GAZETA Wielkiego Xiestwa POZNANSKIEGO Nro- 3.. w*S-rod£ dnia 8* Stycznia . . IgIY. - " - . I I I I II II ,,1 I I I I. .11. OBWIESCZENIĘ: Podług wiadomości pewney, od wyżs2ey Władzy odtbraney, okazały się znowu w Multanach ślady pewietu morowego,- dk czego Rz»d Cesarsko-Amrryacki ka2ał zamxuac, raniej swą z Multanamt, i urząizić w Cteinowuz dwudzitstudrnow A kwarantannę dla towarów i ludzi. Uw-ad imiaiąc o rem Publiczność, a sczegolniey tych, kiór/ysie handlem truin a, i zwracaiac Ich uwagę ąa »acht dzjce niebezpieczeńsrwo, ostnfegaruy ich ninieAszem, aby zokolic,. w ktoiych trowietlZe panować zdaie sie,. żadnych mewprowadzali towarów. Wzystkim zaś U1Zsdom- Celnym pogranicznym i Przykomorkom Celnym w Departamencie ffiszym zde:a™y n-nieyszem naymocniey: aby żadnych artykułów handlowych, truci/ c w siebie wci-.gaijcych, iak > to: wełny, biwełny. fabrykatów z. mch -wyrobionych, i innych podobnych lZeczy, zokolic zwyi wymienionych rnacrey nUffpusczłly, ani tei przepusczały, iak tylko zazłoźenicm świadectw Cesarsko-Austryackiey kw.rantenny., Poznań, dnia 2. Stycznia 1817. Bró1ewsKo-Prus.Ka Regencya. Z Berlina dnia 4. Stycznia. N. Król zasczycić raczył Niderlandzkiego Dtiia 1. b. m. na witczon b\ły w zamku Grenerała Majora, lPara C o n s U n t Ke« Królewskim pokoi« i bal.. b e c q u e ,ordtrem Orła Czerwonego druPrzybył tu Królewsko Wirtennbergski-Po giego rzędu, a fcsznodzkię D a n z m a n n «I, Generał pieth»£y Baron Pfuhl, i Krok w Mas t r i e b t tymże orderem trzeciego Wirtembergii Radra fegacyiny Pan S c h o t t rfcędu. de S chotte a& te Ła, z Stuitgardu, Znaki zwycięskie, zdobyte w ufcenczonyqb dnia ,f. «:«. w kościele woyskowyITl w P 0- - czdamiu wśród'wieIHey urOCZYSCl. gdy wszyscy uczestnicy bitew i potyczek w który.h owe trofea zdobyte zostały, -niemogli bydź zgromadzeni na te god«, zachowania w pamięci uroczystość, wybrano więc z korpusu gwardyi i grenadierów, utworunego z części woyska regularnego, tyrh wo C3Ił ści stosowną mowę Xiar£: 1 r , A- * * wolski, K\ory7ra*T H t ' Inst yt ucie P r 2 m i e t b A- T" ymze e pocieszania uLoą,ch Todnr d l a n a U C 2 e n i: swiętey ofiarował sie' C> d* f-vv ,ania _ nr1 . »* serc czułych widok l o o t r b- °i f A- d płci oboiey w "owo rro):::(; «7 y "" budowli wznoszących r r r A- * * 51 DOW * r.51K,,' '''»«Y do fana Zast Dok iow*ików, którzy w bitach tkońLnych fi A- o A- A- r 1 A- ° * Ad d ł . b ł yska 1 O * 7lV n T T _ PoWier20C mi i u zia, aze y w imieniu ca ego wo Ul; osy yc yzRY temuż obradowi byli przytom,L Xi,źęta rych Lynych swJ T Dobrodz,tIOW> * «t domu Królewskiego «n.ydowali się na L i« J s i sposób do 1 w J 2 £ « 'A- _ ° y, woyska, c::L dowodzący Generał gwardyi, :xią. T < ) li' o d d a i l ..s «PA-wnio»,. zę Karol Meklenbursko -Stryki S A- S A A 1 A jfc*ł Królewska odezwę do walecznych woiowai- Opatrzności zarnhA-ii · L . 