GAZETA
Wielkiego
Xiestwa
EGO
Nakładem Drukarni N adworney W. D ek er a i spółki. - Redaktor: AssessorRaabski.

M 95.

W Sobotę dnia 26. Listopada 1825.

Wiadomości kraiowe.

Z Berlina d. 22. Listopada.
N. Król raczył r.adzey Poborowemu TreJ e weki e m u w Bydgoszczy dać powszechną ozdobę honorową iszey klassy. N. Król raczył wakuiący przy Generalney Kommissyi w Poznaniu urząd drugiego Justycyaryusza, powierzyćAssessorowi wyższego Sądu Ziemiańskiego, B e r g e n w Królewcu w Pr" i zaszczycić go tytułem Radzcy Sprawiedliwości. Królewsko Szwedzki nadzwyczayny Poseł i pełnomocny Minister przy tuteyszym dworze, Brandel, przybył tu z Drezna. Królewsko - Duński Tayny Radzca Konierencyiny, nadzwyczayny Poseł i pełnomocny Minister przy Królewsko - Hiszpańskim dworze, Hrabia Dernai.ii, przybył tu z Erfurtu.
Wiadomości zagraniczne.

F 2 a n c y a.
Z P a ry ż a dnia 15. Listopada.
Główny sztab gwardyi narodowcy tuteyszey wyprawił wielką ucztę w dzień imienin Króla Karola. Marszałek, Xiążę Reggio, dowódzca gwardyi, zaymował pierwsze mieysce. Pomiędzy śpiewami stolowemi odznaczały się niektóre strofy Kapitana sztabu głównego Pana Beauchaine. Także o nieszczęśliwych Grekach niezapomniał poeta. Mówi on w iednym z swoich wierszy: "Przyidzie może czas, w którym walczyć będziem za sprawę uciśnionych ludów, a nasi starzy żołnierze mieszać się będą w szeregach dzieci Leonidasa i Solona. Wieńcząc zaś uroczysty dzień dzieieyszy, pozdrówmy przynaymniey życzeniami naszemi nieszczęśliwą Grecyą." · Jedna z gazet powiada, iż były Arcybiskup Mechliński (X. de Pradt) nie będzie może w przyszłości tak pilnie piórem pracował, po założył wielka krowiarnią szwaycarską, sprowadziwszy tym końcem 25 krów cielnych i 10 stadników z kantonu Freyburgskiego. Jedna z gazet wieczornych twierdzi, 11 mocno mówią o przywróceniu inkwizycyi w Hiszpanii i przeznaczaią Kapucyna, Xiedza V alez, Arcybiskupa de St. Jago w Gallicyi, na W. Inkwizytora. Przy uroczystćm wznoszeniu posągu Ludwika XIV. w Lugdunie, w chwili, gdy rozdawano ludowi stosowne do tey uroczystości medale, powstał rozruch, który tylko stoiące pod bronią woysko potrafiło poskromić. Niektóre osoby zostały przytem uszkodzone. Wydawca gazety Courier du Midi w Lugdunie pociągniony został do sądu za fałszywe i obraźaiące obwinienia przeciw dowódzcy woyska, które assystowało mauguracyi posągu Ludwika XIV. na tamecznym placu Ludwika W. Powrót Generała Lafayette i syna iego obchodzony był uroczyście w Brionde i (Jhavagnant. Przy tey okoliczności spełniano z powszechnym zapałem puhary za zdrowie Lafayetta, Washingtona i Boliwara. Hrabina Cairon została za cudzołóstwo na karę dwuletniego więzienia osądzoną. Dziermik Memorial hordelais donosi z Madrytu: "Bardzo głośno teraz mówią o wyprawie w celu odzyskania naszych osad Ameryrykańskich i zapewniaią, iź święte przymierze od dawna iuż ofiarnie nam w cichości potrzebną w tey mierze pomoc. Niewierny, o ile pogłoska ta zawiera w sobie prawdy, tyle nam iednak wiadomo, iż w niektórych portach Hiszpańskich pracuią bez ustanku nad budowaniem okrętów woiennych. I tak przed 14 dniami spuszczono w Kadyxie z warsztatu okręt liniowy, a wkrótce drugi ukończony zoetanie. Druga córka Pani Murat wzięła dnia 29. z.
ma. w Tryeście ślub z bogatym Hrabią Rasponi z Rawenny. Gazeta National- Gazette w Filadelfii wychodząca donosi: iź wszystkie rzeczy i pisma Generała Lafayette, które tenże podcz?s rozbicia batu parowego utracił, zostały znalezione i onemużz Nowego-Orleanu odesłane. Hrabia Oriola wyiechał do Berlina. -' Pan
Diupati, członek instytutu, rozstał się z tj światem. Król Jrnć kupił pałac Mały - Luxenbu od Xiąźęcia Bourbon za 575,000 Franków. Gwiazda powiada, iź rząd Grecki na źąd nie Kommodora Rodgers odstąpił rządoi północno - Amerykańskiemu małey wysj Aussa z portem niedaleko Paroe.
