nr. 70. w Wtorek dnia 24. Marca 1840. Ul, Drukiem i nakładem Drukarni Nadwornej W. Oeckera i SjJUfri. - Kcdaklnr odpowiedzialny: Itr. J. Rym iirh iewica. Berlin. - (Gaz. pozn. niem.) Według prawa ma bezpośrednio prowadzić śledztwo tutejszy sąd kamery w sprawie skompromitowanych Polaków wypadkami ostatniemi w Poznaniu i starych Prussach, obżałowanych o zdradę państwa. Już dawniej zostało kilku radzców wysłanych na miejsce wypadków do prowadzenia przedwstępnego śledztwa Ponieważ celu tego zupełnie dopiąć nie można, przeto przeniesiono tymczasowo aresztowanych do Somienburga, a później zostaną pomieszczeni w tutejszym hausvog'tei. Ponieważ liczba obwinionych z każdym dniem się zwiększa, a hausvogtei zbyt jest szczupłym do pomieszczenia tak znacznej liczby więźniów, przeto jak się dowiadujemy z pewnego źródła, został wydany rozkaz do przyspieszenia robót około wielkiego więzienia, które budują na polu Kopnik w Berlinie, aby tam arestowanych Polaków pomieścić. Trudno przypuścić, aby i to więzienie mogło pomieścić więźniów przechodzących już teraz liczbę 4 O O. Resztę przeto umieszczą w hausvogtei,' aż do zupełnego ukończenia głównego więzienia. Przyjmowano tu serdecznie następcę tronu bawarskiego. Przybycie jego do Berlina spowodowanćm zostało przez wyższą wolę, która nie pochwalała stanowiska, jakie książę zajął przy czynnościach sejmu bawarskiego. Opowiadają, że następca tronu bawarskiego miał zażądać od siarego Schlossera, nestora pisarzy dziejów ojczystych, napisania pamiętnika o stanie politycznym Bawaryi, napisany zaś ze stanowiska wolnoinyśiiego, miał szczególniej wpłynąć na postępki następcy tro n u, w obec izb zgromadzonych. Dziennik francuzki la P r e s s e z dnia 10. Marca, po opisaniu wypadków zaszłych w Krakowie, dodaje: -Nadmieniliśmy o tych wypadkach nie dla smutnej przyjemności, że łatwe do zrobienia przepowiednie nasze już się sprawdziły, ale dla tego, że są prawdziwemi i że /adeu nie może z ich przekręcenia lub zabalamucenia, jakto inne gazety czynią, wyniknąć pożytek. Pojęlibyśmy tę przewrotność, gdyby ona mogła wpłynąć na sprawy szaleńców, których one rycerzami się ogłaszają, ale jedyny skutek jaki one wywrzeć mogą, jest ten, ze pomnażają jeszcze i tak już zuacaaą liczbę ofiar. Al TDRSEJ BATORY. Dramat historyczny, w 5. aktach, - Józefa Korzeniowskiego. Szczupła bardzo, bo na kilku tylko imionach ograniczająca się, jest liczba naszych dramatycznych pisarzy; dla samej zatem rzadkości s«ej, każdy utwór ich na powszechną i baczną zasługuje już uwagę, A i a skrzydłach Ićj szczupłej roty, jak dwa przeciwne bieguny, stoją dwaj pisarze, pod wszelkim względem rożni od siebie: Juliusz Słowacki i J 02 P I Korzeniowski. Pierwszego rozbujały, nicpocliainowany niczein, «siakie olbrzymi genjnsz nicznalazl dotąd godnego ocenienia, ani sląwy; "r, , o I. choć od wysokości tamtego i mory daleki, - szczęśliwszy, zyskał III .8*a**;»a. położonych zasług nagrodę, nic małą wzięlość. - Zapewnie przedstawię"", rilb u sztuk jego na scenach Warszawskiej i innych nie mato P>'zyc£y",lo jc u-H rozpowszechnieniu nazwiska autora; lecz i to pewna, ze umiej wysoki, snadniej znalazł pojmujących go czytelników. , irmo 8 I eh diiol Korzeniowskiego, snadno skreślić ogólną charakterystykę autora. SiojlJC "a granicy - tak zwanych klasyezności i 10nianlycznosci, ląciy JIy sobie obustronne żywioły." W kształcie, w rozłożeniu dzielą, scen poj edynczych, grup osób," - w nadani« ruchu, - w t o k u mowy - wyraźnie ku" klasycznej prz echy la się stronic Nie można mu tego wyrzucać, gay£ uje lepi3 jak to za dobrych czasów Dmochowskiego bywało, bezdusznych - na wzór francuskich kopii - lalek; widać tylko, źc zapatrując si"ę na siarożylne dzieła, myśl jego lak do form icłi przywykła, że sama, cokolwiek tworzy, tworzy podług nich. To rzecz zupełnie inna. - Tak na wzorach klasycznych kształtowane dzieła, graniczą sentymenlalnością i marzycielslwetn, niektórych osób 2 niemiecką romantyczną szkołą. Magdeburg, d. 9. Marca. - Zdrowie Jordana nie jest tak wątłe, jak to niedawno gazety głosiły. Naturalnie, że w skutek tak długich cierpień i udręczeń, pomimo mocnej jego konstytucyi,jest znacznie osłabiony i z powodu słabości rzuciła musie gwałtownie krew do głowy; zdaje się przecież, że znów przychodzi do siebie, i że śmierć jego nie tak bliska, jak się obawiano. Nic potrzebuję tu przytaczać, jak serdeczny współudział pokazywał się. u wszystkich klas s ludzi i u studentów w czasie niebezpiecznej jego choroby.Druk wyroku najwyższego sądu apelacyjnego w Kassel w interesie Jordana jest już podobno w drukarni u Bayerhofera ukończony, i ogłoszenie