GAZETA
Wielkiego
Xiestwa PO ZNA N SKI EGO
Nakładem Drukarni Nadworne; W. Dektra i Spółki. - Redaktor: A. Wannowski.

J\Ę. 304. - W Sobotę dnia 29. Grudnia 1832.

Wiadolllości zagraniczne.

Królestwo Polskie.
<£ Warszawy, dnia 22. Grudnia.
Otrzymano tu nader smutną wiadomość, i£ W prztszły poniedziałek okropny był polar w Kaliszu; kilkadziesiąt domów, w części celniejszej miasta, i dwa kościoły miały się stać pastwą płomieni. Podług późniejszej jednak wiadomości, pożar ten ograniczyć się miał na kilku tylko domach. Z dnia 23. Grudnia.
Rada Administracyjna postanowieniem na dniu 11. Grudnia r. b. mianowała P. Tadeusza Sutowskiego Podprokuratorem przy Trybunale Cywilnym województwa Mazowieckiego. B o s s y a, Z P e t e r s b u r g a, dnia 21. Listop. (et. st,) Rozkaz dzienny do wojsk oddzielnego korpusu Kaukazhiego.
Sankt-Petersburg, d. 16. Listopada 1832« r.
" Wa leczni Wojownicy! "Niezachwianemu męstwu waszemu powierzyłem uśmierzenie dzikich i nieukiełzanych plemion Dageetanskieh: Lezginów, Czeczeńców, Gałgajewców i Karabułaków, wciągnioV\--h do powstania zabobonnem oszukairetwem Kazi-Mulły; zaprowadzenie .trwalej
między temi narodami spofcojności i poddania się rządowi. "Dzieło to wielkie dokonane jest prze» was ze skutkiem oczekiwaniom Moim odpowiadającym. Wszędzie pokonywaliście nie* pokornych, i bystrego działania waszego niemogły zatrzymać, ani niezliczone przeszkody, stawione na drodze waszej przez samo przyrodzenie, ani zapamiętała waleczność buntowników. Tłumy ich wyniszczono na) spadzistościach i w rozpadlinach Kaukazu, przez ciąg wielu wieków poczytywanych nie» dostępnemi i nieprzeby temi, a earn, głowa bunfu, łupieiny Kazi. Mułła, poległ, dare* mnie broniąc przeciwko wam ostatniej kryjówki dzikich swych rodaków, sławnej na Kaukazie niedostępnością swoją, Himry, "Wojownicy! nabyliście zupełnego prawa do Mojej wdzięczności, i Ja dopełniam przyjemnego obowiązku, uroczyście wam ją oświadczając, tak za przykładną waleczność i nieustraszoną odwagę wasze, jako i za meine znoszenie i wytrwałość w niezliczonych trudach dokonanej przez was wyprawy, zachowanie we wszystkich względach surowej wojskowej karności i dobrego porządku, oraz wszystkie chwalebne przymioty, przez które i w pamiętnych wyprawach 18*7-» 1818» « -1829- r. ściągnęliście na siebie podziwianie, sprawiedliwe poważanie otaczających was ob al sławę oręża ross>jskiego. N a autentyku własną, J ego Cesarskiej Mości ręką. podpisano: M i Koł aj. "
T u 2 C Y a, Z Konstantynopola, d. 37. Listopada.
Położenie Porty jest nader krytyczne; zagrożona ona jest nie tylko przez Ibrahima Baszę widoczną przemocą, lecz także przez rozdwojenie w samem łonie Dywanu sparaliżowaną została. W Dywanie znajduje się jeszcze wielu stronników dawnego systematu; każde nieszczęście uważają oni za skutek zaprowadzonych przez Sułtana nowości, a nawet pouczają mu to za występek, że z Frankami sypiał pod jednym dachem; wnoszą atąd zatem, ze go Chrześcianie używają za narzędzie do zagubienia lelamizmu. To ttronnictwo liczy najwięcej swoich członków w kaście Ulemów, którzy przez reformy Sułtana wiele utracili z swojej powagi. Gdy właśnie w Stambule rozprawiają nad przyputuczeniem zagranicznej pomocy, czynią Egipcyanie przygotowania do korzystania z odniesionych zwycięstw, aby Sułtanowi w przypadku układów, najuciąźliweze założyć warunki. Wśród tak nieprzyjemnych okoliczności, musi Sułtan uledz łub odstąpić 6ystemalu, według którego dotąd z taką wytrwałością postępował; musi znowu przywrócić dawne »wyczaje, i postępować znowu tak, jak MeI temed Ali, aby większa część Muzułmanów, którzy jeszcze mocno obstają przy wypełnianiu przepisów Alkoranu, do obowiąaków posłuszeństwa wróciła. Z trudnością wprawdzie przyjdzie mu przybierać taką rulę i podobno, według swego zwyczaju, prędzej wystawi sie, na największe niebezpieczeństwa, ntźeliby miał odstępować od dokonania swoich planów reformy. Sułtan muei więc rozwinąć wielką epręż\s<otć i biegłość, aby nieuległ okolicznościom.
Z Smyrny, d. 11. Listopada.
Słychać, iż Mehemed Ali kazał nie dawne proponować Kapitanowi Baszy, aby mu wydał flotę turecką, co Kapitan Basza z pogardą odrzucił, i zaraz uwiadomił o tern Sułtana. Zdaje się jednak, iż uznał potrzebę odesłania kilku okrętów floty ewojćj napowrótdo Stambułu, a to z powodu obojętnego sposobu myślenia będących aa nich ludzi.
F r a n c y «. · Z Paryża, dnia 17. Grudnia.
