Jw. 63. w Poniedziałek
< #
# >
<r
16. Marca 1846.

Drukiem i uakładem Drukarni Nadwornej  Ue ck era i Spółki. - Redaktor odpowiedzialn y : li. J. R vm arkieicic».
.

WIADOMOŚCI KRAJOWE.

Berlin, d. 3. Marca. - Oddaleni z Drezna Polacy, przybywają tu, szukając dla siebie schronienia. Przecież dyrekcya policyi wśród teraźniejszych okoliczności, na niejaki czas dozwala im pobytu w naszem mieście. Berlin, d. 4, Marca. - Nasza rada miejska odznaczyła się w ostatnich czasach nadzwyczajną pilnością. Skoro się interes finansowy gminy polepszył, a przynajmniej się gotowizna w kasie zualazła, częścią przez zamianę obligacyi miejskich po 98, częścią teź przez zaciągnięcie hipotek na miejskie kamienice, ustanowiono natychmiast założenie deputacyi kościelnej, która się tak z członków magistratu, jak z członków rady miejskiej składać ma. Deputacya ta będzie miała na celu nietylko wypełnianie prawa patronatu, ale także obudzenie większego udziału pojedynczych gmin w strzeżeniu i zarządzaniu kościelnych spraw. - Dotychczas zarządzał magistrat j e dno s t ro nni e s pra wami ko śc ielne mi; miejska zaś deputacya kościelna nie istniała jeszcze, chociaż rozporządzenie z roku 1808. o niej mówi. Że magistrat wykonaniu postanowienia rady miejskiej sprzeciwiać się nie będzie, o tćm wątpić nie należy, zwłaszcza, że obydwie te władze w najnowszych czasach prawie zawsze co do rzeczy kościelnych w wielkiej zostawały zgodzie. Prawda, źe w innych przedmiotach raniej widzieliśmy zgody. I tak nie przyjął magistrat już od dawna zrobionego postanowienia rady miejskiej, aby czynności jej były publicznie ogłaszane i aby w tej mierze było bezpośrednie podanie do króla zrobione; a to z tej przyczyny, źe mu się obecne położenie rzeczy nie zdawało być stósownćm do robienia podobnych wniosków. Reprezentantom miasta Berlina na ostatnim sejmie dał magistrat i rada miejska jednozgoduie zlecenie, aby na sejmie uczynili wniosek o publikacyą czynności władz miejskich. Wniosek ten nie został przyjęty i dla tego to rada postanowiła udać się z nim wprost do króla. Ostatnie sejmowe odprawy podobnych wniosków prowincyi Pruskiej, Poznańskiej, Szląskiej i Saskiej, chociaż niepomyślnie wypadły, nie powinny były magistratu odstręczyć od dalszego popierania tej rzeczy, aby tron przez tern więcej pojawiających się proźb o konieczności zezwolenia nao znavsettiu kobiet tr czasach nowszych. fDokońcaenieJ. Ale w G6lhcm są to tylko zarody nierozwinięle, i nie można jasno oznaczyć, jak to rozumiał, dla tego, że sam sobie z tego dokładnej sprawy znać nic zdał. Samowiednie dopiero ten nasz poeta przekonanie to w dziełach swoich roztacza. On sam w osobie swojej wzniesienie się do teraźniejszych swoich pojęć zawdzięcza pomocy, wpływowi kobiety. Rozpowiada o tćm wyraźnie w jeduem z dzieł swoich późniejszych, porównywając się do Dantego: Lecz i mnie także zbiegła w pomoc Pani, Której się wzroku czarue duchy boją; I mnie tez Auiól wybawił z otchłani, I ja tez miałem Beatrycze moją! W jednych my cierniów chadzali koronie, Krew moich dłoni krwawiła twe dłonie, I z jcduych trucizn piekielnego zdrojn My pili razem, o Beatryz moja! A jednak, jednak, mój jęk, twe westchnienia Zmieszane, zlane, przebrzmiały na pienia! Z dwóch smutków w duszne spojonych zanieście Wzbił się glos jeden, a tym głosem szczęście! Ah! szczęście wiary, ah! nadziei silą, Co w serce moje, przez wzrok twój, wróciła! lSa innem miejscu