nastąpi, skoro tylko wyrok na współoskarżony cli Jordana, Dr. Iłach, nauczyciela rysunków przy uniwersytecie, Dr. Scheffera, burmistrza z Kirchhaiu i Kolby, kapeluszuika, zapadnie. - Tutejsze muzeum czytelników, którego lokal niedawno temu został przez policyą zamknięty, zajęło tenże jako nowe towarzystwo z temi samemi przecież statutami. W nowćm towarzystwie nie widzimy dyrektora policyi, Wangemanna, dyrektoragymnązialnego, Vilmar i wiele innych osób. Z p ro w i n cy i Saski t'j, i 2. Marca. Roboty przy Tiiringsko-saskićj żelaznej kolei rozpoczęły się już i mamy nadzieję, że w jesieni t. r. przejrzeń od Halli do Weisscnfels zupełnie ukończoną będzie. Wielkie, wody, które nas tej zimy kilkakrotnie nawiedzały, 'nie zrobiły żelaznem kolejom na »niskiem teritorium prawie żadnej szkody. - W G6rlitz wychodzący »pedagogiczny przyjaciel ludu« (Q:>)J;DB)J;OJI)J;Q:>M Qjo1fSfrcimb) pod redakcyą pana Mendę, bardzo dobre i dla oświecania ludu pożyteczne czasowe pismo, zawiera w swych naj nowszych zeszytach większą rozprawę Dra. Wohlfahrt: »0 potrzebie, istocie i środkach lepszego wychowania ludu.« Autor rozprawy z największym zapaleni żąda, aby przedewszystkicm nasi nauczyciele szkół elementarnych w społeczeństwie obywatelskie»! sobie należące zabierali miejsce i tak byli płatni, iżby bez zależności od gminy i od pojedynczych członków tejże, swobodnie swemu powołaniu oddawać się mogli. - Tym tylko sposobem można podniet wychowanie ludu do pożądanej wysokości. Pomiędzy iiinćmi czytamy: »Potomność zadziwi się kiedyś niesłychanie i zapisze to jaku dziwo w swe pamiętniki, kiedy usłyszy, że jeszcze w naszych czasach nauczyciel elementarny jest obowiązany za 15011. (85 tal.), a często Łącząc podobnie obu stron przymioty, wady też obu połączył autor obok godności, jasności, prostoty, jedności, głębokiego czucia - napotykamy u niego brak życia, niedość siły, zbytek deklamacyi i przesadę. Zarzucano już nie raz Korzeniowskiemu, że dramata jego nic są narodowemi, - że wszystkie niemal odbywają się w jakiejś ziemi niebywałej: autor odparł ubocznie le zarzuty, dając poznać, że miejsce gdzie żyje, inaczej pisać mu nicdozwala. U sprawiedliwienie to pizecieź nic wystarcza. Aby bowiem dramat narodowym był, nie potrzebuje koniecznie być historycznym, dotykać publicznego bytu; niech tylko, choćby w najdrobniejszej sprawie, widzim działających krajowców, - z ich obyczajami, przesądami, cnotami, Miarą. To zaś nigdzie nic wzbroniła, - a konieczna dla prawdy odgrywającej się dramy. Zadaniem boć dramatu ińetylko przedstawiać tajemnice serca i dumy ludzkiej, ale zarazem rzeczywiste życie i świat; A pominąwszy wszystko, dla nas rzecz każda, gdy niczein narodowego nie dotyka uczucia, jest martwą, be/pożyteczną. - J e s t to pewnik, który wszyscy piszący w pamięci chować by powinni. Jeszcze jeden zarzut powszechny można zrobić autorowi: wszystkie prawie dramata jego mają za przedmiot, za czynnik jedyny miłość,wariowaną na różne sposoby. Jakby za granicami jej niebyło życia, namiętności, - jakby ona sama rządziła wszystkicini i wszyS1tbem pod słońcem! ]I wszakże autor pokazał, ze i bez t ej spowszcdnialej i najsłabszej sprężyny ,.podali Ntw yt. iI(:)'ł , W Z y d a c h, stworzył wyborny obraz obyczajowy spoleczcńsl wa naszego, pełny moralnego skutku. W Karpackich Góralach dał nam jedyny w swym rodzaju dramat, z prostotą łączący rozdzierającą serce tragiczność. Skreślił pozą gogicznej czytelni, corocznie sprawić sobie kilka książek, nawet W lepszym cbodzić ubiorze i przytćm wszystkićm wesoło i swobodnie wypełniać obowiązki swego stanu. Woźny, żandarm i oddźwierny są lepiej często uposażeni, jak nauczyciele i nie potrzebują starać się jak ei o łaskę gminy i w ustawicznej być obawie, aby (en lub ów rozgniewawszy się, nic uchylił przypadkiem zwyczajnego podarunku.« - I w samej rzeczy jest położenie niemieckich nauczycieli elementarnych, a szczególniej w Prusach tak smutne, że dawne żale i narzekania bez końca się powtarzać muszą. I w naszej prowincji jest bardzo mało miast, w których jak w Magdeburgu, Wiltcnbergu, elementarni nauczyciele jako tako uposażeni - w innych, jak w Halli, w Haumburgu, w Freiburgu i t. d., są miejsca dla nauczycieli, których roczne dochody ledwo 15 O tal. i mniej jeszcze wynoszą; po wsiach, szczególniej w szczęśliwych włościacłi nad Saalą dostają mężowie, trudniący się kształceniem przyszłych pokoleń, prócz obiadów kolejnych i prócz wolnego mieszkania, składającego się z komórki w domu szkolnym, którego dolne piętro zwykle na wozownią do sikawek obrócone, '20 - 30 tul. rocznie! WIADOllom ZAGuAKICZNE. PolSKa. Warszawa i 9. Marca. Most