GAZETA Wielkiego NA Xiestwa NSRIEo. NakłademDrukarniNadworney W. Deckera i spółki. - Redaktor: AssessorRaabski. Nro. 94» - W Sobotę dnia 24. Listopada IJJII. WIADOMOŚCI KRAIOWE. Z Bydgosczy dnia / Listopada. Tuteyeza Król. Regencya zdała w tym mie. siacu władzy wyiszty zwyczayną sprawę o wypsdku scztpt. -ia ospy w roku zeszłym. Podług ontyźe urodziło się w roku 1820. w Departamencie Bydgoskim 1582 O dzieci. Pomięozy temi było 156 nieżywych, a 3 g6 5 umarło i.ieprzezywszy roku. Tylko więc - 13 S08 daieci dożyło drugiego roku, a z tych zaczepiono ospę 11 * 5 A 13 1 38» tak, iż ogół zdatnych do zaczepienia ospy dzieci prawie eię w łowni trzyma z ogółem »częśli<*ie okulizowan> h i usiłowania urzędników lekarskich nader pomyślnym uwieńczone zostały skutkiem. WIADOMOŚCI ZAGRANICZNE. Z Alexandryi w Egipcie dnia 26. Sierpnia. Kilka dji temu stanął tu wśród huku dziat i innych wielkich urotzyetości woyetowych. M e h e m e d A l i, Wice · Król Egipski. N adeszły od tego czasu rożne wezwą-ja i rozkazy ?e S t a m b u ł u, żeby przyśpieszyć odsyłanie żywności do stolicy, która iey dzień w dzień bardzie-y p otrze bme; źtbydo 16. okrętów danych w pomoc przetr* Grekom prjydadż" więcty, itśli można; żeby nareszcie posyłać woyska do M o r e i na wzmocnienie załóg w oblężonych tamecznych zamkach, ktoryih poddania co chwila lękać eię trzeba. Dla mieazkańców chrztściian i Franków przybycie M e h e m e d a było wielkiem Brześciem. Tutvysze bowiem wdysko dowiedziawszy się, iż okręty Tureckie d stsły eię w ręce Greków, którzy osidę ich w puń wycięli, zbuntowali się, przeciw dowódzcom ewoim i s okropnym. m<>iąikoin i iyciu Franków. Inne woyska, które wierności swey i pcsłuszeńjtwa dochowali, przywróciły nareszcie spokoyność i porządek. Winowayców niektórych schwytano, iedny. h ścięto, drugich utop 000. Ty h, co tylko złym u wiedzeni przykładem do wcpóbuctwa nalei A li, posiano do S t a m b u - łu. Mt-he med Ali o tych zdarzeniach u wiadpaiiony, iąt się bez załoki nauiluucznieyszych środków. Stanąwszy tu, przysiągł na brodę swoię, ie Europeyczykowie ciągłty iego opieŁi doznawać bąds" i ie nie opuści Al e xa n d r y i, fóŁi nit ukończy si' ze wszy. stkiem walka Greków z Turkami. Zsgpokoieni tym sposobem Frankowie udali się znowu do zwyUigo trybu. wych ziiiudttien. ZFrankfortu dnia 10. Listopada. Dnia 3. b. m. Xiąię M etterni cfa, Kanclerz Stanu Cesarze Jmci Austrysctiego w powrocie z H a n o o w e r u do W i e d n i a lądy przeieidiał. Prócz witlu biesiad i Below dawanych przez tuteysze dyplomatyczne osoby, na których znaydowało się także wit lu wysokich gości, którzy ziechaii lu dla Xi<;cia Kanclerza, i Baron R o th sch i Id dał festyn ieden z nayświetmeyBzych, iikie widzieć ino* ioa. Lecz wainicyszą dla miasta I świata ta iest korz>ść z pobytu Xiecia Kanclerza u na», ie położył koniec watującym się dotąd wieściom o woynie i pokotu. Jesteśmy teraz zapewnieni, ie pokóy bęclrie utrzyrnaaYIII, i ze nieporozumienia ii o s s y i 