Tenże dziennik umieścił artykuł z Madryt' aby dowieśdź: iź C. Rossyiski Poseł w M drycie nie przyłożył się do upadku Pana Ze ale owszem starał się mu zapobiedz. Gwiazda, zawsze gotowa, mieszać się do CU dzych sporów, zawiera znowu z Bruxelii ot szerny pełen zapalczywości artykuł przeciw pt stanowieniom rządu Niderlandzkiego, tycz?, cym się kościoła Katolickiego. Gwiazda zawiera doniesienie Don Franc, szka Paulo de Torre, który w Kartageni, miał sobie powierzoną tymczasowo policyą Doniesienie to datowane iest dnia 8- Pa ździernika. - Uwiadomiam ninieyszem, i, Nadintendent pojicyi przysłał mi list następuiący, pisany od Ministra spraw zagranicznych do Ministra sprawiedliwości. Zdałem Królowi JMci sprawę Z raportu, który odebrałem od JWP ana dnia 31. z. m. wraz z raportem tymczasowego Nadintendenta policyi. Ponieważ Król zawiadomionym został o wielu rzeczach, z których z pewnością doszedł, iź nota Generalney Deputacyi z Acceytia iest fałszywa, ile źe zebranie się woyska PYancuskiego na granicach naszych naymnieyszey Króla nie nabawia, ani nabawiać nie może niespokoyności, po tylu dowodach szczerych i sprawiedliwych chęci Króla Chrześciańskiego i opiekowania się prawami iego korony; gdy nadto pozostałe w Hiszpanii woysko iranciiskie tylko z dozwoleniem Króla tamże pozostało, przeto Król Jegomość rozkazuie mi donieść JWP an u, iź nie myśląc wcale o tern, ażeby doniesienie N adintendenta iakąkolwiek wzbudzić w nim miało nieepokoyność, uważa owszem w tym kroku nowy środek przeciw rewolucyonistom, którzyby się ośmielili knować spiski przeciwko iego uświęconemu samo władztwu, i przeciw spokoyności ludu, i nie słuchali rozkazów iego.-Zaufanie Króla Jegomości w szczerych i dobrych zamiarach swoiego ukochanego Wuia  ko bynaymniey nie zachwianem, ale owszem powiększonem ieszcze zostało nowemi dowody przyiaźni i wysokiego interesu, który ma Król Ćhrześciański w utrzymywaniu praw Króla i spokoytiości w Hiszpanii. - Dlatego więc rozgłoszone z niewiadomości lub złości pogłoski o zebraniu się woyska francuzkiego na naszych granicach tern mniey sprawić mogły iaką niespokoyność Królowi, kiedy tenże naywyraźnieysze ze strony Francyi odebrał w te y m i e r z e o ś w i a d c z e n i e , iak J W P a n p r z e - konać się możesz z przyłączoney tu depeszy Posła naszego w Paryżu z dnia 6. z", m., z lilistu teyie daty głównego dowódzcy w Barcelonie, tudzież z listu dowódzcy w Pampelonie. Gdy tedy przełożyłem Królowi Jegomości, Panu naszemu, depesze, któreś mi JWPan pod dniem 23. Lipca, 13. i 26. Sierpnia i 4, i 7. z. m. nadesłał, rozkazał mi tenże, ażeby władze Ministerstwa JWP ana, dogodne przedsięwzięły środki w celu zaspokojenia umysłów względem mniemanego wkroczenia woysk francuzki ch, i zapobieżenia przezto wszelkim fałszywym domysłom. Nadto rozkazuie Kroi JWP an u, ażebyś oświadczył Intendentowi policyi w Barcelonie, ii mu się bardzo nie podobało mieysce wiego depeszy z dnia s6 , gdzie tenże mówi: "Francuzi staią się po raz trzeci okrutnem narz ę dziem zniszczenia narodu na" "szego," 1 ze Król nie może być na to oboiętnym, aźe« by armią prawego właściciela tronu świętego Ludwika, która ściągając na swą karność podziwienie Europy, weszła 1823. do Hiszpanii, dla bronienia świętey sprawy religii i tronu, porównywano z armią przywłaszczyciela, który roku 1808- kray nasz naiechał. Przesyłam to JWP an u dla zawiadomienia o tętn wszystkich Intendentów policyinyth królestwa. Gwiazda odwołuie wiadomość o przybyciu Generała Roche do Paryża. Towarzystwo wspierania Greków nieodebrało źadney wiadomości, któraby się domyślać kazała, iżbyon N apoli di Romania opuścił, owszem wyglądał on z niecierpliwością wysłaney do Grecyi wyprawy, która zapewne dnia 25. stanęła W N apoli. Przybycie Pana Vidaly, który wiezie listy Generała Roche i od 4 tygodni