na Wiśle w duiu ouegdajszjm o godzinie bl po południu dla osób pieszycli otwartym został, zaś od dnia wczorajszego wszelkie powozy i bryki przejeżdżają. Do rozebrania mostu w roku bieżącym przystąpiono dnia '2. b. III. o godz. wpół do 1 U. wieczorem, lecz zdołano tylko sprowadzić z linii dziewięć taili mostowych, zaś jedenaście przy ruszeniu lodów z wodą uniesione zostały. Wysoki stan wody do 1 A stóp cali 1, dochodzący i płynące lody przez dni sześć nie dozwoliły wykonywać robót niezbędnych do przywrócenia kommunikaeyi, i dopiero gdy woda zaczęła opadać" rozpoczęto odbudowanie mostu. Wolne miasto Kraków. Kraków. - Dyrekeya policyi Wolnego, Niepodległego i ściśle Neutralnego Miasta Krakowa i jego okręgu. U d kilku dni rozeszła się powszechna pogłoska, jakoby miało wyjść rozporządzenie, iż miasto tutejsze przez kilka dni ma być zaiukuiętem, jak niemniej, iż włościanie dopuszczają się w okręgu tutejszym rabunku. Z wyraźnego polecenia J\ V. gen. feldmarszałka porucznika i naczelnika administracji eywilno-wojskowej W. M. Krakowa, dyrekeya policyi, zawiadamiając obywateli i mieszkańców miasta Krakowa, iż pogłoski takowe są bezzasadne i przez ludzi niespokojnych złośliwie rozsiewane: zarazem widzi się być spowodowaną domieścić ostrzeżenie: iż ktokolwiekby po ważył się (ak powyższe jakoteż inne podobne mieszkańców tutejssych trwożące i nicspokojące rozsiewać wieści, do surowej odpowiedzialności na drodze właściwej pociągniętym będzie. Dnia 16. Marca 1846. - Dyrektor policyi, fc .róbl. Kra k ów, d. 15. Marca. - Liczba więźniów stanu mnoży się z każdą godziną, a zwyczajne więzienia i publiczne gmachy nie wystarczają na ich pomieszczenie. Z tego powodu zamieniono zamek krakowski we wielkie więzienie stanu. Dziesięć armat tam zatoczono i liczne wojsko go strzeże, nie wolno też nikomu do niego się zbliżać. Wojsko pruskie opuściło Kraków d. 12. Marca i pozostawiło po sobie dobrą pamięć. Żaden żyd z Kazimierza nie został aresztowany, lubo ich nadrabin został przez generała rossyjskiego do odpowiedzialności pociągniony, lecz się uniewinnił, iż wszystko co działał na korzyść powstaniu, czynił z wpływu okoliczności przeważnych. Dla tego też. nie uległ żadnej karze. Żydzi po starozakondany, wyborny iya tamecznego życia, - a w Antonim Bewizorczuku uosobił serce i dusze- ludu, w nieskalanym jego stanie. Żal, źc nie tchnął w utwór swój narodowego uczucia: - byłaby lo natenczas prawdziwie swojska drama, wzniosła i piękna, a wszystkim przystępna, jakiej dziś oczekuiemj. Mnich, tragedya, daleko od tych obudwu wcześniejsza, zbliża 5111, wewnętrzną wartością do starożytnych dzieł, których nosi foiinę. Przedmiot jej wzniosły, duch religijny, czyslj. Sofnklesowska modła wybornie się nadała lulaj, gdzie miejsce akcji i osoby oswobodzone od ziemskich, przemiennych nauiięlności, - gdzie jeno pamięć zbrodni, zgryzola, skrucha i Bóg sędzia, działają. - i jakiekolwiek wskazać bv się tu dały uchybienia, całość zawsze uznać przyjdzie jako Ulwór nie powszedniej wartości. - W najnowszem dziele: Andrzej Halorj, skreślił autor uslęp z dziejów Siedmiogrodzkich; a lak, ze względu równie na stosunki kraju tego 2 Polską, jak i na rodzinę książęcą, lak b O- skicnii węzły Z nami złączoną, draiiial len dotyka ojczystych spraw. Rzecz zaczyna się w zamku Hejlsbergskiin u kardynała Andrzeja Batorego. "Wysłaniec z Siedmiogrodu przynosi mu wiadomość o niego d nej umowie brała jego Zygmunta, klórą za kardynalski lylul, order złotego runa i roczną pensją, odstąpił praw swych'książęcy'ch na rzecz Ba kuskiego domu. - Wnet za nowiną, druga przybywa nowina: Zygmunt zawiedziony od Niemców w ż.ądanich, a niestateczny z natury, ogłosiwszj za nieważny układ swój, władzę książęcą przelał'na hi ala'kardynała, za potwierdzeniem blanów. Radni panowie przybyli z lą wieścią; witają Andrzeja książęciem; ou przyjmuje ciężar władzy, bj wydrzeć ojczyznę z lakowych szpouównemu ubrani zemknęli przy pierwszej sposobuośei z szeregów powstańców, gdy tymczasem po niemiecku ubierający się bili się jako ochotnicy w Galieyi z odwagą machabcuszów. Z (ego powodu wielu z nich aresztowano i są w więzieniach. Między nimi znajduje się jeden prawnik, który miał mowę w synagodze w języku polskim zachęcającą żydów do rewolucyi. Jego mowa była wydrukowaną w gazecie rządowej rewolucyjnej. Równie aresztowano lekarza Warschauer. Rząd rewolucyjny nie bił żadnych pieniędzy, ani też wydawał kassowyeh nowych biletów, z tego powodu wieści w tej mierze obiegające są fałszywe. Stan kupiecki mało ucierpiał przez zatrzymanie się chwilowe handlu. Głoszą, że książę Paszkiewicz i arcyksiąże Ferdynand przybędą