2 W P o rtą załatwią się drogą dyplomatyczną. J P. R o t h s c h i l d ogłosił to na gitłdzie kupieckiey. Wszystkie papiery Austryackie odtąd Idą w górę. Z Hagi dnia 10. Listopada. Uwięziono w B ru xelli pewną znakomitą «. obę, którą pod ścisłym trzyniaią 'dozorem. Z Liwarny dnia 24. Września. Podług listów z Z a n te z d. so. Września T ry po liz ta ledwie nie z ziemią zrównana. Sty_AWszy filka lWlenlz Grecy wClal są p*. * na mi M o r » C i ą o ąr y z S a i o n i k i korpus i TuucH, p. ityprztz Perrhaeusi i Ody«. Ł s e s a , vif. i@ poniósł straty, nim się do wą- l woz-.w do;ial, Zmyślono, ie 10000 Tiir- ł ko w od i j ni ny ciągnęło do E p i r u. FUłts I ty Greckie połącryły się, i drze opatrzone szuk3ią T&reckie y floty polączouey, która , liczy wprawdzie 60 okrętów, ler« nie ma nad 3 liniowe między niemi, i kilka fregat. 3 O okrętów z G e n u i d o S t a m b u ł u frze- 1 znaczonych wróciło się z nowiną, ii Grecy blofcuią D a r d a n e i l e i niepusczaią żadnego dowozu do etolicy. Z Lizbony dnia 23, Października. Z klasztornego więzienia wydobyto tu za)l(OIIIIIK3 S. Augustyna, który odr. 1 g a 3. Q. J czsł wpodziemnym dole 6 stóp wysokim, 5,' etóp szerokim 4 . Mcły otwór u gory mocna krstą itlazoą był obwaroweny. W tóm okroprrem inieyscu nitsczęśiiwy iescze w fc»ydany był obuty. Uwolniono go zrozfcazu Kortezów. Bfekupa misat» A n g r a uwięziono w klasztorze. - P. C a r n e i r o uczynił wniosek, is.by znieść zafion Msltański w Portugalii. Z tonJyim ihna 9. Października. W C h 2 t li a m buduią teraz 8. okrętów wojennych, z których 3 liniowe i dwie fregaty. N a wystawienie innych pięć nowe nadeszły rozkazy rządu. W M a n c h e s t e r przemyślny człowiek;, utrzymuiący fabrykę narzędzi >*ełny wynalazł wóz parowy, który z góry j pod górę idzie sam ieden 9 ao 10 mil (angielskich) na godzinę., naptłnipr.y ludami lub pakami. Pafcittboi Swistsure przywiózł z B r e z y l i i wiadomości z dnia 24 Sierpnia, podług których BOWY wybudił spisek w Peru am buko końcem obaknia rządu; lecz w d.*óch utarczkach pobici powstsńce rozproszyli się-, i nie otmviano się ich więcey. Ztąd i e innychI portów naszych dowożę. potaiemnie grekom broni i amunieyi. Prezydent H«ec/y, "Sp<.liuy B oy er zagaił dnia .IJ;. HKrp 'Q3 obrady I>.by N iiezey, i miał mowę, w któr* y młę f ważnieni byli do wybrania z pośród siebie na l Xiecia. O.az przekonać maią Sultana o nie-I zmiernych ciężarach na fcra y nałożonych, ij .prosić, aby więcey nie posełano woyska do \ M u l t a n. Basza Sa Ii c h di ł i tri na tę p o. j dróż z kassy kraiowey pieniędzy, które pó- y źniey oildidź powinni. Tymczasem IIaK3ra- I ny pochód Janczarów został wstrzymany i I wszystkie teraz znayduiące6ię woysfea w M u 1- l ta]l ach maią zimować. Większa część woyska ma być rozłożona I od Gatacu aż do Stephanestie; główna I kwatera zaś w J 3SS3 eh. Turfy zakazali nay- I, surowicy wyprowadzać Z M u l t a n keni, I \ krów, cieląt, otviec, skopów; tudzież zbo-ij ża. Salich