GAZETA Wielkiego POZN Xicstwa I E G C Nro. 60* w Srodę dnia z9. Lipca 18*8 'Z Petersburga dnia ljr. Czerwca * N. Król Pruski przybył z M o s k w y do Ca rskie go-Si c ia dnia 19. bieżącego miesiąca- a dnia J1. witchał z N. Cesarzem Daazym. do tuleysaty stolicy, czego dał następujący opis Inwalid Kuska w Polskim iczyku Wychodzący' - "Są tpoki w życiu człowieka, których p»aaięć z wybieitm. godziny, w którey prze» chodzą, nUfnie i iadnega po sobie niezostawuie wraitnia, Sąit«r»r(IIIJIYe duezę. r\suią m i>iey nitstarttmi farbami obraz »woitgo byiui, któngft wepom-Aienit >>igdy iniłem. b\dź nieprzebtanie. Dzień- 12. h. m. w-sł tą tnzęśłiwąfpoką <łłł mieezkaiiców stolicy tuleysaty. Odda «ą»a zapowied?rany wjjzd Króla Pruskiego« * niecierpliwością tu był oczekiwany, tak z powodu poważę-hnych iycztA oglądania! Oj«* NajiaśuieySzoy Xieiney, leg» to anioła uarzęśiiwiaiącego dni drogiego narodowi' Xią£ęcia, iak równie Stąd, £e mu miał towarzyszyć powrót oddawna oddalonych z te y stolicy osób Nayiastiieyszty Rodziny. Spełniły Nieba teobadwa narodu życzenia w dniu rzeczonym b.. m. Zaledwie po krótkim noclegu wzniosło się słońce nad miasto P i o - tra, szeroka N ewa okryła się statkami Pruskiemi i Rossyiekiemi w rozmaite przystroionłmi ftstony, * weseli maytkowie pierwszemi byli zapowiadaczami radości. Ranek pogodny obiecywał nayprzyteronieyezy wieczórW tern-, około godziny 10 skupiły się gęsto chmury, lu. ął dtscz potoki,m, rozchodził s.ę odgłos rażących grzmotów, T tak nagła mbIH,I:( a cz 'en- odbierała nadzieię przyiemrioŚŁJ widzeoia w dniu tym pożądanych osób. -- Ale łaskawe Nit bo oieradc przeszkadzać ukontentowaniu śmiertelnych, r częstokroć to nawet, co się człowiekowi zdaie bydi ci« fenolnq przytroleią, gotule mu tem większą przyjemność. - Rozeszły *ię czarne chmury, deeczem zroszone ulice, drzewa i sczyty przepysznych gmachów stolicy świetnieyszą nierównie przjbrały postać, a odświeżone powietrze napełniło się balsamicznym wyziewem kwiatów. .- Juz słońce połowę dzienney odbyło podróży, kiedy złociste powozy Monarsze ruszjły z.i »uaeto." Kozmaite oddziały gwardyi przy odglosacb muzycznych ciągnęły z koszar, i zaymowały wyznaczone mieysca. Drogs, po którey świetny orszak dwóch potężnych Sprz)mierzfńców miał przechodzić przez miasto ku zamkowi zimowego mieszkania, poczynała się od rogatek Moskiewskich i ciągnęła przez most O b u - chowa, ponad brzegiem Fontałki, zawracała się koło pałacu Wielkiego Xiążęcia Mikołaia na ulicę Newskiego prospektu, z którey dopiero wch-dziła na ulicę małą milionną, i prowadziła do Zamku. Jesczc kilka godzin zostawało do wiazdu, a iuz droga rzeczona po obu stronach zapełniona była różnego stanu, płci i wieku ludem. Wszy etkie okua i balkony otwarte niemogły obiąć płci piękney, dachy nawet i wieże były pełne widzów. Groźne szeregi gwardyi w głębokiem milczeniu zdawały się oczekiwać stanowczey chwili. W tern odezwały się działa, i oczy każdego zwróciły się w tę stronę, skąd orszak miał się ukazać. Niesie posłuszne echo głos uniesień ludu witaiącego Pana swoi" go, i, iescze ten iest u bram.miasta, a iuż nayodltgleysze zakąty brzmią odgłosami radośii. Harmoniyne tony muzyk, pobożne bicia dzwonów, okrzyki ludu, odgłosy dział, wszystko to sit razem odzywa, wszystko iest tłumaczem uczuć powszechnych i głosem całego