tu w tych dniach ze Lwowa. Generał Riidiger wyjechał ztąd do Warszawy. A li S t r y a. W i e d e ń. - Augsburgska po w. gazeta umieściła okólnik księcia Metternieba do rezydentów i posłów austryackich przy dworach różnych niemieckich dla informacji; między innenii ks. Metternich powiada co następuje: z najnowszych pism wiedeńskich dowiesz się Pan o obsadzeniu Krakowa przez nasze i rossyjskie wojska. W kilku dniach nastąpiły obszerne poruszenia i nieszczęscIa, tak iż nie można wiedzieć czemu się wprzód dziwić, czy zepsuciu tych co plany układali, czyli też junakeryi tych, co nic bacząc na środki, rzucili się jako gotowe ołiary. Przyznać należy że zręcznie nić została uprzedzoną do wykonania tego planu. Obszerne sprzysięzeuie po dawnej Polsce rozszerzyło się, a obwód wolnego miasta Krakowa był wygodnym miejscem składowein rcwolueyi. Liczni emissaryusze uwijali się po krajach i znajdowali zwolenników licznych między szlachtą, ich urzędnikami i liczną klientelą. Rozszerzali między ludem zasady komunizmu, uwolnienie chłopów od podatków, lecz przepoinnieli, iż tymczasem lud galicyjski przywiązany był do rządu z powodu zaprowadzonych urządzeń urbarialnych i obwodowych. Eufigracya zaszczepiała swego ducłia w ludność i w tćm się zawiodła, gdyż ludność galicyjska pojąć go nie mogła, a narodowość polska była im znienawidzona, bo przypominała im ich nędzę. Zwolennicy wolności są w znacznej części w domach własnych nad chłopami tyranami. Teraz kiedy zawołano na lud do powstania, ten zamiast dopomagać, rzucił się naprzód na nich i wydał ich w ręce rządu. Teraz się Uspokaja wszystko w Galicji, a poruszenia te nie można nazwać rewolucyą, lecz antirewolucyą. Po przywróceniu materyalnćj spokojnośei. trudniej będzie uspokoić moralnie umysły, lecz są nadzieje po temu, bo rząd opiera się na przywiązaniu rdzenia ludności, i t. d. Wiedeń 7. Marca 1846. W i e d e ń , d. 17. Marca. - Dzisiejsze wiadomości z Galicji i Włoch są zaspokajające. Feldmarszałek hr. Casliglioni a nic hr. Wrbna objął dowództwo w Krakowie. Ostatni jest dy wizjonerem stojącego korpusu w Galicyi. Ochotnicy ze szlachty, zwani cavaliere. chcieli po obsadzeniu Krakowa wrócić do Wiednia, lecz hr. Wrbna icli wstrzymał i !na zamiar użyć icli zdolności i ochoty, o ezćui uwiadomił radę dworską wojenną. W i e d e ń, d. 18. Marca. - Dnia 7. podali znajdujący się w Paryżu polscy emigranci adress do księcia Adama Czartoryskiego, w którym go upewniają o swćin współdziałaniu i posłuszeństwie i wzywają go aby kierował ieli związkiem. Książe pochwalił w swej odpowiedzi podniesienie się mass na wielu punktach dawnej Polski i oświadczył gotowość swą do wspierania tych usiłowań wszelkimi środkami, któremi rozrządzać może. W skutek tego Naj. Pan wydal rozkaz połączonym dworskim kancelaryom, jako najwyższym władzom politycznym, aby odięto pomienionemu księciu Adamowi Czartoryskiemu, jego żonie i następcom dyspozycyą nad mająt Ałe niedołężny Zyguiunl, zazdrosny czci, którą lud bratu jego oddaje, podczas gdy on zapomniany, rhćąc 1)0 raz drugi władzę odzyskać, wpada, wledy gdy zebrani mężowie radzą z Andrzejem o losach kraju, do sali: - płoche jego żądanie rada państwa odrzuca, a książę uwięzić go rozkazuje w zamku Ujwaru. Tymczasem Marya Krystyna, z domu auslrjackicgo, małżonka niedołężnego Zygmunta, zamknięta w zamku Kuwnr z rozkazu męża, HM cha z tęsknoty samotnego więzienia. Nowy wladzca Siedmiogrodu przybywa tam zwiastować jej wolność i powrót na łono cesarskiej rodziny. liiok pięknej niewolnicy rani serce książęcia kościoła; i nawzajem uwięziona pani, od chwili gdj go ujrzała, nie pragnie już więcej powrotu do ojca. - Z więzienia Maryi, przenosi nas atilor do mieszkania jćj męża. Siedzi on w zamku Uiwar, bezcenny w noc burzliwe, w sali gdzie brała jego Baltazara zamordowano z jego wo l i; A ślrach, zgryzola, oczekiwanie podobnego/, końca, dręczą występnego Kaina. W* lej chwili pizybywa kardynał: głosem kapłana pizemawia do brata, a odebrawszy od niego zbrodni wyznanie, przebacza - i z poczlem zbrojnym do Polski wolnego odsyła." JPfikoiictenieuasii/'ii.) Sen JI (JIyyA.A.A.