Jw. 147. w Sobotę
27. Czerwca 1846.

Drukiem i nakładem Drukami Nadwornej W Beckera i Spółki. - Redaktor odpowiedzialny: Dr. J. Rymarkiewic*.

WIADOMOŚCI KRAJOWE.

Berlin, 24. Czerwca. - Przybył tu J. Excell. Meklemburgsko-Strzelicki rzeczywisty minister stanu, D ewi tz, z Nau-Strelitz. Wyjechał J. Excell. Nadburgrabia królestwa pruskiego Brunn cek, do Trzebnicy.
P o w s z c c h n a G a z e t a P r u s k a donosi, że rozgłoszona przez niektóre dzienniki wiadomość, jakoby minister spraw duchownych, edukacyjnych i lekarskich do członków wydziału teologicznego przy tutejszym uniwersytecie wydał reskrypt z naganę, za to, że żaden z nich nie przybył na pogrzeb professora Marheineke, całkiem jest bezzasadna.
WIADOMOŚCI ZAGRANICZNE.

F rań c y a.
P a ryż, dn. 18. CzelWca. - W tych dniach odbyła sie inauguracya posągu Rossiniego, który w wielkiej Operze umieszczono. Wykonano przy tej uroczystości kilka z największych sztuk tego mistrza jako S t a b a t Mater, sceny z Balbierza SeviUkiego i Wilhelma Telia. Sam posąg nie zadowaluia, a to z przyczyny bardzo naturalnej, bo niepodobna tak w rzeźbiarstwie jak w malarstwie nadać rysom Rossiniego jakiś wyraz genialny. Wiadomo, że Rossini pomimo swego geniuszu miał powierzchowność bardzo pospolitą. . Dziennik La F r a n c e donosi, że w miesiącu Wrzes'niu trzej monarchowie: Rossyski, Austryacki i Pruski do Wiednia zjechać maję. Wyszły trzy ordonause z przepisami względem nauki religii dla szkół niewolników po osadach, gdzie ozoaczono także sposób ich karności, jakość odzieży i pożywienia. Każdego rana, maję niewolnicy modlitwy odbywać, a co niedziela pobierać naukę religii. Urządzona będzie dostateczna liczba szkółek. Kajdany przy wymierzaniu kary zakazane, ale bat aż do dalszych rozkazów jeszcze zatrzymany dla ludzi dorosłych płci męskiej. Żywność rozdzielana będzie co tydzień, i składać się będzie z ryżu, sztokfiszu i mięsa w ilości dostatecznej. Każdy niewolnik majęcy
Papie»
Grzegorz XVAJ;
Piętnastoletnie panowanie Grzegorza XVI. liczyć należy do uajbo galszych w czyny i najpauiiętniejszych pauowań, szczególniej, gdy przypomniemy sobie, w jak trudnych okolicznościach panowanie lo rozpoczęło się. Bartollomeo Alberto Capellari urodził się w Relluno w dniu 18. Kwielnia 1775. roku, jego rodzice należeli do szlachetnych mieszczan w Bellono, ojciec nosił imię Gio Battisla, inalka Guilia Ćesa W San Michele di Muranu na wyspie utworzonej wśród lagun Wcnecyi, wstąpił on do klasztoru Kamedułów w roku 1783., tam przybrał imię Mauro, w 1787. odbył pierwszą Mszę Świętą. W Sierpniu 1795. Don Mauro Capellari jako towarzysz prokuratora generalnego zakonu został posianym do Rzymu, gdzie odtąd zamieszkał. W roku 1799. wyszła jego książka, niedawno jeszcze przedrukowana pod tytułem: II trion/o delia Santa Ledę; następnego roku został wikarjuszem klasztoru Kamedułów, przy kościele San Gregotio na górze Celius, następnie jako opat stanął na czele klasztoru w 1805. roku, a później został obrany prokuratorem generalnym swego zakonu. W roku 1825. w dniu 21. Marca papież Leon XII. ozdobił go purpurą kardynalską, poprzednio jednak był używany tak za Piusa VII. jak za Leona XII. do wielu ważnych przedmiotów tak kościelnych, jak wychowania się tyczących Dopiero w rok później jego mianowanie ogłoszono. Kardyuał Cappellari już wówczas miał ważny udział w sprawach kościelnych jako prefekt kolegium propagandy oraz niezmiernej drukami tego kolegium i jako prowadzący układy z posłem holenderskim panem de Celles, przy zawieraniu konkordatu. W dniu 2. Lutego 1831. roku został obrany głową kościoła katolickiego.
Właśnie wówczas wybuchło powslaufe w legacjach. Pierwszem zajęciem nanieża · A A A.IJ;:Qe:QeIIII:Q:QIl(':Q:Q a było danie pomocy miastu Tiprzeszło lat 14 domagać się może jednego dnia co tydzień dla siebie, lubo wtedy o żywność swoje sam starać sie musi. P. M. Enn ery, Wielki Rabin Izraelitów paryskich, mianowany został Wielkim Rabinem całego żydowstwa francuskiego.
Kursa giełdowe stały dziś dosyć wysoko, a to wskutek najświeższych wiadomości z L o n d y n u , z którychby wnosić można, że ministeryura. nawet w tym razie nie ustępi, gdyby w izbie niższej dla bilu irlandzkiego większości pozyskać nie miało. Gazeta południowa donosi, że według doniesień z Rzymu kardynał Micara paraliżem tknięty umarł.