w temźe dziele mówi: «Płciowość, polaruość, jest prawem powszechuein, prawem jeduem i wszechobecudm tak w naturzewniosek przekonał. Ze nasza rada publiczne ogłaszanie swej działalności za potrzebne uważała, to pokazuje się najlepiej ze sposobu, jakim współobywateli o niej uwiadomiła. Wśród członków rady utworzyła się koraissya, która regularnie od początku tego roku mniej więcej obszerne sprawozdania z debato w i postanowień na posiedzeniach wykonanych, w dwóch tutejszych gazetach umieszczała. Sprawozdania te nie mają żadnego urzędowego napisu i dla tego przepuszcza je cenzura z łatwością. K ról e w i e c, d. 8. Marca. - Z polecenia prowineyalnego konsystorza szkolnego oświadczył rektor EUendt wyższemu naczelnikowi Bender, ze nie może wykładać i uczyć historyi, ponieważ został członkiem wolnej gminy ewanielickiej. Rzeczona władza powiada wyraźnie, że wolno jest prywatnej osobie należeć do jakiegokolwiek religijnego towarzystwa, lecz urzędnikowi to jest zakazanem. Bezwątpienia podobne rozporządzenie zostało wydane i do nauczyciela Witta, lecz w tej mierze nic nie wiemy pewnego. - Radzca konsystorski Fournier w Berlinie wezwał kaznodzieję Detroit z rozkazu ministra spraw duchownych, aby się wytłumaczył osobiście przed ministrem w Berlinie ze swego postępowania. Frankfurt nad Odrą, d. 11. Marca. - W czasie jarmarku mieliśmy tu tylko załogę wojskową z 50 ludzi, reszta poszła w pochód do Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Batalion jeden 24. pułku, stojący w Rupinie ma tu wkrótce przybyć, z którego jedna kompania ma się udać do Sonnenburga. Tameczny dom poprawy wypróżniają, gdyż jest przeznaczony dla aresztowanych osób z Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Tam teź indagacya będzie prowadzona przez główną komissyą.
WIADOMOŚ CI ZAG RANICZNE, Polska.
Warszawa, 11. Marca. - Naj. Pan na dn. 22. Lipca 1845. r. postanowić raczył: ażeby odtąd nic udzielać orderu św. Stanisława 2ej i 3ej klassy. Obecnie wszakże Najwyżej zatwierdzone zostały nagrody tymże orderem 2ej i 3ćj klassy dla niektórych osób, za odznaczenie się w bitwach
jak w duchu, tylko źe pod coraz wyźszerai kształtami się obiawia; naprzykład biegun ujemny i dodatni w galwaniźmie, planeta i słońce w porządku kośuiiczuym, mężczyzna i kobieta w rodzie ludzkim, myśl i ciało w człowieku. Prawo to na tćm zależy, źe jedna i ta sama siła w naturze, lub idea w duchu, obiawia się na dwóch ostatecznych końcach swoich niby to sprzecznie; a wtedy między temi dwoma końcami powstaje działanie i oddziaływanie ciągle, czyli ruch i życie tejże siły, tejże idei. - W stosie galwanicznym z bieguna dodatniego wypadająca iskra gdzież leci? w biegun ujemny! - Mężczyzna do kogóż się ma? w kim się odbija? w niewieście! Myśl czćm się wyraża? ciałem! Zawsze jedua połowa posługuje się druga, przecięła się w drugą na t o, by c a łoś ć istnieć mogła.« N a tej więc zasadzie i vy skutek tak wysokiego stawienia bi t , .p0 ta ten charakte ryzu,j  ost, .ci .. ?ie i  ci, ,'. j  o.. iS,to ty popy- ! Się v szeg - - 'JA - żać echce y Grymfhildę, czylJ!lzynoę, czy Kornelią, czy Marią w komedyi; czy ową nie nazwaną »'Dziewicę," córę nieubłaganego «Starca,« w nocy letniej. Ale najwybitniej cechę tę nosi dziewica, którą Irydion przeznaczył na narządzie swej woli, «:o;a zwierciadło myśli swoich« - Kornelia - Może przy innej sposobności udzielimy czytelnikom uwag uaszych o tym charakterze.