Ii8 rw lazarecie w Marsylii kwaranranę odbywa t było zapewne powodem do tey pogłoski. Syn znanego Hrabi Las Cases, zostało 20 kroków od swoiego pomieszkania w Paryżu skrytobóyczo napadnięty i sztyletem raniony. Rana iednakże niezagraża niebezpieczeństwem życia. Zbrodniarz nie iest ieszcze wyśledzonym. N iedawno X, Pradt, niegdyś Arcybiskup Mechliński i ieden z naypowolnieyszych służalców N apoleona a teraz naygłośnieyszy i naywygadańszy chwalca stanów amerykańskich, ułożył w pisemku swoiem o kongresie w Panama nasiępuiący panegiryk Boliwarowi: "Każda wielka scena przesuwa wielkich mężów przed oczyma świata, osobliwie rozwiiaią się wielkie talenta, wielkie charaktery, odwaga i poświęcenie w rewolucyach. W iey to płomieniach udaią się potężne i szlachetne przedsięwzięcia; tam się kształcą owi wybrani mężowie, których ludzkość od czasu do czasu widzi, których posiada nie wiedząc o tern, których istnienie bez takiey rewolucyi nigdyby na jaw nie wyszło, i którzy w odmęcie czasu iak błyskawice oświecaią drogę, wskazuiąc człowiekowi, dokąd iego geniusz, wolno się rozwiiaiąc, doyść może. T aki to mąż iaśnieie teraz w Ameryce południowey, która nie ma przyczyny pozazdrościć Ziednoczonym Stanom Washingtona, któremu nietylko Boliwar obok ale i wyźćy stanąć może. Kiedy mąż iaki w pewnym zawodzie z nieiaką wystąpi .świetnością, zwykliśmy go porównywać z innymi, którzywpodobnemprawiepołożeniu zostawali; i dla tego to Boliwara prawie powszechnie z Washingtonem porównywano. Lecz iak bez zastanowienia! Obydwa ci mężowie tak się od siebie różnią, iak Ameryka południowa od dawnych Ziednoczonych Stanów. Porównaymy pomocników Washingtona, którymi byli Franklin, Adams, Jefferson, z towarzyszami Boliwara; porównaymy ludność Ameryki północ.. ey, która się z Anglików składała równych Europeyczykom, z rozlicznego rodu mieszkańcami Ameryki poł.; porównaymy łatwość wykształcenia pierwszey, co do tego wychowaniem europeyskiemu podobnem przygotowaną została, z trudnościami stania się poźytecznem Amerykanom połudn., u których wychowanie hiszpańskie górę wzięj  dzieystwa konstytucyi angielskióy z tymi, od trzechset lat uciskanemi despotyzmem hiszpanów i mnichów; - a wtenczas uyrzemy, na którey stronie naywiększe były trudności, i komu należy przyznać większą zasługę i chwałę za zwalczenie onych: na tamtey stronie wszystko iuź było gotowe, na tey wszystko trzeba było zrobić. Daley rozważyć trzebi trwanie i niebezpieczeństwa woien obydwóch, trudności prawie wiarę przechodzące, na które się napada w kraiu południowcy Ameryki, i niezmierne ostatniey wypadki porównać z prywatnemi wypadkami, które woyna północna miała dla Stanów Ziednoczonych. Czy Washington takie iedenaście lat pod bronią zostawał iak Boliwar, który iey ies:cze nie złożył? Czy i tamten w iedney ręce broń trzymaiąc, drugą prawa kreślił? Czy i tamten woyskiem oewobodzoney przez siebie oyczyzny dla innych kraiów wolności się dobiiał? Czy miał Boliwar sprzymierzeńców iak Francya i Hiszpania P Owszem w pośród bezustannych prawie gróźb Europy z nieustraszoną odwagą szedł torem raz obranym. Rewolucya Ameryki północney pierwszy dała popęd do przekształcenia się towarzyskich Stosunków, które się teraz w świecie odbywa; 31e w bardzo szczupłych tylko obrębach; rewolurya zaś południowa rozwinęła to rozpoczęte przekształcanie się, i bez wątpienia przez rozległość i bogactwo mieysca tego dzieła dokona. Działalność Washingtona pozostała w granicach oyczystego kraiu, działalność Boliwara obięła świat cały. Jemu