Prassa podaje wiadomość o nowym Robinsonie. Jakiś pan Dupont, gdy go wszystkie nadzieje i plany w Algierze zawiodły, udał się na wyspę. Juneryjskę, Galite. Mieszkał tam od Kwietnia r. 1844. i dopiero niedawno temu wyprawiono statek, aby zobaczyć co się z nim zrobiło. Pierwszą rzecze, którą na brzegu spotkano, był to trup, ogryzany przez wielkiego chudego psa. Po sukniach poznano, że to było ciało pana Dupont. Według wszelkiego do prawdy podobieństwa, został zamordowany przez; wyspiarzy, których zapewne wzięła ochota na sprzęty, narzędzia i broń jego. Zdaje się, że nieszczęśliwy ten mizantrop nic znalazł i w samotności tego zaspokojenia, którego szuka}, bo jrąąlpńionn po nim list Jo pewnego lekarza w Bonie (Bona) następującej osnowy: »Z wyspy mojej Galite d. 14. Kwietnia 1844. (?) o'godzinie 11. wieczorem według mego zegara słonecznego. Kochany panie! Jestem najnieszczęśliwszym człowiekiem; statek mój rozbiło burzliwe morze. Przechodzi okręt morzem, daję znaki, ale mię nikt nie spostrzega! Radbym tylko statek mój naprawić. Wszelka moja filozofia opuszcza mię; pozostaję głupcem, jakim byłem.« P a ryż, dnia 19. CzelWca. - N a dzisiejszem posiedzeniu izby parów wzięto pod rozwagę wniosek do prawa względem żądanego kredytu 2 O O, O O O franków na obchód uroczystości lipcowych. Z tej sposobność korzystał księże Moskwy, aby w obec całej izby oskarżyć kanclerza Pasquier o znieważenie pamięci ojca jego, marszałka N ej a, z okazyi processu Le co ni ta. Powstał zafem pierwszy, i w tym przemówił sensie: »Cóż ma kredyt ten znaczyć? do czego ma służyć!? Jeśli się rewolucja lipcowa powszechnemuvoli, lo bowiem WICIe w tym roku ucierpiało z powodu wylewu rzeki Anio, która to rzeka ciągle mu groziła. Przez przecięcie góry Catillo, rzece tej dano odpływ daleko mniej niebezpiecznym jak sławna kaskada przy kościele Westy. Rozmaite środki administracyjne postępowały ciągle za sobą, pomiędzy niemi założenie łegacyi Urbino i Pesaro, delegaryi Camerino, Askoli, Rieti, Civita Vecchia, zaprowadzenie na nowo sądu apellacyjnego w Macerato, otwarcie izby handlowej i kasy amortyzacyjnej w Rzymie, wypracowauie nowych przepisów procedury i taryfy celnej. W dniu 31. Sierpnia papież wydał konstytucję Solicitudo ecciesiarum, w której oświadcza, że stolica apostolska uznaje rządy de facto istniejące, ze względu ua dobro chrześcjaństwa i dla utrzymania
w konsystorzu 30 Września udzielono kapelusz kardyualski, był Monsignore'Lambruschiui, były arcybiskup Genui i do rewolucyi Lipcowej nuncjusz w Paryżu, który później jako kardynał sekretarz stanu tak wielki wpływ miał wywierać" na sprawy państwa. W następnym roku 1832. znowu zakłuconym niespokojnościami w Roinauii i wzięciem Ankouv przez Francuzów mniej pod względem administracyjnym zrobiono jak w poprzednim. Pod względem stolicy jednakże wspomuiemy np. przeniesienie archeologicznej akademii do Sapienza (uniwersytetu) ulepszenie i uposażenie pewne wielkiego szpitalu San Michele, w cze'm wielkie zasługi położył minister skarbu kardynał Testi i pilna praca przy odbudowaniu kościoła Św. Pawła, które rozpoczęło w czasie jubilejuszu w 1825 , a które dotąd bardzo wolno prowadzono, nakouiec przyozdobienie góry Pincio. Utworzono nową legację w Velellri, którą oddano dziekanowi świętego kolegium, wielce doświadczonemu i zasłużonemu  zaszczyt przez ducha, który na nic zstąpił. Dnia 27. Lipca zaprotestowała Francya przeciwko faktom r. 1 7 15, przeciw owej epoce rcakcyi, przeciw zakrwawionej przeszłości, a przecież musiałem z boleścią serca słyszeć, jak prezes r r. 1830. i 1846. wymienił nazwisko mego dostojnego ojca z powodu świeżej procedury kryminalnej, to jest procesu Lecomta, kiedy się wszczęła mowa o utracie orderu legii honorowej. W pierwszej chwili tak się na to zdumiałem, że nie mogłem znalcść dość stosownych do wynurzenia mej zgrozy wyrazów. Można szlachetnego przyjaciela zabić, ale nigdy go poniżyć nie wolno. Jeżeli jest kto w tej izbie, któryby postępku tego cechą postępienia nie piętnował, niechaj powstanie, a ustąpię mu mego miejsca. Ale dzięki Niebu, znajdują się w tej Izbie szlachetne serca, które bolość moją podzieliły. Jedno tylko wrażenie sprawiły słowa pana Pasquicr na wszystkich członków tćj izby. Nie wiem, mówi dalej książę, jakie jeszcze czekają mię próby; ale niechaj się stanic co chce, Bóg i pamięć ojca mego sławą pokrytego dopoinogą mi je mężnie znosić. Zuajdę wspaniałomyślne dusze, które mi rękę podadzą. Panowie, wśród jakichże to okoliczności odgrzebano znów z pamięci owe pożałowania godne i okoliczności odgrzebano znów z pamięci owe pożałowania godne i okropne wypadki, szlachetnego mego ojca, marszałka Neja, którego usługi są Francyi chlubą, położono w jednym rzędzie z nędznym zabójcą. A któż to uczynił? Któż sobie zrównania tego pozwolił? Wielki Boże! oto pan Pasquier, który mi zawsze tyle przychylności okazywał! Protestuję wszelkiemi siłami przeciw takiemu porówaniu, i spodziewam się, że to pozostanie nauką, która nie tak prędko z pamięci wyjdzie.