(j «Był« lo w niedzielę. Poważna Rzędzie panowała cisza: z kośtiolów tylko płynęły lony długie - ponure - przeimujące - jak głos sumienia, co przypomina człowiekowi świat inny. Tłumem zebrani w świątyniach chrześcianie w jedne stronę wszyscy korne zwrócili czoła, a kapłan w poważnym stroju, wielkością przedmiotu zajęły wszystkich Z sobą ciągnie w niebieskie krainy! O muzyko wzniosła, muzyko ocali, jakeś natenczas DOŻadana AJlhIP mihi gnuil-iń ... <..L:. położonym, jako też nad dochodami ztąd płynącemi. (Wiedeńska gaz.) Z nad granicy a ustryackićj, d. 12. Marca. - (Voss, gaz.) Lwów uspokojono za pomocą wojskowych rozporządzeń. Inaczej się rzeczy mają na wsiach. Chłopy stoją jeszcze pod bronią, dopuszczają się łupicstw, a Austryacy tylko z wielkiem natężeniem sił pokój i porządek utrzymują. Chłopy przekładają rządowi, jak przed 3 O O laty pacta conventionis, na które rząd zgodzić się nie może, lecz żąda wprzód złożenia broni. Woj ska ciągle jeszcze przechodzą, lecz zadziwia to wszystkich, iż pomoc nie dosyć szybko jedna po drugiej następuje. Pochodzi to z tego powodu, iż pułki stojące w Galicyi mają być zmienione, ponieważ składają się z krajowców. Ponieważ składy rzeczy i kancelaryc znajdują się w obwodach poborowych, których przeniesienie wielkie pociąga za sobą koszta, przeto z tego względu nie sprowadzono ich dotychczas z obwodów poborowych, lubo ich obecność w Galicyi jest potrzebną. Z tego powodu stojący pułk w Wiedniu »Deutschmeister« nie opuścił dotąd stolicy. Głoszą iż przy panującej drozyzuie nie jest rzeczą bezpieczną wyprowadzić tego pułku z Wiednia. Jeżeli okoliczność ta, tylko jako pogłoska ma być uważaną, natenczas sprawa ze względu na górne Włochy nabiera innego znaczenia. Powiadają o wzburzeniu umysłów w Modenie i Parmie i rzeczą je»t pewną, że pułk jeden piechoty z Lody do Piacenza, a drugi nad granicę Modeny ku wzmocnieniu wysłany został. Pół n o c n e W ę g r y, d. 7 - Marca. - W Galicyi powracają chłopy do robót w roli i niepokój dosyć się uśmierza. Przeszło sto obwodów dworskich pozostaje bez żadnej admiuistracyi, ponieważ dziedzice nawet niewinni ratować się musieli ucieczką w powszechućm zamieszaniu. Z powstańców, oprócz schwytanych przeszło 2 O O O, nie pozostał żaden w Galicyi. lecz w Karpatach mają się bandy uwijać, które zapewne same oddadzą się w ręce sprawiedliwości. Wysyłki wojska ku grauicy galicyjskiej ciągle trwają. Tak wczoraj w skutek nadeszłych dwóch sztafet w nocy z 5. na 6. do Epcries, odeszły wszystkie wojska ku północy i tego samego dnia o 11. godzinie na partykularnej tongregaeyi ogłoszono rozporządzenie pąlatinalne, zaprowadzające p r a w o d o raź n e , a drugićm rozporządzeniem doniesiono komitatowi, że za żywność dla wojska skarb płacić będzie. Komitat na naradzie tćj przyjąć nie chciał opatrywania w żywność wojska za pieniądze, ponieważ zapasy w komitacie zbyt są szczupłe, a sędziowie (Stuhlriehter) zbyt są zatrudnieni, aby się tćm zajmować mogli. Rossya. P e t e r s b u r g, 12. Marca. - N o w i n y z K a u k a z u, 11 . Lutego r. b. > Roboty trzebienia lasu w Czccjuie zostały zupełnie ukończone, llekińska i llojtyńska puszcza, o ile to było potrzebnćin dla naszych kommunikacyi, wycięte; przeprawy na rzekach Fortanga, Natuchoj i Walerik też oczyszczone i wojsko, które dla tćj potrzeby znajdowały się tam pod dowództwem generał-porucznika Freitaga i general-majora Nestoruwa, l. Lutego już wróciły szczęśliwie na zimowe leże. Pi '25. Stycznia nieprzyjaciel nic okazywał szczególnego oporu i zebrani byli sami tylko Czeczeńcy; następnie do nich zaczęły przybywać posiłki, pod wodzą lIstu N aibów: oni postanowili utrudniać powrót oddziałów na linią; lecz nieprzyjazne ich usiłowania, skulecznie zostały zniweczone i wojska nasze, z nieznaczącą stratą, powróciły na swe miejsca. Góralom zabity został znany Naib Maasz, a dwaj śmiertelnie ranieni; sądzą, że w zabitych tylko nieprzyjaciel stracił 15 O ludzi. Podczas kiedy niszczenie lasów dokonywało się skutecznie u stóp północnej pochyłości kaukazkiego pasma, z południowe) jego strony, w Kajęzyku, w żadnej nie spotykamy książce; - jakże nulo z tobą się łącz.\ ć, gdy jak morze bez granic to do nieba piętrami nas wzbijasz, lub w bezdenne duchowe pogrążasz otchłanie! Skończon? . oiiara. L blogoslawieńslweni kapłana i duszą większą wychodzę śiód tłumu przed kościół. Tam szelest jakiś budzi mię nagle z dumauia, spoglądam az Ui bogato lecz niedbale ubrana kobieta urodziwa, z wybladłych lie swoich . wzruszony, błagalny, lak przenikliwy wzrok rzuca proslo w moje z'zchir cj iż z osłupienia i wzruszenia ledwo usla do zapytania olworzyt ,m'Rleiii. W lem ona, jak pan dobry, - rzekła głosem błagania i rozpaCj.Y' wróć pan do kościoła - lani jest - spiesz pan - spiesz - i pai iv"'..r c,,,,<,! """ ratu)'L ja wbiegam do kościoła, pusly i głuchy; - "I cucin blvska\ vj"CY wybiegam przed kościół, gdzie mnóstwo ludzi olaczalo zemdlałą i g« o 8 c A P j o o U U uj TM, R) o s c u l pociechy z daleka · Krzyczę: jest, jest, za <.JI>A o Al mu2 go pani oglądać! - O! krzyknęła przeraźliwie, me bę dę! N i c h' ,; dodała konającym głosem i padła bez «uszy!