7 " ! spodoba sie ków, p o którey udaio się wszystko d o f c o ś c i o - c z L t S A- T" * A- " A- * * * * ła, gdzie ustawiono chorągwie vv półkole Kra b w aj przy ołtarzu; Kaznodz.eia w stosowney TO - VVCZOIaV obi-hnH, amanta. wie wychwalał Wszechmoc, ktÓ1Y po- A- S A- A- S f f 1 A- T J H l, cj ł ludy, ażeby w iedności walczyły za €zcz,c ten dzień wielki W M \1 * 1* Boga, wolność i ojczyznę, i dbbrey sprawie pelaomamv K II T. * · M»aczynski dał zwyci.ztwo. Poskończonemyboień. A A- 1 l A- "Astwie udało A- woyeko do bh.darza i .iągt.e- oznaczenia granic wolne", K £ r " y q d< re> vv P aradzie» P rzed . Krokm. _ _ _»? kra, o w l :KIakowskiemu -- -- -N. Kró. rozkazał, ażeby vv ostatni, nie- 'a W h . t w n i A- -------. * * * · * * dzielę bżdego roku koscieLgo odprawiało ubogtu w 7 p X H " 2 E r A- '" się we wsz>stkick kościołach obydwóch wy- wedi dla L, i V 2» KH P*ellIe galar« i li 1 · is i u l" rozdania do miA-sA-inń ..u Dzitn 8 4. Grudnia tak drogi dla tylu millionów ludów, iako rocznica urodzin N. KroI. Pana Naszego, a rocznica płożenia przed dwoma Laty Towarzystwa Dobroczynności, przeznaczonym został na poświęcenie kaplicy w domu Instytutu Dobroczynności w Grzybo wy, pod nazwiskiem S. ZofIi. Uroczy. «ość ta odprawiła się w przytomności kilku Członków Towarzystwa z wszelka »lenno. ści" iak, Instytut był w stanie okaL. Od. prawił pierw«, msz, X,adz Klicki, Pro Dnia 24 z «i? U../l /\ i! U a n i! a , 77'7 run . V N Krńi . Ot> TM:odzono -Ł:L < * .. " » orrr ImIę. J ------- ,. ,. ------- ------- ------- * · ' " Maryi Federownli by l X Ul A- T r Ak t ' .ędz y innemi b y li P S eł wf ! "" o r y m raI e bergski, Poseł Niderlandzki] , 7 Dnia sfi <<"<,,. " . d orderu S j Z e Z A- T l T " w?" ł o " * « e W salach oab, l b 7 "" d o dworu lmf tlo IZL ZA-TA-A " * "orreorbA-p«?ArrJI?? B /\ £ /\ «ona, . ffilip Hr. Plater miaaewanyVice-Gubematorem Wołyńskim. Umarł wmieście Moskwie dnia 13. b. m. Generał piechoty D o k t o rów, a w tuteyszey stolicy dnia 12. Rzeczywisty Radca tayny, Xiążę Sibi rski. Z Wiednia d. 24. Grudnia* Wczoray z południa przybył tu Król Imć Bawarski z Xiąźęuem Karolem. NN. Cesarsiwo ieidzili naprzeciw niego do B u r k ę redo rf. Królowa i Królewic Naetępca tronu poźniey spodziewani. Dnia 18- t. m. NN. Cesarstwo w towarzystwie Arcy - XiAzney L e o p o l d i n y, zwiedzili nadepodzianie dom sierot, obeyrzelicały instytut wraz 2 izbami dla chorych i dowiadywali sie, troskliwie o fizycznym i moralnym iego stanie. Dnia ro. przybył tu Hrabia W i n z i n g e « to d e, Poseł Króla Wirtembergskiego. N. Pan otrzymawszy doniesienie o utwoizonena we L w o w i e towarzystwie Dam pod praewodnictweml WiWoiewodziny Kordu li P o t o c k i e y , w celu popierania zamiarów dobrych i pożytecznych, i o funduszu iego iuż teraz przyczynnem współdziałaniu członków Towarzystwa około 7300 Zł. Ryn. wynoszącym, raczył mocą naywyższegp postanowienia z dnia iggo Listopada rozkazać-, aieby ten czyn pełen zasługi przez gazety ogłosić, a pomienioney IW . Wojewodzinie w sczególności naywyższe ukontentowanie lego C. K. Mości listem Ministeryalnym oświadczyć. Rozeszła