przeto świat cały hołd składaiąc szacunku, iaki się powszechnemu dobroczyńcy należy, swoiey tylko powinności dopełni. Boliwar jbogacił świat imieniem, które między przedmiotami powszechnego podziwienia iedno z naypierwszych mieysc zaymować będzie. Wiednym osobliwie względzie Washingtona z Boli warem porównywano, t. i we względzie bezinteresowności i pomiarkowania patryotycznego, iż tey wielkiey władzy, do którey przez zasługi przyszli, nieuźyli na wyniesienie siebie samych. Europa uderzona mnóstwem przykładów ludzi, którzy te nu samemi rękami, co ie dla oyczyzny uzbroili, korzystając ze sposobów przez nią sobie danych,
1I82
iarzmo na oyczyznę włożyli, ciekawie oczekiwała E urop a, czego się chwyci Boliwar; iuź ludzie, którzy o nim podług siebie sądzili, zdawali się widzieć, iak tey władzy, którą w swoiey oyczyznie utworzył, nadużywał na swą korzyść; inni życzyli sobie, ahy ią Boliwar zatrzymał, widząc w tern z rozkoszą łatwy środek albo zniszczenia sił rewolucyi amerykańskiey, albo znienawidzenia iey i kaźdey podobney; myśl podła, niego dna tak wielkiey duszy. Od czasu Maryusza i Sulli był świat do tego przyzwyczaiony, źe N aczelnicy siły zbroyney przywłaszczali sobie naywyźszą władzę, nabytą mocą broni, wkładaiąc kaydany na oyczyznę, którey z chwałą służyli. VVielu zasadzało nadzieie swoie na tćm mniemaniu, które Boliwarowi przyznawali; ale bardzo się omylili. J e dno tylko pragnienie okazał, t i. władzę naywyźszą złożyć iak nayprędzey. Służyć oyczyznie, oswobodzić Amerykę, to była chwała, za którą się ubiegał. "N aywyźszem życzeniem moiem", mawiał, "iest, uwolnić ziemię od dwóch nayokropnieyszych nieszczęść: woyny i dyktatury!" Słowa pamiętne, wyrzeczone na zawstydzenie tych dumnych zazdrośników oyczyzny, którzy w nieszczęściach: woyny domowey widzą tylko środek porwania naywyższey władzy i dostania się na tron na zwaliskach praw, na stosach zamordowanych braci wzniesiony. Boliwar naywiększy dał przykład pomiarkowania, a chwała iego tern większa iest, im bardziey utorowaną miał do władzy drogę. Wywielbiano umiarkowanie Washingtona; ale iakże się on mógł przeniewierzyćp Franklin i inni naczelnicy amerykańscy nie byliż stróżami i tarczami oyczyzny przeciwko wszelkiey dumie, tchnącey dumą Kromwela? Washington był bezinteresownym, i zato godzien uwielbienia; ale czyż było w mocy iegoniebyć bezinteresownym? gdy tymczasem Boliwar w kraiu, gdzie nieznano nic iak monarchią, wszystkiego mógł dokazać, coby był chciał. N iedowiodłoź tego spełnione szczęśliwie przedsięwzięcie Iturbida w Mexyku? Czemże były usługi tego i talenta w porównaniu z Boliwara przymiotami? a iednakźe dostał się na tron i byłby na nim pozostał, gdyby upoiony naywyźszą władzą niebył się nierozsądnych dopuścił bezprawiów, które mu  wszelki wzgląd prawości (ligitimite), z którą tu nie mamy nic do czynienia, i w innem porównaniu Boliwara, które dosyć często czynią, to iest w porównaniu z Napoleonem, znayduiemy niedorzeczności. A naprzód, ich położenie nie ma nic wspólnego; ieden był w stanie tworzyć okoliczności, drugi był od nich porwany; na stronie pierwszego nie było żadnych poprzedników, żadnego bezrząd u, drugiego naród uległ pod ciężarem obydwóch; tu wszystko dla wolności i razem dla monarchii było utworzone i przygotowane, tam tylko dla monarchii; i z ob>dwóch naczelników ieden mógł zrobić coby był chciał, drugi okolicznościami zmuszonym został do uczynienia tego, co podług wszelkiego podobieństwa nie było pierwiastkowo iego zamiarem; niepodobna mu bowiem było tak wysoko zasięgać wzrokiem, lecz okoliczności, którym się oprzeć nie był w stanie, tam go zaniosły. Ta zasługa Boliwarowi w dzieiach