Perjodyczność w zjawiskach ludzkiej natury. Podobnie jak wszelkie zjawiska wszechświata czyli tak zwanego makrokosmu, w pewnej niezmiennie powracającej kolei po sobie następują, takież i wszystkie zjawiska natury ludzkiej, tego wszechświata yr miniaturze,  szone zostały przez główno-dowodzącego oddzielnym kaukazkim korpusom, przed nadejściem wyżej wymienionego postanowienia. W dniu wczorajszym przybył do Warszawy z St. Petersburga JW.
generał-adjutant Berg, generał-kwatermistz sztabu głównego J. Ces. Mości. Rząd gubernialny Warszawski. - Powziąwszy wiadomość z raportów niektórych naczelników powiatowych, że burmistrze miast, po odbyciu jarmarku w dnie uprzywilejowane, dozwalają jeszcze na drugi dzień odbywać jarmarki pod nazwą podjarmarczne, co się sprzeciwia istniejącym przepisom i dąży do rozpajania ludzi i odrywania ich od pracy; polecił prezydentom i burmistrzom miast, ażeby nadal podjarmarcznego odbywać niedozwalali, i pilnowali, aby pod pozorem świąt żydowskich, niepogody lub tym .podobnych zwyczajów, nie przenosić jarmarków na inne dnie, a to pod karami porządkowemi. Skutku zaś naczelnicy powiatowi dopilnować są obowiązani. R O S S Y a.
q; P e t e r s b u r g, d. 5. Marca. N. Cesarz potwierdził dodatkowy na trzy lata etat kancelaryi Wileńskiego wojennego gubernatora, a Grodzieńa skiego, Mińskiego i Kowieńskiego generał-gubernatora, etat ten wynosi 3,272 rubli 50 kop. SI.
N. Cesarz dozwolił generał-gubernatorowi Smoleńskiemu, Witebskiemu i Mohylewskierau oprócz 3 etatowych urzędników do szczególnych poleceń, mieć jeszcze takichże czterech, bez płacy. W skutek rozkazu N. Cesarza, oficerowie uwolnieni z oddziału budowniczego, jeźli będą podawali proźby o przyjęcie ich na nowo do służby w korpusie inżynierów dróg komunikacyjnych, mogą wstąpić nie inaczej, jak ze zniżeniem rangi, w której byli na służbie. Podpułkownikowi korpusu inżynierów górniczych Jewreinow, wydany został lOletni wyłączny przywilej, na wynaleziony przez niego sposób powlekania platyną czyli platynowania miedzi i żelaza. Wolne miasto Kraków.
Gazeta powszechna niemiecka donosi pod dniem 1. Marca r. b.: N owy rząd w Krakowie zamyślał już o biciu pieniędzy i puszczeniu w kurs papierów publicznych. Aby ułatwić sobie bicie pieniędzy, zabrał bogate skarby z kościoła katedralnego. (?) Przecież zajęcie Krakowa przez wojska cesarsko-rossyjkie, stanęło na przeszkodzie przekształceniu tychże na pieniądze. (Gazeta szląska. ) Francya.