« - »Podnosząc nieszczęśliwy oglądam się za lekarzem, nż tu przed sobą nową widzę scenę. Za masłem wielka podróżna kareta, przed niosłem ciżba ludzi olać za dwoje nieszczęśliwych - jak posąg N ioby: jeden z nich starszy, pobladły na twarzy mężczyzna prawą rękę z rozpaczy ku niebu wyciągnął, lewą powieki przyciskał, z których wielkiemi kroplami łzy spadały- na jasną głowę młodego chłopczyka, który u stóp jego klę: I i i chetti, taż sama robota uskuteczniała się przez samych Tubylców, pod zasłoną wojsk naszyci). Puszcza, napełniająca wąwóz od warowni Natlis Mcemcli, po drodze przez Kodor do Dido, została wytrzebiona i 3. Lutego robotnicy zostali rozpuszczeni do domów, gdzie bytność ich niezbęduą jest w tej chwili dla prac roluiczych. N iewątpliwa, że dokonane wycięcie lasów przyniesie w następstwie wyraźny pożytek; wojskom naszym otwiera się dogodniejsza między naszeuii stanowiskami kommunikacya i droga w miejsca, dotąd mało dostępne; górale zaś, przez wycięcie lasu, tracą przykrycie, które dawało im możność prawie bezkarnie szkodzić naszym wojskom za kaźdem ich ukazaniem się. N a innych punktach kraju wszystko zupełnie spokojne, i od częściowych dowodzcow nie odebrano żadnych, w wojennym względzie godnych uwagi wiadomości. Ukaz Cesarski z dn. 21. Lutego, do pana ministra wojny: W wolnćm mieście Krakowie i w niektórych punktach Galicyi austryackiej, zaszły ważne rozruchy, mające na celu obalenie prawej władzy. Zapobiegając, iżby ten duch, tyle zgubny dla szczęścia narodów, nie udzielił się ościennym prowiucyom, rozkazaliśmy namiestnikowi Naszemu w Królestwie Połskićm i główno-dowodzącciuu czynną armią, postawić wojska takowej w gotowości do stłumienia wszelkiego usiłowania ku rozszerzeniu tego złego, i tym końcem zasilić armią staremi żołnierzami liniowej piechoty, zostającemi na nieograniczonym i rocznym urlopie w guberniach, do korpusów przypisanych: 1) Znajdujących się w guberniach Wileńskiej, Kowieńskiej, Grodzieńskiej, W ołyńskiej, Podolskiej, Kijowskiej i w królestwie Polskićm, na nieograniczonym i rocznym urlopie żołnierzy i podoficerów piechoty liniowej (armijskiej) , powołać do czynnej służby bez najmniejszej straty czasu, zaczyuając zbór ich natychmiast po otrzymaniu w powiatach niniejszego ukazu Naszego. 2) Powoływanych teraz do służby podoficerów i żołnierzy miejskie i ziemskie zwierzchności mają wysłać do swoich miast gubernialnych, do dowodzcow wewnętrznych garnizonowych batalionów, stosownie do prawideł, przepisanych w 15 18. artykule 1. części 2 księgi układu ustaw wojskowych pilnie czuwając, iżby nikt z urlopowanych nie uchylał się od zboru bez godnych uwagi prawnych i udowodoionych przyczyn. 3) O skutecznym zborze po miastach gubernialnych podoficerów i żołnierzy duwodzcy garnizonowych batalionów, obowiązani są przesyłać od siebie co-tygodniowe ogółowe wiadomo Sei tak departamentowi inspektorskiemu, jaki głównemu sztabowi czynnej armii; tych zaś, którzy z jakićjbądź przyczyny stawiać się nie będą, przedstawiać spisy imienne, z oznaczeniem powodów niestawienia się. 4) Dla przyjęcia zebranych tym sposobem, po miastach gubernialnych, podoficerów i żołnierzy, i przeprowadzenia ich do wojsk według naznaczenia główno-dowodzącego, odkomenderować z najbliższych pułków czynnej armii oficerów wyższego i niższego stopnia w należytej liczbie, którym dowodzcy garnizonowych batalionów mają zdawać wraz z ludźmi i wszelkie pisemne, ich tycząGe sic wiadomości. 5) Opatrzenie w żywność ludzi, w przejściach od miast powiatowych do gubernialnych, a ztamtąd do wojsk, a opatrzenie ich w ubiór i broń w wojskach, polecamy departamentom, prowiantskiernu, komisaryatskiemu i artyleryjskiemu. F r a n c "y a P a ryż, d. 14. Marca. - Królowa i P. Adelaide są chore. Poseł-austryaeki i pruski odbyli wczoraj wieczorem konferencyą z p. Guizo1. Ministeryum potwierdziło plan generała gubernatora Algeryi względem wyprawy przeciw Kabylii i ma tak być ułożony, iż Kabylią otoczą silnym korpusem, osadzą wszystkie glówniejszc wyjścia, z tego kraju górzystego, Niosą martwe ciało nieszczęśliwej - zajęknąl starszy męzczyzua i ręką wzniesioną sypał złoto ua ubogich, co izęciem klęknąwszy pacierze za zmarłą mówili!