właściwe nadaie mieysce. Jeżeli można znaleść człowieka, którego przeznaczenie, po dokładnem wszelkich okoliczności rozważeniu, godnemby było zazdrości, to nim iest zapewne ten mąż, który Amerykę w kaydanach znalazłszy, nadał iey wolność, znalazłszy ią w kolebce, przywdział iey męzką suknią iak nayświetr.ieyszą; który przez lat dziesięć woiownikiem był, prawodawcą, zwycięzcą, i wolny od wszelkiego gwałtu, od wszelkiey samowolności, zamiast piąć się na wierzchołek piramidy, którą wystawił, do tego iedynie dążył, iżby u iey spodu miecz i buławę iak nayprędzey złożyć; przestaiąc na tem, iż wzrokiem swoim kieruie świat cały, idący torem przez niego wskazanym. Jest to bez wątpienia wielka, piękna, podziwienia i zazdrości godna chwała, zapewniająca człowiekowi, który sobie na nią zarobił tak wielkie cuda działając, naypięknieysze mieysce, iakie dotąd śmiertelnik zaymował wpośród stworzeń sobie podobnych. Jedno ieszcze tylko można mieć życzenie dla tego wielkiego męża, aby mu nieba pozwoliły iak naydłuźćy kosztować owoców tey niezrównaney chwały na łonie oyczyzny. Moralność świata, wyruszona z posady swoiey przykładami łakomey gwałtowności, dumy, niegodziwości i pochle
I I 3Jbstwa, potrzebowała podpory. Przykład wielkiego cnotliwego męża może się stać zasadą powszechnego oczyszczenia i mieć moc wypędzenia powszechney zarazy. Tę nadzwyczayną przysługę wyświadczył społeczności ludzkiey Boliwar; iego pomiarkowanie przy posiadaniu naywyższey władzy uczyniło, z korzyścią dla oyczyzny, dumę nie tylko nienawistną ale nawet śmieszną. Kiedy Boliwar. nie wziął korony w Ameryce, któż się na to odważy, ieżeli nie 'zechce być wyśmianym? Ten wielki przykład zaprowadził dumę na drogę dla niey wcale nową, przymuszane ią przestawać w nagrodę na chwale nabytey z służenia oyczyznie, i na wdzięczności współobywateli wolnych od boiaźni, aby chciwi panowania nie wydarli im naywyższey władzy. N a przyszłość naczelnicy siły zbroyney nie będą od narodu wymagać utraty iegó wolności w nagrodę usług, a ludy nie będą się więcey obawiać w swych obrońcach oglądania uciemiężycieli wolności, ktorymby kaydany wypadały z wawrzynów, przekształconych w koronę ręką, którą sami na swą obronę uzbroili orężem. Rola Maryusza, Cezara, Kromwela, Wallensteina iuź się skończyła; a zaczęła się rola woiowników i obywateli, przestających na tym tytule. Tę nową epokę Boliwar rozpoczął, a przez to nie mnieyszą przysługę uczynił całemu światu, iak przez ciągłe pasmo usiłowań swoich iedney iego części, to iest Ameryce."
Hiszpania, Z Madrytu dnia 4. Listopada.
Po dług listu umieszczonego w Dzienniku Rozpraw, Xią£ę Infantado iuź się poróżnił z Apostolskimi, którzy $>0 niechcą widzieć na czele Ministrów, a polieya iuź tropi knowany przeciw niemu spisek. Taki tego test skutek, iż Xiąźę wośm dni po obięciu urzędu Ministra, znayduie się iuź w nader przykrera położeniu, niemogąc się spodziewać ani wewnątrz, ani zewnątrz pomocy. Francya nalega o zapłacenie 11,250,000 Franków, a Xiąźę nie wie zkąd ie wziąść. Przejeżdżał on przez 4 dni codziennie do Madrytu, i naradzał eię z swoimi kollegami; bank odmówił zaliczenia potrzebney summy. Mówią, ii Pan Erro przywołanym będzie do Madrytu,  iego iest iuź zniesione. Pan Zea bawi ciągle W Madrycie, a dom iego iest mieyscem zgromadzania się dyplomatów zagranicznych. C. Rossyiski Poseł Pan Oubril wstawiał się bezskutecznie do Króla za Panem Zea. Nowy francuski Poseł przywieść miał dla Pana Zea wielki krzyż legii honorowey; wątpić należy, ażeby mu go teraz oddał. Podług doniesień, umieszczonych w Konstytucyoniście, wyprawiano uciechy w Salamance, Saragosie i Pampelonie, .z powodu upadku Pana Zea.
