GAZETA
Wielkiego
Xicstwa
POZNANSKIEGO
Nro. 8 3 .
w Sobotę dnia 17. Października 1 81 8*
Z Poznania d. 16. Października.
Przi-d kilku dniami powróciła tu z W roeław>3 it-f Krołewiccska Muść, Xieiniczka LudHvika t'ruslca, z małżonkiem Swoim, JO. Xrę«Ur£ R a d z i w i ł ł e m, Namiestnikiem Kr lewskim VV. Xiestwa Poznańskiego. -  1 zoray, »KO W dzień urodzia Jego Króle« wiioskity Mości, Następcy ironu, odbyła się Wtuteyszem mieście wicika parada woyskowa, fctór A XiAstwo Jchmośó N amitstnikostwo obecnością SWA zasczy ić raczyli. Z okoliczności «g o dla eałey Monarcłiii Pruskiey dnia uroczystego był * - południe obiad, podczas którego spełniano zdrowia przy wystrzałach działowych, a na wieczór bal u Xiestwa Jchmołc Narnitstnikostwa.
Z Berlina dnia 13. Października.
N. Rtół, na woioaek XiAiqcia Kanclerza -tanu, w celu ulieria ontmui, z iastrztieniem mu iednak nadzoru całego zatządu kra* łowego, mianował: i) Mi ieira stanu i GeoeriU -Poiucziuka Hrabiego L o It u m Generalnym Kontrolerem Przychodów i Szefem Ministerstwa Skarbu. Prezydent i Dyrektorowie przy tych wydziałach pozostaje w swo* iem dotychczasowem znaczeniu. Urząd Generalnego Kontrolera i Szefa Ministerstw« Skarbu obtymie Hrabia Lott urn, dopiero w umówionym z Kanclerzem Stanu terminie, a tymczasem zawiadywać będzie zł do ukończenia obradAkwisgrańskich wydziałem spraw zagranicznych w B e r I i n i e . a) Dotychczasowego Królewsko-Duńskiego Taynego Radzcę Konferencyjnego, nadzwyczaynego Posła i pełnomocnego Ministra przy dworze Swoim, Hrabiego K rystya na Bernstor:łJ, rzeczywistym Taynym Ministrem Stanu i Gabinetowym, tudzież Szefem wydziału spraw zagranicznych, nastawszy obud.vom mieysee i głos w Radzie Stanu i w Ministerium Stanu. Króle wico wie Icbmość, Xia,ie, Następca tronu i Xiaic Wilhelm Pruski, Syn Królewski, powrócili dnia 11, ta. ». s W co cła« wia.  W niedziele dcia 4. było woyskowe nabożeństwo w tuteyszym kościele Ewanielickim. Tego dnia przypadły imieniny N. Cesarza Auytryackiego, u którego nie było dworu <iia fłabości w tym dniu zdrowia, iego. Król i Cesarz byli u N. So i en ni z an t a zpewinszowaniejn. Wczoray miewał sie. Cesarz lepIe;. Hal tego dnia przez miasto dany, był nader liczny i świetny. Rozdano nań 900 biletów. NN. Król i Cesarz Rossyiski zasczy«III go Swą obecnością i raczyli tańczyć kilka Polskich tańców i zehawic na nim od 7 - 9 godziny. Panował naywiększy porządek i wylwornolć. Zewnątrz sali widnieć się dał na. środku$ali napis ciironołogiczny a po prawey i lewcy stronie malowania aUegoryczne z napisami łacińekienn. Geniusz unosił cyfry dnsloynych Monarchów nad miastem Akw i s g r a n e m, a Bogini pokoiu gał arkę oliwną nad zgruchetaną bronią. Dniało, miał Xiążę Richelieu dwugodzinną ruzrnowę 7. Cesarzem Rossyiskim. Rzeczony Xiąię, nie przytył straży honorouey prztd ewoiem mieszkaniem. To