przyrodzenia. Nayiaśnieyszy Król Pruski na dzielnym koniu, maiąc na sobie order Alexandra Newskiego, iechał obok Nayiaśnieyszego Cesarza, maiącego na subie ozdoby orderu Orła czarnego,z drugiey airony miał ukochanego swofeg» zięcia takie w orderze Pruskim, i Królewicz syna swoiego, również iak sam w orderze Rossyiskim. Świetny i liczny orszak Generałów Pruskich i Rossyiskich otaczał wielkich sprzymierzeńców. Za tym postępował powóz złocisty Smiu piękt>«mi cugniony końmi, w kreryrp się mh ś iły Nayiaśnieyszo Cesarzowe i Wielka. Kięźaa A l e x a n d r a ; daley szły poiazdy miesczące Damy honorowe, frtliny i urzędników dworu. Zbliż-y» wszy się do kościoła Panny Maryi Kazańekiey zatrzymał się cały orszak; zsiedli z koni Monarchowie i ucałowali krzyż Zbawiciela, podany przez duchowieństwo «oiące u drzwi Świątyni rZeczoney W ubiorach pontyfikalnych. Tak oddawszy Monarchowie cześć należną Bogu, ud.ili się tymże porządkiem do Zamku. Zgromadzeni tam dworzanie, urzędnicy cvwilui i woyskowi, członki ciała dyplomatycznego, Ministrowie i Senatorowie, powitali przybywaiących. Nayiaśnieyeze osoby ukazały się zaraz na balkonie, a woyska porządkiem pułków przeciągały przed niemi. Skoro z»ś zaszło słońce, stolica milionem świateł zajaśniała." Nazaiutrz, osoby pierwsz\ch ośmiu klaszgromadziły się w białe y gałecyj Zamku .zimowego, i były Stawione przed N. Krói< m. Pruskim, a wietzorem dnia tegoż był wielki bal u dworu w sali S. Jerzego. Z Krakowa dni/i /f Lipca. Opisanie katafalku, na którym, z ożone. ' były zwłoki Tadeusza KOSCIU zkl w kościele Katedralnym KrakowskIm -T na zamku. Katafalk był wystawiony nakszlałt pedestału kolumny T raj a na. Na wierzchnich gzymsach iego sześć białych orłów podpierały schody, gdzie trumna na 4ch działach była złożona. Z przodu między 2 orłami zawieszona była w trofeum tarcza z herbem Ko ści uszki, < czarnh chwil Marszałku Laun e s: Będąc sam na sam z Cesarzem, przypomniał mu wszystkie wyświadczone dlań peelugi, i wszystkie dowody swojego wiernego ku niemu przywiązania, a potem silnityezym nieco głosem mówił daley: "Nie mówię tego, ażebym szukał przezto twoiey przy ra ciebie, nie mam potrzeby, bym <usczonym. Staray się skończyć *ak nayprędzey tę woynę; takie i«»t życzenie twoiegoGenerała.a bez wątpienh i całego ludu, Nienrożesz bydż" nigdy potęźiiity3zym, lecz możesz bydź bardziey kochanym! Przebacz konaiącemu te prawdy; kocha cię umierający." Te mówiąc podał Marszałek rękę Cesarzowi, który ią uściskał i płakał, lecz Słowa iednego nie przemówił. Ze Stambulu dnia j<;i. Czerwca. Dnia 4go Kwietnia Sułtan opuścił Seray, i poiechał do letniego swego pałacu Be»chikTasch nad Bosforem. Ministrowie i urzędnicy dworscy poszli za i*go przykładali, oprócz W, Wezyra, który wtenczas tylko mofe dom ewóy opuścić, gdy stanie na Czci«; woyska. p 4 'a małżonka Sułtana B e s c h i n s c h i , * matka na'etepcy trotiU Abd ulhamida, po tró-kiey bardzo słabości umarła. Francuzki P ł M rabi3 de Riviere o s e arg wjie-chjł U3 miesiąc do Br u s s y w A r y i M u u y e e e y dla użycia tamecznych kąpieli, które HJJIł przeszłego rotu k 3r , i zo pomogły. Pod amoki, które Pr» et Perski od Porty dostał, wynoszą, około 1.0,000, a dane dworowi iego 5,000 piastrów. Nadeszły z A l e x a n d r y i w E g t P c i e wiadomości 2 dnia ago Maja, podług których Wehabici