Policja zabrała wczoraj broszurę o 23cim artykule prawa tyczącego się odpowiedzialności Ministrów, Trzeba wiedzieć, ie w gazetachstolicy zaszedł błąd drukarski, gdyż większa część ich donosiła, źe Ministrowie niernogą być zapozwani przed sąd c h yb a po a łatach urzędowania swego. Sprostowano naturalnie omyłkę tę, oświadczając, źe to słówko c h yb a niejest potrzebne. Broszura zaś przez policy) zabrana ma tytuł: »Wykreślone c h yb a. " Przedmieście St. Germain (jak wiadomo, siedlisko stronników Karola X.) postanowiło, z powodu "najnowszego wypadKu" podczas zimy nadchodzącej żadnych niernieć rozrywek, i ani balów ani uczt niedawać . Messager głosi, źe w Marsylii wybuchły roaruchy, przez Karolistów wzniecone. Gdy Xiążę Tailejrand wracał niedawno «wydziału spraw zagranicznych w Londynie do pałacu swe-go, konie rozbiegały się przez niedbałoić stangreta. Xiążę stjukł się w powozie, lecz nieszkodliwie, 1 powozem innego Posła zagranicznego wrócił do domu. Dyplomaci, którzy mieli sposobność dokładnie uważać Xięcia, zdumiewają się nad spokojnością jego w teraźniejszym czasie. Wstaje bardzo rano i pracuje sam, nim przyjdą Sekretarze jego. Kiedy zaś zajęty jest z niemi, przyjmuje zarazem odwiedzających go Posłów zagranicznych, z którymi jednak stara się ułatwić do godziny ugiej, a wtenczas jedzie albo do Lorda Palmerston, albo do wydziału spraw zagranicznych, lub też do osób, z któremi ma do czynienia. Ta regularność życia Xiecia, jest zapewne przyczyną, iż w podeszłym swoim wieku tyle interesów ułatwiać może. Żyje bardzo skromnie, mało lub wcale nie używa lekarstw, a tym sposobem bez osłabienia się może często odbywać wieczorem narady z Lordem Palmerston, gdy tymczasem Lord ten nierównie młodszy od niego, i przywykły do długiego eiedzenia w nocy, wy» giąda bardzo mizernie. (Lord Palmerston ma lat 48, a Xźę Tailejrand 7g) Zdaje się, ii Xiąźę Tailejrand wysoko ceni zdolności Lorda Palmerston i szczerym jego jest przyjacielem.
Dnia g. przełożył Minister handlu Izbie de.
putowanych 4 nowe projckta: i) względem poprawy prawa z dnia 21. Marca 1831. tyczącego 'się municypalności; 2) względem praw 0gólnycl: Rad Departamentowych; 3) względem administracyi municypalnej Paryża; 4) względem pomnika na placu bastylli. Ciągnęły się potem dalej rozprawy nad wnioskiem P. Mosbourg, ażeby nagrody za wywóz cukru rafinowanego zmniejszonezostały. Rozprawy te nabrały takiej »ywości, ii między inne mi Minister handlu P. Ąrgout odpowiadając na mowę Pana Mosbourg zarzucał temuż kłamstwo i potwarz. Z tego powodu odezwał się P. Mauguin w te słowa; "Stanowisko członków oppozycyjnych pogorszą się od dnia do dnia. Nie Skarbu. Lepiejby było, ażeby rząd otwarcie oświadczył, że niechce cierpieć żadnej oppozycyi." Wniosek Pana Mosbourg i drugi Pana Delessert został nader maią większością odrzucony, a potem przeszedł bez zmiany cały projekt do prawa, większością głosów 245 przeciw »17. Journal des Debats zawiera względem seaeyi (Izby Deputowanych) z dnia 7. Grudnia następne uwagi; "Stosownie do żądania Ministrów uchwaliła Izba lyrriczasowie pobór wszystkich podaików przez pierwszy kwartał roku 1833. (a zaiem j3 4); o r a z podatki stałe na.cały rok i833- Co do tych ostatnich nadmienić mu* simy; że cały budżet składacie oprócz dochodów niestałych z następujących głównych podatków: 1) gruntowego, 2), od osoby i ruchomości, 3) od drzwi i okien, 4) patentowego. N ad tym budżetem przychodów głosuje się zwykle po ustanowieniu budżetu wydatków. Tą rażą Ministeryum zmieniło porządek, a Izba uchwaliła naprzód prawo tyczące się poboru części podatków, a mianowicie podatków stałych. Ministeryum miało w tein na celu, aby choć w części ustał stan tymczasowości (provisorium)." - Gazeta T e m p s dziwi się nad tern, że Izba zaczęła uchwalać ułomki przyszłego budżetu. Przez takowe urywkowe roztrząsanie, zrzeka się Izba, według zdania dziennika tego, zupełnego dozoru nad całością , przychodów i wydatków państwa: "Izba" mówi on, "dała w tętn nowy przykład, godny ubolewania. " Hiszpania.
Z M a d r y t u, dnia 29. Listopada.
Królowa poleciła Radzie Ministrów ułożenie nowej księgi prawa cywilnego, nowego postępowania sądowego i nowego prawa kryminalnego, oraz prawa względem przedaży majoratów, względem wieczystej prowizyi, względem przedaży dóbr duchownych na mocy pozwolenia stolicy apostolskiej, względem niezwłocznej przedaży dóbr dawniej do inkwizycyi należących i użycia pieniędzy stąd pochodzących na umorzenie długów krajowych, względem po. działu terrytoryalnego -i względem zwołania sianów. Wielu grandów prosiło Królową o pozwolenie zbierania składki na pomnik z pp. wodu ogłoszenia amnestyi. Królowa przychyliła się do tej proiby i kazała, aby jej plan lego -pomnika podano.
-Z dni s 4. Grudnil, Od 3 dni Król znowu z łóżka niewstaj e, a lekarze obawiają się recydywy. (Z Dziennika handl. Paryzh.) - Słychać, że P, Zea Bermudez na pierwszem prywatnem posłuchauiu Królowej Jmci dowodził, iie koledzy jego do pełnienia służb im powierzonych niesą zdatni. Chce on ich miejsca po części inaczej obsadzić, i Hr. Ofalia mianować Ministrem spraw wewnętrznych, zaś Markiza de łas Arnarillas albo (ienerala Llauder Ministrem wojny. Zapewne też dokaże swego; głoszą tu już powszechnie, że zmiana w Ministeryum ogólna nastąpi. Z dnia 6. Grudnia.
Gazeta dzisiejsza nadworna ogłasza, że Król J mć widocznie wraca do zdrowia.