Basza zalecił Bojarom Multan-*! ekim, aby nagotowali dla Sułtana powóz i ] z ubiorami na konie w wartości 3000 duka, tów. Z Odessy dnia iS. Października. Poddanie się miasta Na vari no, starożytnego P y los, »M o i f i iest arcy korzystne« dla Greków zdarzeniem. Zasłoniane tym I bsposobem od morza Meesenia i Lakonia; a portu obszernego i głębokif go br>ni położona przy wniyściu wyspa Sfaktt-ria, sławna Ł klęski Sj>artańcz> ków na woynie Pełoponneskky. Greków siłi morska ma tu stanowisko doskonUe bezpieczne, z Itórego działać może przeciw flocie tur?!. mieszkańców nitco m ięt< it)szych. PrziS 7 ło 60000- Todziii Greclich żyit prawie o żibranym thlfbie. Z Piir'źa dnia lo. Listopada. Krokwie Imć Duński, Chrystyan, stanął tu przed kilku d lami w naiętym pałacu przy ulicy Caetiglicne, i podobno zimę tu przepędzi. W L i II e, A r r a s i innych miastach D epartamentów północnych Xiążę A ngulerne z głośną radością i świetnemi uroczystościami był przyimowanym. Na komu bulewardu Bondy stawiaią nowy teatr, maiący być otwartym na duiu i. Stycznia. Dnia 7. mhła się odbydż sessy3 Izby Deputowanych, końcem sprawdzenia pełnomocnictw «fanyih nowo obranym członkom - tak nazwane rugi eeynowe; lecz niemogło to nastąpić, gdyż tylko 10 r. członków było obecnych. Zapowiedział więc Prezydent nową · essyą na dzień następny; lecz niektórzy z 0betnych radzili przekonać się pierwey przez zwołanie powszechne, czy też znayduie się w stolicy potrztbnado kompletu liczba członków. PrZr)iętc> wiiostk; i wykazało się, że istotnie zamiast potrzebnych 214. członków, było t)lko 207. Odroczono więc sessye do CZdiiU. Xią!ę B o r d e a u x ukończywszy pierws?y rok -życia i dostawszy iuż pierwsze zęby bez iakiego i.icbczęścia, za zdaniem czterech lekarzy pd piersi odzwyczaio' ym b)ć ma. Hrabia La t o u r - M a u b o u rg, mianowany l' ijtlcm przy W, P o rc i e, udaiąc się D>a inieysce swego przeznaczenia, dziś oditchił. Xiegirx, który przedawał pismo ulotne zaiueraiąic "trrwtyttiy i myśli N a p o l e o n a i pamiąild po nim," wskazanym został na iedrio - rnu sieczne wję/jttiie i 300 Frankówkary. Inny takie xiegarz B o us q u e t - D e * s c h a m p s, który z przyczyny pism różnych politycznychjzemknął stąd do H i s z p a n i i, j w M ad r y ci edo itdnego z tamecznych dzienników należał, znaydował się w B a r c e II o - n i e w czasie wybuchnienia zarazy, Peeiadaiąc dokładnie ięzyk hiszpański był wielce użyteczojm kommissyi lekarzy Francuzkich tam zesłaney, i mianowicie zmarłego doktora M a z e tnieodstąpił , aż po skonaniu. Pragnie teraz uzyskać pozwolenie wróceni» eię do F r a n c y! . Na nowo trzy okręty z Marsylii popłynęły do Grecyi, a na nich 150 Niemców. Trzech Francuzów, którzy eię także wybierali, zniewolono wysiąść znowu na ląd. Tu w P a ryż u młody Grek, który, iak twierdzi, iedzie z północnych Niemiec, z wszelki* h potrzeb ogołocony, szukał wsparcia u redakcyi dziennika konstytucyinego, który swych czytilników do składki