« * * , , . Wspomnienie. .? . ("Wiersz napisany p" powrocie z uiew uli.) J/* * (/ 1. Czemuż «stąpiwszy na ziemię rodzin«». - l'cl umieli życzeń tak mocno j)ra£"i""J'> r j.cinnż znów postać przy hieran' ouniicimą. Za czernic wzrok mój obracam stęskniony · Wszak na braterskim znajduję si« l u " i c 31iljch braluiikoiv o g M» ul wesele! Wszak » towarzysz"» TM»"fuJ!i się «ronie Wierną podają mi utoń przyjaciele!.... - 2. Pr«p4») i« ,m, e spotykam wejrzenie, Wielkie dziś szczęście otacza mnie wszędtiel Wicksze jest przecie przeszłości wspomnienie, W wyższym ja kładę szczęście zeszłe rzędzie.! Jaką narodu rodzinne to gron» Cząstką jest roalą - jak są przyjaciele: Małą tak cząstką i ledwie zmierzoną donoszą pod dniem 10., iz w tym porcie ciągle wsiadają oddziały wojska, które udają się częścią do Algieru, częścią do Oranu. Księżna Pelagia Sapiezyna, umarła wczoraj w Paryżu. Wniosek gener. Jacqucminot o pozwolenie na drodze prawodawczej pomnożenia liczby oficerów w gwardyi narodowej, obudzą między obywatelami Paryża szczególniejszy interess, gdyż ich to w prost dotyczę. W legionach miejskich trafia służba odwachowa na prostego żołnierza 6 razy do roku, w niektórych kompaniach nawet tylko cztery razy, gdy tymczasem oficerowie i podoficerowie żadnej nic mają ulgi, gdy na nich daleko częściej przypada kolej. W końcu tego miesiąca uda się książę Joinville do Tulona w celu objęcia dowództwa nad flotą morza śródziemnego. Powiadają, że za porozumieniem się z cesarzem marokańskim flota ta ma uczynić demoustracyą nad brzegami inarokańskiemi w celu znaglenia Abd el Kadera do powrotu do swojej deiry, gdyż armia francuzka na wiosnę przekroczy granice posiadłości afrykańskie Francuzów i ścigać będzie deirę Abd el Kadera. P a ryż, d. 16. Marca. - Król odbywa dziś przegląd pułków piechoty i jazdy ua dziedzińcu Tuillierów, które w pierwszych dniach opuszczają garnizon Paryża. Według dzisiejszego dziennika sporów panuje w Toskanii wielkie wzburzenie umysłów z powodu wydania Renzi rządowi papieskiemu. Głoszą, że książę Aumale już w końcu Kwietnia powróci z Algieru, a następnie ksiażc N emours uda się do Londynu w celu zaproszenia urzędownie królowej Wiktoryi do Paryża. Odilon Barrot IIIa zamiar wnieść w izbie deputowanych o nieprzypuszczenie do wyboru na członka izby deputowanych osób, które pobierają pensye z listy cywilnej. Wicekról Egiptu wybiera się w podróż do Francy i, czeka tylko ua powrót swego syna Ibrahima. Przeciw Austryi panuje tu wielkie oburzenie, tćm przychylniej oświadczają się ku Prusakom, z powodu łagodnego obchodzenia się z więźniami poznańskimi i powstańcami krakowskimi, a amnestya w tej chwili wydana, zapewniłaby na zawsze sympatya całej Francy iSubskrypcya na Polaków wynosi dziś 60,000 fr. Wczoraj maszerowało 6 O O studentów w szeregach, mając na czele syna Micheleta, do bióra redakcyi pisma Reformę i złożyli swą składkę na korzyść Polaków. Policya obok nich równie maszerowała, lecz do starcia się nie przyszło. Szkoła politechniczna przysłała także 13 O 1 fr.. Grecy będący na naukach w Paryżu zebrali 430 fr., a nawet Turcy i Egipcyauie tu bawiący zbierają subskrypeye między sobą ua Polaków. Rząd i tlyplomacya z tego powodu ma pełno do roboty. Policya zakazała przedstawienia baletu w wielkiej operze: ] e diable a q ua tre, gdyż rzecz dzieje się w Polsce, a jak Corsairc Satau, powiada, mieli baletuicy wystąpić w polskich ubiorach i z pobkiemi uczuCIamI. We Włoszech miały wiadomości o powstaniu w Polsce wielkie uczynic wrażenie. W Bologna i Ferrarze mnóstwo osób aresztowano, a w Pia Oli WIESZCZENIE. Od dnia 18 in. b. do pierwszego święta wielkanocnego incl. wszelkie publiczne zabawy tameczne lu w miejscu zakazane są. Poznań, dnia 21. Marca 1816 P rez c z Polic v i; w zastęp.: Hirsch. Dla zmiany gospodarstwa chcę publicznie sprzedać w mej wsi (i o l e n c i n i e wszystkie woły, około 24 sztuk, po 6 i 7 lal mmace, dopiero przed rokiem w Szląskti kupione. Tym końcem -wyznaczyłem termin licytacyjny na dzieii 30 m. b. w (iolencinie, o \ mili od Poznania, na godzinę 10. zrana i zapraszam nań kupicieli, będących w stanie zapłacenIa. G o l c n c i np o d Poznaniem, d.22.Marca 1816. Kniff ka, Major i dziedzic dóbr ziemskich. OBWIESZCZENIE" Dominium Siedleczko pod Wągrowcem ma 11 sztuk rosłych opasnych wołów do przedania. Doniesienie o nensyonacie. Bodziec i opiekuni, których zamiarem jest, od Wielkićjnoc y r. b. oddać swe dzieci i pupile na jedne z Gymnazyów lub do szkoły realnej w W r o c ł a w i u, "znajdą dla takowych u pewnej familii lamiezamieszkającej pieczołowite J sumienne umieszczenie, dozór i piclęgę odpowiadającą w każdym względzie wszelkim pretensyom. Dozór szczególny nad pensyonaryuszami prócz godzin szkolnych, tudzież kierowanie ich pilności domowej, zostanie mężowi poruczone, który ilnfvrh czasów nawet i w Polszczę na czeleluslyzeuza daleko gorzej stoją rzeczy, aniżeli nas pIerwsze listy zawiadomiły. Zabito tam wielu urzędników. Podobno trzy mocarstwa opiekuńcze oświadczyć miały, iż chcą zachować niepodległość Krakowa. Anglia. Londyn, d. 