pupilIów, ale też o pilności w naukach i o pobożności ich dokładnie wyrażali, i w tym celu poprzednio od duchownych, nauczycieli,leży w spóźnionej już teraźniejszej porze roku. W interesach zbożowych ostatnich dui przez pomnożone dowozy nastąpiła zupełna cisza, którajednak żadnego znacznego zniżenia ceny nie wywołała, lecz mniemają powszechnie, że skoro później dowozy się powiększą, ceny zboża niezawodnie spadną. Szczególniej dosyć przywieziono teraz pszenicy, której od niejakiego czasu prawie nic nie przystawiano, jednakowoż nie wynikło ztąd żadne cen poruszenie, a dobry stary towar tu i owdzie, konsumenci dość chętnie płacili po ostatnich cenach jakieśmy donieśli. Stara pszenica stoi więc na 103 do 105 sr .gr., nowa, w dobrym gatunku, od 95 do 100 sr. gr. - stara żółta 98 sr. gr. nowa w dobrym gatunku po 92 do 95 sr. gr. za szefel. Zyto podniosło się do 76 sr. gr. za szefel, którą to cenę płacą tylko konsumenci za towar wyborowy, dziś jednak taki towar płacono po 74 do 75 sr. gr. średni gatunek po 72 do 73 sr. gr. a polskie żyto, bardzo nie czyste płacono jednak po 70 sr. gr. za szefel. Dobrego jęczmienia bardzo trudno jest dostać, konsumenci płacą go dla tego po 55 sr. gr. gorsze gatunki po 52 do 53 notować można. Owies po 33 do 36 sr. gr. Rzepak zimowy od 95 do 98 sr. gr. letni po 86 do 88 sr. gr. za szefel. S z c z e c i n, 2 O. Listopada. Przy bardzo spóźnionej porze roku panuje tu u nas brak okrętów wywozowych, połączony z drogiemi frachtami i wysoką opłatą assekuracyjną, co wszystko wywóz za zagranicę bardzo tamuje. Tymczasem dość znaczny mamy tu odbyt, i ciągły prawic żyta i mąki pszennej do Szląska. Pokazał się także od nie dawnego czasu pokup na zboża, na dostawy wiosenne, co naszemu targowi w tym tygodniu dodało nowego życia. \a początku tego tygodnia sprzedano kilka partyj pszenicy na miejscu l 26- 128 funtowej. Marchyjskiej i Ukermarch nie ze wszystkiem dobrej po 71 do 72 tal. - Później oprócz kilku kontraktów pod ręcznych, których bliższe warunki niewiadome, zakupiono na dostawę wiosenną pszenicę 129 13 O funt. Ukermarchyjską po 77 i pół tal. Dziś pszenice na miejscu, mianowicie na targu miejskicm płacono znów o l do 2 tal. wyżej, a na dostawę przyszłej wiosny za 129 - 13 O łun. Ukermar.
i Marchijską po 78 i pół do 79 tal. żądano, a zgodzono się na 78 tal. Zyto na dostawę wiosenną znowu się podnosi, z 47 na 48 tal. na miejscu za najlepsze 119 - 12 O fun. żyto płacą do 49 tal., i niżej tej ceny trudno dostać będzie. Utrzymuje się dość dobre powszechne mniemanie względem tego rodzaju ziarna, a na chętnych do sprzedaży kupcach bardzo tu zbywa. Jęczmień na miejscu nie pokupny. - Oderbruchski po 37 tal. Pomerański po 38 tal. oddają na dostawę wiosenną, płacono za pierwszy po 39 za drugi po 39 i pół tal. - Owies na dostawę wiosenna zawartą znowu znaczną umowę, zaręczeniem wagi najmniej 50 fun. na szeflu po 32 hl. - Sprzedających ten rodzaj zboża zawsze bardzo mało. Grochu cokolwiek więcej dowieziono; większy na targu po 60 tal. mniejszy 52 do 58 tal. stosownie do gatunku kupują.
Kurs giełdy Warsz.

przełożonych i państwa, u który eh służą, wiadomości zasiągali. Poznan, dnia 29. Listopada 18-15.
K ról. ; > ąd N a d z i c i n i a ń s ki SPRZEDAZTKONIECZNA.
Sąd ZicmSKO - micjsKi w Szamotułach W pow. Szamotulskim prz A mieście W rOHKa cli położona nieruchomość młynarska N adajnik bez młynów, do massy spadkowo likwidacyjnej J a n a G o t II r i e d a i sukcessolów Maryi Elżbiety Schulz należąca, bez względu do takowej przyłączonych praw młynarskich oraz przez właściciela do U ominium Nowej wsi pretendowanych praw pastwiska, wrębu i łamu, i bez potrącenia spornych przez Dominium rS6'wej wsi żądanych ciężarów gruntowych, na 4129 Tal. 21 sgr, oszacowana wedle lasy, mogącej być przejrzanej wraz zwykazem hipoteczna m warunkami w Regislrnlurżę, ma być dnia 10. Czerwca 1846. przedpołudniem o godzinie Wlej w miejscu zwykłem posiedzeń sadowem sprzedana. Szamotuły, dnia 2. Września 1845.
Świeże Slrassburskie pasztety z truflami odebrali pocztą B r a c i a Va s s a 11 i przy ulicy Frydery kowskićj.
W Dominium W cis ho Iz pod G logo wem jest na sprzedaż od 2. Stycznia 1846. r. pewna liczba dwuletnich tryków, z rasy I n fa n t a d o pblitej w wełnę 'lizoda cala '"e lylko była zawsze wolną od kolovwicizna, ale i od innych sukcessyjnych chorób. Najlepszy rękojmią zdrowia jej jest la okoliczność, że z trzody tej co rok sprzedaje się znaczna liczba tryków do różnych znamienitych owczarń, które b e z p r z e r w y już od dawna zaopatrują się z niej w takowe
Listy zast. nowe za 100 żądająrs.14 k.85tryki, jakoleż sprzedaż nadkomplctnych macior do chowu, o której interessentów przekonać mogę. von Borwitz.
Płótno z czystego lnu w webach i kopach, jako też powłoki na pościel, nakrycia stołowe i drelich poleca w rojJieznym doborze po nader umiarkowanych cenach N. Kaiitorowicz, w narożniku Wrocławsk(ć] ulicy i rynku Nr. b*. VIII 'lIiI 'y w rozmaitych gatunkach polecam w jak najniższych cenach. Herrinann Moritz, ulica Fryderykowska naprzeciw placu Kainlaryjnego.
Dnia 3. (.'rodnia.
1845. r.

C e fi y t arK o iv e w mieście POZNANIU.

Pszenicy szefel Zyta dt.
Jęczmienia dt.
Owsa . dt.
Tatarki ó> Grochu . dt.
Ziemniaków dt.
Siana «etriar Slnmy kopa. · Masła garniec
Do Numeru tej Gazety przyłącza się prospekt Powszechnego pruskiego towarzYstwa zaopatrzenia na starość 20 Wrocławiu.