Portugalia, Z Lizbony, dnia 28. Listopada; Dom Migueł wypisał w swojej głównej kwaterze w Braga wymuszoną kontrybucyą sukna, płótna i kaiikotu. Każdy suknem handlujący powinien natychmiast dostawić toołokcisukna, każdy płótnem handlujący 150 łokci płótna, a inni kupcy po tyleż łokci kaiikotu. Tematerye powinny w przeciągu 24 godzin po obwieszczeniu już być w magazynach lizbońskich; kto terminu uchybi, zobowiązany dostawić podwójną ilość. A n g I i a.
Z Londynu, dnia 18. Grudnit.
Wyglądają lu powrotu Xigcia Esterhazy; w Cuandos-Hous już wszystkie pokoje do przyjęcia jego gotowe« W wydziale spraw zewnętrznych nadeszły wczoraj depesze B Portugalii. Wiadomości z Porto sięgają aż do 9, Grudnia. Konsul angielski zostawał względem odpłynienia okrętów W. Brytanii z rzeki Duero, w koręspondencyi 2 Generałem Santa-Martha, który też zezwolił na przedłużenie terminu, wszelako dopóty tylko, dopóki niepogoda okręty te zatrzymuje. Zresztą listy prywatne stamtąd nic niezawierają ważnego, brzmią jednak dla Dom Pedra w sposób niekorzystny. W Kur y e r z e czytamy, co następuje: "Względem pożyczki rossyjskiej, o której tyle najsprzeczniejszych krąży pogłosek, upoważnieni jesteśmy oświadczyć, że układy z przyczyn, których wjtlóinaczyć niepotrzeba, tymczasowo zostały zerwane. Stosowne rozrządzenia już były tak bliskie stanowczego zawarcia, że (naturalnie zby (skwapliwie) w Ci(yi już w obieg był puszczony prospekt warunków i szczegółów tej pożyczki. W Dublinie podług wszelkiego de prawdy podobieństwa, kandydaci partyi konserwatywów zwycięstwo odniosą. Przy odejściu ostatniej pQCzt>nstamtąd d. 14. m. b., mieli Panowie West i Rich większość 134 głosów ts sobą przeciw Panom O'Connell i Ruthven, Gazeta E v e n i n g Ma ii czyni nsd tern następujące uttagi; "Niepotrzebujemy dopiero 0 teraźniejszego i zgubnego eyetematu, stosownie do kiórego nad tym nieszczęsnym kra« jem panuje. Wszelako przewieść na sobie niemożemy , abyśmy nieuznałi czynu sprawiedliwości rządu w obecnej walce wyborów, który jużto wielkim jest zaszczytem dla Lorda Anglesey, jużto dowodzi, że zasady, któremi się towarzystwo konserwatywów powodować daje, należycie poznano. Gdy albowiem wczoraj doniesiono Lordowi Anglesey, ie chcą obrać dwóch konstytucyjnych kandydatów, obrońców prawa i wepieraczów porządku,' mężów, co zawsze ostro powstawali na wichrzycielów i przywódzeów pospólstwa, dał on następującą piękną i treściwą odpowiedź: ""Prawda, że konserwatywowie nieprzyjaciółmi są adminieiracyi moj ej; ale tamci drudzy są nieprzyjaciółmi kraju, a ci znajdą zawsze we mnie przeciwnika. "" 1 w rzeczy samej wszyscy urzędnicy policyi i ci, co stoją na czele innych odnóg służby publicznej, stanąwszy na miejscu wyborów, dali głosy swoje Panom West i Rich. Zabrakło nam dzisiaj na miejscu, aby zdanie nasze o tym uwagi godnym zabiegu rządowym dokładniej i obszerniej wynurzyć, który Minieteryurn angielskie znowu połączyć potrafi r tymi, co jedynie tylko Irlandyą koronie Angielskiej utrzymać zdo- hją; ale tyłe pewna, źe skoro rząd rozsądnie pestąpi, dopięcie pocieszających rezultatów skutkiem tego będ " z.e. Odebrano tu gazety i listy z N owego Yorku, dochodzące do dnia 2A. Listopada. Pan CarroI ostatni z członków kongressu, którzy akt niepodległości podpisali, umarł przeżywszy lat 95. Prezydent Jackson kazał przez jeden dzień zamknąć wszystkie biura na znak żałoby. A U Ker JI.
D n i a 7« S t yc zuia i833- rano o iotej rozpocznie się przedaź publiczna pozostałości zmarłego śp. X. Kanonika Kolanowskiego, składająca się z sreber, książek, bielizny, pościeli, sukien, mebli, powozów, wozów, porcelany, siana i innych rzeczy w probostwie tutejszem Archikatedralnem, , na którą ehę6 kupna mających zapraszają. W Poznaniu, d, 24. Grudniai 1&32» Exekutwrowie Testamentu Nie» Ul bnszczyka.