P a ryż, 7. Marca. - N a posiedzeniu dzisićjszem izby deputowanych, przegłosowano jeszcze raz nad projektem do prawa względem poprawy żeglugi rzecznej, i okazała się większość za prawem 228 głosów, a 40 przeciw prawu. Projekt więc cały przyjęto. Wiadomości wprost z Konstantyny nadeszłe dochodzą do dnia 27. Lutego: Chociaż w ogóle brzmią pomyślnie, jednakowoż pozostawiają pewną obawę względem niepodbitych jeszcze pokoleń. Abd cI Kader zasłał swemi proklamacyami cały kraj Kabylow, w których zapowiada swój powrót na czele trzech armii. Jedna z nich ma stać pod bezpośredniem jego dowództwem i rzucić się na Konstantynę, druga pod dowództwem szeryfa Si Mucu ma zdobyć Setif, a trzecia pod wodzą Ben Abd es Salem Bordsch ma objąć Medszarę. Niektórzy naczelnicy kabylów przesiali te odezwy władzom francuzkim, przyrzekając im swą wierność na nowo. Bu Okkaz, który przez niejaki czas zostawał w podejrzeniu niewierności, oddał się zupełnie do dyspozycy i Francuzom, gotów ruszyć naprzeciw synowi Main cd Din, który za
czyli lak zwanego mikrokosmu, o ile one z właściwej konslytucyi indywidualnego człowieka pochodzą, mają także swoją stale powracającą pcrjodyczuość, jak np wszelkie paroksyzmy epilepsyi, somiiainbulizuiu i obłąkania. »Skłonność do samobójstwa« mówi znany doktor Gall - «równie jak i każda manija, odzywają się perjodycznie, a ztąd wszelka kuracyja tych słabości bywa zawsze nader niepewna.« - Pewien mężczyzna, który sobie w 6. roku życia kość w czole nadwerężył, doznawał każdego miesiąca napadów wściekłością trwającej przez dni kilka; kto inny miewał także co miesiąc gwałtowną żądzę popełniania zabójstwa, i chronił się przez ten czas do swego przyjaciela, który go przez cały przeciąg czasu tej słabości pod zamknie« icm trzymał. Inni doświadczają w pewnych nawrotach jakiejś niezwykłej posępności, tęsknoty, lub też p,rzeciwnie uciechy i wesołości, której sobie sami wytłumaczyć nie mogą. Ow zresztą prawdziwie dobroduszny J. J. Rousseau uczuwał w sobie kolejnie to miłość to nienawiść do całego rodu ludzkiego, i laklcź ma się rzecz niejako Z całą naturą ludzką, w której równie jak w almosfeizc, nieustanne zmiany pogody, słoty, burzy i deszczów, ciągłą powracają koleją.
Akademia umiejętności w Paryżu zdała w jcdućin posiedzeniu z. ni, bardzo obszernie swe zdanie o 27 rozprawach, chorobę kartofli za przedmiot mających, i wyświeca charakter tejże choroby. Sprawozdanie przecież, uzDawszy poprzednio wartość znakomitych spostrzeżeń, kończy się teini słowy: Wszystkie spostrzeżenia nie są dostateczne do wyjaśnienia przyczyny choroby. - - C. S c l i 6 b c l, prefessor niemieckiego języka i literatury przy Gimnazyum w Rheims, wydał wielkie po franeuzkii napisane dzieło pod tytułem: "Podobieństwo niemieckiego języka z greckim i z laciiiskieinmierzał rzucić sięjna Tell. Podobnie doniósł marabut Ben Ali szerif, który mieszka w górach między Setifem i Bugią, iż wspólnie działać będzie z Francuzami. Jedyny napad wykonany został przez Ben Abd es Salema na Medszanę, jednak się nie udał. Przy tćm natarciu zginął dowódzca jednego oddziału nieprzyjacielskiego nazwiskiem Bu Lekhda. Powszechnie sądzą, że Abd el Kader ma zamiar osieść stale w Kabylii, aby ztamtąd równocześnie zagrażać Algierowi i Konstantynie. Niewiadomo jeszcze, czyli Kabylowie obrobieni przez swych naczelników nie zechcą go wspierać i uznać władze przez niego wyznaczone. Dszana (czyli zgromadzenie naczelników), zgromadziła się z wielu pokoleń i większością postanowiła, że gdyby się książę wiernych pokazał, ma być przyjęty gościnnie i wspierany przeciw Francuzom, gdyby się ci mieli zbliżyć ku górom. Generał Bedsau objął dowództwo naczelne w prowincyi Titeri. Przeznaczono 19 milionów franków na poprawę kanałów i rzek- we Francyi.
W ostatnich dniach głoszono, że książę Montpensier z księciem Aumale uda się do Algieru. T eraz powiadają, że nie ów książę, lecz książę August Sachsen Koburg, mąż księżniczki Klementyny towarzyszyć będzie księciu Aumale.