sarao uczynili i inni Ministrowie. Pani C a t a ł a n i, która miała zaeezyt śpiewać w Weymarze przed Cesarzem Alex a n d r e m hymn na cztść N. Cesarza U os· syiskiego w ięzyku Rossyiskim, który bardzo dobrze wymawia, (pisze gazeta Btrlińska), przybyła tu dnia 3. Pan Lafont skrzypek takie już się tu znayduie. Ma jui podobno byd£ rozwLjzanóra pytanie, iż wysocy sprzymierzeni Monarchowie chcą iescze tey iesieni wyprowadzić z F r a n - cy i swe woyska, a że to głównym uchwalanego Kongrtseu byk» przedmiotem, domyślać cię moioa, ii niedługo trwać będzie, chybaby nadarzyły się inne nieprzewidziane przedmioty, któreby tu zadecydować lub do decyzjiprzygotować wypadło'" Op. kweetye względem uż)c a środków przeciwko Powstańcom Południowo-Amerykańskim, względem wzmagających się rozboiów morskich przez barbaryiczyków i t. p. Monarchowie iyią tu tak skromnie ! w ogólności tak sczupłym otoczeni orszakiem, a obecni tu Dyplomatycy tak obciążeotnracami, i£ ledwo dociec można obecności tak dostojnych osób. Przybyli tu także: Generał, Xiąię H e s s e nHe mburg, i Major, Hrabia Ciarn, odbywszy podróż przez znaczną część Państwa Rossy is«. iego, towarzysząc N, Cesarzowi Al e - xandrowi. Z'W'arszanty d. 10. Października.
Onegday rauo wyjechał stąd J. C. Mość W. Xiążę K o n s t a n t y d o A k w i s g r a n u .
Z Kalisza dnia 30. Września.
Z powodu pobytu N. Cesarzewey Maryi w naezym kraiu dzielą również zinnemi mieszkańcy Kalisza niewypowiedziane sezęście, iakit im przy przeieżdzie N. Pani z stolicy za granicę Królestwa nadarzyła pożądana sposobność posiad-inia w murach tegoż miasta <ak powszechnie uwitlbianey Matki łaskawie panuiąci-go nam Monarchy. N. Pani po odbytym nocłeg.i w Ł o w i c z u , wiechcia w towarzystwie Jego Ce6arzewicowskiey Mości Wielkiego Xiccia K o n sta n tego w dniu 29- b. m. w Województwo Kaliskie, na granicy którego, niedaleko miasta Koł a, przyięta i powitana przez J W Prezesa Kommissyi tego Woiewództwa, przed godziną iszą z południa stanęła w K o l e , skąd po obiedzie udała się w dalszą podróż do miasta VVoiev.ódzktego Kalisza na przysposobiony dla siebie nocleg. O gadzinie 7ey tv wieczór za danym znakiem o zbliżeniu się N. Pani zajaśniało nietylko rzęsiste oświecenie gmachów rządowych i publicznych, tudzież wszystkich okieo w domach prywatnych, (ecj; nadto rozstawiony po obu stronach drogi  z kamienia bKey lud :He pochodniami blisko o pół mil od miasta przyświecał wiazdowi Monar, hini przez całe przedmieście Warszawskie, aż do urządzonej przy końcu tegoż przedmieścia bramy, przy którey równiri izęsistem oświeceniu czekały przybycia N. Pani zebrane Władze mityskie, maiące na Swem czele Prezydenta Municypalnego, który Ją imieniem Miasta powitał. - Gdy po« iazd N. Cesarzowey, przy którym JW. Prezes Kommissyi W oiewódzkiey konno iechał, sbliiył się do przedmieścia, i