wzywa. Podług pietn tuteyezych Grecy w zdobytey twierdzy Monembasin w Morei zabrać mieli 120 dział i 10000 flint. Listy z G e n e w y donoszą co następuie: "Zdaie się iakoby Carbonari (Węglarze) ze wszystkich kraiow całą swoią nadzieję p okładali w Hiszpanii. W niesczęśii *em teru Królestwie staraią się wszelkiemi sposobami popierać sprawę, kiórą w innych kraiach E uropeyskich za straconą poczytuią. Czyliż coi dzienne doświadczenie nie przekonywa dost. Ut4.zoie, iż H i s z p a n i a ma dosyć swoich buntowoitów, którzy krew obywatelską przelać mrgą? Trzebsż iesze sprowadzać zbrod jarz. ), wyp ę d z o n y c h z l A ł o c h ? P i k i e t y ł.ber.l.itow rozstawione w pewney odl głości na granicy, maią zlecę ie przyimować ich, kierować ich czynnościami, i cbwić potrzebne wsparcie. W M a r t i g n y, przy wąwozie góry S. B e r n a r d a, iest wydział przyimtiią y zbiegów woyekowych i cywilnych Pt«: moiitskich." ; N ado bna córka Ministra Sta u Hrabi E figee trotm idzie za Barona H iern eJd , Posąg Króla Karola X I I I. kosztować ma a 50,000 Tal. BrIIKo. Od grasicy Turcyi Z dnia 20< Października. Mieszkaniec miasta S e r e s, uszedłszy rzezi przez Turków tamie zrządzoney, przybył do Ze m ort y na pograniczu S erwii i W ę * g i er. Powiada, ii w potyczkach pod Ka sta odrą stoczonych Turcy do 15000 ludzi »tracili. Tenai klęskami do zemsty zapaleni postanowili wytępić mieszkańców S e r e s i S a lon i ki. W pier wszem mieście srogie przedsięwzięcie si nadto ściśle wykonali. Mieszkańców S a lon i k i nieprzewidziany przypadek ocalił. Czterech Baszów w utarczkach pod K a s s a n drą do niewoli wiflych napisało do naczelników tureckich, ie od lotu niewiernych w Salo nice ich los zawisł , gdyż głowami swerni za tamtych iytie ręczą. Przestroga ta skutkowała. Z Warszawy dnia ić. Listopada* Towarzystwo Paryzkie zachęcaiące do przenys fu. kunsztów i t. d. wydaiące roczniki w których są umiesczane wszelkie wynalazki tak w Francyi iiko tez* we wszystkich innych kratach, wezwało JPana L e o n a K uh aie w« 9kiego mieszkaiącego w Warszawie, znanego 2 wynalezienia młocarni i innych machin, »by iako Korrespondent tegoż Towarzystwa donosił mu o wynalazkach w kraiu Polskim. Na terainieyszy iarmArk Warszawski dotąd przybyło obcych kupców 35. Z Wenecyi dnia 2$. Października, Świadek naoczny pisze Z Pa t r a s «o, ii Z Alexaudryiskich okrętów fio Uy fure<;kity d. fiaa. Wrzei-ń* wysiadło fi» ląd looo ludzi. Wzmocniony t>m sposobem J u s uf B«&za odeprzeć mi ił korpus Grecki, kt6ry go w be» rea obiegał. Z Wiednit dnia f Listopada. Pełnomocr icy Monarchy naszego, ora* NN. Cesarza Im ci Rossyiskiego, Króla Połekiego, i Króla jmci Pruskiego, z iedney, a Króla J mci Sardyńskiego z drugie y strony, podpisali d. 20. Łij>ca w N o war z e umowę względem czasowego zaięcia linii woyskowey w kratach Sardyńskich przez korpas Auetryacki, którą to umowę poźniey wszystkie strony układaięce się zatwierdziły. Podług tey umowy, woyeko Auetryackie, które