Abbe Pavie, dziekan teologicznego fakultetu w Lugdunie został mianowany biskupem w Algierze, a Dupuch kanonikiem w St. Denis. W skutek rozporządzenia królewskiego przystąpią dnia 22. Marca do wyborów trzecWetnich gwardyi narodowej paryskiej i departamentu Sekwany. W skutek pogłosek mylnych o szcrzącćm się powstaniu w polskich dawnych prowineyach, spadły znacznie renty francuzkie; rozgłaszano na giełdzie, że cała Galicya jest w ręku powstańców, iż pułki rossyjskie i austryackie na stronę przechodzą Polaków. Dla tego 5 procentowe renty spadły o 70 centimów, 3 procentowe o 35 centimów. Nawet aKcye kolei żelaznych były tańsze jak wczoraj. J ournal de Francfort donosi z Paryża pod d. 25. z. m., że tamtejszy poseł pruski miał kilka not przesłać Guizotowi, iż ostatnie niespokojności w W. Ks. Poznańskiem z Francyi poduszczone były. Ten sam korrespondent dodaje, iż w skutek tych not oddano polskich emigrantów pod ścisły dozór policyjny. Ja zaś mam powód do uwiadomienia, iż p. Guizot dopiero się dowiedział o tych notach zJournalu de Francfort, gdyż dotąd pruski poseł żadnych w tej mierze nie uczynił kroków. Tutejsi Polacy dzielą się na dwa stronnictwa: arystokratów i demokratów. Pierwsi chcieliby wynieść księcia Czatoryskiego na króla polskiego, drudzy rzeczpospolitę ogłosić. Ostatni zostają w połączeniu z radykalistami francuzkimi, i dla tego zostają pod ciągłym dozorem policyjnym. Rzeczą jest dowiedzioną, iż partya Czartoryskiego nie należąc do ostatniego powstania w Krakowskiem, głośno potępia tego rodzaju usiłowania. Rząd francuzki (mam to z dobrego źródła) posiada dowody w swćm ręku, źe ostatnie związki nie zostoły wywołane przez emigrantów polskich, lecz że ich uwiadomiono dopiero wówczas, kiedy wszystko było przygotowane do wybuchu. Skoro więc ztamtąd wysłańcy przybyli do emigracyi, arystokratyczne stronnictwo wyraźnie odmówiło swego udziału w zabiegach rewolucyjnych. Nie przyszło przeto do żadnych wymian nót pomiędzy pruskim posłem a p. Guizot i tylko nieprzyjaciele rządu rozsiewają tego rodzaju wieści, aby okazać, że ministeryum jest tres huinblc serviteur dworów północy. (Gaz. Wrocł.) Anglia.
L o n d y n, d. 6. Marca. - W następnym miesiącu ma flota zebrać sięjęzykiem, objaśnione językiem sanskryckim." Cztery te języki mają w swych źródłosłowach wielkie powinowactwo; język zaś niemiecki nic może być podług tego dzieła językiem pierwotnym nazywany. Dzieło to wyszło z królewskiej drukarni w Paryżu.
P al e ni e t Y t o ni u w zb ro ni o ne. Londyński dziennik »Punch« lęka się, aby wkrótce wszelki dym prócz dymu z kominów zabronionym nie został. 'Książe Wellington zakazał palić tytoń żołnierzom, królowa Izabella studentom, a rząd Ncapolitański, jak słychać, Wezuwijuszowi.
Pałac żelazny. Zdaje się, że przemysłowa Anglija zaopatrzy środkową Afrykę pałacami. 1 lak niedawno można było w Londynie oglądać paląc z żelaznych belek i Btopow ua podwalinach dębowych, przeznaczony dla króla Cyambo, pana na starym Malabarzc. Budynek ten ma dwa piętra i tak zwaną allikę; pierwsze piętro ina główną salę 10 stóp długą, a 14 szeroką, i cztery pokoje, każden na 15 stóp szeroki i 15 długi, a wszystkie pokoje mąją 10 stóp wysokości. Diugie piętro zawiera wielką salę posłuchalną o 13 oknach, 50 stóp długą, 30 szeroką. AItika jcst10 przestronna sala rozciągająca się po nad całym gmachem.