się wieść, 11 rządzący Xiążę Esterhazy w podróży swey z Rzymu do N e a p o l u napadniętym został od rozbóyców w okolicy T e r r a c i n a . Z Frank/ortu dnia 2g. Grudnia. * Wczoray wieczór ziechali tu rtfzem Król 1 Królowa Wirtemherscy, tudzież dziedziOczny Xiąż< Oldenburg&ki, i stanęli' w dcunw zaiezdnym pod Cesarzem Rzymskim. W skromnym orszaku Króla znayduie się, GenerałAdjutant Baron W i rn p f e n, Szambelan Baron L i n d e n i ieden Sekretarz. Zabawi tu ten Monarcha przes g- dni. Xiąźę P a we ł, który tu przez s dni bawi?, wyiechał znowu w«zoray do H a n a w y, lecz spodziewany tu iest powrotem. W. Xiąz$ Weimarski dziś- tu ziedzte. R e n znacznie wezbrał, a dla mnogiey kry bieg pocztewy mieyscami się znacznie opóźnia, a mieyscami zupełnie itsr zatamowany. Wielu Posłów na Seym Związku Niemieckiego, korzystaiąc z feryów świątecznych, porozieżdżali sięSłychać, ii Xiążę G o t t o rp, bawiący tu od kilku miesięcy opuści nas ku końcowi tego reku. Od Menu dnia 25. Grudniu. Położona teraz w obwodzie Kantonu Genewskiego włość Prxgny la Four, należąca do niebosczki Cesarzowey 1 ó z e f i n y , ma bydź przedaną. Część XiestWa Fulda wstiego połączona z Elektorstwem Heskiem, urządza się teraz na sposób Prusku Miasto F u l d a będzie siedliskiem zwierzchniego Sądu Ziemiańskiego i Rtgencyi. Królewic Następca tronu wyiechał dnia aj. Z W iifzburga do Monachium. Król Wirtembergskl postanowił, iż oprócz rzeczywistych członków Królewskiey tayney rady, nikt odtąd niema używać tytułu Królewskiego Radcy taynego. Dnia A O . t. m. odprawiły się. w Gotha ża> ręczyny Xiąięcia Sasko- Koburgj>kiego z Xięiniczką L u d w i k ą Sasko Gotaską. Piszą z B r u x e II i: Dnia 2 1 . było w B r u - g e s (w N i d e r l a n d a c h ) wielfeiszbiegowiskow celu oparcia się wywozowi znaczney ilości zboża. Cząstkowe zakazy wywozu nieprzyiemne w kraiu uprawiły wrażenie-, i zawadza iescze o różne trudności w drugiey Izbie. iw naynowszym kalendarzu dworskim: F r a n - ciszek lózef Karol, Xiąźę Parmeńskt, z oputczemem imienia N a p o l e o n ; pod napisem P a r m a oznaczony takie iest iako Kawaler orderu S. -Stefana. Wezbrana rzeka N e kar .zamieniła okolicę, miasta w morze lodowate, ponieważ zaraz nagle mróz uchwycił. Kilku młodzieńców, którzy zawcześnie-SEukali zabawki na kidzie, znaleźli śmierć pod lodem. Z jV/och dnia /7. Grudnia. Gazeta Medyolańska zawiera co następuie: Niedawno otrzymała Pani Catala ni od N. Króla Pruskiego złoty medal z następuiącym listem: Madame! le g o Królewska Mość xaczył " mi polecić, ażtbym w imieniu lego wręczył W Pani wielki medal Krolewskiey Akadtmii nado bnych sztuk i uinieiętności w B e r l i n i e , na znak lego zadowołtiienia i szacunku dla iey celuiącyth talentów, wywdzięczając się craz za to dobre, któreś W fani ubogim W lego. stolicy wyświadczyła. "Poczytuię eię za «częsiiwego bydź wykonawcą tak przyiemnego polecenia i t. oV (podp.) Karol Hrabia Briihl. u Słychać o proiekcie podcienienia wszystkich