« Kończąc, przypomniał mówca, z jakiem uczuciem, z jaką zgrozą wspomniał razu jednego o śmierci ojca jego książę Orleański, książę, którego cała Francya opłakuje. Wstąpił potem na mównicę p. Castellane, chcą o tymże przedmiocie coś powiedzieć; ale ze wszystkich stron taki panował hałas, że go dosłyszeć nie było można. Nareszcie wystąpił sam kanclerz Pasquier, wynurzając żal swój z powodu, że tajemnicy czynności sądowych w izbie parów lepiej nic dochowano" bez czego, jak powiada, sprawiedliwość nie może być należycie wykonywana. W izbie radnej, mówił dalej, toż samo zachowane być winno. Co do rzeczy samćj, oświadczył, że! słowa jego źle wytłumaczono, i że ztąd właśnie pochodzi niebezpieczeństwo skażenia tajemnicy. W izbic radnej mówi się o osobach i rzeczach, jak to przy procedurach takowych konieczną jest potrzebą; ale ponieważ nic zachowano tajemnicy obrad, które się przy zamkniętych drzwiach odbywały, poszedł za tern wypadek, który izbę parów w tej chwili zaprząta.
Z początkiem przyszłej sessyi zamierza minister finansów wnieść projekt do rozlegiejszej reformy procentowej. Podobnież zyskał zatwierdzenie izby deputowanych wniosek tyczący się zaprowadzenia telegrafu elektrycznego na kolei źelaznićj z Paryża do Lilie. J eden tylko głos sprzeciwiał się temu wnioskowi. Anglia.
Londyn, 17. Czerwca. - Manchester Examiner donosi zpewucgo, jak powiada, źródła, że Rossya odstępuje od swego systemu ścieśniającego związki handlowe, i odtąd handlowi wolność nadać myśli. Niezadługo podobno zniżone już ma być cło od .wprowadzania niektórych ważnych artykułów, jak np. kawy i od wywożenia łoju, o połowę; inne cła, jak np. od wielu gatunków sukna i towarów jedwabnych przynajmniej o 20 proCt. Times oświadcza, że doniesienie to za uzasadnione uważać może. Od lat 40 nie dochodziły towary angielskie do Rossyi wywożone dla ceł wysokich ani nawet do wartości 150,000 ft. szterl. Głównym artykułem An
kardynałowi Pacca. W roku 1833. rozdzielono dotychczasowy sekretarjat stanu na dwa departamentu, ponieważ lninisterjum spraw wewnętrznych dla natłoku czynności od innych oddzielono, przyczem tej ma gistraturzc naznaczono mieszkanie w pałacu wytykańskitn. Kardynał Kerneli, który za Leona XII. był sekretarzem stanu, później za Piusa VII. legatem w Kolonii, został za Grzegorza XVI. powołanym znowu do steru rządu, ale umarł wkrótce, a miejsce jego zajął kardynał Lambrnschiui. Kok 1834. rozpoczęto wydaniem praw i, dekretów państwa kościelnego, założono bank rzymski, kawalerom Sw. Jana oddano obszerny budynek położony przy moście syxtytiskim zwany Ceutopreli, gdzie ci kawalerowie zaraz założyli swój wielki szpital woj skowy. VV wojsku także w tym roku pozaprowndzauo zmiany, szczególniej pomiędzy tak zwancmiliersaglieri, albo Volontarii pontifici, nowe oddziały zwerbowano lub podobne uformowano, a wojska papieskie w ten sposób nabyły lepszą postawę" W tym to roku potępiono Lamenais'go Parole* d'un croyant. Prace 1835. roku zajmowały się tylko miastem i jego okolicami. W Forum Roinanum oczyszczono z gruzów i z bu down nowoczesnych portyk z kolumnami marmurowemi. Leżący kolo koloseum klasztor San Gregorio. w którym papież żył lak długo, został przebudowanym w części, a stronę góry Colitis przez założenie ogrodów i budynki poniżej kościołów i klasztoru San Giowaui de Paulo zupełnie ozdobiono. W pałacu latcrańskiem w tak zwanćm Trklinium Leonianum wykonano ważne naprawy. p, ac e w Tivoli ukończono, w Civita Vechia wiele wykonano dla naprawy miasta i upiększenia go i ujścia V*?ru przy Fiumicino źeglownemi zrobiono. System dccynialny w pie niąazach w użycie wprowadzono i zważano mocno na piękne bicie monety, w czem szczególniejszą zasługę położyli bracia Cervara, nader zręHiinrrhtirrmri-llni · · ,.,....; , . . u. - icic _b.............. A " a I tglii przez Rossya dostarczonym jest łój, którego Anglia rok rocznie prawie 1,000,000 cetnarów za cenę 1,500,000 ft. sztel. potrzebuje. Cło wywozowe wynosiło zawsze 2 szylingi od cetnara, które dotąd zawsze Anglicy opłacać musieli. Times wynurza nadzieję, że Rossya, skoro tylko raz cł* swoje zniży, w pomyślnym skutku tego systemu dostateczną znajdzie zachętę do dalszych modyfIkacyi zbyt wysokiej taryfy dotychczasowej. Z niedostatku lodu z przeszłej zimy sprowadzono tu lód z Norwegu.
Co tylko zawinął tu okręt wiozący 600 beczek lodu.