Posadzka sali posłuchalnej uajkosztownićj zrobiona, a ściany drogiemi obiciami papierowemi przyozdobione. Skoro paląc ten przywiezionym zostanie na miejsce przeznaczenia, ustawi się w len sposób, że o 7 stóp nad ziemią spoczywać będzie na palach z twardego drzewa, a te dolne pokoje obrócone będą poczęści na skład rzeczy, poczęśri zaś będą przeznaczone dla służby. Cały budynek podobny bardziej do pałacu, niż <10 letniej wili, opasywać będzie galery ja z balkonami, zewnątrz zaś dla ochrony od słonecznych promieni, cały paląc będzie obciągnięty farbą kamienną. P. Laycock, kupiec żelaza'i fabrykant tego pałacu, kazał sobie 1400 funtów szterlingów zapłacić.  de IIIue z 8 S w y c h okrętów i kilku fregat. S tronnictwo rolnicze w izbie niższej stara się środki ministeryalne ze względu na prawa zbożowe, których utrzymać nie może, przynajmniej odwlec na czas pewien. Z tego powodu wniósł wczoraj pan EtwaU o utworżenie specyalnego komitetu, dla dochodzenia nadużyć, które się przed niedawnym czasem wydarzyły w domu biednych w Andover. Wniosek ten dotyczył nagany przeciw ministrowi spraw wewnętrznych, który złożył z urzędowania jednego urzędnika umieszczonego przy domu ubogich. Sir J. Graham żądał cofnięcia tego wniosku, ofiarnjąc natomiast przedłożył wszystkie papiery dotyczące tego wypadku. Ztąd wszczęła się długa dyskussya, która większą część posiedzenia zajęła. Minister napróżno oświadczał, iż rzecz «ę dawno załatwiono i uchylono wszystkie nieregularności w tyra domu ubogich zachodzące, tćm przecie oświadczeniem nie zaspokoiła się izba i żądała dochodzenia tej sprawy, oskarżając ministra o znaczne nadużycia tak dalece, że minister zezwolił nakoniec na utworzenie komitetu. Gdy tymczasem Christian poprawkę przytoczył, w skutek której komitet miał się zająć złożeniem z posady tego urzędnika, a minister na żaden przypadek zezwolić nie chciał, przeto przystąpiła izba do przegłosowania, przy której sposobności rząd pozostał w mniejszości, a wniosek przyjęto 92 głosami przeciw 69 głosom. Jest to pierwszy przypadek, gdzie torysowie wet za wet oddają ministerstwu za środki projektowane za wolnością handlu. Torysowski Standard powiada z tego względu: jest to pierwsza klęska, którą ponosi ministeryum z 18. Grudnia, nowe z innych względów, tylko nie z osób, nowe z polityki, nowe z powagi. Cieszymy się z tego zwycięztwa z wielu względów. Po pierwszy raz dowiemy się o tajemnicach w Somcrsethouse, jest to pierwsze wypełnienie zobowiązań z roku 1834. wypływających z przyjęcia prawa o ubogich, iż komissarze praw ubogich odpowiedzialnymi są parlamentowi. Odpowiedzialność tę umiano dotąd usuwać, z powodu zaufania do osób, jakiemi są Sir James Graham. Zaufanie to teraz się skończyło. Uważamy wczorajszy wypadek za bardzo ważny, jako pierwsze zwycięztwo rolników w honorowej sprawie, która przyniesie wdzięczność im narodu. Niech tylko wytrwają na tej drodze, a zwycięztwo przy nas pozostanie.« S tandard wszelako zapomina, że on to zcentralizowanie ubóstwa i oddanie dozorowi rządu popierał. Dopuścił się przeto inkonsekwencyi, jak w ogóle wszyscy torysi, skoro teraz występuje przeciw ministeryum z tego względu.- Pan Cowper wniósł potem o przedłożenie wszystkich urzędowych sprawozdań o postępowaniu rossyjskiego rządu z Bazyliankami w Mińsku. Peel na to oświadczył, że tego wniosku uwzględnić nie można, boby izba dała zły przykład skłonności mieszania się do spraw wewnętrznych innych krajów, Poseł angielski w Petersburgu nic o tćm zresztą nie donosił, a angielski konsul w Warszawie, spowodowany gazetami francuzkiemi względem tych samych wypadków oświadczył, źe one albo zupełnie są fałszywe, albo nader przesadzone. Poczem Cowper cofnął swój wniosek, lubo pan Gibson oświadczył iż w innych przypadkach tak ściśle nic przestrzegają mieszania się do spraw obcych narodów, ujmując się za drugie mi, spodziewając się po nich korzyści już z tego względu, że istnieją. Hiszpania.