dwa korpusy woyska M e h m e d . A ! y Baszy w wyższym E g i p c i e pobić mieli. Ta dla oręża Tureckiego zasmucaiąca wiadomość sczegóiniey w A l e x a n d r y t wszystkich przestraszyła. To iednak sezególnieyszs, że gdy z iedney strony o tey klęsce donoszą, zdrugiey rozgłoszono, że Ibrahim Basza co raz bardziey posuwa się ku Der oj e stolicy Wehabitów; a i wiadomość z Aiepu pod dniem 19. Maja potwit rdzaią tęź pogłoskę. Z niecierpliwością więc oczekuieray doniesienia od Baszów Syryt i E g i p t u, od których iuź przeszło miesiąc gońca nie było. Z IFarTzawy. Zdanie o Rapporcie Redy Stanu z dwuleluich czynności Rządu w imieniu połączonych Kommissyi Seymowych Senatu przez Xiecia Adama Czartoryskiego, Senatora Wojewodę, na posiedzeniu dnia 34. Kwietnia 1919 czytane. (Dalszy ciąg.) Roboty około rzek spławńych, i obwarewanie brzegów Wisły, przynoszą Rządowi niepospolity zasczyt. Znacznych wydatków, które były i ią na to, obrócone, nie poialuie naiód be« wątpienia. Życzyć tylko należy, aby przedsięwzięte po wielu mieyscach roboty były częściami ogólnego, dobrze rozważonego planu, który ochronrKzad od straty czasu, od próżnych usiłowań, lub kosztownych - Summa Wyłożona na warsztat berbnek z krorego spodziewać się należy, iż po całym krńu ta użyteczna statków budowa zaprowadzi się. iest kap hI"D, kroi y hoyne procenta odda kramwi. - Część górnicza sama mówi za sobą Dosyć test przeczytać ten dI.iał rapportu Rządowego dh po«vzięca pochlebnych nadzrei o przyszłym stJtnte kratowego górnictwa. - Za czasów Zvgmumowych górnictwo kwitngło w P o l s c e; K-cr edud w zaniedbanie pusczone, do nay większego upadku 1 bezczynności przy sza ulegała, ćho, fż zazwyczay dbale o wypręwjadzeiaie bogactw tego rodjaiu, iednak prztczuwaiąc moźe, . - iź ni e dług o miały ta zamieszkać, w nkzeai naszych nie podniosły kopalni. Gornictwo dopiero przej Rząd Konstyiucymy. z letargu zosiaio ocucoie; wszystko stworzyć .należało, - Wielkie kapitały musiały się z góry na to odłoźyć - W krótkim czasie znaczne dały s e widzieć postępy, które, spodziewać się należy, co rok większe okazywać bydą korzyści, 3 z czasem sowicie wynagrodzą starania i fundusze temu przedmiotowi poświecone. Rozumiemy, iż Rząd zechce sczegelnych dołożyć usiłowań do udoskonalenia hut żelaznych, skąd na kray niezliczone spłyną korzyści. Odkrycie wfg;ów kamiennych, które wodną kommunikacyą rozchodzić sif mogą, iest waż nem dobrodziejstwem dla tuieysc z lasów iuż ogołoconych, i dla przyszłych fabryk kraiowych. - Wydział Policyi także został ulepszoJIy, i posuwa swe starania, gdzie tylko użytecznemi one bydź sądzi Wpływ P >licyi, aby był zbawiennym, tak musi bydż trafnie umi.rkowanym, ażeby troscząc sif o bezpieczeństwo i wygodf publiczną, niedawał sif iednak poczuć wcale swobodzie osobistey. Zdaie sif, że Komnmsya Spraw Wewnętrznych i Policyi trafia w prawdziwy śreekk swego działania, i że stara sif pogodzić świątobliwe uszanowanie dla własności i wolrości osobistey z utrzymaniem porządku i bezpie· zeństwa publicznego. - Między przedmiotami zatrudnień wydziału policyi są wzmiankowaneszpitale. i- Nie widziemy, a: y, oprócz szpitala Swiftego Łazarza, ten wydział niemi się bliźey zayniował, iak pilnuiac wypłaty należnych funduszów, - Szpitale w naszey stolicy powinny ściągnąć na siebie troskliwą uwagf Adrainistracyi