odgłos wszystkich dzwoHÓw obwieścił mieszkańcom wiazd Jey pożądany do miasta, tłum niezliczonego ludu otoczył poiazd N. Cesarzowey, i witał radośaemi okrzyki. Wśród tych okrzyków, ktort- po calem rozlegały się mieście, N. Cesarzowa powitana przy wschodach domu Rządowego przez władze Woiewódzkie i licznie zgrornadzonych znakomitych ebywateli, wysiadła do tego domu, i zaięła przygotowane *Ua Niey 3ppartamenta. - Wkrótce zezwo.'ć raczyła N. Cesarzowa, iż Jey JW. Prezes Kommissyi W oiewódzkify przedstawił wszy8 t kich zgromadzonych urzędników i obywa1* -li, którzy do ucałowani - ręki mieli zaeczyt bydi przy;iusczonemi; zgromadzonych zaś Poułów i Deputowanych ostatniego Seymuj
* powodu z;isczytnego dł-» nich koleżeństwa" r »czył sam przedstawić N. L<» arsowey Jego Aesarzewicowska Mość Witlki Xjąię Kons t » n t y . N . Ctsarrowa r c z y b rozmawiać APrzcymie z prztestawionemi Jey osobami; , gdy doniesiono N. PaLi, ii z powodu radpśoego dla wszystkich J ey przybycia do sto"cy Woiewództwa itst urządzony bal, któtfc go itdnakie nłtśrniapO Jey ofiarować, * względu na utrudzenie tak JIn3CrJIey w ie«oym dciu odbytey podróży, N. Cesarzowa Przez zwykłą sobie uprzeymuśi uczyła przy4= łaskawie bal wspomniony, i zapowiedzią» na nim ewoię bytność. Późniey iednake trudy i potiztba spoczynku, itów zia
zu niszdołały przemodz nad II; «rffiiłron4?JIskawey Monarchini dobrocią bez granic, były słusznym powodem osobom otaczającym N. Cesarzowę" do przedstawienia J cy, iż spóźniońa pera wieczorna wymaga dla Jey rdrowia prędszego wywczaeu. - Pełnemi dobroci i uprzejmości wyraay raczyła polecić N. Pani JW. Prezesowi Kommissyi W oiewódzkiey wymówienie Jey przed zgromadzonemi gośćmi. - Prezes Kommissyi Woiewódzkiey z naygłębszem uszanowaniem złożywszy czułe podziękowanie N. Cesarzowey, iż tyle była łaskawą przyiąć bal, któreeo J ey ofiarować ź względu na utrudzenie w podróży nieśmhno, prosił zarazem, ażeby raczył* bydź" przekonaną, ii, ileby sczęścia i r3bOści przyniosła pożądaną na tyra balu Jey bytr.ością wszystkim nań zjproszonym "ościom, tyleby sobie z drugiey slrony mieli do wyrzucenią, gdyby drogie J ey zdrowie, tak dla dobra ogólnego potrzebne, miało z tego powodu cokolwiek ucierpieć. Poczem JW Prezes Kommissyi W oiewódzkiey. wypełnił roz- ' kaz N. Cesarzowey; atak bal świetny, na który zaproszeoi byli wszyscy znakomici Ubywatele Województwa, Urzęd-iicy i Woyskowi, odbył się na znak publiczney radości z powodu pożądanego przybycia N. Pani ;'0stolicy tegoż W oiewództwa, i tańczono na nim do późnej nocy. - N. Cesarzowa dowiedziaw*zy się za swoiem przyb\c:em ii JW. iiKlżouka Prezesa Kommissyi Woiewódzkiey właśnie tego samego dnia syna powiła, raczyła nayłaskawiey ośwhdczyć ii chce go podać do chratu wspólnie z Jego Cesarzewicowską Mośiią, Wielkim Xię<iem Konstantym. Prezes Kommissyi Wpie.