Skoro tylko bil zbożowy królewskie zatwierdzenie uzyska, mają się członkowie ligi zbożowej zgromadzić, i cel swego stowarzyszenia za osiągnięty ogłosić. Oświadczą wtedy, że żadnych już niepotrzeba podpisów, i odroczą swoje stowarzyszenie na czas nieoznaczony. Wszakże mianowany być ma komitet, którego powinnością będzie czuwać nad tera, by snąć nie zamierzał ktoś znowu bil ten zniweczyć i dawne cła prohibicyjne zaprowadzić. Jeśli do tego nic przyjdzie, nic zbierze się już liga; gdyby jednak przypuszczenie owo urzeczywistnić się. miało, zbierze się natychmiast, aby bronić tego, co już zdobyto. Po rozwiązaniu ligi zbiorą się zwolennicy handlu wolnego dla naradzenia się, jakby okazać wdzięczność Cobdenowi około wolności handlowej tak wielce zasłużonemu. N i e ni c y.
Z nad granicy czeskiej, dn. 14. CzelWca. - Być może, że się mylimy: wyznać przecież należy, że oku zapatrującemu się starannie na kraj, liczne nawijają się poznaki. które w królestwie czeskiem zapowiadają groźne wypadki. Czeski stan wieśniaczy odwołuje się do prawa wprawdzie danego, ale niezachowywanego - jest to stan bardzo drażliwy. W r. 1 776. srożyła się w Czechach i w Morawii okropna wojna chłopska, której okropności w wielu jeszcze podaniach żyją. Jej przytłumienie nie było tak skutkiem przewagi, jak raczej skutkiem pośredniczenia, pobłażania i łagodności. Rząd wydał znane, w nowszych czasach często wzmiankowane Urbarium, księgę rolniczą, która rozgraniczyła stosunki gruntowe i służbowe pomiędzy państwem i poddanymi po wsiach według zasad stałych. Urbarium to owiane ludzkim i łagodnym duchem cesarza Józefa jest równie jak austryacka księga prawna i kryminalna pomnikiem mądrości i sprawiedliwości prawodawczej i prześciga o wiele nasze modne prawa abluicyjue, z których tyle się chełpimy i przechwalamy. Po części nie przyznaje za pewne robocizny żadnego wynagrodzenia, po części są summy bardzo nie znaczne za uwolnienie w ogóle raz na zawsze przeznaczone. Wszakże prawo to doznało takiego losu, jaki spotkał edykt tolerancyjny, edykty cenzuralnc i większą część praw Józefińskich t.j. nic sprawiło żadnej zmiany w stosunkach społeczeńskich. Pomimo znamienitej żyzności, jaką przyroda zlała na Czechy i uczyniła je jednym z najpiękniejszych krajów, widzimy przecież w niejednym obwodzie przeludnienie, a w skutek tego proletaryat i ubóstwo. Czechy są w wysokim stopniu krajem przemysłowym, wystawionym na wszelkie przypadkowości kraju fabrycznego. Owoź nauki kommunistyczne przewinęły się przez granicę i zakorzeniły się głębiej, jakbyśmy myśleli. T o toż nauki sekciarzy niepadają nigdzie na rolę uprawniejszą, jak w Czechach, które nic przepomniały jeszcze wcale swych czasów hussyckich i wojny trzydziestoletniej, a żywioły polityczne i religijne podziś* dzień przechowują. Nic trzeba tylko patrzeć po wierzchu albo z podróży do wód czeskich wywodzić sąd o kraju i narodzie. Taracic się ludności słowiańskiej i niemieckiej podnieca to wszystko w dwójnasób, a jezcliśmy przed kilku dniami donieśli o ustąpieniu arcyksięcia Stefana z dotychczasowego namiestnictwa, umotywowanie tej wieści w całym swym związku każdy łatwo osądzi, aczkolwiek dotychczas się nic ziściłanie jego wielkiej Auli i zbogacenie jego wielkich zbiorów wiele korzyści zapewnIono. Otworzono szkoły dla rzemieślników. Jezoici przyjęli kierunek kolegium propagandy. W muzeum watykańskim obrazom i obiciom Rafaela nowe miejsce naznaczono, a zbiór etruski Museo Gragoriano Etrusćo, któremu papież szczególną uwagę poświęcił, w tym roku rozpoczęty, wkrótce przez dary znaczne i zakupy wzbogacił się niezmiernie, a rząd kosztem jego wyrobionemi sztychami i zagranicą rozpowszechnił poznanie tych starożytności. AV tymże roku, w którym państwo kościelne weszło w stosunki z Mexykiem i Nową Grenadą, wybuchnęla cholera we Włoszech i wywołała wicie kosztownych urządzeń i środków. W Rzymie zaraza ta wybuchnęla w lecie 1837. roku i wiele ludzi padło jej ofiarą, w czasach podobnych klęsk nie można było myśleć o wielkich przedsięwzięciach. Etruskie muzeum otwarto w rocznicę wstąpienia na tron papieża, oprócz tego w Watykanie jbogacono zbiory chrześcijańskie, a zbiór obrazów średuiowieczuych urządzono na nowo. Daleko większą czynność rozwinięto w 1838. loku, w tym roku bowiem po wyjściu z Ankony wojsk francuskich, a z Marchii wojsk auslrjackich zreorganizowano zupełnie wojsko papieskie. W roku 1838. oczyszczono także z późniejszych budynków wielką bramę (porta Maggiore) i wielką część wodociągu Klaudjusza, przyczem lepiej poznano wspaniałą prostotę tego budynku i odkryto waźuy pomnik Euryzacesa Odbudowano pocztami, oddano muzeum kapitolińskic straży władz miejskich, powiększono liczbę biblioteki watykańskiej . rzybraniem tak zwanego apartamentu Korgia. czyli części pałacu wyl1łdowanej przez Alexandra V!.. ozdobionej piękucmi freskami Penturicsalchio. Zawarto także traklat z Rzpllą Równika. Pomiędzy prałatami ozdobionemi purpurą kardynalska, znajdowali się Angelo Mai h-if - .