Madryt, 26. Lutego. - Chociaż w naszera stołecznćm lllieSCle największa spokojność panować się zdaje, władza przecież przez kilka ostatnich nocy bardzo się miała na baczności. Kompanie rezerwy były po rozmaitych koszarach poustawiane, patrole zaś przebiegały miasto bez ustanku. Policyanci odebrali rozkaz udania się na miejsca najwięcej odwiedzane, aby tam porządek i spokojności zachować. - - Senat roztrząsał dzisiaj prawo wyborowe; jutro zapewne prawo to ustalonem będzie. Niemcy.
M o n a c h i u m, 2. Marca. Przy końcu dzisiejszego posiedzenia przedłożył izbie p. Closen sprawozdanie z wiirzburgskiej uroczystości spic
KOI, p i e r w s z y z Niemców, który się prawdziwie po niemiecku okazał w cza· 4 Sdzie nikł tego uczynić nie śmiał niezawodnie wszelkiego starania doł _ y, aby całość i nienaruszonej Niemiec na Wxłłmoowy tatłfowctć-:' A N1ez:t1a. czne nadini en ; en ie w sprawozdaniu o czuwaniu rządowem, na uroczystości powyższej, spowodowało ministra skarbu, hrabiego Seinsheim, do uczynienia jak najmocniejszej protestacyi przeciwko domniemaniu, jaboby jego 0becnosc na uroczystości miała na celu wprowadzenia policyjnej straży, 31 on a eh i um, 4. Marca. - Na dzisiejszćm posiedzeniu rozpoczęła izba deputowanych obrady o prawie, żelaznej kolej dotyczącćm. Głosowano o 2 godz. i artykuł większością 28 głosami został przyjęty. Tak więc budowanie żel aznćj kolei zBamberga przez Wurzburg i Aschaffen bur g aż do granicy reńskiej stało się postanowieniem izby. Austrya.
W i e d e ń, d. 27. Lutego. - Były generał C h ł o p i c k i mieszkający w Krakowie na wezwanie powstańców, aby objął nad niemi dowództwo,oświadczył im, iż rozpoczęte przedsięwzięcie ich przejmuje go okropnością, że takowe na żaden sposób udać si s nie może, a raczej sprowadź na kraj klęskę niesłychaną, ze sztyletem w ręku spokój sobie zabezpieczy, jezehby go gwałtem do współdziałania zmuszono. (?) _ Chłopicki opuścił Krakow z wojskiem austryackiem. Gazeta szląska z d. 7. Marca pisze: Rokoszanom krakowskim, którzy się do naszego kraju schronili, władze oświadczyły, że poddać się muszę temu wyrokowi, jaki 3 mocarstwa opiekuńcze Rossya, Prussy i Austrya na nich wydadzą. Wiedeń. - Podpułkownik Benedek przesłał władzy wojskowej nanastępujący raport o wyprawie, którą równie szybko jak szczęśliwie uskuteczni! : Wieliczka d. 2 7. Lutego ogodz. 5. rano. - Wkrótce po mojero wyjściu z Bochnii, otrzymałem wiadomości, które mnie skłoniły do obrania z całym moim oddziałem dalszej drogi przez Gdów do Wieliczki. Małe hufce lekkiej jazdy, dowodzące wieśniakami w pomoc mi przybyłem?, ostrzeliwały się już o godz. 8. rano z powstańcami krakowskiemi, którzy na tę stronę Wisły przeszli. Porąbano z nich kilku, ale wieśniacy tylko w kosy, piki lub cepy uzbrojeni, nie mieli odwagi uderzyć na strzelających powstańców, dopóki nie nadeszła piąta kompania Nugenta i piąty rot lekkiej piechoty. Przybyliśmy około l i t ej pod Gdów, gdzie się powstańcy krakowscy usadowili i okazali chęć stoczenia bitwy. Grunt po obu stronach drogi tak był rozmiękły, że tylko z trudnością jazda postępować mogła po szosie, jej więc tylko użyć mi wypadało. Mając zaś jeszcze dalsze zadanie, to jest Wieliczkę, musiałem i piechoty oszczędzać. Dla tego więc wysłałem tylko rotę piechoty, 8 do 10 koni i na lewe skrzydło