tvodzkity miał 7.-.sczyt X tego powodu złożyć nayczulsze podziękowanie. - W tymże «a» raym dniu miał posłuchanie u N. Pani N amiestnik N. K ró b . 'mc: Pruskiego w P o z n a - n i» J O. X. An t o n i Rn d z i w i ł ł . AJIasio JŁaJisz Jtótń t.tn policzy »tędzy dnie  erazrttezoae AamTętną swietnolclą, który, aby ży posługi, (*) ,polega»ne PHY wwaoanlu -gc-ime uczcić, okazało się w całym swoim do poiazdu przez zebrane Władze i Obywablasku i piękności. Do tey niemało się przy- teli, N. Cesarzowa opuściła Miasto Woieczynił utworzony z rozkazu Jego Cesarsko- wódzkie Kalisz, i udała się w dalszą poKrolewekii y Mości nowy plac przed Gma- dróż wśród głośnych życzeń sczęśliwego do chem Rządowym po zrzuceniu ścitśniaiącey ni«-y powrotu, iakie lud zgromadzony wynugo dzwonicy i innych zabudowań. Dodało rzywszy, udał się wraz z Duchowieństwem, takie blasku oświecenie gmachu rządowego, do Kościołów, gdzie zanosił gorące modły w którym N. Cesarzowa siała, i Korpusu Ka- do Naywyższego Boga, ażeby N. Pani, któdetów, przez urządzoną naprzeciwko tych ra z sobą przywiązanie wszystkich Polaków zabudowań w tym celu, sposobem Chińskiey uniosła, naysczęśłiwiey powróciła do krain, architektury budową wzdłuż ulicy, UJl któ- W którym ią każdy tak chętnie i mile oglądać rey tysiące lamp i mnóstwo ksgańców gorza- pragnie. - O milę od Kalisza po xa rzeł o, oświecając nie tylko gmach wepomniony, ką P r o s n ą przy karczmie dd wsi C h o to w» przyległy plac, i ulicę, lecz i rozmaite prze- należącey czekał na N. Cesarzową pierwszy zrocza z stóeownemi napisami i allegoryami. przeprząg Pruski. Do tego zakresu tymczaIlluminacya ta, która powszechne uzyska- sowey (gdyż iescze ostatecznie przez Komła zadowolnienie, wzniesiona była gustem i missyą Detnarkac)iną nieoznaczonej) granicy ttarunkiem P . S z p i I e w s k i e g o budowni - Królestwa Polskiego odprowadził N. Matkę czego Woitwódzkiego. Oprócz tego, brama Jego Cesarzewicowska Mość Wielki Xiążę na wiazd N. Cesarzowe y urządzona, ratusz, Konstanty i Urzędnicy Królestwa, których dom skarbowy w rynku, szpital mieyski i uli- miłym było obowiązkiem, towarzysząc w tey ca, na którey się mieszkania Starozakoanych podróży N. Cee.irzuwf-y, czuwać n*d prędtuteyszey Synagogi zaczynaią, wszystko to ia- kością i porządkiem w należney posłudze. śnisło rzęeistem oświeceniem, i przezrocza- Na widok zagrafiicziego prj;:J;lrreu;u !«go Cemi do okoliczności stósownemi było ozdo- sarze wicowsk a Mość Wit U i Xiążc K o n st anbione. - Dnia następuiącego, 30. b. m., ty, który poprzedzał pŃauad &. - e e :vowey, rano o godzinie 7mey N. Cesarzowa obiecha- zatrzymał się opndai >d granicy dia poźegB» wszy w towarzystwie Jego Cesarze wicowskiey nia N. Matki, która wysi dbj> z kaiety na Mości Wielkiego Xiecia K o n s t a n t e g o ca- ziemię iescze P o I s k ą, żegnała się nie bez łe miasto, oglądała ogród publiczny, par- rozrzewnienia, iako czuła Matka z synem kiem zwany, i oświadczyła łaskawie wysokie tyle do siebie przywiązanym. -> Późnie? ewoie zado wełnienie, tak z położenia tego z naysłodszą uprzeymością N. Pani raczył» mieysca, które Jey się podobało, iako tez z czystości i staranności, z iaką ten ogród i przyległe do niego przechadzki są utrzymywane. Chwaliła niemnit-y miasto, które miało sczęście również podobać się N. Pani do tego stopnia, ii raczyła go uznać godnem tey pieczołowitey opieki, iaktey z strony łaskawie pabuiącego Monarchy doznaie. - O godzinie graey, obdarzywszy hoynie wszystkich Utaędaików czyniących Jey naltżne w podró
(e) JW. Radzca Stanu Sumiński, Dyrektor Policyi i Poczt, otrzymał w darze złotą nłbakiere z cy&a N. Pani suto brylantami osadzona; .]\V'. Rad os ze ws ki, Prezes Koi** missyi Wdiewódzkiey, pierścień brylantów*l z Jey cyfra, JW. Prezesowa małżonka tego* fennoar brylantowy; WW. N o w i c ki» Kommissarz' Dyrekcyi Poczt, i Benrkow i ki, officyalis U pocztowy, pierścieni* bryllantowe,przyiąź pożegnanie wszystkich otaczanych ią Polaków, którym niemogła większey przyitmaości sprawić nad tę, gdy obróciwszy się po raz ostatni przed wniyściem do poiazdu ku P o I s c e, zaczęła błogosławić temu dobremu .kratowi, w którym (iak S3tna oświadczyć raczyła) z taką scztrcścią i otwartością przyitnowali ią przywiązani do swoiih Królów Poiacy. Moment ten (rudny iest do opisania, cówr.ie iak i drogie uczucie, ialciem »erce każdego z Polaków wówczas prztięte zostało. Zdawało się, ze błogosławieństwo dla Polski spływaiąee od Tey ukochaney tylu ludów i panuiącego nad niemi Maiki, błogosławieństwa pochodzące z tey macietzyńskiey troskliwości o dobro narodu tyle <ło panuiącey Dynasty i przywiązanego, niemogą iak tylko mieć zbawienny wpływ na wzrost sczęścia Polaków, których losy przeznaczenie złożyło w ręce N .iey Syna, i oparto o Jego potęgę. Z Frankfurtu d. 4. Października.