Sposobu robienia (za ktpry recze) rumu, bez destyllacyi i wielkiego mozołu, kilka oxeftow przez jedne
osobę w godzinie, smaku daleko lepszego niż amerykański, według prób złożonych u p ana U ngnad w Berlinie przy ulicy Hohensteinweg Nr. 7. odstąpiłem samemu jedynie Panu Ungnad w zapieczętowanych egzemplarzach a 2 Louisdory albp 10 Tal. W złocie.
Aby módz udzielić interessowanej Publiczności wielkie korzyści, stAd wypływające i zarazem stać sie użytecznym światu, widziałem się spowodowanym tajemnice te za tak umiarkowaną cenę odkryć. Według mojej metody robienia rumu, oxeft ciężkiego, przedniego rumu kosztowałby około 60 Tal.; mniej zaś ważnego» około 50 Tal. · > obydwa gatunki czystego smaku. €. F. W. Heldt.

W skutek zawartych wprost z Lewantern związków, jesteśmy teraz, w stanie cenę naszego - (Up prawdziwego tureckiego cienko-krajanego lytuniu w pęcherzach z 2 Tal. na 50 sbrgr. zniżyć i możemy otrzymaną ztamtąd w tej chwili iłość jako nadzwyczaj, dobry gatunek polecić. WrOCłaW T w Grudniu 1832 Krug i Hertzog.

Machiny do rznięcia sieczki w naj nowszym ulepszonym kształcie, jako też pojedyncze szalone i pędne koła do machin,znajdują się znowu w zapasie U M. J. Ephraim, #> W handlu żelaznym, W Poznaniu w starym rynku Nr. 79, naprzeciw głównego odwachu.