zakonów pod cziefy główne reguły pierwiastkowe, czego ogłoszenia spodziewaią się w Rzymie na Boże Narodzenie. Kilku Xięży w Ma cera ta powstawało Z kazalnicy przeciw rozBym osobom, które w ostatnich leciech dały -się poznać ze zdań i czynów swoich. Uwiadomiony o tem Papież kazał posłać tym Kaznodzitiom zalecenie, aby w kazaniach «woich byli umiariowawi, i naśladowali 1 ezus a Chrys t us a, Łtóry łagodnością nawracał obłąkane owieczki. ,,1 eśli ie (słowa są Papieża) obelżywemi mo"wami wasze mi roziątrzycie, uciekną od wag, i iuż rad wasz y ch niezechcą ałuchać. " " Spodziewała się w R z y m i e uskuteAzni -erl* w lada dzień środka doradzonego przez -feen« gregacyą woienną, to ieat, wezwania doczytaney służby rozpusczonych woyskowycli, pobirraiąrych od rządu płacę odstawkową. Tym sposobem zebrałoby się gooo ludzi. Słychać, iż Kroi Sardyriski ma zwołać Stany (Corte-s) Królestwa swoiego. W.Xiążę Toskański popłynie za dni kilkanaście do «y S P Y E l b y, dla iey zwiedzenia» Rząd Neapolitański używa i$,006 ludzi do naprawy dróg, grubfcletc. i na to ag milionów liwrów przeznaczył. Nie będzie tey zimy iadnego balu u dworu Neapoiitańekitgo, który potrzebnych na to pieniędzy chce użyć na cel S-zlaihttnieyszy. Podług wiadomości zParmy, odwiedzała niedawrlo Xiezuiezka Walii i Xięźnę Maryą Ludwikę. Pani C a ta la ni takie w Med yolanie . koncertami swoiemi sprawiła wrażenie, iż wielbiciele Włoscy, opróiz hucznych oklasków i wieńców kwiecistych, wystawili iey pomnik literacki pod tytułem: Zdania Europy o Pani Cata lani, po których następuie rys życia tey sławney śpiewaczki. Godłem rozmaitych stronnictw, Karbonaryussów we Włoszech, Liberalistów w Hiszpanii, Konstytucyonistów we francy i i t. d., ma bydź krzyż w troy kącie. Diano di Roma donosi, iż dnia 5. t. m. ochrzcono tamże trzech Izraelitów; ieden z nich nazwiskiem Be n p o ra d, iest synem · maięcnego kupca z 1 'oggio. W A B K o n ie uięto niedawno wyć wkzo 'eg* oszusta, który się udawał bydź" Astronomem Papiezkim, i «kilkunastu osób wyłudbił znaczne summy, pijd pozorem pokazania im Beelztbuba. W gminie S a p o n a n a, w KrólestwieN ea« politańskiem, uderzył piorun w dzwoniec tamecznego kościoła pacaiiulnego podcza* · spostrzedz ślady, uspokoiło się wszystko; aleć o godzinie gciey z południa stanęła za itdnvrn rasem kopuła .tey wieży w płomieniu 5l w przeciąg'i dwóch godzin wszystko ten nieczący żywioł wewnątrz kościoła pochłonął. Gorliwym tylko zabiegom mieszkańców przypisać trzeba ocajewe kośuoła i domów w bliskości stojącychA na które wiatr gw.aiiowny głownie unosił. Xiąźę H e n ryk Pruski przez ciąg ostatniego swego we Floren-cyi pobytu, zwiedził wszystkie pomniki pięknych sztuk, biblioteki · i musea. Gazety Włoskie wysławiaią rzadkie wiadomości i nader wielką, uprzeymeść tego Xiążęcia. 