 z nad granicy włoskiej, dnia 16. CzelWca. - Według najnowszych wiadomości z Werony z dnia 15. b. m. rozstawiono 15,000 Austryaków na granicy Modcny, aby każdej chwili na przypadek zaburzenia jakiego w prowincyach włoskich takowe w samym zarodzie przytłumić. Załoga Ferary została wzmocniona, a J. K. M. Arcyksiążę Fryderyk uda się z tegoż miasta do eskadry pod Ankouą stojącej. Równocześnie spodziewają się floty francuskiej na brzegach rzymskich. Zdaje się, ze obadwa mocarstwa, austryackie i francuskie, porozumiały się w celu utrzymania spokojności we Włoszech. Zresztą w Romami ogromnie się niepokoją. W Lombardyi panuje głęboka cichość, równie jak w Piemoncie. Stany Zjednoczone północnej Ameryki.
Wojna pomiędzy Stanami Zjednoczonemi i Mexykiem nie powinna dziwić nikogo, można ją było przewidzieć po obejściu się niestósownem z p. Slidell; jak tylko bowiem ten poseł Stanów Zjednoczonych McxyK opuścił, natychmiast mininister wojny zwołał wszystkich urlopowanych olicerów, których przeszło 5000 jest ciężarem kraju, by się stawili pod sztandary dla obrony w Texas i nad Kio-Grande interesu i honoru Mexy ku. Skutek to systeraatu hiszpańskiego, który l. kreołami obchodził się z największą nieuinrJŚcią, a nie pozwalając na rozwinięcie się ich samoistne, zatamował wszelką sposobność zyskania dla kraju świeżego i silnego obywatelstwa. W Ameryce widzimy naj silniej i najwybitnićj oddane różnice romańskiej natury w urządzeniu państw; w trzynastu angielskich koloniach obywatele to odłączyli się od kraju macierzystego i po ukończeniu wojny miecz od boku odpasali; Mexyk, Gwatimala i t. d. wywalczyły swobodę za pomocą żołdaków, którzy po wypędzeniu Hiszpanów nie myśleli wrócić się do pługa lub siąść za kontorem: zatrzymali oni miecz w ręku i od ćwierci wieku tylko nadużycia nim popełniają. W najpiękniejszym kraju w całym świecie nie wiedzą co począć i wśród bogactw są ubogieuii. Na tein cierpią wiele Yankesy, bo sądzą, iż ziemia należeć powinna tylko do tego, kto ją lepiej uprawiać umie. Pamiętną będzie odpowiedź kapitana amerykańskiego, gdy w Brazylii pytał się go podróżny, jak pomódzby można temu krajowi: »Wrzućcie Brazylianów i Mulatów w morze, a na ich miejsce postawcie Yankesów, ci dadzą sobie radę.« Te wyrazy najlepiej wskazują stanowisko anglo-saxoiiskich Amerykanów do romańskich, a szczególniej do hiszpańskich kreolów, dowodzą także pojęcie siebie i nie ograniczone zaufanie w siły w Amerykanach. Nic ma w tćm najmniejszego zarozuraienia, gdy obywatel Stanów Zjednoczonych dowodzi, źc cały kraj północnej Ameryki od Cap-Codi, twierdzy Vaucowver i od Gabotonu do Mazatlan, z prawa i woli Boga do niego należy, ponieważ on tylko jeden umie go cenić i korzystać z niego. Kanadyjczykami nic angielskiego pochodzenia pogardza on stanowczo, bo w każdej okoliczności czuje nad niemi swą wyższość. Jeżeli garstka osadników wydarła Texas Mexykowi, to celne strzelcy z lasów Arkanzas, z Missuri, już nie raz w Kalifornii z teni państwem wojnę prowadzili. Unia pogardza gadanin.-} naczelników rządu w" Mexyku, którzy są bogatemi W wyrazy, a ubogicmi w czyny. Ula tego spokojnie patrzauo na to, gdy Paredes wezwał pod broń 3000 jazdy i rozkał każdej prowincyi Mexyku dostawić swój kontyngens żołnierzy, by zebrać armię z 60,000 ludzi. Znają tutaj bardzo dobrze sposób rekrutowania w Mexyku oraz ich odwagę w wyrazach; jeden i dzienników nawet drwiąc z Paredesa, radził prezydentowi Polk, by pożyczkę dla Mexykan6w jaką wyjednał, ażeby juz raz wojnę rozpoczęto i czasu drogiego nic tracono. Teraz wojna juź się rozpoczęła i nie mało przyspieszy rozkład Mexyku. Teraz przez lat kilka stanowiło osobne państwo, ale dziś ta odosobnioua gwiazda
Terracinę, bagna Pontyńskie, przylądek ("irce, a opis lej podróży skre ślił książę Arsoli (Massimo). Otwarcie muzeum egipskiego w Watykanie powiększyło znacznie ów juź i tak kolosalny zbiór. Co rok powiększają się skarby, co rok ważnie,szy się slaje ten zbiór największy w świecie, czy to oglądać będziemy przedmioty w nim zebrane, czy też podziwiać" niesłychane bogaclwo apartamentów, które nie mają w świecie równych sobie co do wielkości i przepychu. W kapitolskiem labulariuiu tćj wspaniałej budowie z czasów Rpltćj, dokonano stósowne uaprawy
(Dokończenie ttaslaJii)