kraiowey. Znaczne ich intraty, proporeya umieraiących, a nadewszystko liczba ginących dzieci, dowodzj, ii ta część uporządkowania i spiesznego ratunku od Rządu wymaga. Nie widziemy także ogólnych przepisów dla zapobieżenia żebractwu, które przy dobrych po parafiach urządzeniach, zdaie się, ie nayraniey w rolniczym kraiu miećby inieysca po· w nno. - Urządzenia pocztowe poczynała mieć pomyślne skutki. - Ta ważna część kommunikacyi kraiowych, dla wygody publiczney ustanowiona, przez corax starownieysze uporządkowanie coraz lepiey swema dogadza celowi. - Do iyczenia iest, aby opłaty słusznie umiarkowane przeieźdzaią'cycli > piszących zbytniemi kosztami mieobarczajy. powiadmemy sif, iż nowo wy szłe urźądzcni%;vy2głędem dostarczania koni obywat<<1ske*rrzec1z można (Y'źeme doporządney t>sczgdoości, i cligć ulżenia mieszkańcem'i kraiowi. 'l'Aiemi są postanowienia wzgiędem opału i świa%, niemniey urządzewa o cluerach bez woySA a, którym się 'kwa:«.runek w naturze nie da;e. -- Lecz mianowi.ie p :_ej spoiny z Kommissyc( Wewnętrzna okład względem pocIVjod kray i rolnictwo wiele zyskały, i. winne £t złożyćdzijkczynienia swoie z- pieczoiAwitość im okazana od Nay'aśnieyszego V, ódza. - ;i. 'ast3no,wleńie o zaciągu *oyska zawiera w "sobien.iyuiytscznieysze przePisy. Wszystkich obyłsteli pewnego wieku uwaiaiąc iako obowiązanych zarówno -do obrony oyc*yzny, dozwala lednak na wyłączenia przychylne ludności, rolnictwa, naukom, rękodziełom 1 kunsztom. Pozostiie tylko życzyć., aby podług 9'gO artykułu Ustawy Kon.-tytucyiney Nayiaśnieyst y Król Pal» Nasz Miłościwy w upatrzoney chwi'< nadać raczył trwałuść prawa przepisom nader użytecznym swego postanowienia. Dodać także należy, że użytki tego postanowienia zmnieyszo"e zpstały przez późnieyszy dekret, który iydów 1 zaciągu wyłączył za ogólna od całego tego wyznania opłatę. Przez to bowiem niesłusjrne \\łTf-*szy ciliar spada namne klassy mieszkańców, wic-' «sza liczba rąk odrywa się od uprawy ziemi, któi tych stratę w ogolney massie bogactwa narodowego, w tey części nawet, laką Skarb stąd poniesie, nie wynagrodzi summa ód żydów ofiarowana. Nareszcie Rząd przez to chybia swego zamiaru doprowadzenia kiedyś żydów do możności bywania praw i znoszenia wszystkich ciężarów obywatelskich. - Kończąc dział woyskowy, winniśmy oświadczyć, iż Kodex karny i sądowego pompowania dla woyska nie mógł dotąd bydz ukończonym z przyczyny licznych iego stosunków c ogolnem prawem kryminalnym kraiowem, które dopiero na teraźnieyszm Seymie przyietem zostało. cieszyć się nac1zieią można, iż gdy to dobro dzie ystwo wszystkich mieszkańców spotkało, równie w siad za niem będzie udzielone Obrońcom oyczytny, między ktoreini Kaidy obywatel albo siebie, albo swoie dtieci sławie Króla i dobru kraiu poświecić pragnie A_ Lecz w dziale woy*'owym tak ważnym dla chwały imienia Polskiego, ,c\lc jdrogiai dla serc waUczneg.) narodu, WizeOtie utrtyiuaue iui użytki pochodzą nutcbnie nia NayiaśnieyszegoNartHn'sgoWodza, wszelkie,które na potem otrzymamy, będą iegq działaniem. Z tego względu w nu.'czeuiu uszanowania i ufności wypada nam oczekiwać tylko skutków łaskawych jego chęci dla woyska Polskiego, które wraz z narodem zasługiwać na nie ma za naypierW4zy >wóy po wierności dla Króla obowiązek. -i Nayiaśnieyszy Naczelny Wódz prowadzony wspaniałomyślną