1 ego Królewicowska Mość uda się wkrótce do R z y m u, gdzie i ui na początku tego miesiąca był spodziewany. Dnia 11. t. m. -stanął Xiąźę Leopold N eapoHtański z małżonką swoią, Arcyxiężną "Marya Klementyną, we Flore ncyi, gdzie zibawiwszy przez dwa4ffi, puścił się w dalszą drogę. Powtórne wiadomości z Rzy mu .głogzą, iż Cesar« Chiński Kia - King złoż-oay został z tronu, że dynastya Tatarska wykluczona, a członek zdawney dynastyi Cesarzem obrany. Rzeka P a d u s wezbrawszy znacznie, zerwała kilka grobel i wiele szkód zrządziła. W Wen e c y i miano bardzo smutne wiadomości o spustoszeniach, ia-fcie zaraza morowa w. Daimacyi i Al b ani i zrządza. Z Paryża dnia 22. Grudnia. Stoiące ta na osjdzie 5. pułków pieszych gwardyi Króiewskiey wysiąpiiy dnia ao. wszy ku balowym na rozhjAłey równinie między Clichy i N euilLy. Monsieur, brat Królewski, licznym otoczony głównym sztabem, odbył popis eezegulnych półkow, które potem, pod dowództwem Marszałka O u di nota, czyniły obroty z ogniem, raz broniąc G lich y, drugi caa oaeieraiąc na nie i szturmem biorąc. Popis ten trwał od godziny 10. do 3ciey. Szósty pułk gwardyi wyruszył wczoray z Paryża do Rouen na osadę. Inne dwa pułki gwardyi przenksione bydź roaią niezwłocznie do Caen i Amiens. Król obdarzył Pana D e e e z e bogatą złotą tabakierą , z wizerunkiem Króla L u d w i k a X V I , Gdy Królowi uczyniono uwagę, iż Pan Desę ze bywa niekiedy iednego z oppozycyą zdania, odpowiedział na to: "Ale on .był obrońcą Ludwika XVTj należy mieć w poszanowaniu i«go zdania!" Niewyiechał iescze Xiąźę Ta Hey ran d do Valencay (gdzie był więziony Król F e r d y n a n d LII Hiszpański.) Mówią atoli o bliskim wyiezdzie P a n i S t a e l. Urodziny Xiężney A n g o u l e m e (doia 19) obchodzone były u dworu zwyczaynym sposobem. Dzień 1 g. A Grudnia iest oraz przez to pamiętnym, iż tego dnia o północy opuściła ta dostoyna Kiężniczka więaienie w T e m - p i e i z iedynym wiernym sługą udała się za granicę do swych wysokich krewnych. Przekupki Pary*.'cie i Warsalskie ofiarowały Xiężniczce A n g o u l e m e w rocznicę iey urodzin bukiet z kwiatów ułożony, któren rzeczona Xiężqiczka dobrotliwie przyięła. Pan Ga.ran-Coulon, dawniey członek zgromadzenia narodowego, poźuiey Si nator i członekinstytutu i Akademii pięknych umieiętności, pożegnał się z tym światem w 72. roku wieku swego. W czoray przf ciągnął tu z D ij o n pierwszy cPH1K Szwaycaiski ( 7my pieszy pułk gwardyi), i obeyrzanym został-od Monsieur, iaku Pułkownika Generała woyska Swaycarskiego W naszey służbie. Poziome sczątki Xiężniczek A d e l a i d y i W i K t o ry i Francuzkich (ciotek Króla) znayduią się iuż w Tu łonie i przewiezione zostaną do St. Di; ny8. cdebrali rozkaz, ażeby każda, ważną, nowinę polityczną, iak tylko ich uszu doydzie, donosili przez nadzwyczaynego gońca naczelnemu urzędowi Pocztowemu w Paryżu. Król zamienił karę śmierci byłego Adjutanta M o n i er, zawikłanego w wiadomy spisek przeciw twierdzy V i n c e n n e s, w kasę uwięzienia do iedney osady zamorskiey Francuzkiey. Drugi Sąd woienny osądzi zaocznie byłego Generała Sawary, Xiecia Rovige, w dniu a6. Królewsko- Pruski Generał Z