O królu Piuskim Fryderyku Wielkim czytamy teraz niektóre nowe, ciekawe szczegóły umieRzczone w świeżo wydanych listach księcia Malmsbury, który w roku 1771. był posłem Angielskim w Berlinie. Między inneini opowiada książę Malmsbury, iż Fryderyk Wielki niczego tak nie skąpił, jak światła woskowego. Przy wszelkich ucztach dworskich sam król oświetleniem się zajmował, a cala królewska rodzina musiała nieraz długo po ciemku siedzieć, nim światła zapalono. W wielu pokojach królewskich pałała przy lakicłi okolicznościach tylko jedna świeca, a gdy książę pewnego razu po tańcu wina z wędą zażądał, odpowiedziano mu, iż wina już nie masz, lecz jest jeszcze herbata. Zresztą i wina i jadło były bardzo liche. Ambasadorowi pruskiemu przy dworze duńskim, żądającemu podwyższenia płacy, aby mógł odpowiednio wystąpić, odpisał Fryderyk Wielki z gniewem, iż jest marnotrawcą, iż daleko zdrowiej, chodzić piechotą niżeli jeździć, i że obiady cudze są
. . .
najSmaCZniejSzepołączyła się z wielo-gwiaździstą unią. Yukatan ogłosił się niezależnym, a prezydent tćj nowej rzeczypospolitćj Don Michał Barbachan potrafi obronić jej niezależność. Kalifornia wyślizga się z rąk Mexykowi, z którą łączą ją słabe węzły. Co rok tłumy awanturników cisną się do tego kraju posiadającego tak piękne łąki i powtarzają się tam też same sceny, jakich przed laty dziesięciu byliśmy świadkami w Texas. Dla znęcenia wychodców nowych juź osiedli wysyłają do Stanów Zjednoczonych opisy piękności tego kraju. W istocie wyższa Kalifornia (naprzeciw leżący półwysep jest krajem pustym bez wody i drzewa), jest to kraj najpiękniejszy w świecie. Położenie nad Oceanem spokojnćm tćm korzystniejsze dla tćj przyszłej zdobyczy Stanów Zjednoczonych, źe nad port San Francisco nie ma piękniejszego w świecie. Lud, który będzie umiał korzystać z brzegów pomiędzy nim a ważną cieśnią Pugets. stanie się panem na Oceanie i przepisywać będzie prawa Chińczykom tak, jak dziś Anglicy. Klimat łagodny i zdrowy, grunt dziewiczej żyzności, a tam, gdzie jest mniej zdatnym do Uprawy, tak piękne kwitną łąki, źe mieszkańcy kilkakrotnie musieli zabijać po kilka tysięcy dzikich krów i byków, by tylko miejsca więcej zyskać. Kalifornia mając w sobie daleko więcej warunków do rozwinięcia się jak stosunkowo ubogi Oregon, jest daleko ważniejszą od tamtego. Gdy awanturnicy amerykańscy ten kraj poznali, oświadczyli, źe Mexykanie nie są go warci i wydają teraz ciągle wezwania do »dziennych zuchów,« by osiadali w tym »potężnie pięknym kraju ku pociesze pana Boga.« Na takie wczwauic ciągną pionierowie gotowi karabinem i motyką pracować nad rozszerzeniem unii, a wkrótce może i europejscy wychodźcy spieszyć będą w ten kraj bogaty i nowy. Nie można się lękać oporu ze strony Mexyku; krajowców białych mało spotykamy, najwięcej 50 do 60,000. Mexykanski prezydent o kilka set mil mieszka od Kalifornii, interwencyi zagranicznej lękać się nie można, cóż więc przeszkadza uformowaniu się rzeczypospolitćj Kalifornii, tćm bardziej, kiedy większa część mieszkańców jedne ma chęci z Stanami Zjednoczonemi. Wspomnieliśmy, źe Mcx)'K zbliża siędo rokładu; Texas i Yukatan już się odłączyły od niego, Kalifornia rychło to uczyni, pozostają tylko północno-wschodnie prowineye, w których ważne wypadki się gotują. Mexykanski rząd od dawna złem okiem patrzał na stosunki Stanów Zjednoczonych z nowym Mexykiem; po przyłączeniu Texas jeszcze jest bardziej niechętnym i stawia im przeszkody wszelkiego rodzaju. Ale na granicy tych stosunków wstrzymać nic moźc. Prowineye północno-wschodnie z resztą łączy tylko bardzo słaby związek, interes bowiem bowiem często je dzieli; łatwo zatćin być może, że one utworzą osobny związek (myśl ta zaś dawno juź krąży) - i stanowić bgdą pośredni kraj pomiędzy Mexykiem i S t a u a m i Zj c d n o c z o n e m i; widzą one jak kwitną Stany Zjednoczone, widzą z drngićj strony jak Mexyk upada i niknie; juź dawno zatem ludzie znakomitsi owych prowincyi oświadczyli, źe na mocy praw przyciągania muszą zająć względem Stauów Zjednoczonych położenie podobne do Texas. Nad tern pracował już dawno znany generał Arista, którego linie nic mało znaczy w historyi Mexyku. Juź od dawna był on powiernikiem malkontentów tych prowincyi i swą niebezpieczną rolę odgrywał z wielką zręcznością. Człowiek ten wykształkony w szkole polityki Stanów Zjednoczonych wyższym jest od zwykłych generałów amerykańskich; wzrok jego dalej sięga i pozuaje wszystkie szkody z administracyi kreolów wynikłe. Sprzeciwiał się on przyłączeniu Texas, ale miał do tego powody. Widać z tego, źc Texas powinno było uniknąć związku z unią, a wejść do związku Stanów Tamaulifas, Uohanilla, Nowcgo-Leonu, Szy-> huahua, Sonora, a nawet może iDurangol/Vio»na.
J uź wiosny wietrzyk przewiewa, Ziemia się trawką odziewa, W biały bukiet sady stroił Strumyk szemrząc, - kwiatki poi.