imieniem E sprzymierzonych mocarstw osadzi liuią woyekowi w kraiach Sardyńskich, wynosić mi 12, 000 ludzi, to iest g batalionów piechoty liniowey, 1 batalion strzelców r a pułki huzarów, i 3 ba te rye artylferyi. Składa ilemoiLości osobny korpus, który iest wyłącznie przeznaczony do utrzymania epokoyności w kraiu wspólnie Z woyskiem Sardyriskiem, nie Sprawuiąc z.dney juryzdykcyi sądowey, ani byuajmnley nie przeszkadzając czynnościom władz kraiowyeh cywilnyłb i woyskowych. Gdyby nieprzewidziane c&oliczności zniewoliły Króta Sardyńakiego <<'o żądania posiłków, w tyiń razie naczelny Generał w Lombardy! iest upoważnionym dopełr.ić tego życzenia, nie czekaiąc rozkazów dworu «woiego. Korpus posiłkowy zaymie S t r a d e ł lo, V o g h e - * r * , T o r t o n ę, A ł e s s a n d r y ą, V a l e n z » , C a s a t e 1 V e r c e II i f linie związkowe iść będą przfz Pa via i Bufalora. Ze zal rząd Sardyńtki bielze na siebie utrzymanie tego korpusu, stanowi się więc, ii ogofna liczba racyi nigdy niemoie bydż* większa nad 13,000 dla ludzi, a 4000 dl» koni. Co się tycze płacy, uz broienb, odzi. iy 1 innych' pomnieyszych artykułów, rząd SirdyAsH płacić będzie na to po 300,060 franków co wynagrodzeuia za wydatki poruszenia u o p i a rzaltzca zgromadził wszystkich duchowoyck posłanego Królowi Said}ńs»iemu na pomoc. «.hrAścibńebith w Straiu swoim w stolicy Ni-' Stanowi się tymczasowie, iż umowa niniey- K o z y a, pozamykano pot«m bramy pałacu i eza ma trwaćdomiesiąca U rześoiaroku i jj21, miisfa, i zaczęto Biskupów ścinać, wieszać a wtedy sprzymierzeni Monarchowie zieeha- i topić. Równy los spotkał wielu maiętnieyWSzy się w F lor e n c y i, wspólnie z Królem ezyrh mieszkańców L a r n i K a i innych miast, Sardyńskim rozwala etan rzeczy w kraiu, i iako i przełożonych klasztorów. Synów «ayporozumiawszy się z sobą postanowią wzglę- pierwezych familii przymuszaią odprzysiądz, dem dalszego zaięiia liLii woyskowey przez eię wiary oyeów, Janczarowie ciągną po. korpus posiłkowy, lub iey zniesienia. Umo- wyspie, rabuią i nisceą i krew wylewaią. fiawę tę podpisali: Hr-bia B u b na, Baron chuią iuż do 85000 nielczęśliwych ofiar teB i n d er, Hrabia M o c e n i g o, P e t i t P i er - go spustoszenia. re, sprawuiący interessa Pruskie przy dworze Sardyńskim, i Hrabia L a t o u r, Geaeral Sardynek i. Z Włoch dnia 4 Listopada. Podług listów z N e a p o l u spodziewaj się tam wkrótce zmiany Ministrów. W stolicy iako i w calem państwie surowo zakazano przewozić ludzi do Grecyi. Może nawet wszelkie związki z wyspami Archipelagu i z Moreą przeciąć zamyślają. Z Znnte anta 2$. Września, W C y P r z e nayniesczęśliwsze zaszły zdarżenia. W skutek rozkazu Dywanu Stambulskiego Wielkorządzca wyspy mieszkańców rozbroić kazał. Frankom i Ormianom broń pozabierano, i nawet rzeźnicy narzędzia swoie wydadź musieli. Kto , poważył się taić broń lub proch, tego śmierć czekała; iako ttź kilku ścięto. Tym czasem Wielkorządzca sprowadził iescze 2000 