N. rządząca Cesarzowa Rossyiska przybyła tu wczoray wieczór ogodtinie 7mey, i stanęła w pał?cu W. Xiecia Heskiego. Dziś puściła się N. Monanhini w dalszą podrói przez Darmstadt do Bruchsal.
N. Cesarz A I e x a n d e r zostawia wszędzie, którędy przeieidia, prawdziwie Cesarskie upominki. Panu Be th ma n o w i, u którego tu stał, podarował między innemi przepyszną suto brylantami ozdobioną tabakierkę. Od Menu d. +. Października.
Wydawcy Przyiaciela Ludu zehzwahiiy :JIC powodu otwartości, z taką prawdę mówią i uznane nadużycia karcą, nabawili się już kilku proceasów . Pomiędzy upominkami, które Las Casae od B o D a p a rt e go otrzyma!, do dwóch osobliwiey wielką przywięeuie wartość, a temisąi ex tucie c obozowy i para ostróg. Takie w G o e t y n d z e za wiązało się teraz Towarzystwo Bibliyae, de którego naycelaieysze Uraeczae gtowj ualeią.
W Wrocławiu t Łigniejr zlprzeetino niedawno tak nazwanych ćwiczeń turaieio« wych. Otoi więc niewolno nikomu pod ciężką karą ganić złych urządzeń kraiowych, ustaw i przepisów? zapytuie się iedno c pism publicznych. Fa1DERYK. WIELKI inaczey myślał. "Kto pisze wiersze lub ustawy, powiedział on, gra w kręgle; a kto gra w kręgle, Monarckk lub chłopek, musi się nie gniewać a t o, ii chłopiec stawiaiący ie woła, wiele kto kręgli obalił. " Z Monachium, d 1. Październik».
Poseł Wirtembergski przy tuteyszym dworze, na zapytanie urzędowne względem ściągania się woysk Bawarskich, odebrał odpowiedź, ii domysł dworu Wirtembergskiego iest bezzasadnym, ie wBawaryi niebyło mowy nietylko o zgromadzaniu, woyeka, ale nawet o zmianie garnizonów, i ie Król Bawarski nie myśli wchodzić z W. Xieciem Badeńskim w zakłócenia territorialne; ie owszem zadziwia to Króla Jmci Bawarskiego, ii w tamtym kraiu dzieią się przygotowania wojskowe, nieodpowiadaiące stanowi pokoiu i i* Król miałby prawo iądać względem tego obiaśnienia. Z Sztokohnu d. 2. Października.
Następca tronu, przyiaciel sztuk nadobnyeb, tczególniey takie iako kompozytor muzyce hołduiąc, przyiął urząd Opiekuna towarzystwa harmoniynego w Kar I s t a d t, które W całćm państwie wielu liczy członków. Z Karls krony dnia 26. Września * Dnia 18- m. b. spusczono z tuteyszege warsztatu kupieckiego wśród muzyki, powiewaiących bander i okrzyków: Niechzyie KriI! piękny miedzią pobity okręt »30-łasztowf, zakupiony tu przez Generalnego Agenta i Kawalera Ismacla Gibeltara. Okręt ten otrzymał nazwisko: "Piękna Szwecya", i zabierze cały ładunek wyrobków Szwedzkich, złożonych s dział, kul i towarów żelaznych,  lołcici, Wice-Króla Ęgipskiegp, zakupił. Okręt ten popłynie do Alexandryi iak ijiko będzie można nayprędzey. Z Wiednia <j. 3. Października.