Owdzie skowronek u góry, Śpiewem zdobi cud natury, Dzwoni swej szarej samicy, Ukrytej, w bujnej pszenicy.

Pszczółka leci ua doliuy, Ssie słodycz z kwiatu maliny, Wul zebraną zdobycz niesie, I>U mnogieb pasiek po lesie
1 konik polny w śród trawy, Nucąc, - <<n>r czyni wrzawy, I wiośnie dodaje wdzięku, Przy swawolnych muszek brzęku.

Motylek świclnem swćm skrzydłem, Igra z kwiatów malowidłem, A za nim. rna1e pachole Lecąc, - goni go przez pole.
W Dobrzycy, dnia 20. Mąja 1846.

A moja wiosna, - czy wróci? Skoro raz starość zasmucił Ach! - juz uie ujrzę jej lica-, Próżna mi za uią tęskuica!! - roku.
F.

Długi Stanów Zjednoczonych w kwestyi Orcgonu, która raz spokojną to znów wojowniczą postać przybiera, nader ważną grają rolę. Według ogłoszenia z 1. Stycznia b. r. rząd związkowy raa długu 17,645,683 dolarów, pomiędzy którerai w papierach skarbowych i długach teritorium związkowego Kolumbii 2,297,566 dolarów Ogół dwóch szczegółowych stanów i rządu związkowego wynosi 225, 13 1 ,3 O 9 doi., pomiędzy któremi pozostałości po Stanach niewypłacalnych stanowią blisko część dziesiątą. Licząc w to owe pozostałości, długi te w następny sposób są rozdzielne. Maine
1,739,907 doi. Massachusset 6,071,894 doi.; New-York 22,641,505 doi.; Pensylvania 39,737,821 doi.; Maryland 16,651,684 doi.; Virginia 7,374,068 doi.: południowa Karolina 3,234,502; doi. północn Karolina 50,000; Georgia 17,271,603; Floryda 4,600,000; Alabama 13,146,764 doi.: Luiziana 15.358,226; Arkanzas 5,184,000: Mississipi 9,982,500; Missuri 1 , O 13 , 566 ; Kentucky 4 , 661 ,4 O O ; T ennesee 3. 2 O 8 , 3 6 1; Illinois 12,832,472: Indiana 14,145,130; Ohio 19,970,000 doi.; Michigon 1,121, 720: Wiskonsen 18,900 dolarów.

OBWSIEZCZENIE.
W duiu 28. Kwietnia r. b. o godzinie IOtej wieczorem spotkali dozorcy pograniczni w obwodzie granicznym pomiędzy wsią W y s i a n o - wem a pustkowiem Musiała pow. Ostrzeszowskiego pewną ilość osób z 24. rhudemi świńmi, które, gdy dotąd nieznajomi zagania cze na zawołanie dozorców zbiegli, jako na domysł z Polski przemycone, zabrane i przez publiczną licytacyą za 71 Tal. 22 sgr. sprzedanemi zostały. Nieznajomi właściciele rzeczonych świń wzywają się niniejszem stosownie do . 60. prawa celno-karalnego z dnia 23. Stycznia 1838. r. do udowodnienia praw swych na kwotę licytacyjną z tein nadmienieniem: iz skoroby się uikt w przeciągu czterech tygodni. od dnia tego rachując, w którym niniejsze obwieszczenie ostatni raz w Król. dzienniku regencyjnym umieszczone zostanie, u Głównego urzędu celnego w Podzamczu uiemiał zgłosić, summa wspomnioua na rzecz skarbu obrachowaną zostanie. Poznań, dnia 11. Maja 1846.
Dyrektor prowineyalny poborów.
W zastępstwie Brockmeyer.

Licytacja koni ze stadniny.
Licytacya koni z tutejszej stadniny, oznaczona w niniejszem piśmie na 8. Lipca b. r. w dzień wystawy zwierząt w P o z n a n i u , dla zaszłych przeszkód miejsca mieć niemoże. To niniejszem podaje się do publicznej wiadomości z tein nad mienieniem: że la publiczna sprzedaż odbędzie się w dniu 28. Lipca w Poznaniu, a to pod warunkami dnia 9 Czerwca ogłoszonemi. Sieraków, dnia 23. Czerwca \846.
Poznańska KróJ. Pruska stadnina.

. , stroJow modnych. Na żądanie Pani Sekretarzowej Kroiuray, wdowy, wyznaczyłem termiu do publicznej licytacyi składu jej handlu dotąd pod łirnią Ty c prowadzonego, na dzień 30. Czerwca i dni następnych rano od dziesiątej godziny, po południu od czwartej, w jej mieszkaniu w starym rynku pod Nr. 68. na pierwszem piętrze. Zapraszając chęć kupna mających na ten termin nadmieniam, źe towary kupione muszą być natychmiast gotówką zapłacone. Składają one się z materyj jedwabnych, iakouetów w najnowszym gatunku i guście, mantyl dla dam, axamitii, feib axamitnych, szalów, chustek fularowych, baftów, kapeluszy, czepków, wstążek, kamizelek, krawat męskich, juwelów i t. p. artykułów. Przedmioty mające być przedane, wysławione będą do oglądania w dniu29 Czerwca w tym samym lokalu. A n s c h li t z, Kapitan i Król. Aukcyonatoi.

JIuHcya towarow l
Nasz nowo-założouy k a fi t o r w e x l o w y znajduje się w narożniku Rynku i Wodnej ulicy Nr. 53., gdzie należące do tego wydziału czynności akuratuie będą odbywane. Moritz Sc Hartwig Mainroth.
Barany z owczarni Mało Sokolnickicj są w tych dniach wystawione ua sprzedaż w podwórzu domu Ziemstwa: na żądanie za kredytem półrocznie.
Do sprzedania Z wolnej ręki są dwa konie wałachy po pięć lat mając«, dobre zaprzęgowe w p u z n a n I u.. przy Kjnkn uowego miasta ATr. t o.
W kamienicy mojej narożnej, przy ulicy Garbarskiej i Wodnej Nr. 16., mianowicie z frontu na Wodną u icę, mam lokale zdatne do urządzenia wygodnych kramów. J. N. L e i t g e b er, ku p i e c.