Portuga lia.
Z Lizbony dnia 28. Październ.
Świadome rzeczy osoby twierdzą, iż ważne pytanie "'względem prawa dziedzictwa tronu Portugalskiego, stanowić będzie, iako interes familiyny między oycem a synem, przedmiot oddzielney umowy. Dodaią do tego, iź ta druga umowa czyli ten układ rodzinny opierać się będzie na równie szlachetnych i liberalnych zasadach, podług których niepodległość Brazylii wyrzeczoną została. Prywatne listy z Rio de Janeiro zawieraią dwie nader waine wiadomości. Podług iedney, Cesarz Don Pedro, iak się ze wszystkiego domyślaią, przedsięweźmie niezwłocznie podróż do Europy, , aby swoiemu do stoynemu oycu złożyć osobiście hołd uszanowanie, i wzmocnić tern bardziey przywróconą zgodę. Druga wiadomość zapewnia, iż rozpoczęte przez Sir Char. Stuart układy w celu zagodzenia nieporozumień między Brazylią a Buenos Ayres, pomyślny zJaią się rokować skutek.
Anglia.
Z L o n d y n u dnia 12. Listopada.
Przedstawienie PanaHurtado Królowi Jmci iako nadzwyczaynego Posła i pełnomocnego Ministra Kolumbiyskiego, iest - iak Nzwrimes powiada - wypadkiem, który wcałey Europie wielkie sprawi wrażenie; dowodzi on, iź polityka Ministrów Jego Król. Mości iest stanowczą i niezmienną. Dzienniki angielskie wymieniała wszystkie osoby, które były przytomne podczas przedstawienia Królowi Pana Hurtado. W całym
IItym spIsIe nieznayduie SIę ani ieden Poseł Europeyski.
Niemoźemy - pisze Star - wskazać właściwey przyczyny nagłego spadania angielskich i francuzkich funduszów. Chcą wiedzieć, iź iest mowa o zmianie w Ministeryum Francuzkiem i o żądaniu nowego Ministeryum Hiszpańskiego, ażeby woysko francuzkie wyszło z Hiszpanii. Prócz tego przypisują spadanie funduszów chybionym układom, które Pan Huskisson chciał przywieśdź do skutku z Rządem Francuzkim, podczas ostatniey swoiey w Paryżu bytności. Rząd Stanów Zjednoczonych północney Ameryki zaciągnął pożyczkę po 4 1;2 pC., celem umorzenia nią dawnego 6procentowego długu.
W ł o c ]I y.
Dnia .IJ;. Listopada.
W Wenecyi odbyły się dnia 4. m. b. uroczyste exekwie za ś. p. Króla Bawarskiego w kościele katedralnym. Wice-Król i WiceKrólowa byli z całym swoim dworem na tym obrządku żałobnym. Oto iest urzędowne doniesienie o wypadkach zaszłych pod Tripolis, ogłoszone przez Król. Sardyńską Admiralicyą: "Eskadra królewska pod rozkazami Kapitana okrętu liniowego, Kawalera Si von", złożona z fregat: Commercio i Krystyna, korwety Trytony (która iuź przed Tripolis krążyła) i brygaN ereidy, zatrzymawszy się z powodu niepogody kilka doi w Tunecie, ukazała się przed Tripolis dnia 25. Września. Kawaler Sivori wysłał natychmiast korwetęTrytonę pod banderą do układów ku portowi, aby Konsulowi Angielskiemu swoie przesłał depesze, i uwiadomił go, że Dowódzca eskadry życzy sobie udać się na ląd, i naradzić się z Baszą Bejem, ieżlibyto Konsul Króla Jmci W. Brytanii osądził za rzecz przyzwoitą. Konsul Angielski odpowiedział na list Kawalera Sivori uprzeymie, i doniósł mu, iź może z dwoma lub trzema Oficerami swymi przybyć na ląd, ponieważ Basza Bey skłonny iest do układów; zresztą ón wraz ze swym orszakiem będzie pod opieką Rządu Angielekiego. W skutek tego udał się Kawaler Sivori w dniu 26. Września rano, w towarzystwie Konsula Warringtona,  «za przysłał do układów swego Jenerała Hadszi Mohammed, iako pełnomocnika. Tenże przy rozpoznaniu zachodzących nieporozumień okazał dosyć chęci