i e t h e n , ebeyrzawszy cały swóy 30tysiączny korpus, powrócił do uwoiey główney kwatery w Sedsn. Pan lan- Ludwik Pichegru, brat fienerała tegoż nazwiska, kazał obwieścić, iż osoba, mieniąca się eórką brata i ego, iest eszustką, i że rząd uchylił iey pensyą z 3000 franków, którą dotąd pobierała. Ostatnia choroba Króla wzniecała mocne ebawy; użyć bowiem miano tey pory na knowanie spisku w haniebnym celu podusczenia ludu do buntu i skoiarzenia zmiany rządu. Czynny Minister Policyi połamał spiskowym szyki w samym zarodzie, i z tego powodu, iak mówią, oddalono ze służby kiłku Pułkowników gwardyi. Zdaie się, iż niespokuie w W an de i miały związek z owym spiskiem. W Paryżu nawet, a mianowicie na przedmieściu S. Antoniego rzemieślnicy niemaiący zatrudnienia i wyrobnicy podzienni zaczęli «awichrzać niespokoyność z powothi niedostatku chleba i znieważać żandarmów. P 0starali się Ministrowie o dostatek chleba i zapobiegli hałasom pospólstwa, Waźnieyszejni zdaią się bydź zarzuty" poczynione Xiąi ę c i u F e l t r e przez tayne wydziały do roz«rząśnienia prawa skarbowego ustanowione.. Miał on roztrwonić znaczne summy pomięć iłży Wandeyczyków iSzuauow, a ternrnnieypamiętać o woystowych na połowie żołdu będących i o inwalidach. Urzędnicy podwładni chcąc zyskiwać z nędzy żołnierzy, ieździć mieli po Departamentach i nabywać za lada co ich prctensyi, a potem odbierać cały żołd w P a ryż u . Mniemaią więc, iż Marszałek M a c d o u a l d zostanie Ministrem woyny. Dnia 23. Grudniu. Wczoray przyimewał Król Oficerów pIerwszego Szwaycarskiego pułku gwartyi. Z powodu rozpocząć się maiąctgo lada dzień processu Xiecia R o vi go (Generała Savary), kazała Xięźna, żona iego, napisać i podać sądowi obronę iego. Przywodzi ona między innerai, iż mąź iey wkrótce po powrocie Bonapartego z Elby mianowany został głównym dowódcą W a n d e y i, lecz nieprzyiął tey posady, oświadczaiąc wyraźnie,iż niechce walczyć przeciw Francuzom. Zszedł z tegp świata Generał Porucznik Baron Liniere. Założył on sławny gościniec nagórże Simplon, i był roku 18*3,Kommendantem w Wurzburgu. Marszałek D a v o u s t , KbOry przeszło* rok siedział w maiętneści swey S a v i g n y , mieszka tu znowu od niedawnego czasu w swym pałacu. Wielu wychodców Francuzkich, którym; «gasła nadzieia powrotu do Francyi za pomocą zmiany rzeczy, iakiey się spodziewali», wynoszą się teraz z prowincyi Belgickich do B a war y i lub do zjednoczonych Stanów Amerykańskich; naywięcey z nich puscza się do tego ostatniego kraiu w nadziei pozyskania służby przy powstańcach Mtxykanskich.. Angielski Generał T h o r n ton kupić miat piękną włość po Marszałku B erthier» Z Bruxelli dnia 26. Grudnia.' Podług- niewątpliwych wiadomości X W.. Xiestwa Luxemburgskiego A panuie naywiększy niedostatek *w Ar denn ach, Artykuły; wypieczonego, szkodliwego zdrowiu chleba, ledwo się dokupić można. Chwytaią się nay prędszych i nayskutecznieyszych środków saradzenia niedostatkowi. Miasteczko fabryczne M o n tj