ludzi z St. Jean d'Acre. Odtąd rabunki i mordy nabiały do zwyczaynyth wypadków. Strzelała rozhukana tłusztza do cerkwi wczałie nabożeństw*. Z urąganiem postrzelano nawet chorągwie obcych Konsulów. Kieroogącotrzymać od tttpudaoa Baszy, itby wy Ro %mait*wiadomości. Gdy sławny skreypek Lipinek i dawał koncert w pewnem mieście, ieden z nitznaiomych mu a maię.tnych imienników zapytał r. powagą; iakim się herbem pieczętuie? Artysta pokazał swóy smyczek i rzekł: oto móy herb i zasczy1. W R o t e r d a m i e iyie yoletni rzemieślnik, który w 5. roku życia swego biegnąc z góry nogę złamał; gdy miał lat 11, spadł z drugiego pietra i złamał lewą rękę, w 20.reku poiedynkował się i stracił u prawey ręki cztery palce, w 15.roku na polowaniu wpadł na gałęź i postradał oko, w 37. roku popadł szkorbutowi i stracił prawie wszystkie zęby, , od 48 roku do 65 swego życia iescze upadał z różnych mieysc niebezpiecznie 11 razy, tonął 5 razy, odbył trzy poiedynki na kułaki z Anglikami, a teraz w starości iest zdrów i bardzo wesoły. Sławny W i o t t i przestał być Dyrektorem wielkiey Opery w P a ryż u , iego mieysce obiął P. Habenek; {Wiotti przed 40łaty grywał w orkiestrze teatru Warszawskiego. A N a rozkaz przysłany z W i e d n i a, wiele pułków uzdy i piechoty z C z e c h wyruszyły. Wiadomo ninieyszem się czyni, )ż kamienica Sukcessorów Ocbabskich własna, tuna ulicy źydowskiey pod N rm. 326. położona, sądownie na Tal. 266? dgr. 17 d, n cceniona, na wniosek wierzyciela realnego nay więcey daiącemu przedana bydź ma. Ochotę do kupienia inaiących ninieyszem zapozywarny, aby na terminie, tym końcem przed Referendaryuezem Kantak na dzień 5. Grudnia r. b. zrana o godz. iotey na dzień l . Lu t e g o i na dzień 3. K w i e t n i a 1822 r. zrana o godzinie 10. wyznaczonym, z których ostatni iest zawity, w izbie instrukcyiney stawili, swe licytapodawali, poczerń spodziewać się mogą, iź kamienica naywięcey daiącemu skoro prawna nie zaydzie przeszkoda, przysądzoną zostanie. Taxa i warunki przedaźy w Registraturze przeyrzane bydź mocą. Poznań dnia 6. Września lS21. Króleweko-Pruski Sąd Ziemiański. CYTACYA EDYKTALNA. N ad majątkiem zmarłego K o n s t a n t e g o Urbanowskiego dzL dzica w Trombinku, Tia wniosek sukcessorów berreficynlnych, proces sukcessyino - likwidacyiny otworzony został. Zapozywamy przeto wszystkich wierzycieli, itórzy do wspomnionego maiątku iakowe preiensye mieć mogą, aby się na terminie hkwidacyinym dnia 23. Lutego 1822. zrana o godzinę 9. prztd Delegowanym Kapp Assessoren-! Sądu Ziemiańskiego, w Izbie naszey Instrukcyiney osobiście, lub przez prawnie dozwolonych Pełnomocników stawJi, pretensye swe podawali i udowodnili, końcem tym wszystkie u siebie w zachowań, u ma iące dokumena i pisma 2 sobą przynieśli, · w razie zaś niestawienia się oczekiwali, iż wszelkie pierwszeństwo, iakieby im prled innemi witrzycielami służyć mogło utracą i z pretensyauii swemi tylko do rego, co po la»pokoieniu zgł .iszaiącythsięwierzy!i<