do załatwienia rzeszy, i opuścił Dowódzcę eskadry z zapewnieniem, że w następuiącey rozmowie wszystko sałalwionem zostanie. Atoli dnia następującego podano Kawalerowi Sivori (w obecności Konsula Angielskiego) z niemalem dla niego łodziwieniem notę ze strony Baszy Beja, za"łieraiącą rozmaite przesadne i niepodobne przełożenia, dążące do zupełnego zniweczenia traktatu pokoiu i przymierza, zawartego rzez Lorda Exmoutha z Koroną Sardyńską. Dowódzca widząc z owey noty, iż wszelkie ałatwienie niepodobne, zmuszony był zżąłem ogłosić układy za przerwane; uprosiwszy "ię c Konsula Angielskiego, aby poddanych Król. Sardyńskich wziął pod swoią opiekę i uświadczywszy Pełnomocnikowi Trypolitań[jemu, iż, ieżli do 4tey godz. z południa nie odbierze rozumnieyszych przełożeń, rozpo'.nie kroki nieprzyjacielskie, powrócił do 'oiey eskadry. Czekając napróżno, aż do uływu przeznaczonego czasu, postanowił uderzyć na port i miasto. Reszta czasu z podmą zaszła na przysposobieniach do uderzenia, a czółna i szalupy eskadry, maiące współ. iałać z wielkiemi okrętami przy uderzeniu, ostały przygotowane. Jednakże, ponieważ «zniesione morze niedozwalato zbliżyć się wielkim okrętom ku miastu, bez wystawienia ich na niebezpieczeństwo rozbicia się, a Dowódzca niechcąc zaniechać swego planu głównego, maiącego za cel spalić frypolitańską flotyllę, złożoną z bryga o i2Stu działach i óch galiot o 6ciu działach, i ostrzelania u zwanego morskiego arsenału i warsztatu Bejaj rozkazał zatem osadzić mocniey szalupj, poruczaiąc dowództwo tychże Poruczniń okrętowemu, Kawalerowi Mameli, któlU dał wszystkie potrzebne instrukeye, stó'ne do zapewnienia pomyślności przedsię.: > ęcia i oddalenia mogących zayść przecijrch wypadków. Szalupy odbiły przy tysiącznych ogłosach: "Niech źyie Kroi!" zostarszy Oficerów i ludzi z osady, nie mogą, 'k płynąć, w żalach, iż niedzielą niebez
M85pieczeństw z braćmi swoimi, ponieważ nIe« przyiaciel zdawał się czynić przygotowania -» do dzielney obrony portu, co dostatecznie wnieść można było z ognia bateryi i broni ręczney, trwaiącego do utey godziny w nocy. Demonstracye te, przedsięwzięte bez wątpienia w zamiarze odstraszenia, zrządziły przeciwny skutek i zagrzały bardziey męztwo osady."
(Dokończenie nastąpi.)
Niderlandy.
Z Bruxelli dnia 15. Listopada.
N. Król wyznaczył Kemmissyą z Professorów medycyny i chemii złożoną, któróy polecone iest dochodzenie: "czyli chowanie trupów po kościołach może mieć szkodliwy wpływ na zdrowie ludzkie. " (W innych kraiac.U iuż się dawno o tern przekonano.)
Państwo Ottomańskie.
Z Stambułu dnia 11. Październ.
Mówią tu o nowych warunkach, ofiarowanych Ibrahimowi Baszy przez Moreotów. W N apoli di Romania Grecy zaięci tylko są intrygami, i niemyślą wcale o Ibrahimie, iak tylko się od ich bram oddalił. Regularne przysyłki z Anglii każą się spodziewać bliskiego przybycia Lorda Cochrane z okrętami i woyskiem; tysiączne przyrzeczenia tego ro« dzaiu nadaiąfakcyiMaurokordata wielką przewagę.
Z n a d g r a n i c y T u r e c k i e y dnia 8.
Listopada.
List z Korfu z dnia 1. m. b. donosi o zawinieniu turecko - egipskiey floty do portu Suda na wyspie Kandyi, Znayduie się na niey 12,000 ludzi woyska lądowego, między którymi 3000 iazdy. - Ibrahirn Basza miał pod Koryntem potyczkę z korpusem greckim, dowodzonym przez Piemontczyka, nazwiskiem Costa; Ibrahim był zwycięzcą i zabrał dowódzcę. 