14. Marca. - Królowa powróciła ze SWOIm małżonkiem l dworem wczoraj z wyspy Wigh t do miasta i zajęła pałac Buckingham na mieszkanie. Times oświadcza, IZ ostatnie depesze odebrane od generała gubernatora Indyi dochodzą do dnia 19. Stycznia i z tego powodu rozsiane wieści przez Delhi Gazette i dziennik sporów, o stoczonej bitwie pod d 21. Stycznia na żadnej nic opierają się na powadze. W depeszach tych donosi gubernator, iż do 19 Stycznia przeszło 5 O O żołnierzy rannych wróciło do szeregów armii. Izba niższa zatrudniała się wczoraj nowemi cłami przez Peela zaprojektowanemu Stronuictwo ceł opiekuńczych napróżno siliło się, środki zaprojektowane odłożyć na czas późniejszy. Gdy pierwszą rezolucyą sprawozdania komitetu po drugi raz miano przeczytać, powstał pan S p o r n er z wnioskiem o odrzucenie tego cła z powodu, iż przynosi szkodę krajowemu przemysłowi. Wniosek ten odrzucono, jak się spodziewać należało. Tutejsze filantropijne towarzystwo odbyło wczoraj doroczne posiedzenie. Wydatki w bieżącym roku wynosiły 3589 l'unt. szt., a dochody ze składek i innych źródeł czyniły 4,667 funt. st. W przecięciu liczba pobierających wsparcie z towarzyszenia wynosiła 12 O, liczba ta przecież powiększoną zostanie, ponieważ budynki należące do towarzystwa także powiększonemi zostały Towarzystwo dotąd wykształciło 52 chłopów na czeladników, i dało im środki dalszego utrzymania, tylko trzech z nich nie postąpiło jak należy. Lord-major oświadczył, że w Maju na publicznem zgromadzeniu, które ma się odbyć dla powiększenia funduszów towarzystwa, będzie prezydował. Dania. K o p e n h a g a, dnia 14. Marca. - Zabrano nUInera gazet Fadrelauds l Kiobenhavnpost z powodu, iż zamieściły wiadomości o powstaniu w Polsce, o czćm nic wolno wspominać w pismach nieuprzywilejowanych przez rząd, chociaż dawniej temu nie przeszkadzano. Belgia Bruxella, d. 14. Marca. - Wieść, że p. Vandeweyer o uwolnienie od poselstwa króla [»rosił, potwierdza się coraz bardziej, mówi »ubservateur«. - l'odhig »Eraancipation« wszystko, to mówiono o tworzeniu nowego ministeryum, jest rzeczą niepewną. N 1 e ID c y. Ulm, d. 9. Marca. -Massy wędrujących, którzy ot cenie do Siedmiogrodu idą i tu ztąd aż do Wiednia i Pesth na statek siadają, spraWIają w naszćin mieście, a szczególniej w naszej żegludze wielkie życie. Wczoraj i dzisiaj odpłynęło na sześciu statkach około 560 głów i znów szykuje się pIęC statków, do przewiezienia w tym tygodniu jeszcze 150 ludzi, którzy po części już tu są, poczęści dopiero przybyć mająlutu kształcenia i nauk się znaidował , i nie tylko swą zdatność i moralność przez zaświadczenia bardzo pizychlebiajjce znakomitych familij ów polskich jest udowodnić w stanie, lecz też i rekommendacyc W go Schónborn Rektora pizy Gymnazyum Maryi Magdaleny, W go Kleiner! , Prorektora przy szkole realnej, W go Kaemp, Dyrektora przy szkole ducha świętego, i Teodora Molinary tu w miejscu posiada. Życzeniom szanownych lodziców i opieka nów powinno leź i to odpowiadać, że powierzona młodzież płci męzkiej będzie każdego czasu mieć sposobność ćwiczenia się w francuzkini i polskim języku, albowiem konweizacya w gronie tej familii tylko w tych dwóch językach się odpiawujc. Wiadomości bliższe wraz i o warunkach, pod którymi umieszczenie nastąpić m o że, udzieli ua łaskawe zapylanie księgarnia F e r d y n a n d a Hi r l w W r o c ł a w i u . Młody polak, »ryinaner, »tara się o miejsce guwernera. Poznan, ulica Zielona JIr B. - .Il. 6. Pi zedaż owiec. W Dominium Klein - Petcrwitz pod mIa stem Pi a u s ni t z w Szląsku, jest z okazji retradycji dzierżawy <10 spizedania zbytni inwentarz" składający się z około 900 sztuk poprawnych owiec rozmaitego gatunku i wieku, i mogą takowe przy rzeczonej relradycji na S w. J a n r. b. z trzód być odebranemi. Ochotę kupna mający zechcą le owce jeszcze przed strzyżą obejrzeć. Mitu»ffielily Dnia 20 Mare» 1816 Obligi długu skarbowego · Obligi premio» handlu piórek. Obligi - Marchii Klckt. i N owej Obligi miiibta Berlina · (»dnńska w T. Łisly zaefaune 1 'IIINS. Zachód W. X l'oznaiisk «lito l'russ. Wschód » Pomorskie . IMarch.Elek.iK Szląskio -'. - · «lito od rządu g< ilrycbsdor.v. I«M* liioiiet.v ziole po 5 lal. Discouto. A h «J e Drogi iol. Horl. 'Poczdaaiek «ti Obligi «pierw, «mi .paezdmus. DroAi zol. Magd.-Lipskiej Obtfgl iipicnv. Magd. - Lińskie Drogi zej. Ilerl.-Anhaltskiej Obligi upiciu. Ilorl.-AnhnlUkie Drogi fel. Dyssol. Klberleld. Obligi upiór«-. Djseel.-Elberf. Urojci iol. U ciiskićj ...... Ub ligi upierw. Końskie .... Drogi nil rzi(ili, .v.'HiUtlonaiic U rogi iol. <;.iriio-.Nzl,v>1iirj . . Obligi upici». Górne Szlask. <