)l( Naszych w N iemcze ch, F r a n cj i, H 01Igf landyi, Szwajcarji, Uanii itd. korzystnie % Aby mieszkańcom stolicy prowincji Il.I, znanych J£ naszej przymnoźyć wszelkich ozdób, m poprawnych odprowadników fi któremi się stolica Państwa szczyci, 0-* .(lI rnmatyxmu j* Iwieram na dniu dzisiejszym doskonale llJ, pO f O sgr.. mocniejsze po 15 sgr. 5 dobrany -:He wraz Instrukcją I Skład towarów modnych III przeciw cierpieniom nerwowym i rumatyzmotli . $li wym, tudzież kongestjom, jako to:dniewgło* . a lllę czyzn, j A I wie, bólowi gardła, bólowi zębów, źganiu w uI na UlICY Nowej pod N em. 5. .Is;&- szach, dychawicy, bólom w pacierzu i udzie, IJ szys ko co !ylko rozmaIte fabrykI ł rwaniu w członkach, paraliżowi, podagrze, biIS kr Jowe l zagranIczne w do ładny h, ':fJI:> ciu serca, bezsenności, róży i innym zapaleniom, Il.I, plękuych materyach, a stolIce anstw «1ł' tępemu słuchowi itd. ma główny skład na Wielsg w gustownych modach produkuJą, pO I kie Xiestwo Poznańskie 5 si dać będę zawsze. w zapasie i na wy-  Pan iSf He mak tun. w Poznaniu Kbor. aporęletmął:0.łecam: Vo naplaculliIhelmo«skiniJIr.13* .£ fraki do konnej Jazdy? pa- IIJ w narożniku ulicy Lipowej. bliml tot >. pantalony, ka:rp..ł zel - < > sko teatru.
 ki, kapelusze, cza kll : d. :He. Składy poboczne: 11 .Upraszam S anowną PublIcznosc, aby ff) Pan księgarz A. E. Stock w Krotoszynie, III mIę z szc ycac r.aczyła w nowym mym ";&5 »S. (i. Scholz w Lesznie.  sk adzle, Jlak rnlę w dawnym. łaska- Bez wszelkich zachwalań i nieprzywłaszczając » Ie zaszczycała: - Jaz me strony sobie jedynie wynalazku odprowadników ru{ pllnem wykonywanIem l?ol cen, zwl matyzmowych, odwołujemy się pod względem szcza co d gotowy h. ublorow, będę SIę blższych wiadomości do naszych dawniejszych St starał ak Ja daw,n eJ na zgl9dy Sza-doniesień w tej gazecie i do instrukcyj użycia. 3» nowneJ PublIcznoscI zasługlwac. B .... ag «#. JL. JfMeyCf} ulica Nowa Nr. 5 Kazde II exenlplarz stęplowanym «aMH 2Ę jest na obwolucie Wilh. Meyer , ljJ Comp. w Wrocławiu.
Forte piana od 100 aż na dol dottO I,uidorów za jeden. Na tegoroczni czas świętojański, wiadomy wysokiej szlachcie skład mój fortepianów angielskich »»iO 'in.r.r -Oiii-I* tr form te ttkrsydel i stołów powiększyłem i w gatunki zaopatrzyłem w ten sposób, iż go przynajmniej za stojący w równi z największemi magazynami Wiednia, Lipska, Berlina i t. d. uważać można.
Ś c i ś l e r z e t e l n e c e n y , u ł a t w i o n e warunki zapłaty i najrozciąglejsza gwarancja pozostają w handlu moim niezmiennemu Stare przynajmniej o sześciu oktawach instrumenta przyjmują się w handlu zamiannym w cenach naj odpowiedniej szych przedmiotowi. I.«mis Falk przy Szerokiej ulicy pod liczbą 21. N owy dobry fortepian stoi tauio do sprzedania na placu Wilhelm, pod Nr. Ib. na drugiem piętrze po lewej ręce.
>4tV A a r>YY illllIllI» l
Najprzedniejszą ezckll laile' naJpiękniejsze a p e l c y i i Y przedaje tanio .1 uliusz Horwitz, w narożniku placu Wilhclmowskiego Nr. J.
Wilhelm Meyer K Comp, w Wrocławiu.

$ M B B A »> N ajlepsze tłuste nowe śledzie 4 A A A fiatjes po 1 Sgr. poleca · W M7plii'itim. Wodna ulica Wre 2.
tier-- Pi«;kiiy cukier funt po złotemu i L' grosza w głowie, przedniego smaku gatunki kawy 'Hawannq, Purtorico, (Jheribon i Duba, nadsełkę słodkich Messeńskich apelcyn i cytryn, naj przedniejszą herbatę kwiatową Pecco, świeże sardines a l'JIu tle polecam po jak naj tańszych cenach J. AppeI.
na ulicy Wilhelmowskiej po stronie poczty.
%Zf' najlepszy Astrach, kawiar, Najlepszy wędzony łosoś, dito Brurtświcki salceson, najlepsze nowe Brcmeńskie śledzie l duże słodkie apelcyny poleca w cenach umiarkowanych W  Mt. JL. 'M*rwyer 9 przy Wodnej ulicy w domu szkoły Ludwiki pod "N r* 3 O .
»Mess. ap el cyny i cytryny, św. zielone pomarańcze, św. sardines a l'htńle, tłusty wędź. i mary ii łosoś, tłuste duże i małe Limb. sery i nader przednią Uawę z wyspy Jawy JJQ 7 s9. r funt poleca .. .. - MóxeJKphraims V\ oduanl.A'r A
\H/.«J
UuŃrioló».

W niedzielę dnia 28. Czerwca IS46. r.
będą, mieli kaznnic #
W ciągu tygodnia od d. 19.
Ho 25 Czerwce.
przedpoludniem.
W kościele katedralnym . · . .
»nia 29. Czerwca . .
W kość. fani. S. Mar.vi Magd. .
Dnia 29. Czernca . .
W kościele S. Wojciecha · · Dnia 29 Czerwca. .
W kościele S. Marcina . . .
Dniu 29. ("zer«ca. .
Francbzk. (fTminniiicm.-kufol.) .
Ónia 29. t'zerwca. .
W kościele dawno XX. Domin.
W kość. .Sióstr miłosierdzia . .
W kość. en aniel. S. Krzjia. .
Dnia 29. Czerwca. .
W kość. eH aniel S. 1 'iolni W kościele gariiizoiiouyni . .
popoludniuurodz.jsie HI i'" b Q-It, i,., b - - C I eumarłoślub wzięło nar
X. Podk. Ziemkiewicz - Prob. Urbanowicz Prof. Prusinowski.
- Kan. T. Kiliński.
- Prof Prusinowski.
- ."Man. Prokop. X. Proh, Urbanowicz.
Tenże.
- Daick;. Kamieński. - Lic. Wiek.
Tenże Tenże - Pr. <>randke.
- Key. Pob!.
- Pr. Tomaszewski.
Kler. Xejninnn.
iSuperinlend. Fischer. Pastor Friedrich. Paslor Friedrich.
lt. Kons. Dr Siedler. Kazn, dtw. Xiese,