Przyiemną zapewne wyświadczamy Publiczności usługę, donosząc o wydaniu w ięzyku polskim P o w s z e c h n e y O r d y n a c y i Sąd ó w ey dla Państw Pruskich w dwóch tomach z należącym doniey regestrem. Exemplarz tego urzędowego przekładu kosztuie na kancelaryjnym papierze 6 Tali., a na wodnym papierze 4 Tali. 61 śbrgrosza; dostać go można u Nadregistratora tuteyszego Kroi. N aywyźszego Sądu Appellacyinego JPana Radźcy N adwornego B e h r e n s . Wiadomość tę połączamy z drugą równie Publiczność intereesuiącą, iż wkrótce rozpoczęty także będzie druk urzędowego przekładu P o w s z e c h n ego Prawa Kraiowego Pruskiego. Gazeta Wrocławska z 16. t. m., umieściła znowu obszerny artykuł poświęcony wywiełbianiu grania małego K rogu 1 s K i ego. Oddawszy sprawiedliwośćszybkości, mocy (szczególniey lewey ręki) i nadzwyczayney akuratności w wykonywaniu naytrudnieyszych rzeczy, nie może się doeyć nadziwić nayskrupulatnieyszey dokładności w zachowaniu taktu i dzieleniu nót; ktorey naywidocznieyszy dał dowód w kombinacyi triolek z trzydziestu drugiemi częściami w koncercie Riesa i w Adagio Kalkbrennera. .Żywość, wyrażenie i czucie, z iakiem wydobywa tony osobliwie w Adagio, przechodzą prawie możność poięcia w tak dziecinnym wieku. Oczarowany tym cudem Wrocław naylepsze życzenia dał na drogę odieźdźaiącemu do Berlina, pragnąc, aby wkrótce powrócił ieszeze w ich strony. Znany światu literackiemu Jean Paul Fryderyk Richter, po krótkiey chorobie, umarł dnia 14. Listopada w Baireuth.
Lekarstwo na Wielką-chorobę.
Z godłem bardzo sprawiedliwem: Servandis Civibus, ogłosił Doktor Soczyński w gazecieii86
Krakowskiey sposób leczenia tey okropney słabości w tych słowach: "Zalecana przez Pana Burdach B y lica p o s p o l i t a (Artemisia vulgaris), w wielkiey chorobie naszey, S . Walentego zwaney, gdy w praktyce moiey pomyślnieysze okazywać zaczyna skutki; gdy nadto doświadczeniami uczonego Hufelanda, świeżo ogłoszonemi, chwalona iest; sądzę, iż pożądaną dla dobra cierpiących uczynię przysługę, uwiadomiaiąc o sposobie iey używania. Korzonki rośliny tak pospolitey w kraiu naszym, zbierać wypada w miesiącu bieżącym (Listopadzie); zebrane, i z ziemi na sucho oczyszczone, w cieniu suszą się, potem proszkuią, który nakoniec za herbatę Jub napóy się używa. Drachma czyli granów sześćdziesiąt, mniey więcey na dwie do trzech uncyi wody dostatecznemi są. Można zamiast wody i piwo, bądź proste, bądź dubeltowe, używać. Ci, co częściey napadom tey okropney ulegaią choroby, pewnieyszych spodziewać 6ię mogą skutków, pozostaiąc w pokoiu ogrzanym, w łóżku ciepło przykryci, dlatego, aby pożądany i zbawienny, przytem pot lekki, nastąpił; ten albowiem nietylko ulgę, ale nawet uchylenie paroxyzmow ułatwia. Dla wzmocnienia leczenia zamierzonego, dodawać zwykłem i kąpiele ciepłe z ziela B y 1 i c y, które w osobach delikatnych, osłabionych, dla dzieci i kobiet, wielce uźytecznemi są."
Lekarstwo na Wodowstręt.
Doktor medycyny i substytuowany Fizyk obwodowy w Samborze wGalicyi, Dworski, przepisuie od długiego czasu za lekarstwo na wadowstręt, pochodzący z ukąszenia przez psa wściekłego, dekokt z widłaku (Lycopodium Selago) i z czerwoney ciesiny (Taxus baccata) z pomyślnem skutkiem, a przytem wypala pęcherzyki, które przy wybuchnieniu wodowstrętu (wścieklizny) pod ięzykiem od 8go do 40go dnia po ukąszeniu formuią się; które lekarstwo podług iego dostrzeżeń iest nayskutecznieyszem w zapobieżeniu tak niehezpieczney chorobie, nawet, gdyby iuź wodowstręt poiawił się. (Gazeta Lwowska.)
(Dodatek.)