o i e niedaeko A Kwizgra nu dało (w tey chwili przy:ład patryotyczny; podpisało 30,000 iraa>;00 na zakupienie dostatecznego zapasu 'boża. Bonaparte na wyspie S. Heleny. iozmowa Bonapartego z l«karzem okrętowym Doktorem War den. (Dalsy.y ciąg.) W ciągu tego wieczora wypytywał się B 0aparte Pana .Beat ty, Kapitana żołnie,y morbkkh, umiejącego dobrze po Fraujzku, o urządzeniu i karności żołnierzy, orz y na okrętach woiennycb. Angielskich uią, Kapitan Beatty był z. Panem Siaey Smith wE gipcie, a mianowicie zy oblężeniuSaintleand'Acre, o któLm Bonaparte nie lubi sobie przypominać. .*dy iednak przyszła o nim mowa, nie etraCU Bonaparte dobrego humoru, ipodziawszy żartem Kapitana za ucho, rzekł« 'lyłżeś WCPan wSL lean d'Acre? a pom zapytał się: Cóż się stało z Panem S i. leyj" - Zacny ten woiownik (odpowieiał Kapitan) bawi teraz w N i e m c z e c h , kongreesowi Wiedeńskiemu podał projekt leczenia gniazda rozbóymków morskich na zegach Barbaryi. - »Tak iest; (rzekł · onaparte ), iest to wstydem dla wszystkich ocarstw Europejskich, iż dozwalają im połniać takie bezprawia." Z tego oświadczę1 B O n a p a r t e g o przekonałem się, iż krótkim przeciągu pokoiu między Angliią Francyą, za Konsulostwa swoiego, wyił Generała Andteossi do gabinetu Angielskiego z przełożeniem, a2el>y F r a n c y * wspólnie z A n g 1 i i ą wytępiły zupełnie rozbóynikówmorskich na brzegach Barbaryiskich, i że on chciał dać woysko lądowe, aby Angliiadała okręty do tey wyprawy. Ze An« gliia nie przyięła naówczas tego wniosku, skłoniły ią zapewne do tego ważne przyczyny; anowa woyna, która wkrótce potem mię« dzy Angliią iFrancyą wybuchnęła, nie dozwoliła powtórnego w tey mierze z strony F r a n c y i uczynić przełożenia. Zaczął potem B o n a p a r t e mówić o artyłleryi Angielskiey, i wielkie upodobanie w rozprawianiu o nie y okazywał; może dla tego, iż w niey zaczął woyskowy ewóy zawód, a nraże, iż w ostatniey bitwie pod Wat e r lo o artyllerya Angielska na większy, aniżeli dawniey, zasłużyła sobie u niego szacunek. Wchodził wnaydrobnieysze sczegóły. Ażeby zaś nic nie opuścił, a sczególniey, aby każ* dy itgo techniczny wyraz dobrze zrozumiano, przywołał Hrabiego LasCazas, który wpotrztbie zastępował tłumacza. Mówiąc o nauce kadetów, powiedział, iż wiele na tern zależy, aby artyllerzyści pasiadali gruntownie matematykę, fizykę i chemiią. Dziwił się, iż Anglicy lsstoiuntuwe nawet działa uważaią za polowe. W ogólności, nie miał prawdziwego wyobrażenia o doskonałości artylleryi Angielskiey. - Wiadomo każdemu, iż w roku ig05 groził B o n a p a r t e wylądowaniem_do Anglii. Przypominam sobie, i£ wszyscy pr.uvie poczytywali ten zamysł za zupełnie niepodobny do uskutecznienia, i dla tego też nie bardzo się go obawiali. Lecz gdy rozmowę do tego zwróciliśmy, zapewnił Bonaparte, iż sczerze myślał o wylądowaniu. - »Tym końcem (rzekł) zebrałem iuż 200,000 woyska na brzegach" i chciałem osobiście dowodzić wyprawą. lakkolwiek przedsięwzięcie to było trudne i