swoią dobrocią dostrzeże życzenia narodu, i wstawić się za niemi raczy do Mona chy, którego dobroczynna i' potjzna wola tyle lUZ nadziei Holskich spełniła, źe iey wszystkie losy nasze, tik ściśie z woyskiem połączone, siniało powierzyć możemy. (Dalszy ciąg następnie.)o duchu Literatury teraźnieyszey. (z Inwalida Ruskiego). Kiedy z wrócim uwagą na pisma peryodyczne i księgi wychodzące świeżo na świat, ledwie nie w całey E u r o p a postrzegamy, i£ Literatura teraźnieysza niewznosi się na t ej ogromney, a zgubney podstawie, iaką iey krwawa rewolucyonistów ręka zagrzebłszy w gruzach, i usiłuiąc zatrzeć nawet pamięć wszystkiego co uzacnia rozumne stworzenie, i co mu bydź powinno świętem na przekorę religii, moralności i prawdy zakreśliła. Duch oświecenia istotnego oddychał wprawdzie pod zimną przemocy ręką, ale nienioAąc się oprzeć fałszywym zdaniom i na ich opartemu kolosowi błędów i wyuzdanych namiętności zepsutego człowieka, zdawał się bydź zupełnie obumarłym. Nadszedł nakoniecczas, ogień doświadczenia wystawił na próbę to fałszywe złoto, poznała lecąca w przepaść E u r o p a okropne skutki tey zgubney nauki, wyrzekła się zdań iey apostołów i z niesłychaną trudno- ' ścią i pracą wlewa znowu życie obumarłemu ' duchowi prawdy. Pióra teraz"nieyeze poczynają znowu oddychać zdrową filozofią, porządkiem i moralnością. Literatura powraca do dawney swoiey czystości. wy Polacy i Rossyanie, iakże niemamy dziękować Opatrzności, która nas dotychezas od klęsk tych zachowała» Budowa oświecenia naszego, świątynia naszey literatury chlubnie się wznosi na odwieczney moralności i religii podstawie, iakoź piema nasze tak perybdyczue, iak wszelkie inne, mogą, służyć za przykład zachodowi Europy. Nie będę sięA rozwodził nad literaturą Polską; ta od wieków tak czysta, iak obyczaie tego narodu, stara r itm światłego Króla w naykrytyeznieyszych okolicznością« h oytzyzriy zachowała nieskazitelność swoię. Teraz z powróconem wspaniałą Alexandra- prawicą życiem i nazwiskiem l'olaka, nowćm iaś-i.itiąc światłem budzi ku sobie ufność i uszanowanie» Dostoyni raężowie Zgromadzeni na pierwszym Seymie wskrzeszonego Królestwa, tłomacząc myśli i czucia ewoie w gronie tylko swoich, rodaków i wobliczu dobroczyńcy swoiego Północnego Tytus a, mówili do całey E u r o p y, mówili do eałey mieszkalne y kuli, rozprawy albowiem, ich na wszystkie prawie, iakierni tylko żyiący mówią Judzie, przełożone ięzyki, pouczaią nayodlegkysze narody co Ust Polak, iakie iego iest oświecenie i ia-i sposób myślenia.-Przeoieśmy uraz uwagę naszą z tego miłego aercu Polaka obrazu na postęp Literatury Rossyiskiey» Pomyślne skutki w iakiemkolwiek dziele powiękezey części zależą od wpływu i czynności pierwszej główoey przyczyny, i tak aktualność i dokładueić machiny pochodziod siły pierwsze? na czelne y spreiyny, która należycie potrąca wszystkie inne zależące od siebie. - Próinoby kto żądał słyszeć harmonijne tony naydoskonalszt go instrumentu muzyki, gdyby go nteumiefętney powierzył r ę c e . - Zna dobrze te wit -Ikie prawdy mądry »asa Monarcha, umie uczynić wybór naczelników do admii istracyi rozmaitych gałęzi upomyślniaiących byt milionów eczęshwycb pod iego berłem poddanych. - Dostoyny mąż umiesczony teraz na czele narodowej oświaty, sczęśliwie zadowoliiia śuięte życzenia witlkiego Monarchy. Ani ie