N. Cesarzowa przybyła do S c h 6 n b ru n n, gdzie się także młody Xiążę Htichstadzki znayduie. Xiężna Parmeńska, powracaiAca do państw swoich, rozstała się w L e o b e n w S t yryi z bratem swoim, Arcyxiązę<<:iem Franciszkiem. Następca tronu powrócił do stolicy. £ Frankonii dnia A. Października.
Xiążęta pośredni odbyli w. W li r s b u r g u Schadzkę i wysłali Xieci* Wat d e c k z II05ICmi przełożeniami do Akwisgranu. Z Liworna dnia 21. Września.
Przed kilku dniami oditchał zu<i Hrabia S t. Leu, zabrawszy zeob<j obudwó: h synów, skutkiem ułożenia się z Hrabina W P a l e r m i e było mocce trzęsienie ZIeanI,
Z Wioch dnia 22. Września.
W Rzymie Kanonicy Lateraneńscy uczynili bankrut na przeszło pół milliona Tabró-w Włoskich - Wierzyciele we «fi w posiadanie dóbr i kościołów tey kongrf£>,*ifyi. W Ka la b ryl,Vlrównie iak w Sycylii, dopisały in rdzo dobrze ugjr: >cznie żniwa. Z h 2HxcllI dnia 4. Października.
W A n t we r p i i zniknął peivign wcxlarz zostawiwszy 8")000 Franków długu. Dr b tj. j.naydowało się w Ha ta w ii przeszło 5c Holenderskich i Amerykańskich okrętów. kt£:e z ried&statku kawy inne towary ładować mtbiały. Francuzki Poseł w W i e d n i u, Margrabia Ca rama n, przejechał tędy «Akwisgranu do' Paryża. Z Paryża dnia .? Października.
P o ediezdzie Xiążęcia R i c h e l i e u praeuie .teraz Król w wydziale spraw zagranicznych aaaelępca, jego, Hrabim Hauicrjye.
W O r l e a n s odebrał niedawno półpłatny Oficer pakę, za K torty otworzeniem wyoypały eię nań kule, skaleczyły go w rękę i tak go ogarnęły ogniem, ii bez śpieszney pomocy byłby na micyscu został bez duszy. Jako spiawcę tego szkaradnego łotrostwa aresztowano pewnego człowieka, który się w żonie jego rozkochał. Dziennikarze nasi maią zlecenie, ażfby naywięiszą zachowali ostrożność w u 'zieianiu wiadomości tyczących się Koogressu Akwiegranskiego . W Brazylii zakładaj teraz ocadę Szwaycarów. Młodszy Generał Lai lem and, założycie! wraz z bratem swoim Pola PrzYtułku w Prowincyi 'I exaB, ożenił się z synowie;; i dziedziczka bogatego kupca Amerykańskiego Ger a r d, którego maiątek, zapewne rie bt z przesady, na 4 u milionów Franków pndaia. Słowem, rnaryasz ten dopomógł mu do tego, iż stanął na czele wielkiego przedsięwzięcia» Wnt-t przywiązał się do osadników Generał Riga ud z 300 wychodźcami Francuzkim*.
Starszy L a II e i n a n d przjiął w osadzie lądujących Francuzów; brat iego zakupił w N e wO r l e a n s narzędzia rolnicze, nasiona rośliny, żywności, i przesłał ie osadnikom. Rozdino zi trnie; każdy Oficer dostał a o morgów. Tylko Francuzi lub osoby, które w woysku Francuzkićrn służyły, przyjmowane są w 0- I sadzie, która się w bardzo żyz.\ty Prowincyi
Do bezzasadnych wieści należy przywro» cenie zakonu Templaryuszów. Dnia 30. Września przodkował Król w radzie Mii istrówj dnia 1. m. b. pracował z Ministrem spraw wewnętrznych. Król mianował Prezesem zgromadzenja wyborczego pierwszrgo wydziału Paryskiego Generalnego Prokuratora Bella rd, a razem i Wice-Prezesów innych tostu wydziałów. Posiedzenie zacenie Ę óoi* sCt ffi. b.