śmiałe, plan móy iednak dobrze ułożyłem; a gdyby się sczęśliwie poj wiódł, wszysikobym od razu zyekał." Od« b) i, Generale, dokazał z raałemi statkami, na których chciałeś płynąć; bo ieden laki okręt, iak N o r t h u m b e r 1 a n d, m ó g łby ie h 5 O o d iazuzatopić. - "Prawda; (odezwał się Eon a p a r t e ), 1 e c z p i e rw e y u p a t r z y ł b y m p o r ę , kiedyby albo mało okrętów woiennych Angie1skich krążyło na kanale, albo żadnego nie było. Dla wywabienia ich stamtąd, miał Admirał V i 11 e n e u v e wypłynąć z połączoną fiot;ą Francuzką i Hiszpańską niby to do Martyniki, i prócz tego, dwie eskadry obserwacyjne miały w tymże czasie w y iść, pud Żagle. W pcwney odległości rozkazałem Admirałowi V i 11 e n e u v e, ażeby notą, odmienił kierunek, zwrócił się ku E u r o p i e , i zawinął na kanał. Skoroby zaś to było nastąpiło, flotylla rnoia przeznaczona do wylądowania, ruszyłaby, natychmiast z Os te n d y , Dunkierki, Bou10gne i inny eh. pobliskich portów.. Postanowiłem'zaraz po wylądowaniu udać się przez C h a t a m prosto ku Lo nd y n o w i. Lecz Admirał Viilen e u ve wracaiąc do E u r o p y napotkał waszego (AJI gie1ekiego) Admirała Galder, od'którego nieeczęściem uszkodzony, musiał ąchromć się do F e r roI u . T am dostał odt-mnis rozkaz, ażeby niezwłocznie wypłynął znowu na morze, i działał według dawniey&zy.ih moich przepisów} lecz zamiast usk utt cznienia"'Jtfkieh. zaleceń, obrócił się ku K. a d yx, i byłby moie płynął d@ Indyi Wschodnich!'. (Ostatnie te słowa wyrzekł Bo nap art e pioruuuiąoym głosem, a potem tak dale y mówił',: Wysłałem zaraz do K a d y x oficera, który miał rai u odebrac dowództwov lecz dwoma dniami pierwey wyszedł pod żagle z ICad y x, i wtenczas zaszła bitwa morska pod T r a f al g ar. " N a tern- «kończył Bo n a p ar ta rozmowę'" Admiraf Vi11eneuve powróci! po* tern (tak wiadomo)' do F r a n c y i, i w kilka dni umarł, a zapewne sam sobie życie odebrał. G tey rozmowy. Wychwalał niezmiernie Bonaparte Pana W hi tb read, zwłsscz* za to, iż naygor.1iwszy patryotyzm umiał połączyć- z nayś1achttuieyszemi' uczuciami dla nieprzyjaciół iego oyczyzny, i dodał: "Tafe światłego' człowieka, chyba tylko fizyczna przyczyny, a może wilgotne imgliste kumaA n g 1 i i, skłoniły do samobóystwa. Wasz Listopad może sprawiać podobne niescżęściaj. powietrze w tysn miesiącu iest tak hipokondryczne, iż przywodzi ludzi do obrzydzani» sobie życia." - Rozwodził się iescze trochę, nadtern, a w komu wyraźnie ośukdczył: "Poczytuję samoboystwo za naybardaiey. 0buraaiącą zbrodnię, na ktorey usprawiedliw wienie nic wcale dowodnego przytoezyć nłemoźna. Lubo przyczyna iego może bydi utai oną, zawsze atoli wydaiesię w niem tclio* rzostwo. Czyliż bowiem- można przypisać odwagę- temu" kto nie ma dosiaCczney mocy duszy do zniesienia nksczęsnego losu? Opierać się wszystkim przeciwnościom) w życiu, Jakieko1wiek- nazwisko maiącym, i> wytrzymać walkę z niemi, to tylko iest prawdziwie bohatyrskąi odwagą'" * Boda Uh