wieśniaków dla odcięcia powstańcom odwrotu do Wieliczki, strzelcom zaś kazałem uderzyć na Gdów z przodu. Powstańcy jednakże słaby tylko stawiali opór i już po pierwszych wystrzałach ucieczką się ratowali, pozostający zaś z nich strzelali do nas z okien. - Natychmiast domy, z których strzelano, zdobyte zostały, a znajdujący się w nich powstańcy krakowscy wycięci. W ogóle poległo ich 150, a 50 ujęto, między któremi wielu było rannych. Po tej krótkiej walce ludziom pozwoliłem wypocząć i posilić się; poczem pomimo deszczu ruszyłem naprzód, ale jednak nie zbyt przyspieszonym krokiem, aby wojska nie zmęczyć, i stanąłem w Wieliczce, która, rokoszanie opuścili, skoro nasza przednia straż ukazała się przed miastem. Z naszej strony jednemu sztabowemu oficerowipostrzelono konia, z piechoty dwóch ludzi było draśnionych. W Wieliczce ma się ukrywać jeszcze kilku powstańców krakowskich; i już w godzinę po naszćm przybyciu strzelali do nas z okien jednego dorau, otoczono go natychmiast i czterech powstańców zostało rozstrzelanych. Dziś zarządzą poszukiwania we wszystkich domach.
Naczelny wódz powstańców krakowskich uszedł z kasą wojenną.
Szwajcarya.
Zurich. - Od czasu jak zakazano miewać prelekcye komuniście Treichlerowi, stara się on tein usilniej objaśniać lud przez pisma, jak można zostać szczęśliwym. Tak rozdzielał dnia 1. Marca w literackie m muzeum w Zurich swoje polityczne zasady. Główną zasadą jego jest: wszyscy ludzie przeznaczeni są do szczęścia; dla tego wszyscy mają równe prawo do życia szczęśliwego. Państwo powino być tak urządzone, żeby udzielało każdemu dobrego, bytu tak pod względem duchowym jako też obywatelskim. Ponieważ większość ludzi jest nieszczęśliwa, przeto zmiana nastąpić musi. Żąda przeto: 1) prawa głosowania dla biednych i podupadłych we Waadt; 2) prawa petycyi bronienia w obec wielkiej rady; 3) zniesienia pośrednich wyborów do wielkiej rady (pośrednich jest 12 a bezpośrednich 192); 4) wyznaczenia pensyi dla ubogich członków wielkiej rady; 5) Veto; 6) prawa odwołania deputowanych przez reprezentowanych; 7) prawa odpowiedzialności; 8) oświecenia ludu zapomocą wyższych pensyi dla nauczycieli, przez połączenie seminaryi z wyższemiszkołami, przez zmniejszenie liczby rad szkolnych i ich pensyonowania, przez zobowiązanie od
»«oiuej ucznlOW i udmlan.e uD.om, »4».. A - - ,...,.., » ___bI™ · » przez założenie instytutów, gdzieby mogh ubozs ] o b i r * nauk, a d O go roku 20.; 9) zniesienia adwokatuxv * 4 * £ A )  f< + * * ,\ \QJ praw opIekUnczycli ella rObotnlKow, lekarzy fabrycznych 1 lnspektorow - brycznych- 11) warsztatów socyalnych, gdzieby każdy znalazł narzędzia potrzebne i materyały, kosztem państwa; 12) wybudowania składów, gdzieby każdy mógł wystawić płody swego przemysłu na sprzedaż; 13) kapitałów na wystawienie wspólnych cukierń., rzezalni bydła, fabryk, i zakładów gospodarskich; 14) kantonalnej czytelni książek; 15) rozkładu na bogatych podatku, aby od dochodu płacono postępowy podatek; 16) zmienienia domów karnych na domy poprawy i zniesienia kary świerci; 17) zmiany związku szwajcarskiego. Trcichler nie żąda przytćm podziału majątków, lub obalenia państwa, lecz doskonalenia jego na drodze prawnej, gdyż 011 liczy się do przyjaciół postępu. Lecz gdyby kanton chwycił się tych projektów, wkrótceby zbankrutował.